Ένας «Φάουστ» ροκ, επαναστατημένος, με σύγχρονη αισθητική κι έκδηλη σωματικότητα, από την ταλαντούχα κόρη του Σπύρου Ευαγγελάτου στο «Δημοτικό Θέατρο Πειραιά», που διευθύνει με γνώση, ταλέντο και μεράκι ο Νίκος Διαμαντής.
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
«Γηράσκω αεί διδασκόμενος» κι η από σκηνής διδασκαλία ενός κλασικού αριστουργήματος που διερευνά τα δυσθεώρητα βένθεα της πανανθρώπινης ψυχής και του λεγόμενου συλλογικού ασυνείδητου, είναι η καλύτερη ψυχ-αγωγία στους χαλεπούς καιρούς που ζούμε. Η άμεση-ενστικτώδης αντίδραση στην Κρίση είναι η φυγή. Αντίθετή της: η δράση, η αυτοβελτίωση, η μόρφωση, η διαμόρφωση προσωπικοτήτων ικανών να αυτενεργήσουν προκειμένου να βγούμε όλοι από το αδιέξοδο της στενωπού, που βρεθήκαμε να ακροβατούμε εκόντες-άκοντες. Το διαρκές αίτημα για την κατάκτηση μιας Γνώσεως απολύτου και διαχρονικής, αυτό είναι και το φιλοσοφικό υπόβαθρο στο αθάνατο αυτό έργο του Γκαίτε. Οι μεσαιωνικοί αλχημιστές κι ο συμβολισμός της αιωνίας νεότητος ως συνεκδοχή του Άφθαρτου και Τέλειου πλατωνικού κόσμου των Ιδεών, συντηρούν κι εμπνέουν τους διανοούμενους απανταχού της Γης, κι ειδικά σε μεταβατικές-μεταιχμιακές-παρακμιακές εποχές σαν τη δική μας. Ο νεοκλασικισμός κι ο εξιδανικευτικός ρομαντισμός δίνουν τη θέση τους στον σαδομαζοχισμό (BDSM) των παντοειδών επαναστάσεων, όπου το ανθρώπινο αίμα παραπέμπει σε αρχαίες θυσίες κι αποδιοπομπαίους φαρμακούς. «Όποιον φεύγει από το κοπάδι τον τρώνε οι λύκοι κι όποιον μένει στο κοπάδι τον τρώει ο βοσκός»: διαλέγετε και παίρνετε. Ο κατά Γκαίτε Φάουστ επιλέγει να αποκοπεί από την Κοινή Λογική, τα συνήθη ανθρώπινα μέτρα και τις κατεστημένες κοινωνικές συμβάσεις. Πληρώνει βεβαίως το τίμημα. Με γενναιότητα. Στον όλεθρο και στην καταστροφή παρασέρνει όμως μια αθώα, ρομαντική, άμαθη ύπαρξη, η οποία ΣΩΖΕΤΑΙ ΓΙΑΤΙ ΠΟΛΥ ΗΓΑΠΗΣΕΝ. Αυτό ακριβώς το τελικό μήνυμα και «συμπέρασμα» του έργου παρέκαμψε η Κατερίνα Ευαγγελάτου, υποτονίζοντάς το αντί να το υπογραμμίσει. Τελικά, αν κάτι μας αθωώνει ή μας προσδίδει ελαφρυντικά σε αυτό το παιχνίδι της τυφλόμυγας που βρεθήκαμε να περπατάμε υπό το κράτος της Αγνοίας, αν κάτι μας κάνει ανθρώπους κι όχι τέρατα είναι η Αγάπη (ως Φιλότης κι Έρως ορφικός-συμπαντικός). Αυτό είναι – κατά την ταπεινή μου γνώμη – και το μήνυμα του έργου. Όλα τα άλλα είναι συγγνωστά. «Την ελευθερία του ανθρώπου να αμαρτάνει από άγνοια τη ζήλεψαν ακόμα κι οι θεοί», έγραφα σε ένα ποίημα με ημερομηνία 11/11/2001. Αυτή η διάσταση έλειπε από την ροκ-σαδομαζοχιστική-υπερμεταμοντέρνα-υπερσύγχρονη παράσταση της Κατερίνας Ευαγγελάτου στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Κατά τα άλλα, η έκδηλη σωματικότητα, ο παν-ερωτισμός, η διονυσιακή μανία, η έγερσις της ιεράς ενέργειας της κουνταλίνι που διατρέχει την σπονδυλική στήλη, ήταν όλα σωστά, εκτός από τα αναγεννησιακά σωβρακάκια των χορευτών-ηθοποιών στη «Βαλπουργία Νύκτα». Ή κάνεις μια δουλειά ή δεν την κάνεις. Η αναπαριστάς το όργιο ή το προσπερνάς. Όχι μισές δουλειές και μισοειπωμένα πράγματα. Ο νεοκλασικισμός, ο ρομαντισμός και ο απόλυτα υλιστικός σαδομαζοχισμός δεν παντρεύονται εύκολα, ούτε καν μέσα από τον κώδικα του γερμανικού εξπρεσσιονισμού στην υποκριτική τέχνη.
Παρά τις όποιες επισημάνσεις-επιφυλάξεις μου, η ταλαντούχα κόρη του Σπύρου Ευαγγελάτου έστησε μια σχεδόν τολμηρή (για τα μεσαιωνικά ελληνικά πράγματα) παράσταση του «Φάουστ». Κι αν δεν τόλμησε να θέσει βαθύτερα «τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων», ίσως ευθύνεται η περιρρέουσα ατμόσφαιρα και οι κραυγές μιας αναχρονιστικής Εκκλησίας κατά του συμφώνου συμβίωσης ατόμων του ίδιου φύλου. Μην ξεχνάμε ότι στον Πειραιά ο ιεράρχης βάλλει συνεχώς κατά ερωτικών πρακτικών λες και τον αφορά …προσωπικώς το τι κάνει ο κάθε ενήλιξ, ελεύθερος και χρηστοήθης πολίτης στην κρεβατοκάμαρά του! Έλεος πια. Σε ποια χώρα ζούμε; Σε ποιον αιώνα; Με τους ταλιμπάν της Ορθοδοξίας να μας εξωθούν σε μιαν ιδιότυπη εσωτερική προσφυγιά. Όσο κι αν θέλεις να είσαι θρήσκος μέσα σε αυτό το κλίμα, δεν σε αφήνει ο ρασοφόρος …Μεφιστοφελής ν’ αγιάσεις!
Τέτοια μανία, τέτοιο μένος, τέτοια μισαλλοδοξία ούτε από τα αλλοπαρμένα ημιδαιμονικά πλάσματα της φαντασίας του Γκαίτε δεν θα περίμενε κανείς. Κι όχι βεβαίως από τους εκπροσώπους επί γης ενός Θεανθρώπου που κήρυξε την Αγάπη, την Ισότητα, την Ελευθερία, την Ανοχή… Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, και συνεξετάζοντας την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, η Κατερίνα Ευαγγελάτου έκανε μια τομή στα θεατρικά μας πράγματα, έστω και ημι-σοβαρευμένη. Αυτή η μεταμοντέρνα αισθητική του γυμνού με εσώρουχο-παπιγιόν είναι απολύτως θεμιτή κι αναμενόμενη σε μια χώρα που κινείται ιδιότυπα μεταξύ της θεοκρατικής Ανατολής και της πολιτισμένης Δύσεως, η οποία εμπνέεται από τα ιδεώδη του Γαλλικού Διαφωτισμού κι έχει σα σημαία της το σύνθημα της Γαλλικής Επανάστασης: «Ελευθερία – Ισότης – Αδελφότης».
Περιμένω να δω περισσότερο ρηξικέλευθες σκηνοθεσίες της Κατερίνας Ευαγγελάτου. Μακριά από καθωσπρεπισμούς, ακαδημαϊσμούς και διδακτισμούς κάθε είδους. Σύγχρονες ερμηνείες κι αισθητικές, συνάδουσες με το χάος της εποχής μας. Για την ώρα τη θαυμάζω, συνοδοιπορώ πνευματικώς μαζί της κι επιφυλάσσομαι να την δω να απελευθερώνεται και να ιερουργεί…επί σκηνής κι επί πλατείας (με την έννοια της αρχαίας “αγοράς”).
Με ιδιαίτερη εκτίμηση και σεβασμό και μετά λόγου Γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΙΡΑΙΑ-¨Φάουστ¨ του Γκαίτε.
Μια παραγωγή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά με την Λυκόφως/Γιώργος Λυκιαρδόπουλος.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Μετάφραση: Σπύρος Α. Ευαγγελάτος
Σκηνοθεσία: Κατερίνα Ευαγγελάτου
Σύμβουλος δραματουργίας: Πλάτων Μαυρομούστακος
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Χορογραφία: Πατρίσια Απέργη
Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα
Μουσική Σύνθεση: Γιώργος Πούλιος
Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ
Ειδικά Εφφέ–Κατασκευές: Προκόπης Βλασερός
Βοηθοί σκηνοθέτη: Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Βικτώρια Φώτα
Βοηθός σκηνογράφου: Μυρτώ Μεγαρίτου
ΔΙΑΝΟΜΗ
Φάουστ: Νίκος Κουρής
Μεφιστοφελής: Αργύρης Πανταζάρας
Μαργαρίτα: Νάνσυ Σιδέρη
Βάγκνερ: Ερρίκος Μηλιάρης
Μάρθα: Δήμητρα Βλαγκοπούλου
Βάλεντιν: Κλήμης Εμπέογλου
Σπουδαστής, Mάγισσα: Αγησίλαος Μικελάτος
Λίζα: Καλλιόπη Παναγιωτίδου
Συμμετέχουν 30 σπουδαστές από την Δραματική Σχολή του Πειραϊκού Συνδέσμου.
Cinq poèmes de Constantin Vass. Bouras traduits en français par Paraskevie Vass. Molari, Enseignante-Traductrice-Chercheur
- Eros
Le jeu du renard
Avec le coq,
Du python
Avec le guerrier,
Avant qu’il le dévore,
Du regard non dit
De corps muets
Aspirant au paradis.
Sérénité océanique
De l’évident
Qui cache
Des sens doux amers.
Parler c’est l’abîmer
Ecrire
C’est le garder ressuscité.
J’ai le mal,
De l’éternité de l’instant
Où tu m’as regardé droit aux yeux
Et moi aussi je t’ai vu.
****
- Neuf notions
i. SILENCE
Le souffle
Entre deux tirets.
ii. COURAGE
Avouer
Sans implorer le pardon.
iii. CHATIMENT
Etre à jamais soi-même
Et rester tel.
iv. TRAGIQUE
Tomber
Peu avant d’atteindre le sommet.
v. PLAISANTERIE
Voir l’autre glisser
Tandis que toi tu continues
Impétueux.
vi. MATURITE
Accepter autrui
Comme soi-même.
vii. REPOS
Le contraire de l’attention.
viii. ATTACHEMENT
La cible qui t’avale.
ix. INCENDIE
Eros-célébration de l’eau
Pour qu’elle bouillonne.
****
- Liberté
En Crète minoïenne
Le plongeur
Qui libère les poissons
Piégés dans les lacs
Des rochers.
Morceau coupé
Du queu d’un poisson
Lamentation du jeune homme
Pour la liberté perdue
Du poisson
Désirant du fond du coeur
Mourir en un jour pareil
Couvert
Des ailes des cigognes,
Et le colvert
Pêcher des petits poissons
Dans son oeil gauche.
****
- Enterrement et Résurrection
À chaque anniversaire de naissance
Nous nous enterrons.
Équinoxe de printemps.
Enterrement et resurrection.
Adonis, Lidinos,
Le Christ, Orphée
Fêtent avec nous…
Cinquante deux ans
Représentant un siècle entier chez les Mayas.
L’Eros sera ressuscité
Aux premières lignes du front.
Les morts
Grincent leurs dents
Avant la Résurrection.
En colère de retourner.
Le corps pèse
Enivrant la boue.
Difficile de s’en détacher.
Tâche titanesque
Que les membres s’en détachent
Dans le mouvement primitif
Du reptile,
Du mammifère,
Du singe.
Quelle peine
Que de retourner
Au nulle part
Poussé du néant.
Silence. Silence.
La végétation respire.
Nous avons bien des choses à dire
Choses oubliées pourtant
Quelque part
Entre Hadès, Krini et Oubli.
De retour sans entrain
Inexpressifs.
Avec une larme
Ressemblant à un hurlement.
Haine éternelle pour la Résurrection
Roussi et plainte
Dans les yeux
Des chevreaux.
****
- Roc “Naturel”
…tranquillité et simplicité
De la Nature
Pour cicatriser
Les plaies voluptueuses
De la cité.
La mesure de l’homme
Et des choses:
Le timbre de l’alouette
Jusqu’à son dernier soupir,
Le bourdonnement de l’abeille
Jusqu’au silence éternel,
Le vent faisant voyager loin
Le pollen
Pour qu’il rende fécondes
Des terres jamais vues,
Longanimité
Des rochers
Accueillant la colère des vagues,
Offrant regulièrement et sans taxes
Leurs pieds
Aux poissons d’ecume
Afin qu’ils y pondent
À l’abri du vacarme
Des satellites.
À la tombée de la nuit,
Ils font refléter
Leur chevelure ridée
Aux eaux bleu foncées.
Konstantinos Bouras
www.konstantinosbouras.gr
"Γαλλόφωνη Λογοτεχνία": Mια πρωτότυπη και επιτυχημένη εκδοτική σειρά.
Της Παρασκευής Μόλαρη, Εκπαιδευτικού-μεταφράστριας
Το θεατρικό ανέβασμα του έργου του Ρεμύ ντε Βος “Μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος” που συνεχίζει, με ιδιαίτερη επιτυχία, τις παραστάσεις του στο θέατρο “Μικρό Γκλόρια” (βλ. πρόσφατη διεισδυτική κριτική του Κωνσταντίνου Μπούρα), φέρνει πάλι στην επιφάνεια, την ιδιαίτερη σημασία που έχουν, εν μέσω κρίσης, εκδοτικές αποφάσεις και κινήσεις που συχνά αποτελούν τον αναγκαίο προθάλαμο,τη γόνιμη μήτρα μέσα στην οποία θα κυοφορηθούν παρόμοιες θεατρικές απόπειρες. Σε καιρούς δίσεκτους για τον εκδοτικό χώρο, οι καλές εκδόσεις “Γρηγόρη” τόλμησαν, πριν από τέσσερα χρόνια, να εγκαινιάσουν μια νέα εκδοτική σειρά με τον θεματικό τίτλο ”Γαλλόφωνη Λογοτεχνία”, φιλοδοξώντας, σε εποχές πνευματικής άπνοιας και ιδεολογικής σύγχυσης, να στρέψουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη προς άγνωστα στο ευρύ κοινό έργα της σύγχρονης (κυρίως) γαλλόφωνης λογοτεχνίας. Εμπνευστές της σημαντικής αυτής καινοτομίας, ήταν και παραμένουν ο κος Δημήτρης Σεφεριάδης, διευθυντής των εκδόσεων “Γρηγόρη” και ο κος Δημήτρης Φίλιας, Καθηγητής Λογοτεχνικής Μετάφρασης του Ιονίου Πανεπιστημίου. Σήμερα, στη δύση του 2015, η εκδοτική αυτή σειρά αριθμεί ήδη δέκα βιβλία.
Στις ημέρες μας, ο όρος ”Γαλλοφωνία”, έχοντας πια απελευθερωθεί από την αποικιακή του χροιά, αποκτά μια όλο και ευρύτερη έννοια περιλαμβάνοντας το σύνολο των δράσεων προώθησης της γαλλικής γλώσσας και των αξιών των οποίων είναι φορέας, ανεξάρτητα από τις χώρες στις οποίες καλλιεργούνται. Η Γαλλοφωνία αποτελεί όμως και θεσμική έννοια αφού προσδιορίζει έναν διεθνή οργανισμό πάνω από εξήντα κρατών και κυβερνήσεων που έχουν επιλέξει να γίνουν μέλη του Διεθνούς Οργανισμού της Γαλλοφωνίας. Η Ελλάδα αποτελεί, από το 2004, μέλος της Γαλλοφωνίας και, ως εκ τούτου, έχει το δικαίωμα, αλλά και την υποχρέωση, να αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τη συμμετοχή της στο συγκεκριμένο Διεθνή Οργανισμό. Με το ”Μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος” , του Ρεμί ντε Βος που σήμερα γνωρίζει μεγάλη θεατρική επιτυχία, ο εκδοτικός οίκος ”Γρηγόρη” εγκαινίασε, το Νοέμβριο του 2011, μέσα από μετάφραση του Δημήτρη Φίλια, τη συμμετοχή του στη Γαλλοφωνία στηρίζοντας ουσιαστικά την πολυγλωσσία και, μέσω αυτής, την ελληνική γλώσσα. Σκοπός ήταν και παραμένει η προβολή μεταφράσεων γαλλόφωνων συγγραφέων στα Ελληνικά αναδεικνύοντας έτσι τη γλωσσική και πολιτιστική πολυμορφία. Περιδιαβαίνοντας τις γραμμές των καλογραμμένων εισαγωγικών σημειωμάτων των δέκα καλαίσθητων βιβλίων, ξανανιώθω τον μοναδικό κειμενικό παλμό που μεταδίδουν οι επιτυχημένες μεταφράσεις…..
Ο Ρεμί ντε Βος θεωρείται σήμερα ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους ανατρεπτικούς κωμικούς θεατρικούς συγγραφείς της τελευταίας δεκαπενταετίας. Το πικρό χιούμορ του που αγγίζει, μερικές φορές, τα όρια της τρέλλας έχει οδηγήσει αρκετούς κριτικούς του θεάτρου να κάνουν λόγο για τον Φευντώ του εικοστού αιώνα. Το “Μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος” (2002), είναι μια σύγχρονη κωμωδία μαύρου χιούμορ, βασισμένη σε ένα θεατρικό τρίο (μητέρα – γιος – ερωμένη) που προσφέρει στον ντε Βος την ευκαιρία να μιλήσει, με τον δικό του τρόπο, για αγάπη, για το χρόνο που περνά, για ψέμα, μίσος, επιθυμία και πόθο αλλά και για τρέλλα. Ο ντε Βος μάς παγιδεύει επιδέξια στα πλοκάμια μιας σειράς ανατροπών και καταστάσεων που μοιάζουν διασκεδαστικές, ουσιαστικά όμως αγγίζουν τη σφαίρα του παραλόγου. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια οικογενειακή κωμωδία με στοιχεία σύγχρονου κωμειδυλλίου που κινείται σε μια ατμόσφαιρα ευτράπελου πένθους και ψυχαναλυτικού “κεκλεισμένων των θυρών”. Μια σύγχρονη ανατρεπτική γραφή από ένα δημιουργό που ανοίγει νέα θεατρικά μονοπάτια στην αυγή του εικοστού πρώτου αιώνα.
Ο Δημήτρης Φίλιας ήταν ο μεταφραστής και των δύο επόμενων θεατρικών έργων της σειράς : “Το κερί της ζωής μου – Ο συνένοχος θεατής” ( 2012 ) του Φαμπρίς Μελκιό και του “Στο σπίτι περιμένοντας τη βροχή” του Ζαν Λυκ Λαγκάρς ( 2012 ).
Ο Φαµπρίς Μελκιό θεωρείται σήµερα ένας από τους σηµαντικότερους σύγχρονους Γάλλους θεατρικούς συγγραφείς. Από το 2001 µέχρι σήµερα, έχουν δηµοσιευτεί πάνω από τριάντα θεατρικά του έργα, αρκετά από τα οποία έχουν αποσπάσει βραβεία και µεταφραστεί σε ξένες γλώσσες. Ο αναγνώστης των κειµένων του Μελκιό, βρίσκεται συχνά µπροστά σε ένα σχετικά νέο είδος θεατρικής γραφής, το κινηµατογραφικό θέατρο. Η επιρροή του κινηµατογράφου (και κυρίως του µοντάζ) και της τηλε-πραγµατικότητας είναι προφανής και καθοριστική σε αρκετά του έργα. “Το κερί της ζωής µου” (ή “Ο συνένοχος θεατής”), αποτελεί µια καυστική, ανατρεπτική και τολµηρή θεατρική γραφή στην οποία συνδυάζονται στοιχεία ποιητικής κωµωδίας µε κάποια στοιχεία τραγωδίας µέσα από έναν έντονα αποδοµηµένο ελλειπτικό λόγο που σκιαγραφεί εύθραυστες διαταραγµένες συγκρουσιακές συναισθηµατικές σχέσεις στις οποίες εµπλέκεται, µε άµεσο τρόπο, «ο συνένοχος θεατής». Η υπόθεση: ένα συνηθισµένο ζευγάρι στο οποίο ο άντρας είναι ασφαλιστής και η γυναίκα οργανώνει events. Στην επαναλαµβανόµενη και σταδιακά φθίνουσα καθηµερινότητά του, θα εισέλθει ένα τρίτο άτοµο που θα έρθει να ταράξει κοινωνικούς και θεατρικούς κώδικες. Πρόκειται για έναν άντρα, τον «άλλο άντρα» του έργου, που είναι ερωτευµένος µε τον άντρα του ζευγαριού και που αποφασίζει να «κρατήσει το κερί της ζωής τους», να γίνει δηλαδή ο «εξυπηρετικός» συνένοχος «τρίτος» της σχέσης τους, ζώντας µαζί µε το ζευγάρι, στο ίδιο σπίτι, στο ίδιο δωµάτιο, οργανώνοντας-καθορίζοντας τη ζωή τους, τη σκηνική δράση αλλά και τη συµµετοχή του κοινού στη θεατρική πράξη. Θέατρο υψηλού επιπέδου από ένα από τα πιο αγαπηµένα παιδιά των Γάλλων κριτικών, κείµενο που, µέσα από ενίοτε ξέφρενους θεατρικούς ρυθµούς, παρασύρει µεταφραστή, αναγνώστη και θεατή σε µονοπάτια παρανοϊκών φαντασιώσεων µε έντονα ρεαλιστικά στοιχεία.
Ο Λαγκάρς ανήκει σε μια γενιά δραματουργών η οποία επανέφερε την ποίηση στην θεατρική γραφή. Με την απλότητα των λέξεων, την πρωτοτυπία της σύνταξης των κειμένων του και το βαθύ ανθρωποκεντρικό στοχασμό, θεωρείται σήμερα ένας κλασσικός σύγχρονος θεατρικός συγγραφέας. Τα έργα του αποτελούν άλλοτε δημιουργία εμπνευσμένη από άλλα έργα ή μύθους που δανείζεται μέσα από διείσδυση σε άλλους κόσμους. Ενίοτε μάλιστα μέσα από θεατρικά παιχνίδια που βασίζονται στην έννοια του ρόλου, προσεγγίζει το επίμαχο θέμα της εξουσίας και το πως τη χρησιμοποιεί ο εκάστοτε εξουσιαστής. Ας μη παραλειφθεί όμως η σημασία και ο ρόλος του λεπτού χιούμορ σε θέματα που αφορούν τις κοινωνικές συμβάσεις.
Η υπόθεση του “Στο σπίτι περιμένοντας τη βροχή”: πέντε γυναίκες που αντιπροσωπεύουν τρεις γενιές (η “γηραιότερη”, προφανώς η γιαγιά, η μητέρα και οι τρεις κόρες), έχουν περάσει τη ζωή τους αναμένοντας την επιστροφή στο σπίτι του μικρού αδελφού (αλλά και γιου και εγγονού) που είχε, πριν από χρόνια, εκδιωχθεί από το σπίτι από τον πατέρα ο οποίος όμως έχει πια φύγει από τη ζωή. Κανένα νέο όλα αυτά τα χρόνια απουσίας, κανένα σημάδι ζωής από τον μικρό αδελφό. Σε όλο αυτό το μεγάλο διάστημα προσμονής, η επιστροφή αυτή αποτελούσε τη μόνιμη και αποκλειστική επιθυμία και των πέντε γυναικών. Η επιστροφή του όμως δεν θα ικανοποιήσει τις προσδοκίες τους αφού, τη στιγμή της εισόδου του στο σπίτι, εξουθενωμένος, θα καταρρεύσει. Τώρα βρίσκεται ξαπλωμένος (κοιμισμένος, άρρωστος ή νεκρός;) στο παιδικό του κρεβάτι αφήνοντας την ερμητική σιωπή του να πλανάται στο σπίτι. Η μεγάλη συναισθηματική φόρτιση που έχει δημιουργήσει και στις πέντε γυναικείες μορφές η επιστροφή αλλά και η απρόσμενη κατάρρευση της αγαπημένης αντρικής ύπαρξης, θα τις οδηγήσει σε ένα μπωντλαιρικό “ξεγύμνωμα ψυχής” μέσα από την κατάθεση προσωπικών εκμυστηρεύσεων, την αναζήτηση αναμνήσεων και την έκφραση προσωπικών επιθυμιών. Έτσι, εκείνο το απόγευμα (προς το τέλος της θερινής περιόδου) και μέχρι το ξημέρωμα της επόμενης ημέρας, γύρω από τον σκηνικά απόντα αποκοιμισμένο άντρα, θα συγκροτηθεί ένας πένθιμος γυναικείος χορός που κινείται σε μία ατμόσφαιρα η οποία θυμίζει αρχαία ελληνική τραγωδία, παραπέμποντας όμως και σε στοιχεία τσεχωφικής κληρονομιάς αλλά και απόηχους από Κάφκα, Ιονέσκο, Μπέκετ και Ντυράς. Με βήματα αργά και μέσα από μπεργκμανικές “Κραυγές και Ψιθύρους”, η κάθε μία από τις πέντε γυναίκες, θα επιχειρήσει να αναδειχθεί σε θεματοφύλακα της οικογενειακής μνήμης, περιφρουρώντας – φροντίζοντας τον νεαρό άντρα, ουσιαστικά όμως διεκδικώντας ένα κομμάτι από την ψυχή του, σε μία προσπάθεια να περισώσει για τον εαυτό της κάποιο υπόλειμμα τρυφερότητας και αγάπης. Διείσδυση στα απόκρυφα της υποταγής; Δοκίμιο βίας; Ο Λαγκάρς φροντίζει να σπείρει την ασάφεια και την αβεβαιότητα έτσι ώστε, το τέλος του έργου, να βρει τον αναγνώστη (και τον θεατή) να αναρωτιέται αν ο άντρας επέστρεψε πραγματικά και βρίσκεται στο δωμάτιό του, ετοιμοθάνατος ή αναρρώνοντας, ή αν οι πέντε γυναίκες ονειρεύτηκαν την επιστροφή του.
Το τέταρτο βιβλίο της σειράς εκδόθηκε επίσης τι 2012 και αποτελεί μετάφραση από τα γαλλικά και τα ισπανικά του Χρήστου Κωνσταντέλλου του θεατρικού έργου “Frida-Frida” της γαλλομεξικάνας συγγραφέως ,σκηνοθέτιδος και ηθοποιού Εστέρ Αντρέ Γκονζάλεζ. Η μεξικανή Frida Kahlo (1907-1954) ήθελε, κατά μία ομολογία της σε φιλικό της πρόσωπο, τρία πράγματα. Να ζωγραφίζει, να είναι κομμουνίστρια και να ζει με τον Diego Rivera. Σήμερα η Kahlo είναι περισσότερο γνωστή ως ζωγράφος. Τα πάντα στο βίο και την τέχνη της είναι τόσο αληθινά που η συμβατική ζωή κάθε εποχής τα καθιστά εξωπραγματικά σαν να βρίσκονται όλα στη σφαίρα της μεταφοράς. Πλάθοντας τη δική του Frida, η Eστέρ Αντρέ Γκονζάλεζ, κατορθώνει να αντλήσει όση ποιητικότητα της ήταν δυνατόν από το βίο και τα πάθη της ηρωίδας της και, συνάμα, να την εμπλουτίσει με μια σύγχρονη, πρισματική όσο και γόνιμη θεατρικότητα. Το έργο το ορίζουν ασφαλώς πολλά στοιχεία, είναι δυναμικό, ανοιχτό σε προσεγγίσεις και δεν αγιογραφεί. Αποτελεί, μεταξύ άλλων, όχι μια κάποια μελέτη θανάτου, όπως εκ πρώτης θα μπορούσε να το εκλάβει κανείς ή χειρότερα, κάτι το μακάβριο, παρά έναν ύμνο στη ζωή. Και μέσα σε όλα –γιατί όχι;- αποτελεί και μια υπόμνηση – εάν και εφόσον, φυσικά, θελήσει κάποιος να φανταστεί τη σκηνική ετούτη Frida/Frida και σαν έναν δερβίση που, στροβιλιζόμενος εκστατικά, με το ένα χέρι κατεβασμένο δείχνει στη γη, ενώ με το άλλο υψωμένο δείχνει κατά τον ουρανό.
Το πεζογραφικό είδος κάνει την εμφάνισή τους στη σειρά “Γαλλόφωνη Λογοτεχνία” το 2013 με τα “Τρεχαντήρια της Μεσογείου” που αποτελούν το πέμπτο βιβλίο της σειράς. Σε με μετάφραση Δημήτρη Φίλια, παρουσιάζονται εδώ ,για πρώτη φορά στον Έλληνα αναγνώστη, αντιπροσωπευτικά δείγματα δημιουργίας του γαλλόφωνου Βέλγου συγγραφέα Μαξ Βιλαίν από την τριακονταετία 1970-2000 της λογοτεχνικής του παρουσίας. Πρόκειται για ένα πρωτότυπο είδος δοκιμίου που αποτελεί μια λογοτεχνική γεωγραφική εξερεύνηση και καταγραφή, βασισμένη σε γνώσεις, εμπειρίες, ταξίδια και κυρίως ποιητικές ευαισθησίες που εκκολάπτονται από βιωματικές συναντήσεις με αναγνώσεις λογοτεχνικών και άλλων κειμένων. Από τους “ηλιοκεντρικούς” που ανακαλύπτουν την ουσία του φωτός της ζωής και την καθημερινότητα του πνεύματος μέσα από την ευεργεσία των αχτίνων του “άρχοντα της ακτής” και την αναζήτηση ενός χαμένου παραδείσου μέσα από το χάρισμα της παιδικότητας και του νοσταλγικού περιπλανώμενου Ρεμύ, του Έκτορα Μαλώ, αλλά και τους ψυχικούς δαιδάλους του Αρθούρου Ρεμπώ, μέχρι την ερωτική σχεδόν συνάντηση του ανθρώπου του Βορρά με τα ελληνικά μεσογειακά ακρογιάλια στη διάρκεια του ταξιδιού στην “ακτινοβόλο” χώρα μας που αποτελεί ανακάλυψη και βίωση του φωτός και συναισθηματική πλήρωση, ο Βιλαίν μας προσφέρει σελίδες γεμάτες μοναδικής αισθητικής μεσογειακές και κυρίως ελληνικές αποχρώσεις. Από τη γαλλική Προβηγκία και την Ιταλία, το Τολέδο του Γκρέκο και τη φλογερή Ανδαλουσία, μέχρι την Αθήνα, τις Μυκήνες, την Επίδαυρο, την Ολυμπία, τους Δελφούς και την Κνωσό, ο Βιλαίν προσκαλεί τον αναγνώστη σε μια ονειρική μύηση στην ψυχή της Μεσογείου μέσ’ από την εξύμνηση του ελληνικού πνεύματος και του μεσογειακού ουρανού που οδηγούν στην “πασχαλιάτικη αυγή”.
Με τη μετάφραση από το Δημήτρη Φίλια,του θεατρικού έργου της γαλλόφωνης Καναδής συγγραφέως Καρόλ Φεσέτ “Η Βιολέτ στη γη” ( 2013 ), έχουμε το έκτο βιβλίο της σειράς. Η υπόθεση του έργου εξελίσσεται σε ένα εγκαταλελειµµένο ορυχείο γύρω από το οποίο κινούνται τέσσερις ανθρώπινες µορφές. Ο Πωλ, παλιός ανθρακωρύχος, ο Ετιέν, θυµωµένος επαναστάτης συνδικαλιστής ,η γυναίκα του Μαρί Ζαν και η Ζουντίντ. Τα θεατρικά αυτά πρόσωπα θα έχουν µια απροσδόκητη συνάντηση µε την Βιολέτ, µια µυστηριώδη γυναίκα που σταµατά στα µέρη τους. Θα προσπαθήσουν να την προσεγγίσουν, να την “δαµάσουν”, αλλά τελικά θα βρουν στο πρόσωπό της τον άνθρωπο στον οποίο θα καταθέσουν τα µύχια της ψυχής τους, εκµυστηρευόµενοι τις αµφιβολίες,τους φόβους, τις αγωνίες, τις επιθυµίες, ακόµα και τις φαντασιώσεις τους. Σταδιακά και µε λέξεις που περιέχουν απελευθερωτική δύναµη, η αινιγµατική αυτή γυναικεία φιγούρα, θα υφάνει, ίσως παρά την θέλησή της, τις σχέσεις µιας κοινότητας που έχει απολέσει κάθε έννοια επικοινωνίας. Στο τέλος, η Βιολέτ θα τους ενώσει όλους σε µια αυτοσχέδια γιορτή όπου τρώνε, πίνουν και τραγουδούν όλοι µαζί την “Εποχή των κερασιών”. Επαναστατική µατιά, ύµνος στην αγάπη ή και τα δύο;
Όποια ερµηνεία και να δώσεις, στο τέλος της ανάγνωσης της “Βιολέτ στη γη” νιώθεις την πληρότητα ενός έργου βαθιά ανθρώπινου, συγκινητικού αλλά και κωµικού µαζί, ενός θεατρικού µικρόκοσµου που κινείται ανάµεσα στο σκοτάδι και το φως. Μέσα από µια απλή ιστορία, η Φρεσέτ µάς καλεί να συνειδητοποιήσουµε την ανάγκη αναζήτησης τρόπων να ζούµε µαζί ξεφεύγοντας από τη µοναξιά. Ίσως τελικά αυτός να είναι και ένας από τους σκοπούς του θεάτρου, να επιχειρήσει, βγάζοντας τους ανθρώπους από την ατοµική-οικογενειακή τους κατάσταση, να τους συνενώσει για να µετάσχουν µιας κοινής απόλαυσης παρακολουθώντας τους ηθοποιούς που διηγούνται μια ιστορία.
Με τη μετάφραση του θεατρικού έργου του Μωρίς Μάτερλινκ “Αλλαντίνη και Παλομίδης” από τη Χαρά Μπακονικόλα (2014, έβδομο βιβλίο της σειράς), γνωρίζουμε άγνωστες πτυχές του θεάτρου του μεγάλου Βέλγου συμβολιστή και νομπελίστα που, όπως αναφέρει και η μεταφράστρια,εκτείνεται στη θαυμαστή περιοχή της ενορατικής ανθρώπινης εμπειρίας, στην οποία κυριαρχεί το δέος και το θάμβος μπροστά στο μυστήριο του μικροκόσμου, της ατομικής ψυχής και του μακροκόσμου του σύμπαντος.Τα δραματικά πρόσωπα του Μάτερλινκ είναι πολύ ιδιαίτερα, καθώς κινούνται ανάμεσα στο φως και το σκότος, το ορατό και το αθέατο, υπερβαίνοντας τα όρια της συμβατικής ηθικής. Τα πρόσωπα του έργου «Αλλαντίνη και Παλομίδης» ακροβατούν επίσης πάνω σε ακραία αισθήματα που φαίνονται σαν να υπαγορεύονται από έναν κόσμο που δεν αποκρυπτογραφείται από την φτωχή λογική των θνητών.
Επιστροφή στην πεζογραφία και εκδοτική καινοτομία αποτελεί το όγδοο βιβλίο στο οποίο η Αίγλη Σιούτη μεταφράζει Νουβέλες από το “Επταήμερο” της Μαργαρίτας της Ναβάρρας. Μια ξαφνική καταιγίδα στα λουτρά του Κολντερέ στα Πυρηναία, προκαλεί καταστροφικές πλημμύρες, αφαιρεί ανθρώπινες ζωές και απειλεί την ίδια τη ζωή όσων επέζησαν. Με αυτό το “θαυμαστό τρόπο”, η βασίλισσα Μαργαρίτα της Ναβάρρας συγκεντρώνει τους αφηγητές – συζητητές του “Επταημέρου”, στο μοναστήρι της Παναγίας, στην άκρη του ποταμού Γκέιβ στη Σεράνς. Για να μη νιώσουν πλήξη και αρρωστήσουν, επιλέγουν την αφήγηση “αληθινών” ιστοριών που φανερώνουν “την αλήθεια του ανθρώπου μέσα από τον τρόπο ζωής και συμπεριφοράς του”. Οι αφηγητές, ευχάριστοι, πέντε άντρες και πέντε γυναίκες, πρόθυμοι να τέρψουν την παρέα με τη βιωμένη εμπειρία τους. Οι νουβέλες και οι συζητήσεις – διάλογοι που ακολουθούν την κάθε νουβέλα, είναι αυθεντικές. Τα πρόσωπα είναι αληθινά, αν και με διαφορετικά προφανώς ονόματα. Ο χώρος ησυχαστικός. Χώρος προσευχής, περισυλλογής, πνευματικής ανάτασης. Η συντροφιά χαίρεται, πικραίνεται, γελάει, κλαίει, συζητά, σχολιάζει, επιχειρηματολογεί ή φιλονικεί. Οι ιστορίες, με επίκεντρο το μυστήριο των ανθρωπίνων σχέσεων, γεμάτες πίκρα και γλύκα, απεικονίζουν την ανθρώπινη φύση με τα πάθη της, κοινά στους άντρες και τις γυναίκες, σε έναν άγριο και αδίστακτο κόσμο, προκαλώντας γέλιο. Το γέλιο είναι ευεργετικό, λυτρωτικό, συμφιλιωτικό, επικοινωνιακό. Είναι χαρά που πηγάζει από τη συνεννόηση και τη συμφιλίωση, την ανθρώπινη συνάφεια, συλλογικότητα, συντροφικότητα.Ιστορίες τολμηρές, αληθινές, γοητευτικές, με αγάπη και φλογερούς έρωτες, φρίκη, μοιχείες, βιασμούς, αιμομιξίες, ωμούς εκβιασμούς, δολοφονίες, απάνθρωπες τιμωρίες και σαδιστικούς τρόπους εκδίκησης. Νουβέλες γεμάτες ανατροπές που τονίζουν το απρόβλεπτο και ευμετάβλητο των ανθρωπίνων πραγμάτων και αναδεικνύουν τη δυσκολία των ανθρώπων να επικοινωνήσουν μεταξύ τους. Kαταγγέλοντας την κάθε μορφή βίας, η συγγραφέας διεισδύει στο εσωτερικό της ψυχής, φανερώνοντας την ανθρώπινη ατέλεια και προσεγγίζει υπαρκτά ζητήματα τα οποία διαταράσσουν τις ανθρώπινες σχέσεις. Κι όλες αυτές οι νουβέλες του “Επταημέρου” συμπλέκονται επιδέξια με την απαράβατη και σκληρή νομοτέλεια της ζωής και εμπεριέχουν έναν συμβολισμό αναγέννησης και ένα μήνυμα ζωής πως η ελπίδα μας έχει ως μοναδικό στήριγμα “Αυτόν που είναι ο μόνος τέλειος”…
Με το “Δωμάτιο Φίλων” (2010), ένατο βιβλίο, ο Έλληνας αναγνώστης έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με τη δημιουργία της γαλλόφωνης συγγραφέως Ντομινίκ Ρομπέρ από την επαρχία Κεμπέκ του Καναδά. Πρόκειται για το πρώτο μυθιστόρημά της για το οποίο απέσπασε στον Καναδά το βραβείο Prix littéraire Jacques-Poirier – Outaouais (2012). Έχει δημοσιεύσει, ως επί τω πλείστον, ποίηση αλλά και διηγήματα, ενώ η πρώτη της δημοσίευση (ποίηση) έγινε το 1986. Η συγγραφέας μας «υποδέχεται» μέσα στον προσωπικό της «χώρο», στο Δωμάτιο Φίλων, όπου οι χαρακτήρες εκθέτουν πολύ προσωπικές στιγμές τους. Επίκεντρο του μυθιστορήματος, που μεταφράζει η Στέλλα Κόκκαλη, αποτελεί το μπαρ Νάιτ, εκεί από όπου περνούν αλλά και όπου συναντιούνται οι χαρακτήρες: η φωτογράφος Ζουλιέτ, η Ιζά και ο εραστής της Φρανσίς, η φοιτήτρια Φαννύ, η πόρνη Μινχ, ο μεταφραστής Ντανιέλ, η συγγραφέας Κατρίν που μιλάει για φιλοσοφία με τις γάτες έχοντας χάσει την έμπνευσή της. Πρόκειται για μια γραφή νεορεαλιστική. Η δε τεχνική στο Δωμάτιο Φίλων αντικατοπτρίζει το διάλογο μεταξύ λογοτεχνίας και φωτογραφίας. Ο διάλογος μεταξύ των διαφορετικών μορφών τέχνης έγινε ήδη εμφανής στην ποιητική συλλογή Leçons d’extérieur (2009) της Ντομινίκ Ρομπέρ. Το “Δωμάτιο Φίλων” είναι εμπνευσμένο από την τέχνη της φωτογραφίας, ενώ το κείμενο αποτελεί ένα είδος έκθεσης ή άλμπουμ φωτογραφίας.
Το δέκατο βιβλίο (τελευταίο, μέχρι στιγμής) της σειράς, είναι η μονογραφία του Δημήτρη Φίλια “Ο Πρεβελάκης και η Γαλλία” με το οποίο ενσωματώνεται στη σειρά και η δοκιμιακή γραφή ως λογοτεχνικό είδος. Η προσέγγιση των σχέσεων του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα Παντελή Πρεβελάκη (1909-1986) με τη γαλλική σκέψη, αποτελεί ευρύ και πολυδιάστατο πεδίο έρευνας. Ως εκ τούτου, οι φιλοδοξίες του παρόντος δοκιμίου δεν μπορούν παρά να περιορίζονται σε μια συμβολή στη “συνάντηση” του Πρεβελάκη με τα γαλλικά γράμματα – την κλασική και τη σύγχρονη γραμματεία – “συνάντηση” η οποία απέβη μια από τις σημαντικότερες πηγές έμπνευσης στη δημιουργία πρωτότυπου και μεταφραστικού έργου. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου αυτού, παρακολουθούμε τον ρόλο που διαδραμάτισαν και τη σημασία που είχαν στην εξέλιξη της λογοτεχνικής πορείας του Ρεθυμνιώτη δημιουργού οι πνευματικές συγγένειές του με εκπροσώπους της γαλλικής διανόησης και λογοτεχνικής γραφής του εικοστού αιώνα. Παρακολουθούμε επίσης και καταγράφουμε την πρόσληψη του έργου του στη Γαλλία.
Πλησιάζοντας στη αυγή του νέου έτους,ας ευχηθούμε μακροημέρευση στην ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και μοναδική στο είδος της αυτή εκδοτική σειρά εκφράζοντας την επιθυμία να πραγματοποιήσει σύντομα μια βραδιά παρουσίασης της σειράς ώστε να γίνει ακόμα πιο γνωστή. Θα τολμούσαμε επίσης να συστήσουμε σύντομα η σειρά να φιλοξενήσει και μετάφραση ποίησης αλλά και λογοτεχνία από τα Μαύρη Ήπειρο !
Παρασκευή Μόλαρη
DELETE της Μαρίτας Ρίτζι, ή Sex and facebook
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η παγκοσμιοποιημένη διαπολιτισμικότητα σε όλο της το μεγαλείο. Άνθρωποι που συναντιούνται μέσω Διαδικτύου, ανταλλάσσουν υγρά, χαστούκια, φιλιά και δάκρυα, γίνονται ο καθρέφτης ο ένας του άλλου, αφού έχουν πριν καθρεφτιστεί στο ναρκισσιστικό είδωλο ενός fake προφίλ στο facebook, θυμώνουν, μετανιώνουν, προδίδουν κι απιστούν, μόνο και μόνο για να υπάρξουν, να αγαπηθούν, να νιώσουν κάποιοι, να μην είναι πια μόνοι. Βεβαίως, το μεγάλο κομμάτι στην πίττα το έχουν οι επώνυμοι, οι καταξιωμένοι (με ή χωρίς εισαγωγικά κι αποσιωπητικά), ηθοποιοί, καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι, πολιτικοί, χαρτούδες, φλιτζανούδες, μάγοι κι αστρολόγοι. Αλλά τι να κάνουμε; Ουδείς τέλειος κι όλα τα δάχτυλα δεν είναι ίσα.
Επηρεασμένη από το Sex and the City, η Μαρίτα Ρίτζι φτιάχνει μια σύγχρονη σαπουνόπερα, α-λά ελληνικά. Με αντρίλα, βαρβατίλα, τρία παιδιά από τρεις γυναίκες, ένας σεκιουριτάς πρώην μοντέλο (του στυλ «όλα τα σφάζω όλα τα μαχαιρώνω») συναντάει μια πετυχημένη ηθοποιό που είναιο εντελώς αποτυχημένη στην προσωπική της ζωή, αν και …γάτα πεταλωμένη… κι εκεί αρχίζει ένα αλισιβερίσι τριτοκοσμικού γκλάμορους και γκαντεμιάς. Γιατί το παραμύθι γρήγορα ξεπροστιάζεται (σε 33 μέρες) κι απομένουν δύο επιλογές: 1. του χωρισμού, delete + empty trash και 2. του συμβιβασμού, της συμφιλίωσης με την εικόνα μας στον καθρέφτη του κόσμου.
Τι από τα δυο θα επιλέξουν οι δύο ήρωες; Η συνέχεια επί της σκηνής.
Γρήγορη παράσταση με πολλά κωμικά gangs που την απομακρύνουν από το κιτς και το μελό, δεν σώζουν όμως τα προσχήματα. Αφού η ξεπέτα και τα συναισθήματα δεν πάνε μαζί, η εκμετάλλευση κι ο σεβασμός, η αυτοεκτίμηση και το υγιές ερωτικό ένστικτο δεν διαπραγματεύονται… τουλάχιστον όχι για τους ρομαντικούς.
Το Διαδίκτυο ολοκλήρωσε αυτό που ξεκίνησε ο κινηματογράφος και προχώρησε με την τηλεόραση: την πολυπολιτισμική παγκοσμιοποίηση μέσα από την εμπορευματοποίηση των κατώτερων ενστίκτων του ανθρώπου. Ο Έρωτας ως συνάλλαγμα και το σώμα ως πετρελαιοπηγή.
Αν θέλετε να προβληματιστείτε χωρίς να πλήξετε μεταβείτε στο Studio Κυψέλης.
Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
Στο ΘΕΑΤΡΟ STUDIO ΚΥΨΕΛΗΣ Ένας άντρας. Μια γυναίκα. Έρωτας στις μέρες του Internet. Ένα love story διαϕορετικό , για δυο σύγχρονους ανθρώπους , που γνωρίστηκαν , ερωτεύτηκαν και δοκιμάστηκαν ανταλλάσσοντας τα πρώτα λόγια… γραπτά, τα πρώτα χαμόγελα με τη λέξη lol να πρωταγωνιστεί και τις πρώτες ματιές μέσα από μια κάμερα και μια οθόνη! Ο έρωτας σήμερα αλλάζει μορφή, ξεχωρίζει στην προσέγγιση αλλά έχει πάντα την ίδια κατάληξη. Με δύο πιθανότητες. Καλή – κακή. Ποια θα είναι η τύχη των δύο ηρώων του έργου της Μαρίτας Ρίτζι; Μια όμορφη , ρομαντική, τρυφερή, ερωτική κωμωδία που επιθυμεί να σας κερδίσει από την Universe Art.
H Μάγκυ γνωστή και καταξιωμένη ηθοποιός , γνωρίζει τον Ανδρέα ένα Σωματοφύλακα υψηλών προσώπων, μέσα από το Facebook θα ζήσουν τον απόλυτο έρωτα . Θα ονειρευτούν, θα ταξιδέψουν, θα φλερτάρουν με την αλήθεια και το ψέμα. Κρυμμένα μυστικά, διλήμματα και μεγάλες αποφάσεις. Μια ερωτική ιστορία, για τον έρωτα στα χρόνια του Internet!
Σκηνοθεσία – Φωτισμοί– μουσική επιλογή: Γιώργος Λιβανός
Παίζουν Μαρίτα Ρίτζι, Νίκος Χαλατζίδης, Μιχάλης Δρόσος & Άντα Σπηλιωτοπούλου
Σκηνικά– κοστούμια: Γιοβάννα Πρασσίνου
Χορογραφία– Κινησιολογία: Σίμωνας Πάτροκλος
Κινηματογράφηση: Αντώνης ΜανδρανήςΜουσική: Πάνος Μαλανδρής
ωτογραφίες: Κώστας Βολιώτης – Ξακουστή Χελάκη – Ζώης Τριανταφύλου Σφακιανάκης
Κομμώσεις : Gino Hair
Make up artist : Γεωργία Γιαννακούδη.
Δημόσιες σχέσεις & Επικοινωνία: Γιώργος Βιτωράτος
Υπεύθυνη Marketing : ΟρχιδέαΠαραγωγή : Universe Art
Παραστάσεις κάθε ΣΑΒΒΑΤΟ & ΚΥΡΙΑΚΗ στις 21.15μμ
Διάρκεια 90’
STUDIO ΚΥΨΕΛΗΣ (Σπετσοπούλας 9, Κυψέλη)
Η θεατρικότητα ως φιλοσοφική θεώρηση της ζωής
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η πρωτοτυπία της σκηνοθεσίας της μαύρης φιλοσοφικής κωμωδίας του Ρεμί ντε Βος «Μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος» στην άριστη μετάφραση του καθηγητή Δημήτρη Φίλια έγκειται ακριβώς στον υπερτονισμό της θεατρικότητας εις βάρος κάθε ρεαλιστικής αληθοφάνειας (χωρίς να φλερτάρει σε καμία στιγμή με τον σουρεαλισμό ή το υπερβατικό-μεταφυσικό). Μένοντας πιστός στον ματεριαλισμό, αγγλοσαξωνικό υλισμό των ψυχολογικών φαινομένων, ο Γιώργος Καραμίχος δίδαξε την Τζέσυ Παπουτσή, τον εκπληκτικό Δημήτρη Λιακόπουλο (ερμηνεία βγαλμένη λες από το Actor’s Studio) και την απόλυτα συνάδουσα με την αισθητική του όλου θεάματος Μαρλέν Σαϊτη… τους δίδαξε πώς να βλέπουν τη ζωή σαν θέατρο και τον κόσμο σαν τεράστια σκηνή όπου εκτυλίσσονται μεγάλα ή μικρά δράματα, όλα όμως έχουν στο βάθος τους ως ζητούμενα την Αγάπη, την Ανοχή, την Κατανόηση, την Ελευθερία, την Έκφραση, την Ισότητα.
Η συγγραφική υπέρβαση της τελευταίας σκηνής ισοδυναμεί δραματουργικώς με το «ποιοτικό άλμα» που οραματίζεται ο Σόρεν Κίρκεγκααρντ στην «Έννοια της Αγωνίας». Ξάφνου, τα σκηνικά πρόσωπα που αναμασούν ρόλους και συμπεριφορές δεκαετιών, με αφορμή έναν θάνατο κι έναν επικείμενο γάμο, αποφασίζουν να υπερβούν τα εσκαμμένα, να δουν τα πράγματα από την οπτική γωνία του άλλου και να γελάσουν με τα καμώματά τους. Αυτή η συμφιλίωση με τον Εαυτό είναι η βάση της αγάπης για τον πλησίον κι από εκεί όλα παύουν να γίνονται ενδιαφέροντα από συγκρουσιακής πλευράς και γίνονται τρυφερά, αγαπησιάρικα, παραδείσια… Έτσι όπως θα έπρεπε να είναι η ζωή μας στον πλανήτη Γαία, που κάποτε θα πρέπει να ήταν Κήπος της Εδέμ, για να τον θυμόμαστε έτσι και για να τον μυθοπλάθει το συλλογικό μας ασυνείδητο.
Η Τζέσυ Παπουτσή είναι μια μεγάλη παρεξηγημένη ηθοποιός, ικανή να ερμηνεύσει όλους τους τραγικούς ρόλους, με ένα ηχείο και μια ψυχή που βράζει από συμπάθεια για τους κατατρεγμένους. Θα ήταν η ιδανική Εκάβη στις «Τρωάδες». Σκηνοθέτες και κρατικά θέατρα ακούτε; Φεστιβάλ Αθηνών κι Επιδαύρου πού κωφεύετε;
Μια άψογη παράσταση με ρυθμό, νεύρο, μπρίο, gangs από τις ταινίες του βωβού κινηματογράφου… Το μεγάλο της ατού όμως ήταν η μετάφραση. Απολύτως ελλειπτική, λιτή, καίρια, ζέουσα… όπως ο καθημερινός λόγος. Ο καθηγητής μεταφρασιολογίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο Δημήτρης Φίλιας δίνει ένα από σκηνής μάθημα δια του παραδείγματός του.
Δεν θα μείνω στα σκηνικά και στα κοστούμια που παρωδούσαν ηθελημένα το κιτς. Ούτε στην επίτηδες σαχλή μουσική, που ταίριαζε απόλυτα με την αισθητική του κειμένου και την μεγαλο-μικρο-μεσαία κοινωνική τάξη των προσώπων.
Άξιοι όλοι οι συντελεστές.
Αυτή η παράσταση στο «Μικρό Γκλόρια» είναι ένα καλό δείγμα ποιοτικού κι εμπορικού θεάτρου ταυτόχρονα. Εύχομαι σε όλους τους συντελεστές της να δουλέψει και να μακροημερεύσει.
Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
Η υπόθεση του έργου
Ο Σιμόν επιστρέφει ύστερα από χρόνια στο πατρικό του για την αποτέφρωση της γιαγιάς του. Εκεί συναντά και πάλι τη μητέρα του και την Αν, τον παιδικό του έρωτα.
Ένα ατύχημα με την τεφροδόχο αποτελεί την αφορμή για ένα άγριο και διασκεδαστικό παιχνίδι συναισθηματικών εναλλαγών ανάμεσα στο πένθος και στον έρωτα. Ένα κλασικό ανθρώπινο τρίγωνο με πολύ εύκαμπτες γωνίες. Τρεις άνθρωποι εκτός τόπου και χρόνου που καλούνται να επαναδιαπραγματευτούν τους φόβους και τις επιθυμίες τους και να έρθουν αντιμέτωποι με τα συμπλέγματα του παρελθόντος και τα φαντάσματα του μέλλοντος.
Όπως πολύ σωστά παρατηρεί ο μεταφραστής του έργου Δημήτρης Φίλιας, ο συγγραφέας Ρεμί ντε Βος διαθέτει μια σύγχρονη ανατρεπτική γραφή, που ανοίγει νέα θεατρικά μονοπάτια στην αυγή του εικοστού πρώτου αιώνα.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Μετάφραση: Δημήτρης Φίλιας
Σκηνοθεσία: Γιώργος Καραμίχος
Σχεδιασμός φωτισμών: Δημήτρης Νασιάκος
Σχεδιασμός ρούχων: Χριστίνα Πανοπούλου
Φωτογραφίες: George Alexandrakis
Art work: Amarildo Topalis
Σκηνικά: Αρετή Μουστάκα
Παίζουν οι ηθοποιοί (με σειρά εμφάνισης): Τζέσυ Παπουτσή, Δημήτρης Λιακόπουλος, Μαρλέν Σαΐτη.
ΘΕΑΤΡΟ Μικρό Γκλόρια
Ιπποκράτους 7, Μετρό Πανεπιστήμιο, τηλ: 210 3600832
Παραστάσεις: Τετάρτη & Κυριακή 19:30 – Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο 21:15
Τιμές εισιτηρίων: 12€, 10 € (Φοιτητικό – Ανέργων)
Διάρκεια: 70 λεπτά
«Μια υπέροχη Κυριακή για εκδρομή», μια μάλλον άσημη αλλά όχι ασήμαντη τραγικωμωδία του Τεννεσσή Γουίλλιαμς στο θέατρο Φούρνος από την «Ομάδα 92»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο Τεννεσσή Ουίλλιαμς μας εκπλήσσει πάντα και μετά θάνατον. Σαν τον Γιάννη Ρίτσο, που ακόμα δημοσιεύονται ανέκδοτα κείμενά του και θεατροποιούνται τα δημοσιευμένα. Τελικά, το πολύπλευρον μιας προσωπικότητος, αλλά και η πληθωρικότητα της γραφής κι η αγωνία της έκφρασης επιβιώνουν κι αυτού του θανάτου, όσο κι αν εγείρουν τον φθόνον των δυσκοίλιων «ανταγωνιστών» όσο είναι εν ζωή οι πολύπαθοι λογοτέχνες. Μόνο που για ανταγωνιστείς κάποιον που αλλάζει θέμα, ύφος, λογοτεχνικό ύφος, ρυθμολογία κι αισθητική από έργου εις έργον πρέπει να είσαι στο επίπεδο, στην ισχύ και στις επιδόσεις του ανάλογος, αλλιώτικα είσαι πρόσωπο βγαλμένο από τον αισώπειο μύθο «όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια». Αυτά τα ολίγα για την ώρα, όσον αφορά τους ματαιοκαμάτους της γραφής, τους ματαιοδόξους φληναφηματολόγους, που επιδίδονται στην επιχείρηση καταρράκωσης του έργου των άλλων, αφού αδυνατούν να αντιπαραβληθούν με την προσωπικότητα και το έργο τους.
Ο Τεννεσή Ουίλλιαμς είναι ποιητής, γιατί ανέδειξε το ανικανοποίητο του ανθρώπου στην Κοιλάδα των Δακρύων που μετέτρεψαν κάποιοι τον παράδεισο του πλανήτη Γαία. Είτε είναι μικροαστοί, είτε μεσοαστοί, είτε κινούνται στο περιθώριο του «καλού κόσμου», οι ήρωές του (και για να ακριβολογήσω: οι ηρωίδες του, αφού γράφει κυρίως γυναικείους ρόλους, σαν τον Ευριπίδη), οι ηρωίδες του λοιπόν κραυγάζουν σε όλους τους τόνους, σαν λυσσασμένες γάτες ότι δεν τους αρκεί τόσο λίγη ευτυχία, ότι απαιτούν το φεγγάρι και το θέλουν τώρα, σαν τον «Καλιγούλα» του Αλμπέρ Καμύ, κινούνται ανάμεσα στην Τρέλα και στη Φρονιμάδα, αλλά τα ασθενικά τους νεύρα και μια αγγλοσαξωνική τάση προς το αλκοόλ και το ενοχοποιημένο σεξ γέρνουν τη ζυγαριά προς το μέρος της αμαρτίας, εκεί όπου η Κόλασση ελλοχεύει. Και πού να βρεις χειρότερο κολαστήριο από αυτό που κουβαλάς μέσα σου; Σπανίως γίνεται πολιτικός ο ποιητής Τεννεσσή Ουίλλιαμς. Μόνο στο πρωτόλειό του «Όχι για αηδόνια» παίρνει σαφή θέση κατά της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Στα άλλα του (γνωστά) έργα συμβιβάζεται και μοιρολογεί, σαν το αηδόνι με το αγκάθι στο στήθος, που με κάθε νότα μπήγεται ακόμη πιο βαθειά και μόνον ο θάνατος μπορεί να το λυτρώσει. Το αλκοόλ κι ο έρωτας είναι μια τόσο σύντομη ανακούφιση, τόσο ανεπαρκής ανάπαυλα στο θέατρο του κόσμου!
Στο μάλλον άσημο, αλλά όχι ασήμαντο έργο του με τίτλο «Μια υπέροχη Κυριακή για εκδρομή», που ανέβηκε θαυμαστά στο θέατρο Φούρνος από την «Ομάδα 92» σε σκηνοθεσία του Βασίλη Νικολαϊδη, τέσσερις γυναίκες επί σκηνής τρώνε τα σωθικά τους και σώζονται οι τρεις εξ αυτών χάρη στον οίκτο, στη συμπάθεια, στην αλληλεγγύη, στην κατανόηση του άλλου, του διαφορετικού, που δεν είναι και τόσο διαφορετικός από εμάς εν τέλει. Το κλασικό για τον Ουίλλιαμς κονταροχτύπημα της φυγής από την πραγματικότητα με την αποτυχία να φιλοξενηθεί η πρωταγωνίστριά του από το όνειρο μιας ουτοπίας απολύτως μυθικής και κινηματογραφικά ωραιοποιημένης, καταδεικνύεται σε αυτό του το έργο με μια σαφήνεια καθόλου συμβολική, αλλά πραγματιστικά ρεαλιστική…
Καταπληκτικές και οι τέσσερις ηθοποιές στους προκλητικούς ρόλους τους. Η μόνη ένστασή μου: γιατί θα πρέπει να χειρονομούν και να εκφράζονται με τόσο εξωστρεφώς μεσογειακό τρόπο, σα να παίζουν σε μεγάλο θέατρο ή για κωφούς; Εκτός αν παρωδεί ο καλός σκηνοθέτης τον υποκριτικό κώδικα του βωβού κινηματογράφου; Όμως αυτά τα gangs μετατρέπουν το πολυδιάστατο κείμενο σε φαρσοκωμωδία και το φτηναίνουν ασύλληπτα. Υπάρχει πολύ βάθος, έρεβος, θλίψη, κόλαση χωρίς καθαρτήριο… Δεν χρειαζόντουσαν αυτές οι τόσο μεγάλες χειρονομίες. Τονίζουμε τη θεατρικότητα σε ληγμένα ή παλιομοδίτικα κείμενα. Αυτό το έργο όμως είναι απολύτως σύγχρονο κι αυτή του η διαχρονικότητα θα μπορούσε να αναδειχθεί με περισσότερον διακριτικές αναλογίες.
Κατά τα άλλα, μια ενδιαφέρουσα, ηφαιστειακή παράσταση, για τις κρύες νύχτες του αθηναϊκού χειμώνα, σε έναν θεατρικό «φούρνο» χωρίς καμινάδα…
Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
Το έργο
Μια υπέροχη Κυριακή για εκδρομή. Ένα παράδοξο, για το ύφος του Τ. Ουίλλιαμς, έργο. Μια γλυκόπικρη κωμωδία. Ένα κουαρτέτο απελπισμένων γυναικών που προσπαθεί να επιβιώσει σε μια σκληρή πραγματικότητα, στην κοινωνία της Αμερικής την εποχή της Μεγάλης Κατάθλιψης (Great Depression) μετά το μεγάλο οικονομικό κραχ.
Οι ηρωίδες του Ουίλλιαμς με τους ανεπίδοτους πόθους, μέσα σε ένα πλαίσιο που θυμίζει πολύ τις κωμικοτραγικές καταστάσεις ενός Αλμαδόβαρ, γραμμένο σε μια εποχή που ο Ισπανός σκηνοθέτης δεν υπήρχε καν.
Ανομολόγητα πάθη, ανεκπλήρωτα όνειρα, σχέδια ζωής, ανεπίδοτοι έρωτες, βασικά στοιχεία της γραφής του Ουίλλιαμς, συναντιούνται και στο έργο αυτό, μ’ έναν τρόπο όμως που ρέπει προς το γκροτέσκ, κάνοντας το ιδιαίτερο αυτό κείμενο, να μοιάζει ως μοναδική περίπτωση στο έργο του συγγραφέα. Καταλυτικό χιούμορ, συγκίνηση, ανατροπές και μια απρόσμενη λύση…
«Ο Ουίλιαμς έγραψε το δίπρακτο αυτό έργο το 1979. Ο τίτλος στα αγγλικά είναι: «A lovely Sunday for “Creve Coeur”». “Creve Coeur”(Ραγισμένη Καρδιά) ονομάζεται μια παραλίμνια περιοχή, κοντά στο Σαιντ Λιούις, όπου δύο από τις ηρωίδες του έργου θα καταλήξουν, μεσημέρι Κυριακής, για πικ-νικ. Η δράση τοποθετείται στην Αμερική, στο Σαιντ Λιούις, στο τέλος της δεκαετίας του ΄30, λίγο πριν την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, εποχή ζυμώσεων έντονων αδιεξόδων και μεγάλης κατάθλιψης. Τέσσερις γυναικείους ρόλους έχει το έργο, τέσσερις μοναχικές γυναίκες, γύρω στα 40, που προσπαθούν, η καθεμιά με τον τρόπο της, να υπάρξουν. Η Ντόττυ, θυμίζει σε πολλά σημεία την Μπλανς Ντυμπουά, μια Μπλανς όμως, που, παρόλο που αρέσκεται να ζει με φαντασιώσεις, τελικά επιλέγει το ρεαλισμό για να επιβιώσει. Η Μπόντυ, η συγκάτοικός της, ζει κι αυτή με όνειρα, αλλά είναι πολύ πιο δυνατή και τελικά παρασύρει και τη Ντόττυ στον τρόπο της δικής της ζωής.
Η Έλενα είναι η «ξένη», που εισδύει αποφασιστικά στο χώρο των δύο γυναικών και προσπαθεί, μάταια, να πάρει στον δικό της κόσμο τη Ντόττυ. Ο τέταρτος ρόλος, η Σόφι, η μανιοκαταθλιπτική γειτόνισσα, λειτουργεί ως καταλύτης. Στο πρόσωπό της προβάλλεται ο εφιάλτης, η πιθανή κατάληξη των άλλων γυναικών, που ούτως ή άλλως φλερτάρουν, σαν αυθεντικές ηρωίδες του Ουίλιαμς, με την κατάθλιψη και την παράνοια… Τα βασικά στοιχεία της γραφής του Ουίλιαμς, συναντιούνται και στο έργο αυτό, μ΄έναν τρόπο όμως που ρέπει προς το γκροτεσκ, κάνοντας την «Κυριακή…» μια μοναδική ίσως περίπτωση στο έργο του συγγραφέα. Αφεθήκαμε στη ροή του έργου, χωρίς προκαταλήψεις, και προσπαθήσαμε να κρατήσουμε ακέραια, το καταλυτικό χιούμορ, τη συγκίνηση, τις συνεχείς ανατροπές καθώς και την απρόσμενη λύση. Δεν ξέρω αν είναι τυχαίο, πάντως οι καταστάσεις και η ατμόσφαιρα του έργου μας θύμισαν το κλίμα ενός άλλου λάτρη των γυναικών, του Αλμοδόβαρ. Έχουμε δηλαδή έντονα την αίσθηση πως η συγκεκριμένη Μπλανς της «Κυριακής…» υπήρξε και η ηρωίδα μιας από τις ταινίες του Αλμοδόβαρ! Ο «θιάσος ΄92», στο φιλόξενο περιβάλλον του «Φούρνου», σας προσκαλεί και φέτος, αυτή τη φορά για ένα «κωμικογλυκόπικρο» πικ-νικ, στο ειδυλλιακό και εξιδανικευμένο “Creve Coeur”» σημειώνει ο σκηνοθέτης Βασίλης Νικολαϊδης.
Μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές
Σκηνοθεσία: Βασίλης Νικολαϊδης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Νίκος Φιλιμέγκας
Σκηνικός χώρος-Κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ
Επιμέλεια κίνησης: Κική Σελιώνη
Φωτογραφίες: Γεωργία Σιέττου, Στέλλιος Δανιήλ
Παίζουν: Μαρία Καρακίτσου, Ευγενία Μαραγκού, Θεοδώρα Σιάρκου, Στέλλα Χατζημιχελάκη
Θέατρο Φούρνος
Μαυρομιχάλη 168 | 210-6460748
Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.15 | Έως 26 Ιανουαρίου
Τιμή εισιτηρίων: 12€ , φοιτητικό 8€, ανέργων 5€
Μια αιρετική «Οδύσσεια» από το Βασίλη Φλώρο
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Σαν προεφηβικό παιχνίδι στην αυλή ενός σχολείου, στις παλιές αλάνες της δεκαετίας του 1960-1970, σαν επίφαση θεατρικότητας πάνω σε υπαρξιακά αδιέξοδα που αφορούν την αλλοτρίωση, την αποξένωση και τον θάνατο του έρωτα μέσα στο γάμο…. Η κτητικότητα, η πίστη, η αφοσίωση, η αγάπη ως πάγιο αίτημα όλων των όντων σε άπασες τις σχέσεις… Αυτά είναι τα θέματα που απασχολούν τον Βασίλη Φλώρο, τόσο στα ποιητικά όσο και στα πεζά του κείμενα. Πιστός στο ύφος και στη θεματική του, αναδρά με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα με τρόπο αυθεντικό κι αυθόρμητο, χωρίς σοβαροφάνειες και φιοριτούρες, αλλά με την πηγαιότητα του γνήσιου λαϊκού θεάτρου, που βλέπει την τραγικωμωδία της ζωής σε μείζονα τόνο, υποτονθορίζοντας σε ελάσσονα τόνο την πανάρχαια απαίτηση του ανθρώπινου όντος να ευτυχήσει.
Στο θέατρο Ασωμάτων είδα την «Οδύσσεια» του Βασίλη Φλώρου με τους Έλενα Στρατή, Σωτήρη Ταχτσόγλου, Αντώνης Τζαμαλούκας σε μουσική: Σπύρος Γραμμένος, Βασίλης Λαγδάς.
Εκπληκτική δουλειά, για το είδος και το ύφος του λαϊκού θεάτρου, που σπανίζει σήμερα, αφού όλες οι χρυσές μετριότητες δηλώνουν «ότι δεν είναι λαϊκοί σκηνοθέτες». Ήμαρτον Παναγία μου. Θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου, Πώς και πούθε βρέθηκαν τόσοι αστοί σε μια αγροτοκτηνοτροφική χώρα, όπου όλοι έχουν «σπίτι στο χωριό» κι η «καλή» Αθήνα είναι ένα μικρό χωριό γύρω από τον Λυκαβηττό, με μίση, πάθη, έχθρητες κι ανοργασμικούς έρωτες;;;;;; Κι όπως λέει ο απλός, θυμόσοφος λαός: “Κακό χωριό τα λίγα σπίτια” ή “μικρό χωριό – κακοί γειτόνοι”. Από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερις. Συνεχώς κι αδιαλείπτως. Η απόδειξη της συνέχειας του είδους είναι ακριβώς αυτή: η διχόνοια, η αλαζονεία, η ψωροπερηφάνια και λοιπά και λοιπά… κι έπεται συνέχεια,
Ο Βασίλης Φλώρος μπορεί να θεωρηθεί out για τους αστούς, για τους λαϊκούς ανθρώπους είναι όμως ένας από αυτούς. Κι ίσως αυτό είναι σημαντικότερο από τους δήθεν, ξινούς, ψηλομύτες μικροαστούς που ονειρεύονται μεγαλεία και βουλιάζουν στον καθημερινό φασισμό τους, αποκλείοντας τους πάντες και τα πάντα, εκτός από εκείνους που τους μοιάζουν. «Όμοιος ομοίω κι η κοπριά στο λάχανο».
Η ανεκτικότητα σπανίζει στην πνευματική μας ζωή κι ακόμα περισσότερο στην κριτική. Κι ο νοών νοείτω.
Αυτά για σήμερα. Θα επανέλθω. Κι αυτό είναι και επιθετικό και απειλή. Επιθετική απειλή ίσως.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
- Αγίων Ασωμάτων 6, 211-8009838
Η Μπέτυ Αρβανίτη ως εξουσιομανής Τσερλίνε σε έναν ρόλο που φλερτάρει με το γκροτέσκο
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Από τότε που ιδρύθηκε το «Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας» δεν έχω δει καμία κακή παράσταση εκεί. Είναι όλες πολύ πάνω του μέσου όρου των αθηναϊκών θεαμάτων και αγγίζουν το άριστα των μεγάλων ευρωπαϊκών θεατρικών σκηνών. Το μυστικό; Καλά επιλεγμένα κείμενα, σκηνοθέτες ειδικοί σε αυτό το συγκεκριμένο «είδος», εικαστική διαμόρφωση του χώρου, σκηνικά και κοστούμια, μουσική και διανομή άψογα, αρμονικά και ταιριαστά, τείνοντα προς το τέλειον… Ναι, δεν υπερβάλλω κι είναι γνωστό ότι δεν χαρίζω κάστανα.
Η Μπέτυ Αρβανίτη είναι μεγάλη ηθοποιός. Κυριολεκτώ. Η τελευταία ίσως της κινηματογραφικής γενιάς της, με εμμονή στην ποιότητα, που δεν διστάζει να τσαλακώσει την εικόνα και τη μορφή της, που νοιάζεται πιότερο για την ποιότητα παρά για την ποσότητα. Εύγε της.
Στο ρόλο της εξουσιομανούς υπηρέτριας των αρχών του περασμένου αιώνα δίνει ρέστα. Σε υπόγεια διακειμενική διασύνδεση με τις επιστολές του Λακλό και το «Κουαρτέτο» του Χάινερ Μύλλερ, θυμίζοντας πολλά από τις «Δούλες» του Ζενέ, που ανέβηκε σε αυτό το θέατρο σε σκηνοθεσία του αλησμόνητου Λευτέρη Βογιατζή, ο σκηνοθέτης Γιάννης Καλαβριανός, σε διασκευή του ποιητή Στρατή Πασχάλη, που βασίστηκε στις μεταφράσεις του Βασίλη Πουλαντζά και της Ελένης Βαροπούλου (για το κεφάλαιο «Η διήγηση της υπηρέτριας Τσερλίνε» από το πεζογράφημα του Χέρμαν Μπροχ «Οι αθώοι») και με τη συνεργασία όλων των τεχνικών, των καλλιτεχνών και των υποκριτών, έπλασε ένα θεατρικό σύμπαν, κάπως καταθλιπτικό και γκροτέσκο, ελαφρώς σουρεαλιστικό ή φουτουριστικό (υποβοηθούντος του σκηνικού: κάπου μεταξύ πλαστικού ιστού γιγαντιαίας αράχνης και αποθήκης παλαιοπωλείου), αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα του κειμένου και τη στατικότητα της ανθρώπινης κατάστασης, που φαίνεται να εξελίσσεται ελάχιστα από αιώνα σε αιώνα κι από παγκοσμίου πολέμου εις άλλον παγκόσμιον πόλεμον… Μάλιστα. Αυτό είναι και το συμπέρασμα αυτής της θεατρικής ευωχίας: «Εξελιχθείτε γιατί χανόμαστε».
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Maria Callas, ένα ποίημα του Κωνσταντίνου Μπούρα μεταφρασμένο στη γαλλική από την Παρασκευή Μόλαρη
Konstantinos Bouras . Hommage poétique à Maria Callas :
‘’ Maria Kalogueropoulou……anniversaire permanent ‘’
( Traduit en français par Paraskevi Molari )
Sur la planéte d’où tu es venue
Les mots :
- Trahison
- Rudesse
- Survie
N’ existaient pas
Leurs contraires seuls existaient :
- Foi
- Tendresse
- Vie
C’est tout cela,Maria, que tu nous a rappelés par ta venue.
Kalogueropoulou…
Comment atteindre le bonheur sentimentale
Par un nom pareil ?
Comment surmonter le poison de la solitude,
L’abnégation du corps
Afin de plonger dans l’océan
Des chairs minaudières
Où personne n’a trouvé la sérénité ?
( Est-ce vrai que trois négations
equivalent à une affirmation ? )
Merci, Maria, de tout ce que tu nous a rappelés :
L’évident, le séculaire, l’archétype.
Nous partageons ta peine mais sans compassion.
Tu as mené
Une vie brave
Et tu as tôt quitté ce monde
Au moment convenable
Avant de voir
Ta rude tendresse
Fondre
Pareil à une méduse
Hors de l’eau,
Venue d’un autre univers,phosphorescente…
Anniversaire de ta naissance.
Tu n’es pourtant jamais morte
Comme les autres mortels.
Tu es devenue immaterielle aux espaces célestes
Nous regardant de là haut
Miséricordieuse
(Comme la Vierge)
Nous, deniant
Le Désir
Reniant
D’être dechus du Paradis
Là où tu vis maintenant
Chantant.
Soit bénie,Maria.
Pense bien à nous
Nous en avons besoin.
Konstantinos Bouras
www.konstantinosbouras.gr
Μαρία Καλογεροπούλου… διαρκή γενέθλια
Στον πλανήτη απ’ όπου ήρθες
Δεν υπήρχαν οι λέξεις:
Α. προδοσία
Β. σκληρότητα
Γ. επιβίωση,
Αλλά τ’ αντίθετά τους:
Α. πίστη
Β. τρυφερότητα
Γ. Ζωή.
Και μας τα θύμισες Μαρία
Με τον ερχομό σου.
Καλογεροπούλου… Πώς με τέτοιο επώνυμο
Ήθελες να ευτυχήσεις
ΚΑΙ ερωτικά;
Πώς ξεπερνάς το δηλητήριο της μοναξιάς,
Την αυταπάρνηση του σώματος
Για να βουλιάξεις στο πέλαγος
Των ακκιζομένων σαρκών,
Ένθα γαλήνη ποτέ κανείς δεν βρήκε;
(είναι άραγε οι τρεις αρνήσεις ισοδύναμες
Με μία κατάφαση;)
Σ’ ευχαριστούμε Μαρία, γι’ αυτά που μας θύμισες:
Τ’ αυτονόητα, τα προαιώνια, τ’ αρχετυπικά.
Σε πονάμε, αλλά δεν σε συμπονούμε. Έζησες
Μια ζωή γενναία
Κι έφυγες νωρίς,
Την κατάλληλη στιγμή
Πριν δεις τη σκληρή τρυφεράδα σου
Να λιώνει
Μέδουσα έξω από το νερό,
Αλλοκοσμική, φωσφορίζουσα…
Σαν σήμερα γεννήθηκες. Όμως δεν πέθανες
Όπως οι άλλοι κοινοί θνητοί.
Εξαϋλώθηκες εις τον αιθέρα,
Να μας κοιτάζεις από ψηλά
Και να μας ελεείς
[με την Παναγία-Πανγαία],
Εμάς τους αρνησικυρούντες
Του Πόθου,
Τριτανακοπή
Της εκπτώσεως
Από την Παράδεισο,
Εκεί που τώρα ενδιατρίβεις
Τραγουδώντας.
Να είσαι ευλογημένη Μαρία.
Και να μας σκέφτεσαι.
Το χρειαζόμαστε.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Η Μίνα Χειμώνα ως «Μάνα Κουράγιο» στο έργο «Βάσσα Ζελεσνόβα» του Γκόρκι
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Μίνα Χειμώνα είναι μια υπερ-επαρκής δραματική ηθοποιός και θεωρητικός του θεάτρου, με μακρά επαγγελματική πείρα σε όλα σχεδόν τα είδη (από τις μελοδραματικές τηλεοπτικές σειρές μέχρι την αρχαία τραγωδία). Η πολύπλευρη παιδεία, η βαθιά μόρφωσή της και το ακάματο ερευνητικό της δαιμόνια, της επιτρέπουν να παραπέμπει διακειμενικά και παραγλωσσικά σε άλλα μεγάλα έργα του κλασικού διεθνούς ρεπερτορίου και να τονίζει ομοιότητες, διαφορές, επιρροές (ή και δημιουργικές λογοκλοπές ακόμα) σε πράγματα που μέχρι σήμερα έμοιαζαν ανόμοια κι ασύνδετα. Έτσι, μέχρι σήμερα, κανένας Έλληνας θεατράνθρωπος δεν είχε σκεφτεί να ερμηνεύσει την «Βάσσα Ζελεσνόβα» του Μαξίμ Γκόρκι ως «Μάνα Κουράγιο» του Μπρεχτ. Ερμηνεία άξια για βραβείο πρώτου γυναικείου ρόλου.
Βεβαίως, σε αυτό το ηθελημένο (ή αθέλητο εγχείρημα) κι εκ του αποτελέσματος κρίνοντας, συνήργησε θεαματικά ο ταλαντούχος σκηνοθέτης και διασκευαστής του έργου Αλέξανδρος Κοέν, ένας πνευματικός άνθρωπος που τιμάει την «αποστολή» και το λειτούργημα που επιτελεί. Η όλη όψις της παράστασης στο ποιοτικής κατεύθυνσης θέατρο «Altera Pars» είχε πολλά στοιχεία του «σοσιαλιστικού ρεαλισμού» και από τα μεταγενέστερα έργα όπου πρωταγωνιστούσαν σταχανωφικοί εργάτες της μετεπαναστατικής Ρωσίας του Στάλιν
Είχε στοιχεία επίσης συγκρατημένης μπρεχτικής αποστασιοποίησης, έντονα μελοδραματικά στοιχεία, εκρηκτικό υποκριτικό κώδικα του γερμανικού εξπρεσσιονισμού (συνηθισμένου σε πολλές σκηνοθεσίες αυτού του χώρου, κυρίως από τον Πέτρο Νάκο)…
Διέθετε όμως την ευπλαστότητα των σημαντικών θεαμάτων, όπου οι ηθοποιοί ακροβατούν ανάμεσα σε είδη και διαθέσεις χωρίς να χάνουν ούτε στιγμή το ρυθμό, το μέτρο, την αρμονία. Σκηνοθετικός και υποκριτικός άθλος.
Παίζουν: Μίνα Χειμώνα, Αντώνης Ραμπαούνης, Ιωάννα Αγγελίδη, Πέτρος Γούτης, Εύη Νταλούκα, Αλίκη Μπομποτά, Ρωμανός Μαρούδης, Χαρά Αδαμίδου, Μάριος Σακκάς. Άξιοι. Όλοι τους. Εύγε και μπράβο.
Μακάρι το κοινό να επιβραβεύσει αυτό το επίκαιρο θέαμα, γιατί θέτει το θέμα της εξαντλητικής εργασίας, της έλλειψης χαράς, της αποζημίωσης του χρόνου αλλά και της ψυχής των απασχολουμένων, την κρίση θεσμών, όπως η οικογένεια και λοιπά. Ο Γκόρκι εξερεύνησε την συλλογική ανθρώπινη ψυχή με έναν τρόπο περισσότερο «ευρυγώνιο» από τον Ντοστογιέφκσι και λιγότερο ποιητικό από τον Τσέχωφ. «Ο Βυθός», «Οι μικροαστοί» είναι αριστουργήματα διαχρονικά κι ανακυκλούμενα, δίνοντας τροφή και κατάλληλον υπέδαφος για ερμηνείες συγκλονιστικές, επίκαιρες. Ανα-καλύψτε τον!
