«Το Δέντρο» του Μανιώτη
και το μαύρο μας το χάλι, ως κοινωνία, όχι ως άτομα, γιατί – ως γνωστόν – ο έλληνας πάντα στην ατομική πρωτοβουλία βασίζεται για να διακριθεί, να γιγαντωθεί, να διαπρέψει, να λάμψει πανελληνίως και παγκοσμίως μην σου πω…
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Άρχισα κάπως παράδοξα αυτή τη θεατρολογική κριτικογραφική μου πιρουέτα, μόνο και μόνο για να σας θυμίσω το αυτονόητο (ΜΗ κομίζων γλαύκαν εις Αθήνας) ότι το θέατρο είναι πράξις διαδραστική, που απαιτεί τουλάχιστον …δύο (άντε …τρεις, το πολύ, του συγγραφέως συμπεριλαμβανομένου). Και δεν αστειεύομαι καθόλου. Με την Κρίση μάθαμε στα One-man show, one-woman-show, One-παιδί show, Ουάν-γέρος σώου και δεν συμμαζεύεται. Τώρα ότι θα παίζει κι ένα δέντρο, και μάλιστα πεσμένο, δεν είναι να σε κάνει να απορείς. Εδώ, έμαθα, ότι λίγο πριν γεννηθώ σε κάποιες εθνικές εκλογές είχαν ψηφίσει …και τα δέντρα. Και μετά (δεν) είναι ν’ απορείς γιατί δεν πάει μπροστά αυτός ο τόπος. Μα πώς να πάει; Όταν είναι όλοι εναντίον ενός (δηλαδή εναντίον όλων, του εαυτού τους – εν τέλει – συμπεριλαμβανομένου) κι ο καθένας για την πάρτη του; Όλοι βουτηγμένοι μέχρι τα μπούνια στις ψευδαισθητικές παραισθήσεις, για να μην πω …στις λάσπες, παραζαλισμένοι, χαραμισμένοι, σε ένα ουτοπιστικό ατομικιστικό όνειρο που δεν έχει καν τα φόντα να μεταβληθεί σε μαζική υστερία! Μάλιστα, όπως το ακούσατε. Η λεγομένη «μαζική ψυχολογία» δεν έχει καμία εφαρμογή στους νεοέλληνες. Εδώ είμαστε άθροισμα μονάδων και ουχί σύνολο, υποσύνολα, ομαδοποιήσεις και λοιπά. Όχι. Ακόμα και στις πιο μικρές ομάδες (από τρεις έως πέντε) το βρισίδι, το αλληλομαχαίρωμα, η υποτίμηση, η συκοφαντία, το σκάψιμο του λάκκου (του άλλου, που πέφτει πάντα ο ακάματος …σκάπτων μέσα) πάει σύννεφο. Όμως ο καλός και άξιος θεατρικός συγγραφέας, ο μοναδικός της παλαιάς γενιάς που εξακολουθεί να αρθρώνει λόγο σήμερις, δεν βλέπει το ατομικό στον αριστοτεχνικό του μονόλογο «Το Δέντρο», από την «Τριλογία της Λιτότητας», ήτις είναι …τετραλογία. Εδώ ο ήρωάς του δεν βάλει κατά του εαυτού και των ομοίων του, αλλά εναντίον κάποιων αόρατων συνωμοτών, οίτινες εβάλθησαν να εξοντώσουν τους περισσευάμενους μεσήλικο-υπερήλικες, που ναι μεν δεν τα φάγαν τα ψωμιά τους, ούτε «μαζί (τους) τα φάγανε» βεβαίως, αλλά γίνονται αποκαΐδια στο καμίνι της Ιστορίας. Παρά τη δυσχέρεια και το μονότονο του υλικού του, ο καλός δραματουργός ξέρει να στήσει ίντριγκα ακόμα και με αντικείμενα, νεκρά. Βασιζόμενος βεβαίως σε έναν εύπλαστο ηθοποιό-κλόουν, τον Νίκο Μαγδαληνό, σε έναν καταπληκτικό δημοσιοσχεσίστα ηθοποιό, εικαστικό και βοηθό σκηνοθέτη, τον Γιάννη Γούνα (που έχει φιλοτεχνήσει και το εξώφυλλο του βιβλίου, από τις εκδόσεις Όστρια), καθώς και σε μια ομάδα που πετάει και φυσάει, υπόδειγμα συλλογικής και ομαδικής συν-εργασίας στα μοναχικά και ζελεδένια χρόνια της Κρίσης, στην Ελλάδα κι αλλού. Μην το χάσετε. Στο Θέατρο «Ελεύθερη Έκφραση» για λίγες μόνο παραστάσεις και εις το πανελλήνιον – μέχρι και το Σίδνεϋ εύχομαι – προσεχώς… Κρατηθείτε, γιατί η παράσταση είναι γροθιά στο στομάχι και ηλεκτροσόκ πολλών χιλιάδων βόλτ. Ο συγγραφέας δεν μασάει τα λόγια του. Ούτε κι εγώ ως κριτικός, άλλωστε.
Κωνσταντίνος Μπούρας
fo από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο του θεάτρου:
http://www.eleftheri-ekfrasi.gr/
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Ερμηνεία: Νίκος Μαγδαληνός
Σκηνοθεσία: Γιώργος Μανιώτης
Σκηνικα-Κουστούμια: Γιώργος Μανιώτης-Νίκος Μαγδαληνός
Φωτισμοί: Αντώνης Παναγιωτόπουλος
Μουσική: Θοδωρής Οικονόμου
Βοηθός σκηνοθέτη: Γιάννης Γούνας
Κατασκευή δέντρου: Βασίλης Παπαγεωργίου
αραστάσεις από 6 Μαΐου ως 22 Μαΐου.
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Καθημερινά από Δευτέρα ως και Κυριακή στις 21.00.
Γενική είσοδος: 12 ευρώ
Τιμή για συλλόγους: 10 ευρω
Φοιτητικό: 10 ευρώ
Άνεργοι: 5 ευρώ
Ένας ντοστογιεφσκικά τσεχωφικός «Μάρτυς μου ο θεός» στο θέατρο Vault βασισμένος στο πολυβραβευμένο βιβλίο του Μάκη Τσίτα
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
«Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού» του Άντον Τσέχωφ, «Ο Ηλίθιος» του Φίοντορ Ντοστογιάφκσι και οι δικοί μας Βιζυηνός και Παπαδιαμάντης (θεατροπρεπείς και θεατρορρεπείς ακουσίως κι εν τη αγνοία τους), φαίνονται σαν να λειτουργούν ως πρότυπα (ηθελημένα ή υποσυνείδητα) για τον αριστουργηματικό ήρωα του Μάκη Τσίτα, που ανεδείχθη πρώτης δραματικής τάξεως χάρη στην ιδανική ερμηνεία του περιγραφικώς πληθωρικού Ιωσήφ Ιωσηφίδη. Υποκριτική επίδοσις άξια βραβείου κι όχι μόνον ελληνικού, αλλά διεθνούς, αφού – χωρίς να είναι phsyical theater – επέτυχε να εικονοποιήσει και την τελευταία ανάσα, και τον τελευταίο δισταγμό και την παραμικρή ανεπαίσθητη αγκύλωση του ήρωα που επέλεξε να υποδυθεί κι – ως φαίνεται – τον αγάπησε αλόγιστα και πλέρια. Γιατί χωρίς αγάπη δεν θεατροποιούνται τα πεζογραφήματα. Η λογοτεχνική ιδιόλεκτος δεν είναι αυτόχρημα και δραματική, όσο καλογραμμένο κι αν είναι το αφήγημα. Χρειάζεται δραματουργική «μετάφραση», τουτέστιν επεξεργασία ανακωδικοποιήσεως, με τους κανόνες της χρυσής τομής και της ευκλείδειας αναλογίας σε πρώτη ζήτηση.
Το «Μάρτυς μου ο θεός» του Μάκη Τσίτα ορθώς εβραβεύθη, γιατί – όπως καταδεικνύει η θεατρική μεταφορά του – έχει ζουμι, ρυθμό, μουσική κι ο συγγραφέας του έχει τσαγανό. Εξηγούμαι για να μην παρεξηγηθώ: χρησιμοποιεί τις προσλαμβάνουσες εικόνες του ως πρώτη ύλη, ως υλικό, όχι για συγγραφή αυτοβιογραφικού πονήματος [ως είθισται στη σαχλή περιρρέουσα ατμόσφαιρα των λογοτεχνικών μας πραγμάτων εν εποχή Κρίσεως] αλλά ως αφορμή για κοινωνική κριτική και έμμεσο σχολιασμό των κακώς κειμένων σε αυτή την πολύπαθη χώρα, χωρίς όμως να χάνει ποτέ το χιούμορ και την καλόγνωμη φιλάνθρωπη διάθεσή του, κάτι που σώζει εν τέλει το καλοδουλεμένο κείμενο από την αναγκαστική μονοτονία του μονολόγου ενός μάλλον κατατονικού κι υποτονικού «αποτυχημένου» προσώπου, που το πετάν οι οικείοι του και η κοινωνία ολόκληρη στα σκουπίδια για να «ανακυκλωθεί» εν καιρώ και να σαπίσει ζωντανό στα παγκάκια, τρώγοντας από τα αποφάγια των τυχερών και των αδίστακτων επιτυχημένων. Εκπληκτική αφηγηματική τοιχογραφία της Ελλάδας της Κρίσης, μέσα από λίγες πινελιές. Ο Μάκης Τσίτσας ως λογοτέχνης είναι λιτός, μετρημένος κι ακριβόλογος. Η θητεία του στο παιδικό κι εφηβικό βιβλίο καθώς και η συνολική δημοσιογραφική του επιλεκτική πορεία συνέτεινε τα μάλα προς τούτο.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info από το diastixo
http://diastixo.gr/allestexnes/theatro/3104-martis-mou-o-theos-vault
Η εταιρεία θεάτρου Gaff παρουσιάζει στο θέατρο Vault το έργο του Μάκη Τσίτα Μάρτυς μου ο Θεός, που τιμήθηκε με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.
Μέσα στο πανηγυρικό κλίμα που επικρατεί στην Αθήνα του 2004, ο Χρυσοβαλάντης –ένας τυπικός αντιήρωας της εποχής μας, άνθρωπος απλός αλλά οπλισμένος με χιούμορ, με φαντασία και με μια ιδιαίτερη λεκτική ευφορία–, έχοντας βρεθεί στα πενήντα του άνεργος και με υγεία κλονισμένη, εξιστορεί τα πάθη που υφίσταται από παιδί στην αναμέτρησή του με την πραγματικότητα. Όλοι –οι γυναίκες που συναντά, οι εργοδότες του, ακόμη και η ίδια η οικογένειά του– τον προδίδουν, ενώ γύρω του διαγράφεται η εικόνα μιας κοινωνίας που, παρά την επιφανειακή ευμάρεια, βυθίζεται στην παρακμή.
Μέσα από τον χειμαρρώδη μονόλογό του, που ακολουθεί τη ροή της σκέψης του, παρακολουθούμε τον αγώνα του να σταθεί όρθιος, ισορροπώντας ανάμεσα στο κωμικό και το δραματικό.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Κείμενο – δραματουργική επεξεργασία: Μάκης Τσίτας
Σκηνοθεσία: Σοφία Καραγιάννη
Μουσική επιμέλεια: Κατερίνα Πολυχρονοπούλου
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Σκηνογραφική επιμέλεια: Σοφία Καραγιάννη – Λίνα Παγώνη
Βοηθός σκηνοθέτη: Μυρτώ Αθανασοπούλου
Φωτογραφίες: Χάρης Λυγούρας
ΠΑΙΖΕΙ ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης
Έναρξη: Σάββατο 8 Νοέμβρη 2014
Κάθε Σάββατο στις 18:00 και Κυριακή στις 21:00
Τιμές εισιτηρίων: 10 ευρώ (κανονικό) και 8 ευρώ (φοιτητικό, ανέργων και ΑΜΕΑ)
Πολυχώρος Vault: Μελενίκου 26, Βοτανικός, 2130356472, 6945993870
Ομάδα Gaff: 6945247197, 6945958292
https://www.facebook.com/gaff.gafftheatre
Τέσσερα ποιήματα του Γιώργου Κεντρωτή, μεταφρασμένα στα γαλλικά από την Παρασκευή Μόλαρη, εκπαιδευτικό, ερευνήτρια ιστορικό, μεταφράστρια Παρασκευή Μόλαρη
Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για εμένα, ως μεταφράστρια και ως άνθρωπο, το γεγονός ότι ο Καθηγητής μου κος Γιώργος Κεντρωτής, στον οποίο χρωστώ πολλά αφού, εκτός των βιβλίων του, είχα την τύχη να υπάρξω φοιτήτριά του, μου έδωσε την άδεια να δοκιμάσω την μεταφραστική μου αντοχή αποδίδοντας στα γαλλικά τέσσερα ποιήματα του. Με την ελπίδα να μην κατηγορηθώ ότι διαπράττω « ύβριν »,απολογούμαι σήμερα στον γαλλόφωνο αναγνώστη-συνδημιουργό παραδίδοντάς του τον καρπό της προσπάθειάς μου !
Ο Γιώργος Κεντρωτής γεννήθηκε στους Μολάους Λακωνίας. Σπούδασε Νομικά και Πολιτικές Επιστήμες στην Ελλάδα και στη Γερμανία. Είναι Καθηγητής Θεωρίας της Μετάφρασης στο Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου.
Αντί άλλης αναφοράς μου στο τεράστιο και σημαντικό έργο του Γιώργου Κεντρωτή, χρησιμοποιώ εδώ τους τίτλους έργων του στη βάση « Βιβλιονέτ ».
| Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ | |
| (2013) | Ο κόσμος καρναβάλι, Τυπωθήτω |
| (2012) | Ανάποδα ψαλίδια, Δίαυλος |
| (2009) | Παρέλαση, Τυπωθήτω |
| (2008) | Εκατόν δύο ματς, Τυπωθήτω |
| (2007) | Στις κερκίδες του λόγου, Δίαυλος |
| (2006) | Με απ’ όλα μέσα, Τυπωθήτω |
| (2003) | 45 χρόνια βάζω γκολ στους βάζελους, Δίαυλος |
| (2003) | Πόσα χουνέρια και τι πλεκτάνες, Τυπωθήτω |
| (1997) | Το αλφαβητάρι του Ολυμπιακού, Δίαυλος |
| (1996) | Θεωρία και πράξη της μετάφρασης, Δίαυλος |
| Συμμετοχή σε συλλογικά έργα | |
| (2012) | Κουίζ ολυμπιακογνωσίας και θρυλοφροσύνης, Δίαυλος |
| (2012) | Κώστας Βάρναλης: Φως που πάντα καίει, Σύγχρονη Εποχή |
| (2012) | Ποδόσφαιρο και πολιτισμός, Εκδόσεις Γκοβόστη |
| (2011) | Γιάννης Ρίτσος, Σύγχρονη Εποχή |
| (2011) | Όψεις κοινωνικής δυναμικής, Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός |
| (2010) | Οπαδική βία και άλλες πτυχές της βίας στον αθλητισμό, Νόβολι |
| (2010) | Σελίδες στην οθόνη ή σε χαρτί, Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός |
| (2009) | George Trakl: Από τα τέλη του 19ου στις αρχές του 21ου αιώνα, Ύψιλον |
| (2009) | Εισαγωγή στην ποίηση του Ρίτσου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης |
| (2006) | Δέκα γραφές για τον Διονύση Σέρρα και την ποίησή του, Ραπόρτο |
| (2006) | Θρησκευόμενοι κόκκινοι επιστήμονες, Ελληνικά Γράμματα |
| (1996) | Η μεταπολεμική πεζογραφία, Σοκόλη |
| Μεταφράσεις | |
| (2015) | Vico, Giambattista, Η νέα επιστημονική γνώση, Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός |
| (2014) | Brecht, Bertolt, 1898-1956, Η βαβυλωνιακή σύγχυση των λέξεων, Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός |
| (2014) | Παλατινή ανθολογία, Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός |
| (2013) | Πλάτων, Κρατύλος, Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός [μετάφραση, επιμέλεια] |
| (2011) | Mayakovsky, Vladimir, Τραγωδία, Τυπωθήτω |
| (2011) | Musil, Robert, 1880-1942, Τρεις γυναίκες, Μεταίχμιο |
| (2009) | Κορφιάτης, Χρήστος, Διονυσίου Σολωμού, Τα κερκυραϊκά, Αλκίνοος |
| (2009) | Σολωμός, Διονύσιος, 1798-1857, Διονυσίου Σολωμού, Τα κερκυραϊκά [Διονυσίου Σολωμού: Τα ευρισκόμενα], Αλκίνοος |
| (2008) | Kandinsky, Wassily, 1866-1944, Αναδρομή 1901-1913, Διάττων |
| (2008) | Neruda, Pablo, 1904-1973, Η στείρωση των αστέρων, Τυπωθήτω |
| (2008) | Cicero, Marcus Tullius, 106-43 π.Χ.., Ο τέλειος ρήτορας, Πόλις |
| (2007) | Neruda, Pablo, 1904-1973, Στα χθόνια δώματα, Ύψιλον |
| (2007) | Éluard, Paul, 1895-1952, Των Αλγηδόνων πρωτεύουσα, Ύψιλον |
| (2007) | Mayakovsky, Vladimir, Φυσώντας των σπονδύλων μου το φλάουτο και άλλα 8 ποιήματα, Τυπωθήτω |
| (2005) | Neruda, Pablo, 1904-1973, Είκοσι ερωτικά ποιήματα και ένα τραγούδι χωρίς καμμιάν ελπίδα, Τυπωθήτω |
| (2005) | Brecht, Bertolt, 1898-1956, Σάουνα και συνουσία, Ύψιλον |
| (2004) | Hoffmann, Ernst Theodor Amadeus, 1776-1822, Κρέσπελ και Αντωνία, Μαΐστρος |
| (2004) | Αισχύλος, Προμηθέας Δεσμώτης, Μαΐστρος |
| (2004) | Σολωμός, Διονύσιος, 1798-1857, Ρίμες εξ απροόπτου, Ύψιλον |
| (2004) | Musil, Robert, 1880-1942, Τρεις γυναίκες, Μεταίχμιο |
| (2001) | Πλάτων, Κρατύλος, Πόλις [επιμέλεια, μετάφραση] |
| (2000) | Broch, Hermann, Βιργιλίου θάνατος, Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός |
| (1997) | Heaton, John, Ο Βιτγκενστάιν με εικόνες, Δίαυλος |
| (1996) | Pavese, Cesare, 1908-1950, Αγροίκοι, Αλεξάνδρεια |
| (1994) | Musil, Robert, 1880-1942, Κατάλοιπα ζωντανού συγγραφέα, Αλεξάνδρεια |
| (1993) | Pavese, Cesare, 1908-1950, Στην παραλία, Ύψιλον |
| (1988) | Musil, Robert, 1880-1942, Ο κότσυφας, Διάττων |
| (1987) | Hesse, Hermann, 1877-1962, Το τελευταίο καλοκαίρι του Κλίνγκζορ. Παιδική ψυχή. Κλάιν και Βάγκνερ, Νεφέλη |
| (1986) | Musil, Robert, 1880-1942, Δεσμοί, Νεφέλη |
| (1986) | Klee, Paul, 1879-1940, Τα ημερολόγια 1898-1918, Νεφέλη |
| (1986) | Kandinsky, Wassily, 1866-1944, Τέχνη και καλλιτέχνες, Νεφέλη |
| (1985) | Klee, Paul, 1879-1940, Τα ημερολόγια 1898-1918, Νεφέλη |
| (1985) | Musil, Robert, 1880-1942, Τρεις γυναίκες, Νεφέλη |
| Λοιποί τίτλοι | |
| (2008) | Κριμπάς, Παναγιώτης Γ., Φρασεολογισμοί στη ρωσική λογοτεχνική γλώσσα και η απόδοσή τους στη νέα ελληνική, Γρηγόρη [επιμέλεια] |
| (2007) | Καρμπονάρος, Βικέντιος, Ο συνονόματος ,ή, Πέφτοντας στο κάθετο ρήγμα του λόγου, Τυπωθήτω [επιμέλεια] |
| (2006) | Ανθολογία επτανησιακής ποίησης 1950-2006, Περί Τεχνών [ανθολόγηση] |
| (2002) | Γρικώντας την άπλαστη αρμονία των ουρανών, Ύψιλον [επιμέλεια] |
| (1999) | Εγγονόπουλος, Νίκος, 1907-1985, Οι άγγελοι στον παράδεισο μιλούν ελληνικά, Ύψιλον [επιμέλεια] |
« ΣΑΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΚΗΝΗ ΣΕ ΣΟΛ ΜΕΙΖΟΝΑ »
Με βέβαιη άνεση μιας pretty woman
μιλώντας άλλαζε το σταυροπόδι
με βλέμματα απειλητικά, σκιώδη
σαν τις κρυφές φωνές του Ρόμπερτ Σούμαν:
φωνάζουν μεν, μα θέλουν να σημάνουν
απλώς πως γίνονται θεραπαινίδες
της βασικής αρμονικής. Κι αν είδες
να μπαίνουν αντιστικτικά, δεν φτάνουν
παρά σε ομόφωνες συμβασιλείες.
Οι λείες γάμπες της: δυό τροχαλίες!
« TELLE COMME SUR UNE SCENE D ’ ENFANTS EN SOL MINEUR »
A l ’ aise rassuré d ’une ‘‘ pretty woman ’’
elle alternait ,tout en parlant, ses jambes croisées
aux regards menaçants,ombragés
telles les voix cachées de Robert Schumann:
criant,mais ne voulant que dire
qu ’ elles deviennent simplement des servantes
de l ’ accord de base.
Même entrant à contrepoint
Elles n’ aboutissent
Qu ’ à des homophonies bien accordées.
Ses jambes lisses : deux poulies !
*****
« ΤΙΠΟΤΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ »
Μιλούσε εμβριθώς στην τηλεόραση
ο κύριος καθηγητής και ανέλυε
τη διεθνή πολιτική κατάσταση
με μαζική (θά έλεγες) και κατ’ επιφοράν
παράθεση ιστορικών παραδειγμάτων
για να τονίσει ιδιαίτερα στο τέλος ότι
οι πόλεμοι των ημερών μας
είναι κατ’ εξοχήν θρησκευτικοί.
Και την ίδια εκείνη ώρα
–τί σύμπτωση παράξενη αλήθεια–
στη Μυτιλήνη ένας παπάς δικός μας
και ένας ιμάμης σύρος στο Χαλέπι
πεθάνανε και οι δυό τους
απ’ τα γέλια.
Τίποτα δεν είναι ο άνθρωπος… τίποτα!
Εκεί που κλαίγαν απ’ τα γέλια της χαράς,
ο αγέλαστος και τους δυο ιερωμένους πήρε Χάρος.
« LA VANITE HUMAINE »
Parlant à la télevision
En penseur approfondi
monsieur le professeur
analysait la situation politique international
utlilisant, massivement, dirait-on,
des exemples historiques
en vue d ’ en aboutir à des conclusions
soulignant que les conflits de nos jours
sonts par excellence religieux.
Au même moment,
-quelle étrange coïncidence-
dans l ’ île de Mytilène, un pope orthodoxe
un imam syrien à Chalepi
éclataient de rire .
Vanité humaine !
A l ’apogée de la joie du rire,
la Mort, sans rire, s ’ est emparée des deux serviteurs de Dieu.
*****
« ΜΝΗΜΗ ΑΛΙΚΗΣ »
Όταν βγάλανε τον επιτάφιο
και το γλυκύτατον έαρ
σα βοριάς ελυσσομάναε
στη νεκρική σου κάσα,
έσκισες τα πορφυρά σεντόνια
που τα ’θρεψαν ιδρώτας και έρωτας,
πήρες στα χέρια σου τα σκοτεινά
την τρομερή την κάμα
και μ’ ένα ουρλιαχτό ανέγνωρο
την έμπηξες στα μάτια σου.
Τυφλή και αιμορροούσα
σε βρήκε η ανάσταση
κουκουλωμένη μ’ ένα σάβανο
κόκκινο κουρέλι.
« ΕN MEMOIRE D ‘ ALICE »
Lors de la procession de l ‘ Epitaphe
le doux printemps
faisant rage comme un fort vent du nord
sur ton cercueil,
tu as dechiré les draps de pourpre
nourris de sueur et d ‘ amour,
tu as saisi dans tes mains obscures
les ciseaux terribles
et par un hurlement inconnu
tu les as enfoncés dans tes yeux.
La resurrection t ‘ a trouvée
aveugle et saignante
couverte d ‘ un linceul
loque rouge.
*****
« ΡΗΤΡΕΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΩΣ ΑΠΟΚΛΙΝΟΥΣΕΣ »
Bibelot aboli d’inanité sonore
Stéphane Mallarmé
Στὴν ἔρημο σιωπώντας τραγουδᾶμε:
reliquia reliquiorum καὶ ὅ,τι
μὲ ραγισμένα μπιμπελὸ τὰ σκότη
νὰ διακοσμήσουν εὐκρινῶς ζητᾶμε.
Στὴν κρήνη τὰ ἱερὰ νερὰ ἀφανίζουν
στὸν ὄγκο τῶν παλμῶν καὶ τῶν ἀσμάτων
τὶς πρόσω ὀάσεις τῶν φωτοκυμάτων.
Ἐρέβη ἐμμονικὰ μᾶς συγκλονίζουν
καὶ ὁ κόσμος ἦχος γίνεται ἐπὶ τέλους:
ὡς ἔργο ὁ κόσμος στὴν τροχιὰ ἑνὸς βέλους.
« CLAUSES EN DIVERGENCE EXCLUSIVE »
Bibelot aboli d’inanité sonore
Stéphane Mallarmé
Chant silencieux dans le désert :
reliquia reliquiorum
demandant nettement que les ténèbres
soient decorées de bibelots fêlés.
A la fontaine les eaux sacrées
anéantissent les oasis en avant
des ondes lumineuses
au débit des vibrations et des chants.
Bouleversés par des ténèbres obsédantes
L ’ univers se transforme ,enfin, en son :
En tant qu ’ oeuvre l ’ univers sur la trajectoire d ’ une flèche.
Τζένη Κουτσοδημητροπούλου, Γκαζόζα Α.Α.Α & Τι σκαρώνει ο Λύκος;, από τις εκδόσεις "Ελληνοεκδοτική" και "Κόκκινη κλωστή δεμένη" (αντίστοιχα).
Από τον κριτικό λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Τα παιδικά βιβλία είναι δυο φορές σημαντικά: διαπλάθουν συνειδήσεις, ευαισθητοποιούν το θυμικό των μικρών αναγνωστών, ισχυροποιούν χαρακτήρες προκειμένου να αντιπαλέψουν τη σκοτεινιά και τις αντιξοότητες του μέλλοντος…Ειδικά στα βιβλία της δασκάλας αγγλικών Τζένης Κουτσοδημητροπούλου, που γεννήθηκε στην Αυστραλία και ζει στο Πανόραμα Βούλας, μητέρα δύο εκπληκτικών και ταλαντούχων κοριτσιών, εκεί διαπιστώνει κανείς την αξία της καλής ανατροφής και της κοινωνικής αγωγής που λαμβάνει ο κάθε ένας από το σπίτι του. Όταν όλα είναι ειδυλλιακά γίνονται παιδιά ευτυχισμένα που αντιμετωπίζουν τη ζωή ως ανθοστόλιστο λιβάδι κι ως στίβο ανάδειξης του αξιότερου, μέσα πάντα από την ευγενική άμιλλα. Αξίες διαχρονικές, του ανθρωποκεντρικού ελληνικού πολιτισμού, που απεχθανόταν τις υπερβολές κι αναζητούσε πάντα τη χρυσή τομή σε όλες τις ανθρώπινες εκδηλώσεις κι εκφάνσεις.
Το επιτακτικό καθήκον της ανακύκλωσης προβάλλεται με παιδαγωγικά ορθό τρόπο στο βιβλίο της Τζένης Κουτσοδημητροπούλου «Γκαζόζα Α.Α.Α.». Σε έναν πλανήτη που ασφυκτιά από υπερπληθυσμό και κατασπατάληση των φυσικών πόρων, πρέπει όλοι να σοβαρευτούμε πριν να είναι πολύ αργά. Υποθηκεύουμε το μέλλον των παιδιών μας, κάθε φορά που πετάμε αλόγιστα στα κοινά σκουπίδια χαρτιά, πλαστικά, αλουμινένια κουτάκια. Σε πλέον προηγμένες χώρες, συλλέγουν σε ειδικούς κάδους τα υπολείμματα τροφίμων… Ψιλά γράμματα για τη δική μας χώρα, όπου όλοι οι μπλε κάδοι είναι γεμάτοι με κοινά απορρίμματα κι όταν κάποιοι-κάποιοι βαριούνται και πετάνε τη δεμένη (;) σακούλα με τα σκουπίδια στο οδόστρωμα να την τσαλαπατήσει το λεωφορείο που περνάει… Αχχχχχ, τι να σας κάνω, που μου αρέσει η Ελλάδα μας και δεν θέλω να ξενιτευτώ στα γεράματα. Γι’ αυτό διαδώστε τα βιβλία της Τζένης Κουτσοδημητροπούλου, μπας και βρούμε μια καλύτερη χώρα να μας περιμένει σε δέκα ή είκοσι χρόνια από τώρα, όταν τα σημερινά παιδιά θα είναι πλέον πολίτες, με πλήρη δικαιώματα. Και υποχρεώσεις…
Όσο για το σύγχρονο σχολιασμένο εντέχνως παραμύθι (;) της Τζένης Κουτσοδημητροπούλου και τίτλο «Τι σκαρώνει ο λύκος;», αυτό κι αν είναι επίκαιρο κι επείγον να διαβαστεί! Η ξενοφοβία, η μισαλλοδοξία, ο καθημερινός ρατσισμός πατάσσονται ακριβώς εκεί που τους πονάει και τους αρμόζει: στην ουρά!!! Ο λύκος, λέει η λαϊκή παροιμία, ακόμα κι αν γεράσει, τομάρι δεν αλλάζει. Είναι όμως έτσι στην πραγματικότητα; Μήπως οι χειρότεροι λύκοι είναι αυτοί που φοράνε προβιές προβάτων; Οι προβατόμορφοι; Λέμε τώρα. Υποθέσεις κάνουμε. Τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις προέρχονται από την αδυναμία του κοινού ανθρωπίνου νοός να διαχειριστεί το άγνωστο και το καινοφανές. Μέχρι εδώ όλα καλά. Όταν διακυβεύονται ανθρώπινες υπάρξεις και ζωές (γενικώς), τότε τα πράγματα σοβαρεύουν. Προς τούτο, καλόν είναι να διδαχθούν τα παιδιά και τα τέκνα μας όπως μη κρίνουν εκ του ασφαλούς και με ευκολία. Όλα τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνεται. Και πολλές φορές, ο λύκος μπορεί να γίνει ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου, μετά το …σκύλο.
Διαβάστε τα αυτά τα βιβλία. Χαρίστε τα. Ως δώρα γενεθλίων, ονομαστικών εορτών, διακοπών, γενικώς… Έτσι, για να ελπίζουμε σε ένα καλύτερο μέλλον αύριο-μεθαύριο.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
http://www.ellinoekdotiki.gr/displayITM2.asp?ITMID=1537&LANG=GR
http://kokkiniklostibooks.gr/content/5718978c0b592.pdf
http://kokkiniklostibooks.gr/book.php?id=5718978c0b592
Γκαζόζα Α.Α.Α
Κείμενο: Τζένη Κουτσοδημητροπούλου
Εικονογράφηση: Φωτεινή Τίκκου
Ο Μηνάς άρχισε να τρέχει.
Έτρεχε με όλη του τη δύναμη!
Πίσω του έτρεχε και η γκαζόζα και ακόμα πιο πίσω
κάτι βαζάκια από μαρμελάδα και σακουλάκια από πατατάκια.
Πλαστικά μπουκάλια και κουτιά από αναψυκτικά
ορμούσαν κατά πάνω του. Στρατός ολόκληρος!
Για να τους ξεφύγει, έστριψε απότομα…
μα δυο μπαταρίες, κατακόκκινες από τον θυμό τους,
του έκοψαν τη φόρα!
-ΣΤΟΟΟΠ!!! Εμπρός για το κρατητήριο, τον διέταξαν..
Μια ιστορία γεμάτη ανατροπές που φέρνει
τους μικρούς μας αναγνώστες σε επαφή με τα υλικά,
την έννοια και την αναγκαιότητα της ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ.
Τι σκαρώνει ο Λύκος;
H ζωή ενός ήσυχου χωριού αναστατώνεται με την άφιξη ενός νέου κατοίκου, του Λύκου. Η φήμη που τον συνοδεύει προκαλεί φόβο και ανασφάλεια σε όλους τους κατοίκους. Η εμφάνισή του και μόνο προκαλεί τρόμο.
Κάθε του βλέμμα είναι απειλή. Κάθε του κίνηση είναι ύποπτη.
Όλοι αναρωτιούνται τι να σκαρώνει ο Λύκος.
Μετά από έρευνα όλοι οι κάτοικοι παίρνουν μια απόφαση: Ο Λύκος πρέπει να φύγει πριν γίνει κανένα κακό.
Άραγε, θα τα καταφέρουν;
Μια τρυφερή ιστορία κατά των στερεότυπων και των βιαστικών συμπερασμάτων. Κατά της ξενοφοβίας και των προκαταλήψεων.
Ο Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος, ιδανικός «Μέγας Ιεροεξεταστής» στο Θέατρο Τζένη Καρέζη («Φεστιβάλ Μονολόγων. Οι άντρες απαντούν στις γυναίκες με το κεφάλι ψηλά»)
Από τον κριτικό Λογοτεχνίας και Θεάτρου Κωνσταντίνο Μπούρα
Οφείλω ευθύς εξαρχής να εξάρω την πλήρη κατοχή των εκφραστικών μέσων, την άψογη τεχνική, αλλά κυρίως το ηθικό ανάστημα του Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου, όταν αναμετρήθηκε με τον αμφιλεγόμενο αλλά ουχί κι επαμφοτερίζοντα «Μέγα [δεν έχει αιτιατική αυτό] Ιεροεξεταστή» από τους «Αδελφούς Καραμαζώφ» του ανεξάντλητου Ντοστογιέφκσι. Για να υποδυθείς ένα τέρας ή πρέπει να είσαι τερατώδης ο ίδιος ή πρέπει να είσαι ηρωικά σεμνός κι αυτοθυσιαστικός. Γιατί αυτά τα κείμενα ανήκουν στους θησαυρούς της Πανανθρώπινης Συνειδητότητας. Δεν τα πλησιάζεις ελαφρά τη καρδία.
Ήταν όλα τέλεια [και σπανίως είμαι τόσον διθυραμβικός] στο ρεσιτάλ υποκριτικής του Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου που δόθηκε στο Θέατρο Τζένη Καρέζη (στα πλαίσια του «Φεστιβάλ Μονολόγων. Οι άντρες απαντούν στις γυναίκες με το κεφάλι ψηλά»). Μια υποκριτική επίδοση για βραβείο, κι όχι μόνον ελληνικό. Αχ, αυτό το φράγμα της πανάρχαιας ελληνικής γλώσσας. Πόσο μας πλούτισε και πόσα μας στέρησε!!!
Το σφύριγμα του Ιεροεξεταστή παρέπεμπε στο Βιβλικό φίδι του Κήπου της Εδέμ. Το δομημένο παραλήρημα του Εξουσιαστή απέναντι στον σιωπηλό Θεάνθρωπο Σωτήρα, στο όνομα του οποίου δρα ο άθλιος, εν πλήρει επιγνώσει ότι καταχράται την όποια εξουσία του δίνουν τα λόγια κι οι διδασκαλίες του Μεσσία, είναι τραγικό. Εξηγούμαι. «Την ελευθερία του ανθρώπου να αμαρτάνει από άγνοια τη ζήλεψαν ακόμα κι οι θεοί», έγραφα σε μια ποιητική μου συλλογή του μακρινού εκείνου και ουχί σωτηρίου έτους 2002. Όμως το να πράττεις το Κακό μόνο και μόνο γιατί αυτοχρίστηκες έξυπνος, δυνατός και σωτήρας του ανθρωπίνου είδους, είναι πέραν και του δαιμονικού. Είναι διαστροφή του υγιούς ερωτικού ενστίκτου σε αυτοκαταστροφική κι ανελέητη δύναμη Θανάτου. Και πώς να αγαπήσεις «τον πλησίον σου ως σεαυτόν» όταν μισείς την υγιή ανθρώπινη σεξουαλικότητα, όταν είσαι μισογύνης (περισσότερες ήταν οι μάγισσες από τους μάγους που κάηκαν στις πυρές των διαβολικών Ιησουιτών)…Όλ’ αυτά τα έδειξε ο Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος με ανατριχιαστικά ρεαλιστικό κι ευλογοφανή θεατρικό λόγο, αρίστως αρθρωμένον, επαρκώς (;) αιτιολογημένον, συναρπαστικά τρομακτικό. Ναι, γιατί όπως και στην επιτυχημένη «Σιωπή των Αμνών», όπου κάποιοι τρομοκρατημένοι θεατές αρνιόντουσαν να εγκαταλείψουν χωρίς συνοδεία την κινηματογραφική αίθουσα προβολής, «γιατί το τέρας κυκλοφορεί ελεύθερο κάπου εκεί έξω», έτσι και σήμερα, στην εποχή της Κρίσης, κυκλοφορούν χωρίς ζουρλομανδύα χιλιάδες αυτόκλητοι θαυματοποιοί, ψευδοπροφήτες και «σωτήρες» (του εαυτού τους, της αρχομανίας και της τσέπης τους), οι οποίοι βιάζονται να βάλουν χέρι στα αδέσποτα, φοβισμένα και δειλά ανθρώπινα πλήθη που αναζητούν οπωσδήποτε βοσκό. Κι όπως λέει και μια σύγχρονη αστική παροιμία «αν φύγεις από το κοπάδι θα σε φάει ο λύκος, αν μείνεις στο κοπάδι θα σε σφάξει ο τσοπάνος για το εορταστικό γεύμα του Πάσχα» [δική μου η παράφραση του επιτυχημένου συνθήματος από τοίχο των Εξαρχείων].
Αυτή η γενίκευση των εκμεταλλευτών, των προαγωγών, των νταβατζήδων, των εξουσιαστών, των αδίστακτων συμμοριτών παντός είδους είναι εμφανής στις μέρες μας (το μεταναστευτικό, η οικονομική κρίση, η κατάρρευση κρατών και πολυεθνικών γιγάντων, η επαπειλούμενη χρεοκοπία θεσμών δίνουν την ευκαιρία στα εξωθεσμικά, παρα-κρατικά, παρά-κεντρα Εξουσίας να αρπάξουν και το μαχαίρι και το πεπόνι και το βάζο με το μέλι και το βόδι από την εκατόμβη της θυσίας των μη προνομιούχων προκειμένου να τα οικειοποιηθούν όλα οι λίγοι πετώντας πού και πού κανένα κόκκαλο ή κανένα ξεροκόμματο στους δούλους). Η Ελευθερία, από την Κλασική Αρχαιότητα, στην Αναγέννηση, στο Διαφωτισμό, στη Γαλλική Επανάσταση, στο Αμερικάνικο Σύνταγμα (που είναι το τελειότερο του κόσμου κατ’ εμέ)… όλ’ αυτά τα ιδανικά είναι περισσότερο επιτακτικό να τα υπερασπιστούμε και να τα προασπίσουμε σήμερα, μόνο και μόνο για να επιβιώσουμε ως είδος, για να αποφύγουμε την κατάρρευση του πανανθρώπινου πολιτισμού, για να μην ξαναγυρίσουμε οι λίγοι εναπομείναντες λιτοδίαιτοι και φιλοσοφημένοι ασκητές στα σπήλαια.
Η παράσταση του Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου, τραγικά επίκαιρη, θα πρέπει να παίζεται σε όλα τα σχολεία, τις εκκλησίες, τα καφενεία και τα θέατρα του ελληνόφωνου κόσμου. Έτσι, σαν ξόρκι και προειδοποίηση για τα δεινά που έρχονται, για τις συμφορές που συνυφαίνουν οι Σκοτεινοί εναντίον του ανθρωπίνου είδους, για τα δεινά που μας ετοιμάζουν, αλλά θα πέσουν (ελπίζω κι εύχομαι) στο κεφάλι τους, σύμφωνα με τον συμπαντικό Νόμο της Νεμέσεως, την οποία φοβόντουσαν ακόμα κι οι αλαζόνες Ολύμπιοι θεοί.
Ο Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος είναι ένα μετέωρο με πλούσια σκιά. Είναι μοναχικός και μονήρης. Είναι σαν τους σαλούς του Μεσαίωνα, που γύριζαν από χωρίου σε χωρίον και οι «λογικοί» τους κρεμούσαν κουδούνια για να προειδοποιούνται όταν τους πλησιάζει αυτό το «μαύρο πρόβατο». Ένας ηθοποιός αυτού του βεληνεκούς και των δυνατοτήτων πρέπει να παίζει κάθε καλοκαίρι στην Επίδαυρο. Αμ δε! Τους πέφτει πολύς. Γενικώς. Είναι ψηλός, είναι ευσταλής, είναι ταλαντούχος, είναι υπερεπαρκής, μοιάζει αυτάρκης (όμως ποιος είναι;) και το κυριότερο: δεν χρειάζεται να γλείψει κανέναν για να φανεί. Σε μια χώρα που θέριζε τα προεξέχοντα κεφάλια, από την Αρχαιότητα έως και σήμερα, ο Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος δεν θα γίνει προεξάρχων στα πολιτιστικά μας πράγματα. Όχι πριν τα γεράματα. Στα ενενήντα δύο του μπορεί και να τον τιμήσουν. Για να κατασιγάσουν τις ενοχές τους. Ως άλλοθι. Όπως και με τον Χριστιανόπουλο, που ορθώς αρνήθηκε να παραλάβει το βραβειάκι του. Σαν τον Μάρλον Μπράντο που επέδειξε ηθικό ανάστημα και ανθρωπιστική διάσταση απρόβλεπτη όταν αρνήθηκε να παραλάβει το Οσκαράκι του… Αυτοί οι άνθρωποι αξίζουν. Είναι το «άλας της γης». Ας τους περιβάλλουμε με αγάπη, όταν οι Άλλοι, οι Σκοτεινοί, οι Γκρίζοι, ετοιμάζονται να τους λιθοβολήσουν ως Μαγδαληνές. Ας σχηματίσουμε τείχος εμπρός τους εμπρός τους λέγοντας: «Ο ανενδοίαστος, ο θρασύτατος, ο τρισκατάρατος πρώτος τον λίθον βαλέτω». Γιατί αυτοί οι άνθρωποι είναι αναμάρτητοι, «ότι πολύ ηγάπησαν». Ακριβώς γι’ αυτό μπορούν να διηγηθούν τα πάθη της οικουμένης καλύτερα από τον καθέναν μας.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
Ο Μέγας Ιεροεξεταστής
Του Φιόντορ Ντοστογιέβσκι
από τους Αδελφούς Καραμάζοβ (δεύτερος τόμος – πέμπτο κεφάλαιο)
Με τον Κωνσταντίνο Κωνσταντόπουλο
Πρόκειται για μιαν εκπληκτική ανατομία της ανθρώπινης προσωπικότητας – τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο – όσον αφορά το ερώτημα «εξουσία ή ελευθερία;». Παρουσιάζεται ως ένα ποίημα του δεύτερου από τους τρείς αδελφούς Καραμάζοβ, του πιο φιλοσοφημένου, του Ιβάν προς το μικρότερο αδελφό, Αλιόσα, τον πιο θρησκευόμενο, εκείνη τη στιγμή δόκιμο μοναχό. Η ιστορία, που μεταφέρει ο Ιβάν στον αδελφό του Αλιόσα, διηγείται την επιστροφή του Χριστού στη γη, και συγκεκριμένα στη Σεβίλλη του 15ου αιώνα. Πλήθος ανθρώπων τον υποδέχεται παραληρώντας από συγκίνηση, ώσπου περνά από εκεί ο Μέγας Ιεροεξεταστής ο οποίος, τον συλλαμβάνει. Την νύχτα πηγαίνει να τον επισκεφτεί στο κελί του. Ο Μέγας Ιεροεξεταστής αποδεικνύει στον Ιησού με επιχειρήματα ότι αυτό που έφερε στη Γη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Κι αυτό γιατί ο Χριστός παρεξήγησε τη φύση των ανθρώπων και, στην προσπάθειά του να κάνει καλό, έκανε κακό…
Μετάφραση: Άρης Αλεξάνδρου
Επεξεργασία Κειμένου : Ματίνα Μόσχοβη
Σκηνοθεσία – Ερμηνεία: Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος
Βοηθοί Σκηνοθέτη: Κωστής Σαββιδάκης, Άννυ Ζερβού
Φωτογραφίες : Κλεοπάτρα Σάρλη
Επεξεργασία Ηχου: studio 19 – Κώστας Μπώκος
Διάρκεια 70΄
Η γελοιότητα της ανθρώπινης κατάστασης χωρίς ωραιοποιητικά φίλτρα: Ντοστογιέφσκι, Τσάρλι Τσάπλιν «Ο δικτάτορας» και…
«Το όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου» του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, στο Θέατρο Τζένη Καρέζη με τον Μιχαήλ Γιαννικάκη σε σκηνοθεσία Πάνου Αγγελόπουλου
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
«Οι ποιητές είναι μάρτυρες, αυτοδύτες του μύθου» γράφω και ξαναγράφω στις κατ’ εξακολούθησιν κατά συρροήν και καθ’ έξιν ποιητικές συλλογές μου που λειτουργούν και ως λογοτεχνικά ημερολόγια μιας κοινωνίας στη μετάβασή της προς το Φωτεινό (ελπίζω κι εύχομαι) μέλλον. Από τα μακροβούτια όμως στο Συλλογικό Ασυνείδητο δεν γύρισε πίσω (σχεδόν) κανείς. Η «μέθη του βυθού» είναι τόσο δυνατή κι αναπότρεπτη όσο και το τραγούδι των Σειρήνων για τον αλυσοδεμένο στο κατάρτι Οδυσσέα. Κι όπως σπάνιο είναι να γυρίσει κανείς από το θάνατο και να μας πει πώς είναι (Ορφέας-Ηρακλής-Οδυσσέας) άλλο τόσο σπάνιο, πολύτιμο, ανεκτίμητο και μοναδικό είναι να μας πει κανείς, να μας διηγηθεί με γλαφυρό τρόπο για τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες που κρύβει στον πιο βαθύ της βάλτο η ταραγμένη Συλλογική Ανθρώπινη Ψυχή. Ο Ντοστογιέφσκι ήταν από τους τυχερούς, όχι γιατί έζησε μια εύκολη ζωή (τουναντίον) αλλά γιατί έκανε αστρικά κι αιθερικά ταξίδια ζωντανός και πρόλαβε και μπόρεσε (με περισσή τέχνη κι επιμέλεια) να τα μεταδώσει στους συγχρόνους του και στις γενιές που θα επακολουθούσαν. Ορθώς ο ταλαντούχος κι οραματιστής σκηνοθέτης Πάνος Αγγελόπουλος συνέμιξε τον Σαρλώ ως Δικτάτορα με τον διαχρονικά «γελοίο άνθρωπο», τον ηλίθιο που ονειρεύεται όταν όλοι οι άλλοι κλέβουν και το μόνο που τους νοιάζει είναι πώς θα εξαπατήσουν τους άλλους προκειμένου να επιβιώσουν λάθε βιώσαντες. Μάλιστα. Τόσο απλά και διαχρονικά. Η καταρρέουσα τσαρική Ρωσία τότε, όπως κι η καταρρέουσα Ελλάδα σήμερα έπασχε από κρίση θεσμών κι από υπερεπάρκεια ανοήτων, τεμπέληδων, φθονερών και λοιπά και λοιπά… Ο Ντοστογιέφσκι συνέλαβε την όλη κατάσταση, αλλά δεν έκανε το λάθος να προβεί σε εύκολη δημαγωγία, δεν τον ενδιέφερε ο προσανατολισμένος στην κατάληψη της εξουσίας πολιτικός λόγος. Τον ένοιαζε μάλλον η ταλαίπωρη ανθρώπινη ψυχούλα, πως μεταβολίζει τα τοξικά απόβλητα της ανθρώπινης δραστηριότητας, που ρυπαίνει εαυτήν και αλλήλους, όπως κατήγγειλε και ο ιατροφιλόσοφος Άντον Τσέχωφ στον «Θείο Βάνια». Από αυτή την άποψη ο γραπτός λόγος του Ντοστογιέφσκι είναι εξόχως δραματικός, αν και δεν έγραψε ποτέ για το θέατρο. Είναι σαν τους δικούς μας Παπαδιαμάντη και Βιζυηνό. Είναι αληθινοί, σαν τον Χριστό πάσχοντα. Είναι προνομιούχοι, με τη λογική του «οι έσχατοι έσονται πρώτοι». Είναι αθώοι γιατί δεν εχρειάσθηκε να νίψουν τας χείρας τους μετά από κάποιο φονικό. Μόνον τον εαυτό τους πυρπόλησαν για να βγει αυτό το θείο δώρο του παγιωμένου Λόγου σε υψηλή αρμονική και σε συχνότητες από αυτές που εκπέμπουν οι υλοβόρρες μαύρες τρύπες.
Με κινηματογραφικά ρεαλιστικό τρόπο, με εσωτερικότητα, εις βάρος της φωνητικής του (μερικές φορές μόλις και μετά βίας ακουγόταν), ο Μιχάλης Γιαννικάκης ερμήνευσε το «Όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου» με την εφιαλτική, καφκική σχεδόν αλλά και συμπαντικώς κατοπτρική μουσική του Πάνου Μαλανδρή να γεμίζει τα υπαρξιακά κενά.
Υπέροχη παράσταση, που θα συνεχιστεί κι εκτός του επιτυχημένου φεστιβάλ ανδρικών μονολόγων στο Θέατρο Τζένη Καρέζη, αφού όλες οι άλλες παραγωγές ήταν προγενέστερες, ενώ η στερνή ήταν και πρεμιέρα.
Ο Πάνος Αγγελόπουλος με τελετουργικό τρόπο ξέρει να δίνει μια τραγική αναγκαιότητα στα έργα που οραματίζεται και υλοποιεί. Είναι μια δύναμη ανερχόμενη και πολλά υποσχόμενη στα πνευματικά μας πράγματα. Στο video–art του τέλους φαίνεται καθαρά και ξάστερα η ιδεολογία και οι αισθητικές-κοινωνικές-πολιτικές (με τη ευρύτερη έννοια) προθέσεις του. Μακάρι να μακραίνει ο κατάλογος των πνευματικών ανθρώπων, που αξίζουν και δικαιούνται αυτόν τον τίτλο, που ξεφεύγουν από το ναρκισσισμό, την αυτάρεσκη ωραιοπάθεια και τη στείρα ομφαλοσκόπηση και νοιάζονται για το μέλλον αυτού του τόπου, και του πλανήτη ως εκ τούτου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
INFO:
- Tρίτη 26 Απριλίου, 21:00
«Το όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου»
Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι.με τον Μιχαήλ Γιαννικάκη
ΤοΌνειρο ενός γελοίου ανθρώπου δημοσιεύτηκε το 1877 και είναι η φανταστική ιστορία που αφηγείται την εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας Από την εποχή της χαμένης αθωότητας, της αγάπης και της τρυφερότητας, στο επίπεδο της ενοχής και της αγριότητας.
Ο Φ
ιοντόρ Ντοστογιέφσκι μέσα από το Όνειρο του γελοίου ανθρώπου, ερμηνεύει και αναλύει την ψυχοσύνθεσή μίας ύπαρξης που μέσα στις υπόγειες διαβάσεις και τις κατακόμβες της σκέψης του, μέσα από τη συνύπαρξη αντιθέσεων – φως και σκοτάδι, πραγματικό και φανταστικό, χθες και σήμερα – γέννησε ελπίδα και αναγέννηση,Κείμενο: Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι
Πάνος Αγγελόπουλος
Σκηνοθεσία:
Μουσική: Πάνος Μαλανδρής
Σύμβουλος Κίνησης: Έρση Πήττα.
Διεύθυνση Παραγωγής: Γιώργος Κολιοβέτας
Επιμέλεια Παραγωγής: Κλέλια ΠαπαγιανοπούλουΕρμηνεύει ο Μιχαήλ Γιαννικάκης
Διάρκεια 70 ΄ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ ΑΠΑΝΤΟΥΝ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΨΗΛΑ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ
ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ «ΤΖΕΝΗ ΚΑΡΕΖΗ»
Ακαδημίας 3, Αθήνα, τηλ. 210 3636144, 210 3625520
Από 15 έως 24 Απριλίου 2016
ΤΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΣΠΑΝΙΑ
από τον κριτικό Λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο Νίκος Σπάνιας, Έλληνας που έζησε στη Νέα Υόρκη, ποιητής, μεταφραστής και άνθρωπος που πόνεσε πολύ, και είχε δραματικό τέλος – ζεματίστηκε στο λουτρό του – ήταν και θεατρικός συγγραφέας. Ένα μονόπρακτο κι ένας μονόλογος είναι ό,τι έφθασε έως εμάς από τη θεατρική του παραγωγή.
Στο μονόπρακτο με το συμβολικό τίτλο «ΕΚΑΤΟ ΚΟΛΛΑΡΑ» δύο άνθρωποι, δύο άντρες συναντώνται σε ένα δωμάτιο φθηνού ξενοδοχείου, και ανίκανοι να εγκαταλείψουν τις ευκολίες τους και τις πανοπλίες τους, αποτυγχάνουν να επικοινωνήσουν, με αποτέλεσμα ο δυνατότερος να πνίξει τον ασθενέστερο. Συνηθισμένη ιστορία, κι ανατριχιαστικά πραγματική, βγαλμένη λες από τα ψιλά των εφημερίδων, και τις τελευταίες ειδήσεις του κεντρικού δελτίου των ελληνικών τηλεοπτικών σταθμών. Απόηχοι του Τενεσσή Ουίλλιαμς, αλλά και της «Μιας εποχής στην Κόλαση» του Αρθρούρου Ρεμπώ, που τόσο έξοχα είχε μεταφράσει στην ελληνική γλώσσα ο Νίκος Σπάνιας. Ποιητικός ρεαλισμός και σύγχυση, αδιέξοδο κι ελπίδα για λύτρωση μέσα από τη φυγή, μέσα από τον έρωτα και το θάνατο. «Πάντα βασιζόμουνα στην καλοσύνη των περαστικών» λέει η Μπλανς Ντυμπούα του «Λεωφορείου ο Πόθος» του Τενεσσή Ουίλλιαμς. Ο Δόκτωρ Μαγγούν βασίζεται στην καλοσύνη του Λέιφ, που έχει λαιμό δυνατό σαν ταύρος, και φοράει μεγάλο νούμερο κολάρου – από εκεί βγαίνει και ο συμβολικός τίτλος – κι όταν αρνείται – θαρρείς εξεπίτηδες – να του δείξει σεβασμό ο άλλος δεν μπορεί παρά να τον σκοτώσει τελετουργικά, και με πάθος. Ο ντιλετάντε ήρωας βρίσκει τη λύτρωση από τα χέρια του αγγέλου του.
Στο μονόλογο με τον επίσης περίεργο τίτλο «Μαντάμ Καναρινί» έχουμε μία ευθεία μεταφορά, αλλά όχι αντιγραφή του μονόπρακτου του Τενεσσή Ουίλλιαμς «Μίλα μου σαν τη βροχή». Μία γυναίκα, μία αποτυχημένη, ναυαγισμένη ύπαρξη, στήνει στο θέατρο του ταραγμένου μυαλού της πρόσωπα, καταστάσεις, φαντασιώσεις, για να βρει μέσα από την πρόσκαιρη αναδίνισή τους την ανακούφιση και να μπορέσει να βγάλει τη μέρα της. Τυπική ιστορία, από την οποία όμως ξεχειλίζει η ποίηση και το αδιέξοδο μιας υπερευαίσθητης ψυχής. Η ηθοποιός καιν συγγραφέας Έφη Παπαθεοδώρου που υποδύθηκε τη Μαντάμ Καναρινί , σε σκηνοθεσία Σίμωνα Πάτροκλου, έχει γράψει – και εκδώσει – έναν ανάλογο μονόλογο, πολλά χρόνια πριν ο Νίκος Σπάνιας μου στείλει το χειρόγραφο του δικού του μονολόγου.
Για την ιστορία θα αναφέρω ότι και τα δύο έργα παρουσιάστηκαν σε ενιαία παράσταση την Άνοιξη του 1990 και επαναλήφθηκαν τον Ιανουάριο του 1991 στο θέατρο «ΜΟΝΤΕΡΝΟΙ ΚΑΙΡΟΙ» από την «Ομάδα Τέχνης Πάροδος». Το μονόπρακτο «ΕΚΑΤΟ ΚΟΛΛΑΡΑ» σε σκηνοθεσία Παντελή Τσολάκου και με τον Γιώργο Μπαρμπέρη στο ρόλο του Λέιφ, ενώ εγώ έπαιζα το ρόλο του Δόκτορα Μαγγούν.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Βαγγέλης Χρόνης / Vaggelis Chronis, «Νέοι στον Άδη / Youth in Hades»,
ποιήματα, δίγλωσση έκδοση, μετάφραση στην αγγλική γλώσσα: Κατερίνα Αγγελάκη – Ρουκ / translated by Katerina Anghelaki – Rooke, εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 100.
Από τον κριτικό Λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Η πλέον ελληνοκεντρική από τις μέχρι τώρα εκδοθείσες ποιητικές συλλογές του Βαγγέλη Χρόνη. Κέα κι ο Σιμωνίδης ο Κείος, η ιερά νήσος Δήλος («Νησάων Αγιωτάτη»), η Φολέγανδρος, ο Ελικώνας, ο Χρόνος, ο Χάρος και «Το φως του σκοταδιού», «Ο Διόνυσος μεθούσε από χαρά», «Ο αναδυόμενος ήλιος», το φεγγάρι άλλοτε κουρασμένο κι άλλοτε παρόν «απόψε» και φυσικά «Σφύριγμα θανάτου» και «Τραγούδια του θανάτου». Ολόκληρο το ποιητικό Σύμπαν του Βαγγέλη Χρόνη σε λίγες λέξεις. Γιατί αυτή είναι η ιδιοτυπία του: είναι σαν τους αρχαίους επιγραμματογράφους, ελλειπτικά αφαιρετικός, παραβολικώς συμβολικός, μαθηματικώς μετωνυμικός. Σπουδή θανάτου είναι ετούτα τα γραπτά τα σκαλισμένα στην πέτρα με τη λάσπη της άμμου καλά στεγνωμένη από τον λίβα της εσωτερικής «καυτής λάβας» (σελ. 62). Κι αν παραπέμπω σε αυτό το σύντομο ποίημα είναι γιατί μέσα σε εννέα (σύν δύο, του τίτλου) λέξεις, μολογάει πράγματα τόσο βαθιά και ουσιαστικά που τόμοι ολάκεροι άλλων δεν συμπεριλαμβάνουν στα μετουσιωμένα δια της γραφής αισθήματά τους: «Το δάκρυ σου / λάβα καυτή / το πρόσωπό μου αυλακώνει». Τόσο απλά, λιτά και λακωνικά. Τόσο ουδέτερα και προσωπικά. Τόσο απρόσωπα, σα να μιλάει το Φως μέσα από προσωπείο αρχαίου τραγικού ποιητού.
Κι η έγνοια του πόνου των άλλων, το πανόραμα της Ζωής με ευρυγώνιον φακόν στο ποίημα «Το κουρασμένο φεγγάρι» (σελ. 56): «το φεγγάρι γέρνει κουρασμένο / νοτίζοντας με τα δάκρυά του / τον ξερό κάμπο. // Οι γεωργοί την άλλη μέρα / υμνούσαν τη βροχή».
Μόνον ένας σοφός άνθρωπος υψούται υπεράνω των φαινομένων βλέποντας το δάσος ενόσω ατενίζει μόνον ένα δέντρο. Ουτε καν. Τη σκιά του. Μόνον οι Κινέζοι κι οι Γιαπωνέζοι είναι πια τόσον αφαιρετικοί στην ποιητική έκφρασή τους. Γιατί αυτοί δεν έχουν διαχωρίσει το σώμα από τα ενεργειακά επικαλύμματα κι εσώτερα «φύλλα» του. Γι’ αυτούς ζωγραφική μονοκοντυλιά, ποίηση υψηλή και πολεμικές τέχνες είναι ένα και το αυτό: η αρμονική χορογραφία ενός φύλλου που πέφτει, ενός μπαλονιού που ανυψώνεται στον ουρανό υπακούοντας στις ιδιοτροπίες του αγέρα…
Κι αν σας ομιλώ ποιητικώς, είναι ο μόνος τρόπος για να μεταπλάσεις με συνδημιουργικό τρόπο τη σημαντική ποίηση, άλλως πως προβαίνεις σε ανατομίες σωμάτων, που έχουν εισπνεύσει προ πολλού το οξυγόνο του κόσμου για στερνή φορά.
Γι’ αυτό κι η Κριτική είναι Τέχνη. Συμπληρώνει το αφανές και ψελλίζει το άρρητο, κάτω και μέσα από τις τυπωμένες γραμμές του επιφανούς λογοτέχνου. Αυτή η συμπληρωματική παραπληρωματικότητα δίνει και στον επαρκή αναγνώστη έναν άλλον μεγεθυντικό ή απομακρυντικό φακό για να βιώσει το αντικείμενο της αισθητικής ηδονής εκ του ασφαλούς και να μετακενωθεί εις αυτόν το διαμεσολαβημένο νόημα, ως μήνυμα και συμβουλή ζωής.
Είτε το θέλουμε είτε όχι, ο μεγάλος ποιητής είναι στοχαστής, φιλόσοφος και μάρτυς του Καιρού του. Ειδικά, όταν είναι τυχερο-άτυχος και δοκιμάζει τη χριστιανική χαρμολύπη των μεταβατικών στιγμών πριν από την Ανατολή, ανάμεσα στο αιώνιο, ανέσπερο φως και στο σκότος που ψυχορραγεί. Αδιαμαρτύρητα. Γιατί ξέρει την αξία του. Γνωρίζει το σκοπό που επιτελεί. Επιστητώς.
Ο Βαγγέλης Χρόνης είναι σπουδαίος ποιητής γιατί διαβάζοντάς τον γεννιούνται στο μυαλό του συνδημιουργού αναγνώστη εικόνες, ήχοι και μετεικάσματα ουτοπιών που δεν δύνανται ν’ αντικρύσουν οι ανθρώπινοι οφθαλμοί. Αυτόν δεν τον καθιστά «μεταφυσικό». Τουναντίον. Παρά μόνον αν κάποιος επιθυμεί να τον αναγνώσει έτσι.
Τα σημαντικά γραπτά δέχονται όλες τις προβολές αδιαμαρτυρήτως. Γιατί είναι σαν τη θάλασσα. Δεν μπορεί κανείς να την εξαντλήσει. Ακόμα κι αν βλέπει μόνο ένα βότσαλο να βρέχεται από το κύμα.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Βαγγέλης Χρόνης, «Ένα χωνάκι θλίψη», ποιήματα, εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 54.
Από τον κριτικό Λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Όσο περνούν τα χρόνια ωριμάζει η ποιητικώς ομιλούσα φωνή του Βαγγέλη Χρόνη κι αγγίζει νοητικά πεδία πέρα μακριά από την τύρβη τού βίου και την «καθημερινή τρεμούλα για τα μικροπράματα ή έστω και για τα μεγάλα» (όπως γράφει ο νομπελίστας μας Γιώργος Σεφέρης στο ποίημά του «Ένας γέροντας στην ακροποταμιά»). Γιατί έτσι είναι ο ποιητής από τα μικράτα του: γέρων πρόσφυγας σε μια πραγματικότητα που σου αρνείται την ουτοπία κι είναι – εν πολλοίς – ασύμβατη προς το Πνεύμα. Αυτή η διαρκής ορφάνια, η ετερότητα σε συνδυασμό με το αυτόφωτον της εμπνεύσεως, δίνει στον ποιητικό λόγο μια στοχαστική τραγικότητα που πολλές φορές συγχέεται με την έμφυτη απαισιοδοξία και με τον πεσσιμισμό. «Η Κόλαση είναι οι Άλλοι» διατείνεται στη «Ναυτία» του ένας αρνηθείς την ύψιστη διάκριση του βραβείου Νόμπελ, ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, για τον ποιητή η χειρότερη Κόλαση είναι όταν αντιπαλεύεται τον εαυτό του, όταν προσπαθεί να μιλήσει με ξένες φωνές, αποφεύγοντας τη δική του. Σε αυτή την κατηγορία δεν ανήκει, ευτυχώς, ο Βαγγέλης Χρόνης. Η ειρωνική-αυτοσαρκαστική χροιά του τόνου αυτής της ώριμης ποιητικής του συλλογής με τίτλο «Ένα χωνάκι θλίψη» δείχνει την αυτόχρημα εκδηλούμενη ειλικρίνεια και μεταδοτικότητα της υπαρξιακής του αισιοδοξίας, αφού δίνει στις προσωρινές μικροχαρές της Ζωής τον χαρακτήρα του αναλώσιμου, το οποίον όμως (υπό κατάλληλες συνθήκες) εγγράφει υποθήκες στην Αιωνιότητα. Αυτή η συμπίεση του Χρόνου, γνωστή από τον άλλον νομπελίστα μας Οδυσσέα Ελύτη «και πέρασε χρόνος πολύς μέσα σε λίγην ώρα» (από το «Άξιον εστί»), αυτή η ελλειπτικότητα του ποιητικού μονολόγου με παγκόσμιες ή συμπαντικές στοχεύσεις, οδηγεί στην πλήρη συμπίεση του κοινωνούμενου νοήματος σε νάμα και αιθέριον έλαιον ευωδιαστό, από το μύρο που χρησιμοποίησε η Μαγδαληνή για να απαλείψει από τους πόδας του Θεανθρώπου τη σκόνη του βίου.
Περιηγητικά ποιήματα περιέχει αυτή η συλλογή, απόσταγμα ποιητικής περιπλάνησης του Βαγγέλη Χρόνη σε διάφορους μεσημβρινούς της Γης. Η Κίνα, η Μπόρσα, η Παλμύρα, η Κωνσταντινούπολη, θέατρα, πήλινοι στρατοί, Μουσεία κι ανάγλυφα, συναντώνται στο ποιητικό του εργαστήρι, δια της μετωνυμίας ή μεταφοράς («το μέρος αντί του όλου»). Αυτή η αφαιρετική ιδιαιτερότητα του ποιητικού λόγου απαιτεί εντονότερη τεχνική δεξιοτεχνία από τον λογοτέχνη, ενώ ο πεζογράφος είναι περισσότερον ευνοημένος, αφού ξεδιπλώνει ανετότερα στο χώρο και στο χρόνο το ψηφιδωτό της εικονογραφούμενης εμπνεύσεώς του. Ο ποιητής είναι αλιεύς, αυτοδύτης των μύθων, μυλωνάς με δώδεκα μποφώρ, ο χειριστής της υδρίας που ρίχνεται στο πηγάδι, με «τα δάχτυλα στο φιλιατρό» (όπως θα έλεγε ο Σεφέρης στο «Μυθιστόρημα» ειρωνευόμενος ίσως την πλατειαστική ευκολία των πεζογράφων).
Είναι δύσκολο να είσαι ποιητής σε μεταβατικούς καιρούς. Κι ο Βαγγέλης Χρόνης αξίζει αυτόν τον τίτλο και τον δικαιούται, σοβαρότητος, επαρκείας και φιλοσοφικού λυρισμού ένεκα.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Βαγγέλης Χρόνης, «Ο σύμμαχος χρόνος», ποιήματα, εκδόσεις Στοχαστής, σ. 52
Από τον κριτικό λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Από τον τίτλο ήδη φαίνεται η φιλοσοφική διάθεση του ποιητή Βαγγέλη Χρόνη και η ενασχόλησή του με τον Χρόνο, ως καταμετρητή του επερχόμενου Θανάτου. Αυτή η εναγώνια αισιοδοξία οδηγεί σε μια παμφωτοχυσία δοξολογιών προς τη Ζωή, σε μια επικούρεια κατάφαση στο «τώρα», σε μια απολύτως ανθρωποκεντρική κι ελληνορωμαϊκή ενατένιση του σώματος και των ανθρωπίνων, γενικότερα.
Η λακωνικότητα και ευλογοφάνεια της ιδιολέκτου φαίνεται εξαρχής από το motto: «…με άλλα λόγια / πες αυτό που εννοείς / σκέψου αυτό που λες / και μην λες μεγάλες κουβέντες. (Από ποίημα ανώνυμου Άγγλου του 19ου αιώνα)».
Στοχασμός ευθύβολος κι ελληνοπρεπής, κατηυγασμένος από το Φως το Ιλαρόν της Αναστάσεως, από μια απολύτως χοϊκή και βιωμένη πεποίθηση ότι όχι, δεν μπορεί να είναι αυτό το τέλος της Διανοίας, τόσο άδοξο, τόσο προβλέψιμο και ταυτοχρόνως τόσο αναπάντεχο και σύντομο…
Όμως ο λόγος όσο κι αν είναι αφκιασίδωτος δεν είναι καθημερινός. Ο τίτλος ποιήματος «Τηλαυγές τοπίο» το καταδεικνύει περιτράνως. Ας το απολαύσουμε: «Όμορφος και περήφανος στέκει / κάτω από το πρωινό φως των Κυκλάδων / ρουφώντας με τα μάτια του / το τηλαυγές τοπίο / ανακαλύπτοντας νέους ορίζοντες» (σελ. 15).
Η προγενεστέρα «Αδηφάγος νύχτα» (σελ. 14) κινείται στο ίδιο γλωσσικό, αισθητικό και θεματολογικό πεδίο.
Καυστικά πολιτικό αν και απρόσωπο το ποίημα «Ω πρώην» (σελ. 38): «Χαρείτε ευδαίμονες / τους καρπούς της προδοσίας σας· ω πρώην ιδεολόγοι». Την αλλοτριωμένη «γενιά του Πολυτεχνείου» φωτογραφίζει άραγε, ή μήπως πρόκειται για μια διαχρονική αναπηρία του ανθρωπίνου είδους να εκπίπτει από την ουτοπία στην ευ-τοπία τού «τα καλά και συμφέροντα»;
Ερινύες, Κύκλωπες, νεκροί και μισοπεθαμένοι με «χαμένα όνειρα», παρουσία και μοναξιά και τα ποτάμια των λέξεων που τρέχουν προς τη θάλασσα για να καταλήξουν στην αφομοιωμένη ανυπαρξία, που είναι άλλωστε και η μόνη εφικτή ύπαρξη.
Ερωτικός ο λόγος στο ποίημα «Αλλά γιατί» (αφιερωμένο στη Φούλη): «Στεφάνι δάφνινο / θα σου φορέσω στα μαλλιά / πλεγμένο με ευκάλυπτους και σχίνα / όχι σαν προσφορά / στην μακρινή πορεία σου / αλλά γιατί στην όψη σου / μόνον αυτό ταιριάζει» (σελ. 33).
Ναι, τελικά ο Χρόνος φαίνεται σύμμαχος για τον ολιγογράφο, τον σεμνό και σημαντικό, τον επιμελή και προσεκτικό ποιητή τού στοχασμού πάνω στην ελληνιστική διαπραγμάτευση του Θανάτου. Και χρησιμοποιώ το επίθετο «ελληνιστικός» γιατί μερικά από τα ποιήματα του Βαγγέλη Χρόνη, αν εντάσσονταν στην «Παλατινή Ανθολογία» θα ταίριαζαν απόλυτα και θα συνομιλούσαν θαυμαστώ τω τρόπω με τα διπλανά τους.
Κωνσταντίνος Μπούρας
