Deux poèmes inédits de Kostas Vassilakos traduits en français par Paraskévie V. Molari, enseignante, traductrice, chercheur
Le poète grec Kostas Vassilakos fit sa première apparition dans les Lettres Néohelléniques en 2012 avec «Débris de pensée» («Skepsis Thravsmata»), recueil reçu avec enthousiasme par le public et la critique littéraire. «Débris de pensée» est la fin d’ un parcours de vie, l’ aboutissement d’une marche, l’ accouchement attendu et preparé du vers où viennent chercher refuge les souvenirs du passé. Suivit «Traversant» («Peri-Diavenontas»), livre qui dévoila aussi son talent de prosateur. «Paroles Évadées» («Loguia Drapetes») fut le titre du deuxième recueil poétique de Vassilakos paru à Athènes chez “Anemos”(2015). Avec «Paroles évadées», Vassilakos revient à la magie du vers offrant de nouveau une poésie pure, regie par une ambiance des fois réaliste des fois onirique et placée toujours au centre de l’existence humaine.
Suivent, en traduction française, (forme bilingue), deux nouveaux poèmes de Vassilakos pas encore edités .
| « Περασμένα μεσάνυχτα »
Περασμένα μεσάνυχτα κι ούτε ένα πυρακτωμένο φιλί να κάψει τα υγρά χείλη.
Περασμένα μεσάνυχτα κι ούτε μια βαθιά ανάσα να υποκλιθεί στις συσπάσεις της ηδονής.
Περασμένα μεσάνυχτα κι ούτε ένα συνθηματικό χτύπημα στο νου να μείνουν ξάγρυπνες οι συνειδήσεις.
Τις νύχτες που αλητεύεις προσμονή, κλέψε απ’ τα όνειρα πεθυμιά ζωής, και πάλεψε να γίνουν υπέρβαση στιγμής.
« Μinuit passé »
Minuit passé même pas un baiser rougi au feu pour faire brûler les lèvres humides.
Minuit passé même pas un profond souffle pour s’incliner aux crispations du désir .
Minuit passé même pas un signal à l’esprit pour garder les consciences eveillées
Les nuits où tu vagabondes attente Vole des rêves désir de vie Et lutte pour qu ’ils deviennent Dépassement de l’instant.
« Ο άνθρωπος »
Περπατάνε στον υδάτινο ορίζοντα διαφυγής, γιατί έκλεισε η πυξίδα της ελπίδας.
Μερόνυχτα ισορροπούν στην αγωνία του άγνωστου.
Εμπιστεύονται τα όνειρα στον άνεμο, και χάνονται για πάντα στο υπογάστριο της γης.
Το παράπονό τους;
– Φύγανε κατατρεγμένοι να γλυτώσουν από τον «άνθρωπο» κι έπεσαν, δυστυχώς, πάλι πάνω στον «άνθρωπο».
« L’homme »
Ils marchent sur le filigrane de la fuite, car la boussole de l’espoir ne fonctionne plus.
Equilbrant, jour et nuit, sur l’angoisse de l’inconnu.
Confiant leurs rêves au vent se perdant à jamais dans l’hypogastre de la terre.
Leur plainte ?
– Ils ont fui, persecutes, pour échapper à «l’homme» et sont, malheureusement, retombés sur l’«homme».
|
«Είμαι η Αντιγόνη…» του Γιάννη Σολδάτου στο «ΕσωΘέατρο»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
«Το παράδοξο του Diderot» σε όλο του το μεγαλείο. Ένα μοντέλο, άνεργη ηθοποιός, ετεροαπασχολούμενη κι απλήρωτη καλλιτέχνις δυναμιτίζει τον ψυχισμό της με τον ταυτιστεί απόλυτα (ψυχή τε και σώματι, που λέμε) με την Σοφόκλεια Αντιγόνη, την οποία ερμηνεύει σε κάποια παράσταση («θέατρο εν θεάτρω»). Η εμμονή της με το «να θάψουμε τους νεκρούς» (τόσο επίκαιρη την εποχή της έξαρσης του προσφυγικού) της γίνεται ψύχωση και μοίρα. Το ηθικό δίδαγμα αυτού του φιλολογικώς προσανατολισμένου θεατρικού έργου του σκηνοθέτη και συγγραφέα Γιάννη Σολδάτου, το πέμπτο στη σειρά «Ιερή Πόρνη» διερευνά τα όρια ηθοποιού-ρόλου, πραγματικότητας-φαντασίας, εγώ-οι άλλοι και θέτει σημαντικά υπαρξιακά και κοινωνιολογικά προβλήματα διαχείρισης του εαυτού και της σαφούς οριοθετήσεως του ατόμου ως προς το περιβάλλον του, χωρίς τα όρια να γίνονται σύνορα αδιαπέραστα και περιχαρακωμένα, βεβαίως. Όμως χωρίς όρια, θα βουλιάξουμε σε μια χαοτική σούπα εντροπίας, όπου θα χαθούμε όλοι στο δικό του χωροχρονικό α-συνεχές ο καθένας. Αυτή η φιλοσοφική διερεύνηση περνάει αναγκαστικά μέσα από την αλλοτρίωση του ατόμου και την απαλλοτρίωση του σώματος στο ιερό λειτούργημα της πορνείας, όπου πρέπει να είναι κανείς πολύ δυνατός, αυτάρκης και μονομανώς πανηδονιστής για να αντέξει την κατάλυση των πάσης φύσεως ηθικών και κοινωνικών ορίων.
Πολύ καλή διαπραγμάτευση του θέματος από δραματουργικής πλευράς. Ο έμπειρος σκηνοθέτης ξέρει να δημιουργεί, να κλιμακώνει και να αποκλιμακώνει εντάσεις δια της δυναμικής της ομάδας κι αξιοποιώντας τα θέσφατα της ομαδικής ψυχολογίας.
Ζωγραφικοί οι φωτισμοί, δραματική λειτουργική και διακριτικά σημαίνουσα η μουσική του Νίκου Βασιλόπουλου. Εκπληκτικής ομορφιάς και σκηνικής αποτελεσματικότητας τα κοστούμια που σχεδίασε η έμπειρη σκηνογράφος-ενδυματολόγος Έφη Βενιανάκη.
Και οι τρεις ηθοποιοί (ΜΑΡΙΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΤΣΙΚΗΣ,
ΣΑΝΤΡΑ ΧΑΛΤΟΥΠΗ) είναι υπέροχοι, αυτοθυσιαστικοί, αυταπαρνησιακοί, αυτενεργούντες σε άψογη αρμονική συνεργασία με τους άλλους και σε αρμονία με τον περιβάλλοντα χώρο, όπου ηθοποιοί και θεατές συμπλέκονται και συνυφαίνονται στο φαντασιακό σύμπαν του υπέροχου «Εσωθεάτρου» στο Θησείο, Ακταίου 3, δίπλα στην εκκλησία, λίγο πιο κάτω από τον ηλεκτρικό σταθμό, μέσα από το παρκάκι, από την πάνω πλευρά των γραμμών προς Πετράλωνα.
Είχα την τύχη να παρακολουθήσω αυτή τη θεατρική μυσταγωγία και σας τη συνιστώ ανεπιφύλακτα.
Κωνσταντίνος Μπούρας
info από το facebook του Εσωθεάτρου:
Στη σειρά ΙΕΡΗ ΠΟΡΝΗ, η πέμπτη παραγωγή
ΓΙΑΝΝΗ ΣΟΛΔΑΤΟΥ
ΕΙΜΑΙ Η ΑΝΤΙΓΟΝΗ…
Σκηνοθεσία: ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ
Φωτισμοί – Μουσική:
ΝΙΚΟΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ
Κοστούμια: ΕΦΗ ΒΕΝΙΑΝΑΚΗ
ΠΑΙΖΟΥΝ:
ΜΑΡΙΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΤΣΙΚΗΣ
ΣΑΝΤΡΑ ΧΑΛΤΟΥΠΗ
ΕσωΘέατρο
Ακταίου 3, Θησείο (πλησίον σταθμού του Ηλεκτρικού)
Πρεμιέρα: 9 Απριλίου 2016
Κάθε Σάββατο στις 9 μ.μ. και Κυριακή στις 6 μ.μ.
Διάρκεια 65: λεπτά.
Στο Είμαι η Αντιγόνη…, η ηρωίδα βρίσκεται στη σημερινή Αθήνα, της ανέχειας και του τεράστιου προσφυγικού προβλήματος, με τους νεκροζώντανους να στοιβάζονται στα πάρκα και στις πλατείες, διεκδικώντας την αποκατάσταση της ισσοροπίας που διαταράχηκε από την νέα ύβρι των κατοίκων αυτής της χώρας. Είναι η μόνη που βλέπει το μίασμα, όταν οι άλλοι δεν βλέπουν ή κάνουν πως δεν βλέπουν.
Φιλιώ Τριανταφυλλίδου, «Η κομμώτρια που αυτοκτόνησε κατά λάθος», εκδόσεις Παπαηλιού, σ. 230, 12,00 €.
Από τον κριτικό λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Γράφω και ξαναγράφω για το ίδιο βιβλίο, αφού κάθε φορά που το παρουσιάζουμε και το ξαναμελετώ ανακαλύπτω καινούργιες φιλοσοφικές πτυχές κάτω από την φαινομενικά ανέμελη επιφάνειά του. Όμως έτσι δεν είναι κι η θάλασσα όταν την κοιτάς από ψηλά;
Ένα μεταφυσικό μυθιστόρημα για αναγνώστες του μέλλοντος, άλλων εποχών, μακρινών σ’ εμάς. Η αμφιθυμία της πρωταγωνίστριας καθίσταται κβαντικώς μοιραία γιατί οφείλεται σε έλλειψη αυτογνωσίας, ελλιπή αυτοπεποίθηση και μηδενική αυτοεκτίμηση. Ο έρωτας ως θανάσιμη οδική παγίδα για αρχάριους οδηγούς χωρίς δίπλωμα. Εφηβική-μετεφηβική εξιδανίκευση του ερωτικού συντρόφου ως παντοδύναμου Θεού, γνώστη κι εγγυητή ασφαλούς επιλύσεως απάντων των προβλημάτων. Η υπαρξιακή αγωνία της δραματικής προσωπίδος της Φιλιώς Τρανταφυλλίδου αναζητεί έξωθεν λόγους για να αντέξει και να σταθεί όρθια στον ανεμοστρόβιλο της Ζωής, ενώ η λύση βρίσκεται απλώς μέσα της, μόνο που πρέπει να περάσει από το Καθαρτήριο για να τη βρει: η αποδοχή του εαυτού ως τέλειου τέκνου του Δημιουργού καταλύει όλες τις αναστολές, καταρρίπτει όλα τα εμπόδια ανάμεσα στην Ευτυχία και στην κατάκτησή της.
Το χιούμορ είναι συστατικό στοιχείο της καταβύθισης της Φιλιώς Τριανταφυλλίδου στο Συλλογικό Ασυνείδητο. Χάρη σ’ αυτό τονίζεται η θεατρικότητα της Ζωής. Η συμβατικότητα των ανθρώπινων σχέσεων και η συνειδητοποίηση της είναι αυτό που μας σώζει από το Έρεβος. Λειτουργεί ως παυσίλυπος και παυσίπονος αναστοχασμός. Ακριβώς όπως λειτουργεί στην ψυχή του αναγνώστη κι αυτό το πόνημα της πολυσπουδαγμένης Φιλιώς Τριανταφυλλίδου, που απεργάζεται τώρα καινούργια αγαθά για το ανθρώπινον είδος.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Όταν ο Παζολίνι συνάντησε το αγόρι που του πρόσφερε τον θάνατο. Θέατρο.
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Στο Στούντιο της οδού Σπετσοπούλας, στην Κυψέλη επιχειρείται μέσω των θεατρικών δρώμενων να παρουσιαστεί η ζωή του μεγάλου Ιταλού σκηνοθέτη και διανοητή, ο οποίος τόλμησε να τα βάλει με τους διεφθαρμένους πολιτικούς της εποχής. Ο θάνατός του κατά μια άποψη, μπορεί να θεωρηθεί προβοκάτσια αν και ποτέ δεν βρέθηκαν αποδείξεις, που να μαρτυρούν κάτι παρόμοιο. Ο κ. Σολδάτος , συγγραφέας κι ο κ. Λιβανός, σκηνοθέτης, δημιούργησαν μια φυσική παράσταση προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσουν την ματιά του τολμηρού διανοητή, τόσο στην πεζογραφία, όσο και στην σκηνοθεσία.
Ωραίο το εύρημα της οντισιόν, απ’ όπου περνούν οι ηθοποιοί, οι οποίοι έπαιξαν στις ταινίες του. Κάνοντας ανάγλυφη την παράσταση, τόσο με την εξιστόρηση των ταινιών του και των μεγάλων δημιουργικών στιγμών του, όσο και με την παρουσίαση των γυμνών ηθοποιών, όπως ακριβώς έκανε κι ο μεγάλος δημιουργός. Ο θεατής περιφέρεται μεταξύ των ηρώων και συλλαμβάνει την στιγμή της «ύπαρξης» μέσα από τα μάτια του σκηνοθέτη.
Η παράσταση μοιάζει περισσότερο με ρέκβιεμ παρά με ουσιαστική πραγματεία. Μας ταξιδεύει στις τελευταίες μέρες ζωής του Παζολίνι, λίγο πριν τη δολοφονία του, και μας παρουσιάζει την πολυτάραχη και σκανδαλώδη, αλλά εξίσου συναρπαστική ζωή του. Καταγράφονται οι απόψεις του για τη ζωή, η τεχνική που διαχειριζόταν τις εμπνεύσεις του και τα οράματα, που στόλιζαν τις εμπνεύσεις του. Ενδιάμεσα παρουσιάζονται δραματοποιημένες σκηνές από έργα του, σε μια προσπάθεια του συγγραφέα και του σκηνοθέτη να παρομοιάσουν τη ζωή του Ιταλού διανοητή, με τις ίδιες του τις δημιουργίες.
Όλοι οι ηθοποιοί δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, είτε με την υποκριτική τέχνη τους, είτε με το τραγούδι τους. Γιατί ναι, στην παράσταση ακούγονται άριες αλλά και φολκλορικά ιταλικά τραγούδια. Είναι μια εντυπωσιακή παράσταση, αφιέρωμα στην ζωή του μεγάλου καλλιτέχνη. Ο νεαρός στο ρόλο του Μπερτολούτσι με τις παρεμβάσεις του, ελάφρυνε την ατμόσφαιρα. Ευχάριστη έκπληξη μας προκάλεσε η επανεμφάνιση του κ. Π. Ευαγγελοπούλου, σε ένα ρόλο κλειδί αλλά και του κ.Γ. Λιβανού επίσης, στον ομώνυμο ρόλο του Παζολίνι. Εξαιρετική η σοπράνο κ. Σοφία Μπεράτη, που πλαισίωσε το έργο με τη λυρική φωνή της. Συνοψίζοντας, η παράσταση είναι δείγμα μιας εξαιρετικής ιδέας που υλοποιήθηκε με επιτυχία. Το έργο παίζεται κάθε Πέμπτη 21.30, Παρασκευή 21.45
Συντελεστές της παράστασης
Κείμενα: του Γιάννη Σολδάτου. Σκηνοθεσία: Γιώργος Λιβανός. Παίζουν: Παύλος Ευαγγελόπουλος, Γιώργος Λιβανός, Γιώτα Φωτοπούλου, Σοφία Μπεράτη, Μαρία Γούλα, Λίλη Τέγου, Στέθη Σκύλαρη, Ιουλία Φάλια, Βασίλης Μοσχονάς, Ξένια Γεροβασίλη, Κωνσταντίνος Τσιομίδης, Στέλιος Κουκέλης, Αγγελος Θεοφίλου. Σκηνικά – Κοστούμια: Γιοβάννα Πρασσίνου. Χορογραφίες: Σίμωνας Πάτροκλος
STUDIO ΚΥΨΕΛΗΣ
Σπετσοπούλας 9 & Κυψέλης, Κυψέλη, 210-8819571
Κατερίνα Βεργετάκη , « Είναι η ελπίδα… », από τον Καθηγητή Δημήτρη Φίλια
Η Κατερίνα Βεργετάκη ζει και εργάζεται στο Βόλο. Πρωτοεμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα πριν από δύο χρόνια με την ποιητική συλλογή της « Φυλαχτό » ( ΗΡΑ Εκδοτική ,2014 ).Το ποίημά της « Είναι η ελπίδα » που η ποιήτρια μας προσφέρει εδώ σε δίγλωσση μορφή ( ελληνικά και γαλλικά σε δική της απόδοση ! ), περιέχεται σε ανέκδοτη ακόμα συλλογή της και αποτελεί έναν ύμνο στην ελπίδα « που απελπίζει τους φόβους » σε εποχές που η απαισιοδοξία και η ανασφάλεια κυριαρχούν στις ανθρώπινες καρδιές.
Με ιδιαίτερη χαρά, θα περιμένουμε και την δεύτερη ποιητική συλλογή της Κατερίνας στην οποία ευχόμαστε να είναι πάντα γερή, δημιουργική, ευαίσθητη και σκεπτόμενη !
Δημήτρης Φίλιας
« Είναι η ελπίδα…»
Είναι η ελπίδα που απελπίζει τους φόβους
και τα όνειρα που κάνουν την ζωή υποφερτή.
Είναι το φως που φοβίζει τα σκοτάδια
και η αγάπη που τρομάζει την μοναξιά.
Είναι το γέλιο που κάνει την λύπη να δακρύζει
και το χαμόγελο, που κάνει το δάκρυ να στερεύει.
Είναι ο θόρυβος που τρομάζει την σιωπή
και ο αέρας που κάνει την απανεμιά να ριγεί.
Είναι η ομορφιά, της ασχήμιας ο φόβος
και η αισιοδοξία, της απαισιοδοξίας εχθρός.
Είναι η επιτυχία, που κάνει την αποτυχία να τρέμει
και η ευτυχία, που κάνει την δυστυχία δυστυχισμένη.
Είναι η ζωή, του θανάτου η λύτρωση.
« C’ est l’ espoir…»
C’ est l’ espoir qui fait les craintes désespérer
et les rêves qui rendent la vie supportable.
C’ est la lumière qui effraie les ténèbres
et c’ est l’amour qui fait la solitude s’ effrayer.
C’ est le rire qui fait la douleur pleurer
et le sourire qui fait les larmes sécher.
C’ est le bruit qui fait le silence sursauter
et l’ air qui fait se rayer le calme.
C’ est la beauté la peur de la laideur
et l’ optimisme, l’ ennemi du pessimisme.
C’ est le succès qui fait l’ échec trembler
et le bonheur qui rend le malheur malheureux.
C’ est la vie, la rédemption de la mort.
Η «Λούλα» του Ραπτόπουλου και η εμμονή της γενιάς του 1980-1999 με το σεξ!!!
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Για όσους ζούσαν και θυμούνται την τρελή εικοσαετία του καναπέ (1980 έως το κραχ του ελληνικού χρηματιστηρίου το 1999), φαινόταν σαν να μην είχαμε ως μικρομεσαίοι τίποτα άλλο στο νου μας παρά μόνον σεξ-σεξ-σεξ και ξερό ψωμί. Εύκολα δάνεια, εορτοδάνεια, διακοποδάνεια, οι τράπεζες σε παρακαλούσαν να πάρεις ακόμα μια πιστωτική κάρτα, το δίδυμο Κεχαΐδης-Χαβιαρά έγραφαν το καίριο ψυχογράφημα για τις ελληνικές παθογένειες «Με δύναμη από την Κηφισιά», όπου οι καλοβολεμένες μεσοαστές βαυκαλίζονται όλη την ημέρα με σεξουαλικές φαντασιώσεις. Η παραισθητική και ψευδαισθητική «Κοινωνία της Αφθονίας» έχει για τα καλά εισβάλλει στην Ελλάδα με την Μεταπολίτευση. Κι η καθυστερημένη σεξουαλική επανάσταση και οι καλλιτεχνικές πρωτοπορίες προηγουμένων δεκαετιών με χρονοκαθυστέρηση (όπως τα χρηματοκιβώτια). Χρήμα-χρήμα-χρήμα, κοινοτικές επιδοτήσεις, διαφθορά, όλοι όσοι έχουν το πεπόνι και το μαχαίρι δικαιούνται να γλείψουν από τα δάχτυλά τους το μέλι της εξουσίας, κάθε ένας παραγοντίσκος «δικαιούται να κάνει ένα δώρο στον εαυτό του» (φράση δια πρωθυπουργικού στόματος)… μόνον ο Κουτσόγιωργας κι ο Κοσκωτάς είναι τα εξιλαστήρια θύματα ενός βαθιά προτεσταντικού συστήματος που ανακαλύπτει την εξ ουρανού ελεύθερη οικονομία, που θεοποιεί την ιδιωτική πρωτοβουλία (αλλά με κρατικές επιχορηγήσεις), που κυβερνά ελέω λαού, καταργεί το πολυτονικό ως μεσαιωνικό, και τάζει-τάζει-τάζει λαγούς με πετραχήλια. Κι αν όλα αυτά δεν ήταν ένα καλά στημένο σενάριο (κάτι που δεν το πιστεύω, γιατί ακόμα και τα πορνεία έχουν τάξη κι αυτός που κάθεται στη θέση της τσατσάς έχει …όρχεις), σίγουρα ήταν η αποθέωση της τσαπατσουλιάς, της προχειρότητας, της φυγοδικίας, του αυτοσχεδιασμού και του ωχαδερφισμού της δαιμόνιας φυλής μας.
Αυτό είναι το κοινωνικο-πολιτικό πλαίσιο όταν γράφεται, εκδίδεται και «προκαλεί» η εξ αντιθέτου προτεσταντική «Λούλα» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου, στα ίχνη μιας περισσότερο ευρωπαϊκής και κεκαλυμμένης θεματικής (κι αισθητικής) του πεζογράφου Μένη Κουμανταρέα. Εδώ τα πράγματα είναι σαν αμερικάνικο θρίλερ. Τα πρόσωπα «ελληνίζουν» αλλά είναι και δεν είναι παγκόσμια. Όλα αναμενόμενα κι όλα τετριμμένα κατά την ταπεινή κριτική μου ιδιότητα. Τίποτα το καινοφανές και ρηξικέλευθο.
Η παράσταση στο «Θέατρο Νέου Κόσμου» τονίζει – ευτυχώς – τη θεατρικότητα και τη συμβατικότητα του κειμένου, απέχοντας από τον ρεαλισμό που θα ήταν καταστροφικός και θα καταδείκνυε την διαμεσολαβημένη γύμνια του κειμένου. Όλα ωραία και καλά σαν παιχνίδι ζενεϊκό αλλά όχι και φασμπιντερικό. Για να αντιγράψεις, να συνθέσεις, να αφομοιώσεις θεματολογίες κι αισθητικές απαιτεί εξεζητημένο ταλέντο και δείκτη ευφυΐας πολύ μακράν του μετρίου…
Η σκηνοθεσία προσπάθησε να καταδείξει την διαχρονικότητα του κειμένου, παρ’ όλο που το ενέταξε στην εποχή που γράφτηκε κι αναφέρεται, κυρίως δια των video-art. Τέλεια. Όλα καλά και ανιαρά. Γιατί πλήξαμε σχεδόν στη μέση της παράστασης από την ελληνική και μάλλον κακόγουστη εκδοχή του Sex and the City.
Τι να σου κάνουν κι οι δύο ταλαίπωρες (αλλά ουχί) κακόμοιρες ηθοποιές; Και πάλι καλά. Κράτησαν τον επαγγελματισμό και τη νατουραλιστική (σχεδόν ηθογραφική) χάρη τους σε ένα έργο που δεν είχε τίποτα να επιδείξει και να προσφέρει στην νεοελληνική κρίσιμο-καταστροφολαγνεία μας. Τουλάχιστον οι αντίστοιχες ταινίες στην τηλεόραση έχουν ελαστικά σενάρια, καταπληκτικές ερμηνείες, ιλλυστρασιόν φωτογραφία κι ο ρυθμός είναι αποστομωτικός. Εδώ είδαμε πολλή κυτταρίτιδα (από τη μια) νευρογενή ανορεξία (από την άλλη), αμηχανία, ξεπατικωμένες φιοριτούρες κι ουδέν το καινοφανές.
Παρ’ όλα αυτά είναι από τις φετεινές παραστάσεις που θα συζητηθούν. Για το τέλειο δεν διαφωνεί κανείς, ενώ για το ελλιπές και το ετεροβαρές όλοι έχουν κάτι να πουν νιώθοντας πιο έξυπνοι και από τον συγγραφέα και από τους συντελεστές της παράστασης. Είναι ένας κλασσικισμός εξ αντιθέτου, όπου ο θεατής είχε περισσότερες πληροφορίες για την πλοκή από τα δραματικά πρόσωπα. Εδώ νιώθει απλώς πιο προνομιούχος που δεν είναι ΤΟΣΟ κολλημένος με το σεξ. Φεύγοντας σκέφτεται: «είμαστε καλά και δεν το ξέρουμε».
Δείτε την παράσταση της «Λούλας» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου». Λειτουργεί αποτρεπτικά κι ευεργετικά σε πολλά επίπεδα: έτσι ΔΕΝ είναι η ζωή, δεν θα μιλούσε ποτέ έτσι αν της δινόταν ο Λόγος. Ευτυχώς. Πολλές φορές η Τέχνη λειτουργεί κι ως Ομοιοπαθητική διογκώνοντας τα όποια συμπτώματα και διεγείροντας τις παρενέργειες τροφοδοτώντας τα με προσοχή κι ανάξιο ενδιαφέρον. Μουσειακή ανατομία μιας ξεχασμένης, αποτυχημένης και ηδονόπληκτης γενιάς, που θα μπορούσε να τη λένε και υποτιμητικά «Λούλα».
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο του ΘΕΑΤΡΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ:
“Λούλα”, παράσταση βασισμένη στο μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Αγαρτζίδης, Δέσποινα Αναστάσογλου
Παίζουν: Ανθή Ευστρατιάδου, Βίκυ Κατσίκα
Συμπαραγωγή με την Ομάδα Elephas tiliensis
Το μυθιστόρημα που σόκαρε, δίχασε και ενθουσίασε, για πρώτη φορά στο θέατρο.
Προσπαθώντας να φτάσει πάση θυσία στο αποκορύφωμα της ηδονής, μια όμορφη φοιτήτρια της Φιλοσοφικής Αθηνών έρχεται αντιμέτωπη με την εφιαλτική όψη της λαγνείας. Μια παράσταση για τον γυναικείο οργασμό και την απουσία του. Για τη χρήση ινδικής κάνναβης. Για σεξουαλικές διαστροφές. Για τη λαγνεία ως εφιάλτη της Ανατολής. Για βρικόλακες στην Αχαΐα του προηγούμενου αιώνα. Για κόσμους άλλων διαστάσεων στη σύγχρονη Αθήνα. Και για τον κόσμο των ψυχώσεων.
Μια πολιτική πορνογραφία.
Ο αυτιστικός κόσμος της Λούλας. Η Λούλα ως σύμβολο μιας ολόκληρης γενιάς που πάλεψε να ενηλικιωθεί στις τοξικές δεκαετίες από το ’90 και μετά.
Η Λούλα αναζητά απελπισμένα και ασυνείδητα την εκτόνωση του σώματος καθώς δεν μπορεί να συνδεθεί με την πραγματικότητα, την χώρα και την Ιστορία. Η ανοργασμία της την κάνει εμμονική. Προβάλλει σαν αναπηρία και μέγγενη. Πρέπει να φτάσει σε οργασμό για να απελευθερωθεί.
Η συγκάτοικός της, η Εύη, το alter ego της, χωρίς την εκθαμβωτική ομορφιά της Λούλας, κάνει τους άντρες να τρέχουν από πίσω της γιατί ξέρει να τους ικανοποιεί και να ικανοποιείται. Είναι το αντίθετο της Λούλας, είναι η χυδαία, σαρκαστική και κυνική σύντροφός της. Ένα ντεσαντικό δίδυμο.
Οι δύο κοπέλες, σε ένα φοιτητικό δωμάτιο στα Εξάρχεια, με αναμμένη την τηλεόραση και τα γειτονικά μπαλκόνια να ξεφωνίζουν Σφακιανάκη και Γαρμπή, μιλούν για το σεξ όπως το διαβάζουν στα περιοδικά του Κωστόπουλου, πηγαίνουν στο Πανεπιστήμιο, αν και ελάχιστα μιλούν για αυτό, φαντασιώνονται τους γυμναστές των πρωινάδικων, μέχρι που ο Βρικόλακας εισβάλλει και τους συστήνει με έναν περίπατο στα Εξάρχεια μια Αθήνα μεταφυσική, διαβολική, τρομώδη και πανέραστη.
Ο κόσμος της Λούλας μέσα από την πορνογραφία, το χιούμορ, το noir και το θρίλερ, αποκαλύπτεται ως μελέτη μιας γενιάς, της γενιάς μας, που αναγνωρίζει και παλεύει με τον αυτισμό της προκειμένου να φτάσει στην ενηλικίωσή της.
Η παράσταση είναι αυστηρά ακατάλληλη για ανηλίκους.
Το μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Λούλα» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη.
Συντελεστές της παράστασης
Δραματουργική επεξεργασία – Σκηνοθεσία: Δημήτρης Αγαρτζιδης, Δέσποινα Αναστάσογλου
Σκηνικός χώρος – Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού
Μουσική: costinho (Κωστής Ζουλιάτης)
Φωτισμοί-Φωτογραφίες: Karol Jarek
Video: Μικαέλα Λιακατά, Ιάσων Αρβανιτάκης
Επιμέλεια κίνησης: Αλεξάνδρα Καζάζου
Κατασκευές-Γλυπτά: Ιωάννα Πλέσσα
Παίζουν οι ηθοποιοί
Ανθή Ευστρατιάδου, Βίκυ Κατσίκα
www.elephastiliensis.gr
FB page: Elephas tiliensis
Τα αθάνατα «Μαύρα Τακούνια» του Γιώργου Χρονά στο ατμοσφαιρικό θεατρικό στέκι “Studio Κυψέλης”
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο Γιώργος Χρονάς είναι μεγάλος ποιητής, διαχρονικός, καβαφικός και μηδενιστικώς επικούρειος. Ακολουθεί τη φιλοσοφική αρχή του μηδενός για να συμπιέσει το ελατήριο που θα εκτιναχθεί για να δημιουργήσει το Ά-Παν. Δεν είναι τυχαίο που τις εκδόσεις του ονομάζει «Οδός Πανός». Δεν μπορείς να κατανοήσεις πλήρως το έργο ενός ποιητή αν δεν εξαντλήσεις τη βιογραφία του. Ο Χρονάς δεν γράφει για τον εαυτό του. Δεν περιαυτολογεί όπως άλλοι δαφνοστεφανωμένοι ποιητές. Δεν ναρκισσεύεται. Δεν αμπελοφιλοσοφεί ως ρωμιός σε καφενείο. Αντιθέτως, περιγράφει ποιητικώς τον εαυτό του ως «ιερό πόνο στην ωμοπλάτη». Τόσο απλά και τόσο λιτά. Η σωματικότητα του έρωτά του καταργεί πάραυτα ιδεαλισμούς και ρομαντικά φληναφήματα. Ανεβάζει στη «σκηνή» του ποιητικού του λόγου πρόσωπα περιθωριακά, καθημαγμένα, που βιώνουν τον άλογο έρωτα και καταστρέφονται, τελειωτικά, για πάντα, παρακολουθούν την κηδεία τους από το ταβάνι και δεν θέλουν να ξέρουν πώς θα συνεχίσουν να ερωτεύονται οι άνθρωποι μετά. Ο χρόνος τελειώνει με την απαξίωση του ερωτικού σώματος. Και πείτε μου εάν αυτό δεν είναι καβαφικό. Όπως κι ο Χριστιανόπουλος, ο Χρονάς, απεχθάνεται τους ψευτο-διανοούμενους και τους κουλτουριάρηδες, ενώ έχει αναδείξει, ως εκδότης, γερές πέννες της λογοτεχνίας και της δημοσιογραφίας. Αυτή η εμπορική διορατικότητά του χαρίζει στην τέχνη του έναν απροσδόκητο πραγματισμό που πόρρω απέχει του ρεαλισμού, αλλά και τον υπερ-ρεαλισμό απεχθάνεται. Είναι ανεπαίσθητα απογειωμένη η ποιητική του, χωρίς να καθίσταται ανεδαφική ή εξωπραγματική. Η λιτότητα του λόγου, η ακριβοδίκαιη έκφρασή του, η στυγνή εμμονή στη λεπτομέρεια («το μέρος αντί του όλου»: συνεκδοχή), η απουσία επιθέτων, τα προσεκτικά επιλεγμένα ουσιαστικά, μια κάποια αφαίρεσις, η αφηρημάδα των αρνούμενων να υπηρετήσουν θητεία στην υποκρισία, η ανάγκη του πνεύμονα για πλήρεις ανάσες κι η απέχθεια του μυαλού στις μισές δουλειές, καθορίζουν τελικά τον βίο και την πολιτεία του πολύπλευρου αλλά σεμνού και ταπεινού Γιώργου Χρονά.
Στο ατμοσφαιρικό θεατρικό στέκι “Studio Κυψέλης”, απόλαυση θεατρικήν μυσταγωγίαν δια χειρός Γιώργου Λιβανού. Σύνθεση κειμένων: Βαλεντίνη Λουρμπά (από την προγενέστερη παράσταση της «Οδού Εκάτης» με αναπροσαρμογές). Όλοι οι ηθοποιοί ταπεινά υπέροχοι. Τελικά ο χώρος αυτός καθίσταται σχολή, στην υποκριτική, στους φωτισμούς, στην κινησιολογία, στην ενδυματολογία, στη μουσική επένδυση… Τέλεια. Κάτι που έλειπε από τη μίζερη αθηναϊκή μας πραγματικότητα. Είναι όπως παλιά το «Υπόγειο» του Κουν. Πήγαινες χωρίς να ρωτάς τι θα δεις. Γιατί ήξερες ότι θα είναι συνυφασμένο με την ποιότητα. Εύγε σε όλους τους επαρκέστατους συντελεστές. Και στους θεατές που παρακολουθούν την μυσταγωγία με άκρα ταπείνωση και σεβασμό. Έτσι πρέπει να λατρεύονται οι αληθείς ποιητές. Εν ζωή. Τα μετά είναι για τους υστερο-φιμωμένους.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Πρωταγωνιστούν κατά σειράν εμφανίσεως: Nότα Παρούση , Γιάννης Τσιώμου, Ελένη Μπέη, Ζωρζέτ Μιρόν, Νίνα Ακτύπη, Ervis Tosca, Βασίλης Ξυδάκης και ο Τέλης Ζώτος.
Σκηνοθεσία-φωτισμοί: Γιώργος Λιβανός
Σύνθεση κειμένων: Βαλεντίνη Λουρμπά
Σκηνικά- κοστούμια: Γιοβάννα Πρασίνου
Κινησιολογία: Ervis Tosca
Μουσική: Πάνος Μαλανδρής
Κινηματογράφηση: Αντώνης Μανδρανής
Φωτογραφίες: Κώστας Βολιώτης – Ξακουστή Χειλάκη
Βοηθός σκηνογράφου: Διονύσης Κατερρέλλος
Βοηθός ενδυματολόγου: Βάνια Αλεξάντροβνα
Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.30 από τις 21 Μαρτίου ως το τέλος Μαΐου
Christine Brueckner, «Εάν είχες μιλήσει Δυσδαιμόνα» και «Κλυταιμνήστρα: “Είσαι ευτυχισμένος τώρα νεκρέ Αγαμέμνων”»,
στα ίχνη τής Christa Wolf (πόρρω απέχουσα όμως από την εξαίσια “Cassandra” της)
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ας κρατήσουμε κατ’ αρχήν το θετικό: το ότι, δηλαδή, η αρχαία τραγωδία συνεχίζει να εμπνέει σήμερα ειδικούς και μη, αλληλεπιδρά με το θυμικό των ανθρώπων απανταχού της γης, επιβάλλει διαρκώς νέες ερμηνείες και συγκοινωνεί υπόγεια με τον υδροφόρο ορίζοντα του Συλλογικού Ασυνειδήτου. Οκέι. Καλό αυτό. Όμως η διαρκής αναβίωση του αρχαίου δράματος, κακήν-κακώς τις περισσότερες φορές, προχείρως και χωρίς σοβαρή μελέτη κι έρευνα, δίνει ένα εύκολο [έτσι νομίζουν οι αδαείς] διαβατήριο για την δραματουργική επεξεργασία απωθημένων και πόθων ποιητικών (στην καλύτερη των περιπτώσεων, π.χ. Ρίτσος) ή ψευδοποιητικών («ονόματα δε λέμε, οικογένειες δεν θίγουμε»). Η «Κλυταιμνήστρα;» (με ερωτηματικό) του Ανδρέα Στάικου ήταν αρκετή για να απογειώσει την καριέρα του και να τον καταξιώσει ως νεοέλληνα θεατρικό συγγραφέα. Και καλά οι ομιλούντες την νέαν ελληνικήν και γνωρίζοντες (ακαδημαϊκώς την αρχαίαν ελληνικήν). Οι «φιλέλληνες», αλλοεθνείς, κλασικο-σπουδαγμένοι είναι διπλά αξιέπαινοι που καταγίνονται με τους αρχαίους μας μύθους. Παρά τις παρανοήσεις (το να μιλάς τη συνεχή μέσα στο χρόνο ελληνική γλώσσα είναι ένα απαράμιλλο πλεονέκτημα), παρά τις όποιες τεχνικές τους ατέλειες, τα πρωτόλεια ή μη έργα τους διακρίνονται από την ειλικρινή επιθυμία να προσθέσουν μιαν ψηφίδα έστω στο μωσαϊκό της αναδημιουργίας του Αρχαίου Μύθου.
Αρκετά όμως εδώ ως εισαγωγή. Στο «δια ταύτα». Φιλότιμη η προσπάθεια της Christine Brueckner να αναβιώσει την Κλυταιμνήστρα, μονολογούσα ρεαλιστικώς πάνω από τον σκοτωμένο από αυτήν Αγαμέμνονα (μπρρρρρ!!!!!!) πριν του κλείσει τελειωτικώς τα μάτια. Φεμινιστικές υπερβολές, εκδικητική βεντέτα, ασέβεια στη μνήμη νεκρού, σαδομαζοχιστική σκληρότητα που θα ταίριαζε σε θεατές καψίματος μαγισσών ή κρεμάσματος κακούργων. Οκέεεειιιιι, που λένε οι φίλοι μας οι Αμερικάνοι. Και γιατί όχι; Φτάνει αυτό να υποστηρίζεται υποκριτικώς από την ηθοποιό που αναλαμβάνει να υποστηρίξει αυτόν τον άχαρο κι αντιπαθητικό ρόλο. Κάτι που δεν συνέβη με την Ευαγγελία Βαλσαμά, που μεταπηδούσε από κατάσταση σε κατάσταση ουρλιάζοντας και τσιρίζοντας σαν γιαπωνέζος ηθοποιός του Θεάτρου Καμπούκι, κι άλλοτε ως «Κατίνα» μικροαστή που περίμενε να πεθάνει ο άντρας της για να «του τα ψάλλει». Κρίμα. Η κακογουστιά σε όλο της το μεγαλείο. Όχι αγαπητές μου κυρίες και κύριοι. Η αρχαία τραγωδία δεν έχει σχέση με την μικροαστική μικροπρέπεια. Είναι μεγαλειώδης, προκαλεί «έλεον και τρόμον». Εδώ απλώς ένιωθα ότι δεν ήθελα να είμαι παντρεμένος με αυτή την οπισθόβουλη, δειλή κι ανάξια, φαντασμένη κι ανόητη γυναίκα. Η ηθοποιός Ευαγγελία Βαλσαμά δεν δίστασε να γελοιοποιήσει ακόμα και την εύλογη ωραιοπάθεια της Κλυταιμνήστρας, ως αδελφής της Ωραίας Ελένης του Μενελάου (του Πάρη και του …Ευριπίδη, βεβαίως).
Ακόμα χειρότερη, έως ανεκδιήγητη ήταν η Δυσδαιμόνα της, που ερμήνευσε η καλή ηθοποιός Ευαγγελία Βαλσαμά, με μια υπερβολή σα να παίζει σε κουκλοθέατρο, γκραν-γκινιόλ ένα πράμα, με πεταγμένους έξω τους βολβούς σαν κακό σήριαλ με βρικόλακες. Έλεος, βρε παιδιά. Τι παρανόηση είναι αυτή! Μα αυτό είναι το θέατρο; Όχι βέβαια. Η Ποίηση, μια δυο καλές εικαστικές ή μουσικές ιδέες, σεμνότητα, καλή εκφορά λόγου και μια εμμονή στην ποιότητα, θα αρκούσε… Πού να τα βρεις όμως όλ’ αυτά μαζεμένα σήμερα στην εποχή της Κρίσης και των εκπτώσεων; Απορία ψάλτου, βηξ!
Παρ’ όλα αυτά, δείτε αυτήν την διπλή παράλληλη παράσταση, για να σχηματίσετε τη δική σας γνώμη και να διαφωνήσετε ενδεχομένως μαζί μου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Η ΤΕΧΝΗ ART PATMOS παρουσιάζει από το Σάββατο 19 Μαρτίου στο Δώμα του Θεάτρου του Νέου Κόσμου σε παράλληλες παραστάσεις, δύο μονολόγους, της Christine Brückner, «ΕΙΣΑΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΤΩΡΑ, ΝΕΚΡΕ ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ;» και«ΕΑΝ ΕΙΧΕΣ ΜΙΛΗΣΕΙ ΔΥΣΔΑΙΜΟΝΑ!» σε σκηνοθεσία Barbara Hoffmann και Till Sterzenbach, με την Ευαγγελία Βαλσαμά.
Ηρωίδες η Κλυταιμνήστρα και η Δυσδαιμόνα αντίστοιχα, δύο διαμετρικά αντίθετες προσωπικότητες, με διαμετρικά αντίθετες συμπεριφορές η μία γεμάτη αγανάκτηση, μίσος βιώνει τη λύτρωση και μέσα από το φόνο και εξαγνίζεται απ’ αυτόν.
Η Δυσδαιμόνα ξετυλίγει το κουβάρι των αποκαλύψεων μέσα από την αγνότητά, την τρυφερότητα, την αγάπη της στον Οθέλλο, και κάτω από το ισχυρό ένστικτο της επιβίωσης, η λύση δίνεται μέσα από την ολοκληρωτική παράδοση τους στον έρωτα και σαν πράξη.
Kαι οι δύο μεταφέρουν ισχυρά μέσα από το λόγο τους πανανθρώπινα μηνύματα Αγάπης, Σεβασμού, Ελευθερίας, Ειρήνης.
«Είσαι ευτυχισμένος τώρα, νεκρέ Αγαμέμνων;»
Ο μονόλογος της Κλυταιμνήστρας «Είσαι ευτυχισμένος τώρα, νεκρέ Αγαμέμνων;» (Ο ανέκδοτος λόγος της Κλυταιμνήστρας μπροστά από το νεκροκρέβατο του Βασιλιά των Μυκηνών), έργο της Christine Brückner.
Η Κλυταιμνήστρα μόλις έχει πνίξει στο λουτρό τον σύζυγό της και βασιλιά των Μυκηνών Αγαμέμνονα, ο οποίος είχε σκοτώσει τον πρώτο της άνδρα, το πρώτο της παιδί και θυσίασε την κόρη τους Ιφιγένεια στους θεούς, με «αντάλλαγμα» τον ούριο άνεμο για την εκστρατεία των καραβιών του προς την Τροία. Αυτή η δολοφονία είναι για τη Κλυταιμνήστρα μια πράξη απελευθέρωσης και χειραφέτησης ενώ συνειδητοποιεί και τον δικό της επικείμενο θάνατο ακολουθώντας την κατάρα που καταδιώκει το γένος των Ατρειδών: «Στους Ατρείδες υπάρχει μόνο, να σκοτώσεις ή να σκοτωθείς.»
«Ο μονόλογος της Κλυταιμνήστρας είναι ένας αντι-επιτάφιος : ένα χειμαρρώδες κατηγορητήριο ενάντια σ’ έναν άντρα σκληρό, φιλοπόλεμο και τυφλό μπροστά στις απολαύσεις της φύσης και της ειρηνικής ζωής . Η Κλυταιμνήστρα της Γερμανίδας συγγραφέως είναι μια πολύπαθη γυναίκα η οποία έχει γευτεί την αδικία, την ταπείνωση, την καταπίεση και την βία που της έχει «προσφέρει» ο μισαλλόδοξος αρσενικός δυνάστης. Επίσης είναι μία γυναίκα που δεν καταδέχεται να αποδώσει στους Θεούς τις πράξεις των ανθρώπων. Τέλος, είναι μία γυναίκα που, συνοψίζοντας τις δυστυχισμένες στιγμές της πλάι σ’ έναν άντρα-θύτη, δεν μπορεί παρά να νοιώθει πικρία, οργή και μίσος, έστω και αν αυτός είναι πια νεκρός. Ωστόσο η εκδίκηση της Κλυταιμνήστρας σηματοδοτεί αναπόφευκτα και το δικό της τέλος, αφού μετά το μίσος της, δεν κερδίζει τίποτα άλλο από μία ισότιμη θέση στο πλευρό του νεκρού Αγαμέμνονα.»
Χαρά Μπακονικόλα
Ομότιμη Καθηγήτρια
Τμήματος Θεατρικών Σπουδών, Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Barbara Hoffmann, Till Sterzenbach
Μετάφραση: Έφη Funck
Σκηνογράφος: Χρυσηϊς Stroghoff
Κοστούμια: Francoise Dangon
Επιμέλεια Ήχου: Μηνάς Εμμανουήλ
Φωτογραφία: Σάββας Σπυρίδωνος
Βοηθός Σκηνοθέτη: Μαρία Καλαμαρά
Τεχνική Υποστήριξη: Claudia Loeblein
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Ευαγγελία Βαλσαμά
ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: 60 λεπτά
Από το Σάββατο 19 Μαρτίου μέχρι την Κυριακή 3 Απριλίου
Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή & Σάββατο στις 21:15
Τρία χαϊκού του Χρήστου Παπουτσή σε γαλλική μετάφραση της Παρασκευής Μόλαρη, MA Paul Valéry Montpellier III
ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ
Μια πεταλούδα.
Ακουμπά στο λουλούδι.
Δεν του ανήκει.
ΤΟ ΧΑΪΚΟΥ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΥΨΗΣ
Σταγόνα νερού.
Για να κρυφτεί το λευκό,
το φως διαθλάται.
ΒΡΟΧΗ
Σύννεφο είμαι.
Ήχος στο παράθυρο.
Έγινα βροχή.
“Μετά το τέλος τ’ ουρανού”, Χρήστος Παπουτσής-Άνεμος Εκδοτική
Trois poèmes haikus
de Christos Papoutsis,
traduits en français
par Paraskevi Molari, MA Paul Valéry MontpellierIII
PAPILLON
Un papillon
Touche la fleur.
Sans lui appartenir.
LE HAIKU DE LA DISSIMULATION
Goutte d’eau.
Histoire de cacher le blanc,
la lumière se réfracte.
PLUIE
Je suis nuage,
Son à la fenêtre.
Je suis devenu pluie.
Χρήστος Ναούμ, «Γυμνός σε κοινή θέα», διηγήματα, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2016, σ. 148.
Από τον κριτικό λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο Χρήστος Ναούμ γράφει σαν χρονοταξιδιώτης από άλλη εποχή που προσγειώνεται στη σκληρή κι ανόητη, σκοταδιστική και μεσαιωνική εποχή μας, τη λουσμένη στο αίμα, στη βία, στον φανατισμό, στη μισαλλοδοξία. Προερχόμενος από έναν πνευματικό κόσμο Κάλλους έλκεται αφηγηματικώς από την Ασχήμια, με την αθωότητα ενός παιδιού που μαθαίνει τι είναι το σεξ. Όμως η νοσταλγία του για την Παράδεισο είναι παραδειγματική και υποδειγματική. Ρομαντικά συναισθηματικός και καυστικώς θυελλώδης, αφηγείται με τη σωστή δόση κυνισμού τις τρυφερές ιστορίες του, λατρεύει το Θηλυκό στοιχείο μέσα από το αρχετυπικό σύμβολο της Σελήνης, είναι ετεροπαθώς και ετεροκεντρικός, δεν δοξάζει τον εαυτό του και δεν αυτοψυχαναλύεται. Τουλάχιστον, όχι άμεσα. Είναι γνώστης της Πανανθρώπινης Ψυχής και ως ιατρός σωμάτων θεραπεύει και το Συλλογικό μας Ασυνείδητο. Ένας δερματολόγος-αφροδισιολόγος μετά από τριάντα χρόνια νοσοκομειακής εμπειρίας, έχοντας ακούσει κι έχοντας δει, έχοντας – κυρίως – ψυχανεμιστεί τον πόνο και τις ενοχές των βασανισμένων ανθρώπων, αντί να σκληρύνει, σκύβει με συμπάθεια στην ανθρώπινη φύση και την ανατέμνει διεξοδικώς και μεθοδικώς.
Τα διηγήματά του με τον εύστοχο τίτλο «Γυμνός σε κοινή θέα» (τι άλλο κανείς δηλαδή κάθε καλός συγγραφέας), που εκδόθηκαν πρόσφατα από τον Καστανιώτη, είναι απέραντοι κόσμοι σε περιορισμένη ανθρώπινη κλίμακα, είναι πυρκαγιές στη νύχτα, είναι φρυκτωρίες που αναγγέλλουν το καλό νέο ότι ο Άνθρωπος δεν πέθανε ακόμα, παρά την Κρίση όσων απεργάζονται το Κακό του.
Βαθιά αισιόδοξα μέσα από τη μελαγχολική διάθεση και την αναπότρεπτη φιλοσοφική θλίψη των προσώπων, τα διηγήματα του Χρήστου Ναούμ βρίθουν παθών, ανατροπών, αντιστίξεων. Το στοιχείο της Αντίθεσης, αντάμα με αυτό της Ειρωνείας είναι πρωταρχικό του συγγραφικού του ύφους κι αντισταθμίζει την τόση ενσυναίσθηση, την άμετρη ευαισθησία, την ανεπιφύλακτη φιλανθρωπία, την άνευ όρων και ορίων Αγάπη (ως ανώτερη μορφή και πνευματική διαβάθμιση του ζωώδους ενστικτώδους έρωτα). Αυτό αποκαλύπτεται κι από τα motti που επιλέγει στα διηγήματά του. Οι προθέσεις ενός συγγραφέα είναι σημαντικές για τον κριτικό. Ας διαβάσουμε λοιπόν κάτω από το διήγημα με τίτλο «Πρωτεϊνικά μόρια»: «Τι σχέση έχει με την αγάπη ο έρωτας; Η αγάπη είναι αυταπάρνηση, ο έρωτας εγωισμός», Άγγελος Τερζάκης (1907-1979), Έλληνας συγγραφέας. Προσέξτε την αναγραφή της ημερομηνίας θανάτου. Λεπτομέρεια; Όχι, βέβαια. Ο καλός συγγραφέας κινείται ως φωτοβολταϊκό τόξο ανάμεσα στις τραυματικές στιγμές γεννήσεως και θανάτου. Και κάτω από το αμέσως προηγούμενο διήγημα με τίτλο «Όνειρο ή παραμύθι;» διαβάζουμε ως μόττο: Ο έρωτας ξεγυμνώνει τα σώματα. Η φιλία ξεγυμνώνει τους χαρακτήρες», C. S. Lewis 1898-1963), Ιρλανδός συγγραφέας. Κι επειδή ο καλός χειρουργός τίποτα δεν αφήνει στην Τύχη, η σήμανση της χώρας καταγωγής του διεθνούς λογοτέχνη σημαίνει πολλά για τον επαρκή αναγνώστη. Είναι μια έμμεση υπενθύμιση των πολιτιστικών συμφραζομένων από τα οποία προερχόμεθα και της περιρρέουσας ατμόσφαιρας στην οποία εμβαπτιζόμεθα καθημερινώς εκόντες-άκοντες.
Στο επίπεδο της αφηγηματικής τεχνικής, διαπιστώνουμε λεπτομερείς περιγραφές με ζωγραφικές αξιώσεις, ρομαντικές αποχρώσεις, αναλυτικές αναφορές σε συμπτώματα ασθενειών, αντιθέσεις και αντιστίξεις.
Στο επίπεδο της θεματολογίας, η λατρεία της Ασχήμειας ως νοσταλγία του Κάλλους.
Στο επίπεδο της ρυθμολογίας, το μελοδραματικό θέατρο σε όλο του το μεγαλείο.
Στο επίπεδο της ιδιολέκτου, επεξεργασμένη καθομιλουμένη με υγιώς αφομοιωμένα λόγια στοιχεία.
Στο επίπεδο της αισθητικής, έτσι θα ήθελα να γράφουμε και να διαβάζουμε όλοι, αν δεν ζούσαμε σε βάρβαρους και βιαστικούς καιρούς.
Φίλε Χρήστο Ναούμ, υποκλίνομαι στην Αθωότητα και στο Ήθος σου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
