Φεστιβαλικοί εμπρησμοί χωρίς αυτοπυρπολήσεις
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ*
Μπορεί ο Βυζαντινός Ιππόδρομος και τα παραθεατρικά, παιδεραστικά θεάματά του να έβγαζαν μέχρι και αυτοκράτειρες… που συνέβαλαν καθοριστικά στην απαλοιφή των διδασκαλιών τού Ωριγένη για την μετενσάρκωση (ο αιώνιος θρίαμβος τής αναξιοκρατίας, της μετριοκρατίας, της δοκησισοφίας έναντι των αναζητητών τής Γνώσης, των εραστών τής Σοφίας)… Μπορεί η Ρωμαϊκή αρένα να ανέβαζε και να κατέβαζε αναρριχητικά ερπετοειδή στην κυλιόμενη σκάλα τής εξουσίας… Μπορεί τα «ιερά τέρατα» να έκαναν Τέχνη αυτοπυρπολούμενα, παραγνωρισμένα, εξορισμένα, καταδικασμένα… Μπορεί οι αληθείς πρωτοπόροι τής Λογοτεχνίας και τής Τέχνης να εισέπραξαν την καθολική χλεύη τής εποχής τους… Μπορεί να κινδυνεύει κάθε μέρα η περίφημη «Ελευθερία τού Λόγου», για την οποία παλεύουμε νυχθημερόν κι είμαστε πανέτοιμοι κάθε στιγμή να θυσιάσουμε τη ζωή μας στο βωμό αυτού του υψηλού Ιδανικού… Μπορεί στις μεταβατικές εποχές καταρρεύσεως των μεγάλων αυτοκρατοριών, η πολιτισμική παρακμή να εκφράζεται «καλλιτεχνικά» με την ματαιόδοξη κυριαρχία τής υποκουλτούρας… Μπορεί ο Αισχύλος, Ο Ευριπίδης, ο Φρύνιχος, ο Σωκράτης, ο Μολιέρος, ο Καβάφης, ο Κουν… να γίνονται στόχος των αργυρώνητων Ταρτούφων τού καιρού τους. Μπορεί οι πάσης φύσεως Σοφολογιότατες, οι Αρχοντοχωριάτες, οι Κόλακες, τα Παράσιτα τής όποιας εξουσίας να είναι ένα διαχρονικό ζιζάνιο στο καλλιεργημένο χωράφι τού Πνεύματος. Μπορεί ο Πολιτισμός να εξελίσσεται μέσα από αρμονικά σκαμπανεβάσματα (όπως εκφράζονται από την μαθηματική καμπύλη τού Gauss). Μπορεί το θέατρο να είναι σύμβαση, μια ανώδυνη εκτόνωση, μία συμφωνία μεταξύ ενηλίκων και ελευθέρων πολιτών, μπορεί να οξύνει την ενσυναίσθηση, μπορεί να είναι «μίμησις πράξεως» (τελείας ή …γελοίας). Μπορεί ο «τρελός τού Βασιλιά» στις σαιξπηρικές τραγωδίες να έλεγε περισσότερες φιλοσοφημένες εξυπνάδες απ’ όσες ίσως θα επέτρεπε η πραγματική Ελισάβετ η Πρώτη (η …καρατόμος) στους μυστικοσυμβούλους της. Μπορεί η σκηνική πράξη να προϋποθέτει αυξημένη αίσθηση τού χιούμορ και εξασκημένες ψυχοσωματικές και νοητικές αντοχές. Μπορεί τέλος πάντων όλα να είναι επιτρεπτά, όλα να είναι θεμιτά στους καλλιτέχνες, μπορεί, μπορεί…
Γιατί όμως νιώθουμε εδώ και μερικά χρόνια ανυπεράσπιστοι, αμήχανοι, ενεοί, σαν να παρακολουθούμε προγραμματισμένους εμπρησμούς και να μην αρκεί ο φορητός μας πυροσβεστήρας;
Φεστιβαλικοί εμπρησμοί χωρίς αυτοπυρπολήσεις. Ακκισμοί, φωτογραφήσεις, άμεσες και έμμεσες («κίτρινες») διαφημίσεις εμπορικών προϊόντων. Αλαζονεία.
Όταν το μακρινό εκείνο 1954 ξεκίνησε το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου ως «τουριστικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις» υπό την Αιγίδα τού Κράτους (τότε ήταν Υπηρεσία Αυτεπιστασίας στον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού), ο πήχυς τέθηκε εξαρχής υψηλά, όσο κι αν το κοινό δεν ακολούθησε αμέσως. Είναι γνωστό το επεισόδιο με τον φύλακα από το Λιγουριό που απαγόρεψε την είσοδο στην Επίδαυρο στην μεγάλη Κατίνα Παξινού λέγοντας της το αμίμητο «Μωρ’, δεν μπαίνεις, δεν πα’ να είσαι και η Μάγια Μελάγια!!!». Σήμερα η Μάγια Μελάγια κάθεται στον θώκο κι η όποια Παξινού δεν περνάει ούτε κάτω από τον Ισθμό.
Σημεία των καιρών. Παρακμή. Μεταιχμιακή μετάβαση προς μια άλλη, ελεύθερη, αναγεννησιακή, φωτεινή, ανοικτή παγκόσμια κοινωνία τής Πληροφορίας χάρη στη Δημοκρατία τού Διαδικτύου και στους κβαντικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές που θα πολλαπλασιάσουν στο έπακρο τις λογικές διεργασίες τού εγκεφάλου μας.
Και με την Τέχνη τι γίνεται; Το θέατρο λειτουργεί και ως κοινοβούλιο, και ως ανοικτή ομαδική δραματοθεραπεία και ως μεγάλο ελεύθερο πανεπιστήμιο και ως αρένα, και ως ιππόδρομος, αφού συνδυάζει όλες τις τέχνες κι επιστήμες κι αποτελεί καθρέφτη τής εποχής του.
Το «εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω» ενέχει πολλές οπτικές, προοπτικές, δυνατότητες, συνυποδηλώσεις. Συνήθως «ο δρόμος προς την Κόλαση είναι στρωμένος με αγαθές προθέσεις».
Ηθοποιοί που δεν ξέρουν ούτε ορθοφωνία, που δεν γνωρίζουν καν τι εστί διαφραγματική αναπνοή, που κραυγάζουν μέσα στο αυτί μας μέσα από «ψείρες», άμουσοι μεταφραστές, αδήλωτοι μεταπράτες κι εμπορικοί αντιπρόσωποι, εισαγωγείς ληγμένων πρωτοποριών από την Εσπερία, θεωρώντας μας αυτόχρημα ως βάρβαρους ιθαγενείς και την πολιτιστική μας περιρρέουσα ατμόσφαιρα οιονεί επαρχιώτικη… Η Ποίησις και η Οίησις διαφέρουν κατά ένα πι. Πόσο μυστήριος είναι όμως αυτός ο ανυπολόγιστος αριθμός π! Δεν ζητάμε από τους καλλιτέχνες και τους λογοτέχνες μας να τετραγωνίσουν τον κύκλο.
Να δείξουν επαγγελματισμό και σοβαρότητα όπως όλοι οι πωλητές προϊόντων και οι πάροχοι υπηρεσιών ζητάμε. Απαιτούμε το σελοφαρισμένο, καλά πλασαρισμένο και ακριβοπληρωμένο (με χρήματα τού φτωχού φορολογούμενου λαού) καλλιτεχνικό «προϊόν» να πληροί κάποιες διεθνείς προδιαγραφές. Και ναι μεν, δεν υπάρχει ακόμη ISO για την Τέχνη και δεν πρέπει να υπάρξει. Όμως δεν μπορούν διάφορα «παπαγαλάκια» τού Χρηματιστηρίου τής Τέχνης να κατηγορούν τους κριτικούς για λογοκρισία, όταν ευθύς εξαρχής από τις χιλιάδες προτάσεις που υποβάλλονται κάθε χρόνο στο επίσημο κρατικό φεστιβάλ και στα κρατικά θέατρα τής πολύπαθης χώρας μας γίνεται ΕΠΙΛΟΓΗ με θολά ή και ανύπαρκτα, υποκειμενικά, συντεχνιακά ή άλλα κριτήρια. Η ελευθερία τού λόγου ισχύει για τους βυσσοδομούντες καλλιτέχνες αλλά όχι και για τους κριτικούς;
Η κριτική είναι δι-υποκειμενική αναγκαστικά. Κινείται μεταξύ επιστήμης και γευσιγνωσίας. Ο κριτικός – όσο φωτισμένος ή διαβασμένος κι αν είναι, ή δεν είναι – λειτουργεί ως εμπειρογνώμων, ως διαμεσολαβητής, ως μετασχηματιστής κι ενίοτε ως μαξιλαράκι ή σάκος τού μποξ. Διεθνώς δεν υπάρχει κανένα επιστημονικό εγχειρίδιο (Βίβλος) που να μας λέει τι είναι (σε αυτόν τον τόνο) αισθητικό και τι όχι. Όσο κι αν ο φιλόσοφος Αριστοτέλης συνέδεσε για πρώτη φορά στην Ιστορία τής Δημοκρατίας την Ηθική με την Αισθητική, αυτά φαίνεται ότι είναι ψιλά γράμματα στον αποδομημένο, χαβαλετζίδικο και ψευδοαναρχικό καταναλωτικό «πλαστικοφανή» εικοστό πρώτο αιώνα τής άλογης καταστροφής τού περιβάλλοντος, της υπερεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, της υπονόμευσης τού μέλλοντος. Ένας «πολιτισμός πηγή δυστυχίας» ανίκανος να συμβάλλει στην παραγωγή διαχρονικών έργων τέχνης επιδίδεται ασύστολα στην οικοπεδοφαγική εμπρηστική πυρπόληση των δασών με την ίδια ευκολία που μετατρέπει τον Ηρόστρατο ως πρότυπο προς μίμησιν. Γιατί τι άλλο είναι οι επίσημες θεατρικές σκηνές, η τουριστική βιτρίνα τής χώρας; Η κυλιόμενη σκάλα που θα οδηγήσει τους νέους ακοπίαστα και αβασάνιστα στην προνομιούχα θέση των κατεστημένων; Και ναι μεν, ο ναός τής Εφέσου, ένα από τα θαύματα τού αρχαίου κόσμου, χρειάστηκε πολλές δεκαετίες Γνώσης κι Επιστήμης για να δομηθεί, ο καταστροφέας, αποδομητής, εμπρηστής Ηρόστρατος χρειάστηκε μόνον μία ακόλαστη νύχτα για να αφανίσει το αριστούργημα.
Τα μεγάλα κλασικά κείμενα δεν κινδυνεύουν. Γράφονται κι άλλα εδώ και τώρα, που θα αναγνωριστούν ως αριστουργήματα με την στατιστική χρονοκαθυστέρηση μίας (τουλάχιστον) γενιάς. Δουλειά τού κριτικού είναι να ανακαλύψει και να προβάλλει τα αριστουργήματα που γράφονται στο παρόν για να ανθίσουν στο άμεσο ή απώτερο μέλλον. Κι ευτυχώς υπάρχει σωρεία νέων λογοτεχνών και καλλιτεχνών. Ας παλέψουμε όλοι μαζί ως ενεργοί πολίτες, ως ακάματοι πνευματικοί εργάτες να βρουν στον ήλιο μοίρα όλοι οι αναξιοπαθούντες, ενώ οι ματαιόκαματοι ας κάνουν λίγο πέρα, ας αποσυρθούν στις πειρατικές σπηλιές τους να φάνε τα λάφυρα. Φτάνουν για πολλές ζωές. Η απληστία τους όμως συναγωνίζεται την ματαιοδοξία (ασφαλής ένδειξη κενότητας). Πέθανε κι ο Κούντερα. Εγκαίρως, ίσως.
*Ο Κωνσταντίνος Μπούρας είναι Δρ Μεταφρασεολογίας και Θεατρολογίας
Ευριπίδου “Τρωάδες”:
όταν οι άνθρωποι πενθούν για τα σκοτωμένα παιδιά τών αντιπάλων τότε παύουν να ανήκουν κάπου συγκεκριμένα: τους υποδέχεται η Νέμεσις στον πολυδιαστασιακό ναό τής συμπαντικής Δικαιοσύνης ως μάρτυρες, αγίους της μόνης προαιώνιας θρησκείας: τού Αντιπεπονθότος.
Τι κι αν τον κατασπαράξανε κάτι ανθρωπόμορφα σκυλιά. Ο Ευριπίδης ανήκει στην Οικουμένη, έρχεται από το μέλλον, δεν τον έχουμε κατανοήσει ακόμη.
ΟΙ Έλληνες αυτομαστιγώθηκαν. Και με το «Μιλήτου άλωσις» και με τις ευριπίδειες «Τρωάδες».
Με τον αριστουργηματικής έμπνευσης, κοπής, απόδοσης, ερμηνείας και απόδοσης μονόλογο “Shivah” ο εκπληκτικός, ο μοναδικός, ο διαπεραστικός, ο ανατριχιαστικός, ο μεταστατικός, ο μεθυστικός, ο εκστατικός ΒΑΣΙΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ μάς μεταφέρει την ιστορία μίας Εβραίας που διέφυγε από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, βλέποντας να πυροβολούν μπροστά της την κορούλα της που έτρεξε προς ένα καζάνι σούπα κι αφού καταφύγει στην Γη της Ελευθερίας και ευημερήσει, γεννήσει παιδιά και δει εγγόνια, ΘΡΗΝΕΙ ΓΙΑ ΈΝΑ ΚΟΡΙΤΣΑΚΙ ΤΩΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΩΝ ΠΟΥ ΤΟ ΠΥΡΟΒΟΛΗΣΕ ΣΤΟ ΜΕΤΩΠΟ Ο ΕΓΓΟΝΟΣ ΤΗΣ ΓΙΑΤΙ ΤΟΥ ΠΕΤΑΞΕ ΜΙΑ ΠΕΤΡΑ.
Η ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΚΑΙ ΑΔΙΑΙΡΕΤΗ ΜΟΝΑΔΑ. ΕΙΜΑΣΤΕ ΌΛΟΙ ΈΝΑ, ΣΤΑΓΟΝΑ ΣΤΟΝ ΩΚΕΑΝΟ. «Όταν σπρώξεις τον εχθρό σου στο γκρεμό θα δεις τον εαυτό σου να πέφτει» (από το θεατρικό μας έργο «Σε κρατάω στην παλάμη μου»). Μέχρι να το συνειδητοποιήσουμε αυτό θα υπάρχουν πόλεμοι, μίση, έχθρες, αντιπαλότητες, οι αποκλίνοντες, οι διαφεύγοντες από το πλατωνικό σπήλαιο των Ιδεών θα καίγονται στην πυρά, οι μεγάλοι ποιητές θα θυσιάζονται… Και τι με αυτό; «Ζούμε περισσότερο ΕΚΕΙ παρά εδώ» κραυγάζει η σοφόκλεια Αντιγόνη.
ΑΣ ΣΤΑΘΟΥΜΕ ΣΤΟ ΎΨΟΣ ΤΩΝ ΕΥΘΥΝΩΝ ΜΑΣ ΣΑΝ ΆΝΘΡΩΠΟΙ.
Ο Αισχύλος στις «Ευμενίδες» λέει πως τους αδυνάμους τούς προστατεύει η ΝΕΜΕΣΙΣ.
ΥΠΕΡ ΑΔΥΝΑΜΩΝ ΛΟΙΠΩΝ: για τους ανθρώπους, για τα ζώα, για τα φυτά που καίγονται στο βωμό τής ανθρώπινης απληστίας.
Μεγάλωσα αρκετά για να μην μπορώ και να μην θέλω πια να κρατώ το στόμα μου κλειστό.
Εξάλλου, όπως είπε ο Σωκράτης, αρνούμενος να πάρουν από εμπρός του το πικρόν ποτήριον «Αύριο εσείς θα κοιμηθείτε στα σπιτάκια σας κι εγώ αλλού. ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ ΞΕΡΕΙ ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΚΟΙΜΗΘΕΙ ΚΑΛΥΤΕΡΑ».
Το μόνο που φιλοδοξώ πλέον είναι να κοιμηθώ για στερνή φορά με ήσυχη τη συνείδησή μου.
ΠΟΤΕ ΠΙΑ ΦΑΣΙΣΜΟΣ!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Κωνσταντίνος Μπούρας ταπεινός…
Ευχαριστούμε τον ακάματο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΆΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟ ΙΝΤΖΕΜΠΕΛΗ για μια ακόμη συλλεκτική ανθολογία:
Κυκλοφόρησε ο συλλογικός τόμος -36 Συγγραφείς γράφουν για τη ΣΜΥΡΝΗ της φαντασίας και της μνήμης-εκδόσεις Ελληνοεκδοτική
Στο βιβλίο συμμετέχουν οι συγγραφείς:
1)Αζαριάδης Γρηγόρης,
2)Αθανασίου Έρικα
3)Αφεντουλίδου Άννα,
4)Βαρβαρήγος Δημήτρης,
5)Βιντιάδης Μηνάς
6)Βοϊκλής Γιώργος
7)Γιαννέλης-Θεοδοσιάδης Γιάννης,
8)Γκόζης Γιώργος,
9)Γκουρογιάννης Βασίλης,
10)Δρακονταειδής Φίλιππος,
11)Ζήρας Αλέξης,
12)Θεολόγου Κώστας
13)Θεοχάρης Γιώργος,
14)Ιωάννου Νιόβη,
15)Ιντζέμπελης Ελπιδοφόρος,
16)Καριζώνη Κατερίνα,
17) Γιώργος, Leontaritis
18)Μαραγκοζάκη Σωτηρία,
19)Μαυρουδής Ευάγγελος,
20)Λία Μεγάλου—Σεφεριάδη,
21)Μπανά Γ. Πολύμνια,
22)Μπλάνας Γιώργος,
23)Μπούρας Κωνσταντίνος,
24)Νικηφόρου Τόλης
25)Αντώνης Νικολόπουλος ( Σουλούπ),
26)Παπαθανασόπουλος Γιώργος,
27)Πατσώνης Γιάννης,
28)Λιάνα Σακελλίου,
29)Σαραντίτη Ελένη,
30)Σκιαθάς Αντώνης,
31)Στοφόρος Κώστας,
32)Τζανακάρης Βασίλης,
33)Τότσκα Λίτσα,
34)Τσοκώνα Ιώ,
35)Φιλίππου Φίλιππος,
36)Άγγελος Χαριάτης
link τής ΗΜΕΡΙΔΑΣ που έγινε την Δευτέρα 10/7/2023 στο ΥΠΟΓΕΙΟ τού ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΕΧΝΗΣ με θέμα: «κριτική σκέψη και το αρχαίο δράμα»
https://www.facebook.com/bookia.gr/videos/290817720098980
Ομιλία μου στην ΗΜΕΡΙΔΑ για την κριτική σκέψη και το αρχαίο δράμα
στο ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΡΟΛΟΥ ΚΟΥΝ (Δευτέρα 10 Ιουλίου 6-9μμ
ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ-ΥΠΟΓΕΙΟ, Πεσμαζόγλου 5):
Από τα εγκαίνια τού θεσμού των Επιδαυρίων το 1954 μέχρι σήμερα, το σωτήριον έτος 2023, κύλησε πολύ κοσμικό αιθερικό ρευστό στο ποτάμι τού παππού Ηράκλειτου.
Από την «αναβίωση του αρχαίου δράματος» περάσαμε στην «ερμηνεία» του και τώρα στον βίαιο εξανδραποδισμό και διασυρμό του.
Τα αθάνατα κλασικά δραματικά κείμενα γίνανε σταδιακά πεδίο βολής και πειραματισμών από δοκησίσοφους, επίχρυσους σταρ, χάλκινες μετριότητες και μπρούτζινα κύμβαλα αλαλάζοντα πάσης φύσεως…
Βεβαίως υπήρχαν κι ένδοξες, μεγάλες παραστάσεις με την Callas, με την Κατίνα Παξινού, με τον Αλέξη Μινωτή, με την Ελένη Χατζηαργύρη, με την Όλγα Τουρνάκη κι άλλες μεγάλες τραγωδούς που τίμησαν και τιμούν το ποιητικό αυτό είδος.
Μεγάλοι σκηνοθέτες, όπως ο Κάρολος Κουν, ο Σπύρος Α. Ευαγγελάτος, ο Μίνως Βολανάκης, ο διεθνούς φήμης και καταξίωσης Ανδρέας Βουτσινάς (εκπληκτική ευριπίδεια «Ελένη» η Αλεξάνδρα Λαδικού), μουσικοί όπως ο Ιάνης Ξενάκης, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο μελίρρυτος Μάνος Χατζιδάκις, εικαστικοί όπως ο Γιάννης Τσαρούχης, χορογράφοι, φωτιστές, αρχιτέκτονες, ειδικοί στις σκηνικές μηχανές, σκηνογράφοι κι ενδυματολόγοι συνέθεσαν χρόνο το χρόνο ένα πανοραμικό ψηφιδωτό που τιμάει την ελληνική γλώσσα, τον Ελληνικό Πολιτισμό και τον ΆΝΘΡΩΠΟ.
Η δημοκρατία μας στηρίζεται στην πολυμορφία, στην πολυφωνία και στην αποδοχή τού διαφορετικού.
Ας θυμηθούμε τους αιρετικούς «Όρνιθες» τού Καρόλου Κουν και τις εκστατικές, υπερκινητικές «Βάκχες» του (που έσπασαν την μέχρι τότε κατεστημένη στατικότητα, σε αντιγραφή των αρχαίων αγγείων).
Βεβαίως, μεγάλες δημιουργοί, όπως η Εύα Πάλμερ Σικελιανού κι η Ισιδώρα Ντάνκαν, όπως η περίφημη καλλιτέχνις φωτογράφος Nelly’s, απελευθέρωσαν το σώμα από τα μεσαιωνικά δεσμά του.
Έτσι όμως όπως ο Γερμανικός Ρομαντισμός παρερμήνευσε κι εξιδανίκευσε την Κλασική Αρχαιότητα, ενώ ο Νεοκλασικισμός (συνεπικουρούμενος από τον Συμβολισμό) ήταν δέσμιος τής Αναγεννησιακής άποψης για το αρχαίο δράμα (παρερμηνεία που γέννησε το υβρίδιο τής όπερας)… έτσι και σήμερα η γαλλόφερτη «αποδόμηση» και σύγχρονες γερμανοτραφείσες φόρμες ακραίου «σωματικού θεάτρου» έδωσαν την χαριστική βολή στην ποιητικότητα των παραδομένων (και σωσμένων μέσα στους σκοτεινούς αιώνες που μεσολάβησαν) κειμένων ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΑΥΘΑΙΡΕΣΙΕΣ, αποτέλεσμα ΆΓΝΟΙΑΣ, ΡΑΘΥΜΙΑΣ, ΔΟΚΗΣΙΣΟΦΙΑΣ, ΕΠΑΝΑΠΑΥΣΗΣ, ΩΧΑΔΕΡΦΙΣΜΟΥ..
Οι συντεχνιακές σκοπιμότητες και η μετριοκρατία επιβιώνει από τα οθωμανικά χρόνια τής οριζόντιας ισοπέδωσης…
Η πολιτική ορθότητα είναι ένα καινοφανές είδος λογοκρισίας, σύγχρονου υποδόριου φασισμού.
Ποιος θέτει όρους και όρια; Ποιος τραβάει κόκκινες γραμμές;
Ποιος αφορίζει, εξορίζει (τον Αισχύλο, τον Ευριπίδη), καταδικάζει (τον Σωκράτη);
Και τι ρόλο παίζει η ΚΡΙΤΙΚΗ σήμερα;
Τι κάνουν;
Υπάρχουν πνευματικοί άνθρωποι με το θάρρος της γνώμης τους, χωρίς να φοβούνται να γίνουν ακόμα κι «εχθροί τού Λαού» (για να θυμηθούμε τον κυνηγημένον Ίψεν);
Ποιοι/ποιες οι «τα φαιά φορούντες» σήμερα;
Ποιοι/ποιες μιμούνται το ρωμαϊκό Κολοσσαίον ή τον βυζαντινό Ιππόδρομο με τα πορνικά μιμοδράματα;
Ποιοι/ποιες είναι οι επίγονοι των μεσαιωνικών μίμων και μιμάδων, ζογκλέρ και παντόμιμων που επιβίωναν μέσα σε ένα πολυπολιτισμικό, πολύγλωσσο μωσαϊκό ερεθίζοντας τα κτηνώδη ένστικτα τού Homo Erectus;
Ποιοι/ποιες δεν αισχύνονται να δρουν αυτοκαταστροφικά, υπονομεύοντας δήθεν το σύστημα, χωρίς να συνειδητοποιούν οι δόλιες / οι δό-λι-οι πως αυτοί / αυτές / αυτά ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΟ πατώντας πάνω στην άδολη περιέργεια τού αμύητου κοινού;
Ο επαρκής αναγνώστης/θεατής ποτέ δεν αντιμετώπιζε ανάλογα διλήμματα. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕ ΤΟ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΚΡΟΤΟΥΣΕ. ΉΤΑΝ ΟΜΩΣ ΠΑΝΤΑ ΜΙΑ ΠΕΝΙΧΡΗ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑ.
Οι ανθρωποθυσίες στο Κολοσσαίον, όπως και τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν περιμένουν χειροκροτήματα από τους πραγματικά μορφωμένους, από τους αναζητητές τής Αλήθειας, από τους εραστές τής ΓΝΩΣΕΩΣ.
Σήμερα πλημμυρίσαμε στην πανταχόθεν πληροφορία. Καλόν είναι αυτό, γιατί συμβάλλει στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΈΚΦΡΑΣΗΣ.
Οξύνουμε όμως, παράλληλα, τις κριτικές ικανότητες τού μυαλού μας;
Μήπως παρασυρόμεθα από τις σύγχρονες Σειρήνες;
Μήπως οι τωρινοί Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες συχνάζουν στα παρασκήνια των επίσημων φεστιβαλικών διοργανώσεων και φωτογραφίζονται ασύστολα;
Μήπως κάποτε, σήμερα θα πρέπει να αρχίσουμε να συζητάμε δημόσια αυτόν τον ξεπεσμό, αυτή την παρακμή, συνηθισμένη άλλωστε σε μεταβατικές, μεταιχμιακές εποχές.
«Είναι ευλογία και κατάρα να γεννιέσαι σε καιρούς που πνέουν άνεμοι αλλαγής», λέει (σε ελεύθερη, δική μου απόδοση) μία πανάρχαια, κινέζικη παροιμία.
Ας θέσουμε λοιπόν σήμερα «τον δάχτυλον επί τον τύπον των ήλων» κι ας αρχίσουμε έναν δημόσιο διάλογο με όλους τους αποδέκτες (συναυτουργούς και μη). «Ουδείς αθώος».
Στον εμφύλιο Πελοποννησιακό Πόλεμο η Αθήνα έζησε τις μεγαλύτερες προκλήσεις αλλά και τη μεγαλύτερή της ζύμωση. Τότε γράφτηκαν πολλά από τα αθάνατα έργα τής Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας.
Οιαδήποτε πολιτισμική ομοιότητα με το σήμερα ΔΕΝ είναι συγκυριακή.
Και… «ο κύβος ερρίφθη».
ΣΑΣ ΑΚΟΥΩ!!!
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής-θεατρολόγος-μεταφρασιολόγος-κριτικός, https://konstantinosbouras.gr
ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΔΡΑΜΑ…
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής-θεατρολόγος-μεταφρασιολόγος-κριτικός, https://konstantinosbouras.gr
Ομιλία του στην ΗΜΕΡΙΔΑ για την κριτική σκέψη και το αρχαίο δράμα
στο ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΡΟΛΟΥ ΚΟΥΝ (Δευτέρα 10 Ιουλίου 6-9μμ
ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ-ΥΠΟΓΕΙΟ, Πεσμαζόγλου 5):
https://www.facebook.com/bookia.gr/videos/290817720098980
Από τα εγκαίνια τού θεσμού των Επιδαυρίων το 1954 μέχρι σήμερα, το σωτήριον έτος 2023, κύλησε πολύ κοσμικό αιθερικό ρευστό στο ποτάμι τού παππού Ηράκλειτου.
Από την «αναβίωση του αρχαίου δράματος» περάσαμε στην «ερμηνεία» του και τώρα στον βίαιο εξανδραποδισμό και διασυρμό του.
Τα αθάνατα κλασικά δραματικά κείμενα γίνανε σταδιακά πεδίο βολής και πειραματισμών από δοκησίσοφους, επίχρυσους σταρ, χάλκινες μετριότητες και μπρούτζινα κύμβαλα αλαλάζοντα πάσης φύσεως…
Βεβαίως υπήρχαν κι ένδοξες, μεγάλες παραστάσεις με την Callas, με την Κατίνα Παξινού, με τον Αλέξη Μινωτή, με την Ελένη Χατζηαργύρη, με την Όλγα Τουρνάκη κι άλλες μεγάλες τραγωδούς που τίμησαν και τιμούν το ποιητικό αυτό είδος.
Μεγάλοι σκηνοθέτες, όπως ο Κάρολος Κουν, ο Σπύρος Α. Ευαγγελάτος, ο Μίνως Βολανάκης, ο διεθνούς φήμης και καταξίωσης Ανδρέας Βουτσινάς (εκπληκτική ευριπίδεια «Ελένη» η Αλεξάνδρα Λαδικού), μουσικοί όπως ο Ιάνης Ξενάκης, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο μελίρρυτος Μάνος Χατζιδάκις, εικαστικοί όπως ο Γιάννης Τσαρούχης, χορογράφοι, φωτιστές, αρχιτέκτονες, ειδικοί στις σκηνικές μηχανές, σκηνογράφοι κι ενδυματολόγοι συνέθεσαν χρόνο το χρόνο ένα πανοραμικό ψηφιδωτό που τιμάει την ελληνική γλώσσα, τον Ελληνικό Πολιτισμό και τον ΆΝΘΡΩΠΟ.
Η δημοκρατία μας στηρίζεται στην πολυμορφία, στην πολυφωνία και στην αποδοχή τού διαφορετικού.
Ας θυμηθούμε τους αιρετικούς «Όρνιθες» τού Καρόλου Κουν και τις εκστατικές, υπερκινητικές «Βάκχες» του (που έσπασαν την μέχρι τότε κατεστημένη στατικότητα, σε αντιγραφή των αρχαίων αγγείων).
Βεβαίως, μεγάλες δημιουργοί, όπως η Εύα Πάλμερ Σικελιανού κι η Ισιδώρα Ντάνκαν, όπως η περίφημη καλλιτέχνις φωτογράφος Nelly’s, απελευθέρωσαν το σώμα από τα μεσαιωνικά δεσμά του.
Έτσι όμως όπως ο Γερμανικός Ρομαντισμός παρερμήνευσε κι εξιδανίκευσε την Κλασική Αρχαιότητα, ενώ ο Νεοκλασικισμός (συνεπικουρούμενος από τον Συμβολισμό) ήταν δέσμιος τής Αναγεννησιακής άποψης για το αρχαίο δράμα (παρερμηνεία που γέννησε το υβρίδιο τής όπερας)… έτσι και σήμερα η γαλλόφερτη «αποδόμηση» και σύγχρονες γερμανοτραφείσες φόρμες ακραίου «σωματικού θεάτρου» έδωσαν την χαριστική βολή στην ποιητικότητα των παραδομένων (και σωσμένων μέσα στους σκοτεινούς αιώνες που μεσολάβησαν) κειμένων ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΑΥΘΑΙΡΕΣΙΕΣ, αποτέλεσμα ΆΓΝΟΙΑΣ, ΡΑΘΥΜΙΑΣ, ΔΟΚΗΣΙΣΟΦΙΑΣ, ΕΠΑΝΑΠΑΥΣΗΣ, ΩΧΑΔΕΡΦΙΣΜΟΥ..
Οι συντεχνιακές σκοπιμότητες και η μετριοκρατία επιβιώνει από τα οθωμανικά χρόνια τής οριζόντιας ισοπέδωσης…
Η πολιτική ορθότητα είναι ένα καινοφανές είδος λογοκρισίας, σύγχρονου υποδόριου φασισμού.
Ποιος θέτει όρους και όρια; Ποιος τραβάει κόκκινες γραμμές;
Ποιος αφορίζει, εξορίζει (τον Αισχύλο, τον Ευριπίδη), καταδικάζει (τον Σωκράτη);
Και τι ρόλο παίζει η ΚΡΙΤΙΚΗ σήμερα;
Τι κάνουν;
Υπάρχουν πνευματικοί άνθρωποι με το θάρρος της γνώμης τους, χωρίς να φοβούνται να γίνουν ακόμα κι «εχθροί τού Λαού» (για να θυμηθούμε τον κυνηγημένον Ίψεν);
Ποιοι/ποιες οι «τα φαιά φορούντες» σήμερα;
Ποιοι/ποιες μιμούνται το ρωμαϊκό Κολοσσαίον ή τον βυζαντινό Ιππόδρομο με τα πορνικά μιμοδράματα;
Ποιοι/ποιες είναι οι επίγονοι των μεσαιωνικών μίμων και μιμάδων, ζογκλέρ και παντόμιμων που επιβίωναν μέσα σε ένα πολυπολιτισμικό, πολύγλωσσο μωσαϊκό ερεθίζοντας τα κτηνώδη ένστικτα τού Homo Erectus;
Ποιοι/ποιες δεν αισχύνονται να δρουν αυτοκαταστροφικά, υπονομεύοντας δήθεν το σύστημα, χωρίς να συνειδητοποιούν οι δόλιες / οι δό-λι-οι πως αυτοί / αυτές / αυτά ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΟ πατώντας πάνω στην άδολη περιέργεια τού αμύητου κοινού;
Ο επαρκής αναγνώστης/θεατής ποτέ δεν αντιμετώπιζε ανάλογα διλήμματα. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕ ΤΟ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΚΡΟΤΟΥΣΕ. ΉΤΑΝ ΟΜΩΣ ΠΑΝΤΑ ΜΙΑ ΠΕΝΙΧΡΗ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑ.
Οι ανθρωποθυσίες στο Κολοσσαίον, όπως και τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν περιμένουν χειροκροτήματα από τους πραγματικά μορφωμένους, από τους αναζητητές τής Αλήθειας, από τους εραστές τής ΓΝΩΣΕΩΣ.
Σήμερα πλημμυρίσαμε στην πανταχόθεν πληροφορία. Καλόν είναι αυτό, γιατί συμβάλλει στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΈΚΦΡΑΣΗΣ.
Οξύνουμε όμως, παράλληλα, τις κριτικές ικανότητες τού μυαλού μας;
Μήπως παρασυρόμεθα από τις σύγχρονες Σειρήνες;
Μήπως οι τωρινοί Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες συχνάζουν στα παρασκήνια των επίσημων φεστιβαλικών διοργανώσεων και φωτογραφίζονται ασύστολα;
Μήπως κάποτε, σήμερα θα πρέπει να αρχίσουμε να συζητάμε δημόσια αυτόν τον ξεπεσμό, αυτή την παρακμή, συνηθισμένη άλλωστε σε μεταβατικές, μεταιχμιακές εποχές.
«Είναι ευλογία και κατάρα να γεννιέσαι σε καιρούς που πνέουν άνεμοι αλλαγής», λέει (σε ελεύθερη, δική μου απόδοση) μία πανάρχαια, κινέζικη παροιμία.
Ας θέσουμε λοιπόν σήμερα «τον δάχτυλον επί τον τύπον των ήλων» κι ας αρχίσουμε έναν δημόσιο διάλογο με όλους τους αποδέκτες (συναυτουργούς και μη). «Ουδείς αθώος».
Στον εμφύλιο Πελοποννησιακό Πόλεμο η Αθήνα έζησε τις μεγαλύτερες προκλήσεις αλλά και τη μεγαλύτερή της ζύμωση. Τότε γράφτηκαν πολλά από τα αθάνατα έργα τής Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας.
Οιαδήποτε πολιτισμική ομοιότητα με το σήμερα ΔΕΝ είναι συγκυριακή.
Και… «ο κύβος ερρίφθη».
ΣΑΣ ΑΚΟΥΩ!!!
ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΑΠΟΨΕ Δευτέρα 10 Ιουλίου 2023, στις 6μμ στο ιστορικό ΥΠΟΓΕΙΟ τού ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΕΧΝΗΣ.
https://www.facebook.com/bookia.gr/videos/290817720098980
ΗΜΕΡΙΔΑ για την κριτική σκέψη και το αρχαίο δράμα
στο ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΡΟΛΟΥ ΚΟΥΝ
Δευτέρα 10 Ιουλίου 6-9μμ
ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ-ΥΠΟΓΕΙΟ, Πεσμαζόγλου 5
Με αφορμή την έναρξη του Φεστιβάλ Επιδαύρου 2023 αλλά και την πρεμιέρα παραστάσεων αρχαίου δράματος σε μικρά και μεγάλα φεστιβάλ της χώρας, το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν φιλοξενεί μια ημερίδα με θέμα την «κριτική σκέψη και το αρχαίο δράμα» .
Κριτικοί, θεατρολόγοι και καλλιτέχνες συζητούν για τη θέση της κριτικής απέναντι στην ερμηνεία του αρχαίου δράματος σήμερα.
Την εκδήλωση συντονίζει ο δρ. Κωνσταντίνος Μπούρας.
Συμμετέχουν με εισηγήσεις τους οι (αλφαβητικά):
Πόπη Αρωνιάδα, Ανθούλα Δανιήλ, Κατερίνα Ζαχαριάδου, Κωστούλα Μάκη, Σίσσυ Παπαθανασίου, Έρση Πίττα, Λέανδρος Πολενάκης, Θανάσης Σαράντος, Γιώργος Ρούσκας, Χριστόφορος Χριστοφής.
Ακολουθεί συζήτηση με το κοινό.
Η εκδήλωση θα μεταδίδεται και σε livestreaming από το «Bookia».
Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη.
«Η εκδίκηση τής Μελιτώς», πρωτότυπο ποιητικό δράμα
τού πολυβραβευμένου Χριστόφορου Χριστοφή για πρώτη φορά στο «Θέατρο Κατίνα Παξινού» τού Αττικού Άλσους, στο πλαίσιο τού επιτυχημένου πλέον θεσμού τής Περιφέρειας Αττικής «2ο Διαβαλκανικό Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος».
Γράφει ο ποιητής, θεατρολόγος, μεταφρασιολόγος και κριτικός Κωνσταντίνος Μπούρας
Την τελευταία, τέταρτη ημέρα τού Διαβαλκανικού Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος, που θεσμοθετήθηκε χάρη σε μια ιδέα τής Μαίρης Βιδάλη, που υιοθέτησε και περιέβαλε με ιδιαίτερη στοργή ο πάντα εναργής σε θέματα πολιτισμού Περιφερειάρχης Αττικής Κύριος ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΤΟΥΛΗΣ, έχουμε την τιμή και χαρά να παρακολουθήσουμε – κυριολεκτικά – σε παγκόσμια πρώτη μία σύγχρονη τραγωδία, ένα σύγχρονο (αλλά και διαχρονικό) δράμα υψηλών προδιαγραφών, γραμμένο με πολύ γνώση και μεράκι, σκηνοθετημένο με ιδιαίτερη επιμέλεια και προσοχή στη λεπτομέρεια από τον πολυβραβευμένο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟ ΧΡΙΣΤΟΦΗ, που ξεκίνησε την διεθνή καλλιτεχνική του σταδιοδρομία ως πρωτότυπος κινηματογραφιστής, ποιητής τής μεγάλης οθόνης, συνέχισε ως σκηνοθέτης όπερας σε μεγάλες σκηνές τής αλλοδαπής και σήμερα μετράει ήδη τρεις τόμος εκδοθέντων πρωτότυπων θεατρικών έργων (ο τέταρτος τόμος ετοιμάζεται ήδη κι ο πέμπτος είναι ήδη στα σκαριά).
Η μοναδικότητα αυτής της γραφής έγκειται (όπως και με τον Ανούιγ, τον Ευγένιο Ο’ Νηλ, τον Ζαν-Πωλ Σαρτρ) στην πλήρη αναδημιουργία τού αρχαίου δράματος, χωρίς να μιλάμε διόλου για «διασκευή», «ελεύθερη απόδοση», μετάφραση, μήτε καν συρραφή).
Η «Αντιγόνη» τού Ανούιγ, «Το Πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα» τού Ο’ Νηλ, οι «Μύγες» του Σαρτρ (που παραπέμπουν ευθέως στις Ερινύες) είναι πρωταρχικές δημιουργίες εμπνευσμένες από την αρχαία Ελληνική Γραμματεία, όπως διαιωνίστηκε κυρίως μέσα από την Παγκόσμια πλέον Μυθολογία, αλλά εκφράστηκε ποιητικά από το ανεξίτηλο αρχαίο δράμα.
Αυτά τα κείμενα είναι κλασικά, γιατί είναι ανοικτά (παρά την αυστηρά γεωμετρημένη δομή τους – θυμηθείτε «μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω» στον ναό τού Μουσηγέτη Απόλλωνα στους Δελφούς).
Αυτό το φαινομενικώς παράδοξο έγκειται στην αν-οικειωτική χρήση τού λόγου από τους ποιητές: μορφή και περιεχόμενο είναι τόσο αλληλένδετα που κάθε καταστρατήγηση τα ακυρώνει, ή τα τραυματίζει θανάσιμα. Αφ’ ετέρου όμως, τα νοήματα που περνούν είναι τόσο εξατομικευμένα μέσα από το ομιλώντα πρόσωπα, που εκείνα αποκτούν αυθύπαρκτες διαστάσεις και ως αυθύπαρκτες οντότητες, διαχρονικές, αναζητούν συγγραφέα που θα μιλήσει στη γλώσσα, στο ιδίωμα τής κάθε εποχής χωρίς να προδώσει το βαθύτερο νόημά τους, την ουσία τους.
Αυτό ακριβώς επιλέγει να πράξει κι ο Χριστόφορος Χριστοφής. Αλλά με την ελευθερία των εμπνευσμένων ποιητών που βασίζονται στην διαρκώς εξελισσόμενη αρχαιογνωσία τους και μπορούν να φωτίζουν στο προσκήνιο δευτερεύοντα πρόσωπα, να τους δίνουν βήμα και λόγο ύπαρξης, να μας πληροφορούν για την επίσημη παραδομένη Ιστορία αλλά και για τα παραλειπόμενά της.
Έτσι γίνεται κι εδώ: η δεύτερη και παραμελημένη σύζυγος τού Ευριπίδη (μητέρα των δύο γιων του) συνομιλεί εδώ με τον παραγνωρισμένο σήμερα, αλλά βραβευμένο στην εποχή του ποιητή Αγάθωνα, τον οποίο θα αγνοούσαμε παντελώς, εάν δεν παρωδούσε τον βίο και την πολιτεία του ο πάντοτε δηκτικός Αριστοφάνης.
Μαζί τους ο Δάος, ο δούλος και συνεργάτης τού Ευριπίδη στις καινοτόμες μουσικές συνθέσεις του, αλλά και ο Κανένας, ο Ούτις, ο ανώνυμος ψαράς εραστής κι επίδοξος απελευθερωτής τής αδικοδοσμένης νύφης Μελιτώς. Βλέποντας τις πρόβες αυτής τής παράστασης και διαβάζοντας το εμβριθέστατο κείμενο τού Χριστόφορου Χριστοφή, νομίζω ότι αυτό το πρόσωπο συμφωνεί με το τέλος τού πασίγνωστου ποιήματος τού Νομπελίστα Γιώργου Σεφέρη με τίτλο «Δ΄ Αργοναύτες» [1935]: Τα κουπιά τους δείχνουν το μέρος που κοιμούνται στ’ ακρογιάλι. Κανείς δεν τους θυμάται. Δικαιοσύνη.
Η εταίρα Φανώ, ως ακόλουθος κι έμπιστη τής Μελιτώς, συμπληρώνει αυτό το απολύτως αρμονικό quintetto.
Ο ποδηλάτης πανούργος υπηρέτης τού «τραγικότερου των τραγικών ποιητών» περιέρχεται τη σκηνή, ως οπτική υπόμνησις τού κυκλικού χρόνου, που πίστευαν οι αρχαίοι και χάθηκε μέσα στη γραμμικότητα τού σκοτεινού Μεσαίωνα.
Η πρωτότυπη αρχαιοπρεπής μουσική τού Γιάννη Ξανθούλη επενδύει, μεθερμηνεύει και σχολιάζει υπαινικτικά το ποιητικό και σκηνοθετικό όραμα.
Την ερμηνεύουν ζωντανά επί σκηνής δύο αιθέριες υπάρξεις, που ξεπήδησαν θαρρείς από τα αρχετυπικά βάθη τής Προϊστορίας:
Μουσικός επί σκηνής: Σόνια Χαραλαμπίδου
Βοηθός Σκηνοθέτη/ τραγούδι: Σοφία Παπουλάκου
Δεν θα ξεχωρίσω κανέναν και καμία από τους/τις ηθοποιούς. Θα ήταν νομίζω άδικο σε μια τόσο σφιχτοδεμένη κι ενορχηστρωμένη πολυφωνική υμνωδία στο Καλό κ’ Αγαθό.
Μελιτώ: η Κωνσταντίνα Τάκαλου / Κανένας: ο Γιώργος Χρανιώτης
Φανώ: η Μαρία Παπαφωτίου / Αγάθων: ο Δημήτρης Σαμόλης
& Δάος: ο Δημήτρης Μαύρος.
«Περί Ύψους» ο Λόγος, από τον Λογγίνο μέχρι τον Χριστόφορο Χριστοφή.
Θα εξάρω όμως, οφείλω να εξάρω την σκηνογραφική και ιδίως την ενδυματολογική δουλειά τής ταλαντούχου και διακεκριμένης επιστήμονος Άσης Δημητρουλοπούλου, που εικονοποιεί κάθε στιγμή τα βαθύτερα επίπεδα τού πολυσήμαντου αυτού κειμένου και δημιουργεί αριστοτελικές «όψεις» πολύπτυχες και συμπληρωματικές τής δράσεως.
Συνεργάτης στα σκηνικά και κοστούμια: Σταύρος Μπαλής
Φώτα: Αζαντ Χαραλάμπους
Ηχολήπτης: Νίκος Καραπιπέρης
Δ/ση παραγωγής: Αναστασία Παπαγεωργίου
Βοηθός παραγωγής: Ερμιόνη Μπερτάνη
Φωτογραφίες: Ρούλα Ρέβη
Παραγωγή: Τέχνης Πολιτεία.
Υπεύθυνος επικοινωνίας: Αντώνης Κοκολάκης.
ΚΑΛΗ ΣΑΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗ. ΚΑΛΗ ΨΥΧ-ΑΓΩΓΙΑ!!! ΘΕΑΣΗ ΚΙ ΑΚΡΟΑΣΗ ΚΟΡΥΦΑΙΕΣ ΤΩΝ ΆΛΛΩΝ ΑΙΣΘΗΣΕΩΝ ΣΥΛΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΣΤΗ ΣΥΝΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ (ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΘΕΑΤΗ) ΜΟΝΑΔΙΚΟΥ ΚΙ ΑΝΕΞΙΤΗΛΟΥ ΑΠΕΙΚΑΣΜΑΤΟΣ.
(οι φωτογραφίες από τις πρόβες στο Μέγαρο Μουσικής).
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
https://www.ticketservices.gr/event/i-ekdikisi-tis-melitos-theatro-frynixos/?lang=el
«Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΙΤΩΣ»
(Τραγωδία)
του Χριστόφορου Χριστοφή
Σκηνοθεσία: Χριστόφορος Χριστοφής
Μουσική: Νίκος Ξανθούλης
30 Ιουλίου 2023, ώρα έναρξης 21.00
Θέατρο «Φρύνιχος» στους Δελφούς
Ο λογοτέχνης και σκηνοθέτης Χριστόφορος Χριστοφής, ο οποίος τιμήθηκε φέτος από την Ένωση Ελλήνων Κριτικών Θεάτρου και Μουσικής με το βραβείο Κάρολος Κουν 2020-2021 για το “Το κάλεσμα του Προμηθέα” αλλά και για το σύνολο των έργων του, επανέρχεται και παρουσιάζει για το καλοκαίρι του 2023 μια σύγχρονη τραγωδία με τίτλο “Η εκδίκηση της Μελιτώς”, σε κείμενα και σκηνοθεσία του ιδίου.
«Μήτε μέλι μήτε μέλισσα σε εμένα» τραγουδάει η Σαπφώ και η Μελιτώ του Χριστόφορου Χριστοφή έρχεται από τα βάθη της Ιστορίας για να μας θυμίσει οικεία κακά και να αναμοχλεύσει τα βάθη του αστικού δράματος.
Εκεί που ο Στρίντμπεργκ συναντιέται με έναν άλλο «γιο της δούλας», τον Ευριπίδη.
Η τραγωδία είναι σύμφυτη με την ανθρώπινη κατάσταση και ο «τραγικότερος των τραγικών» είναι κατ’ εξοχήν τραγικός ήρωας, όχι μόνον εξ αιτίας του μαρτυρικού θανάτου του (πέθανε, καθώς λένε, κατασπαραγμένος από τα σκυλιά), αλλά χάρη στην εξορία του, αμέσως μετά την παράσταση των «Τρωάδων» στο αρχαίο θέατρο του Διονύσου, εκεί που ο μεγάλος διανοητής ετόλμησε να μαλώσει τους Αχαιούς για τις πολεμικές ακρότητες στην Τροία και να ανασκαλέψει τον εφησυχασμένο βούρκο των συνένοχων συνειδήσεων.
Ο Ευριπίδης είναι σύγχρονός μας, όχι για τί γράφουμε όλοι σήμερα για αυτόν, αλλά γιατί γράφουμε σχεδόν εξ ονόματός του.
Ο Χριστόφορος Χριστοφής γράφει αυτό το δράμα με πλήρη επίγνωση των ορίων του φαντασιακού, όμως τα υπερβαίνει, γιατί είναι κι αυτός ένας χαμηλόφωνος ήρωας του καιρού μας, ένας μαχητής της αλήθειας, ένας Πνευματικός Άνθρωπος ισοϋψής της αποστολής του.
Τεχνίτης της γραφής και της σκηνής, αριστοτέχνης της εικόνας αφουγκράζεται τους ήχους διαστάσεων άλλων, παραλλήλων συμπάντων και κόσμων που δεν έχουν κτιστεί ακόμη.
Γιατί είναι κυρίως Ποιητής, ο Χριστόφορος Χριστοφής, υψιπετής, ακροβατεί ανάμεσα στην καθαρή τραγωδία και στην ηθογραφική τραγικωμωδία σε αυτό του το δράμα, συναγωνιζόμενος τους μεγάλους θεατρικούς συγγραφείς παγκοσμίως.
Είμαστε τυχεροί που γράφει στα ελληνικά, ενώ υπερτοπικός και υπερχρονικός, πολίτης ενός Παραδείσου που τον θυμόμαστε βαθιά στα κύτταρά μας. Αυτό το «ωκεάνιο συναίσθημα» μας μεταλαμπαδεύει.
Λίγα λόγια από τον συγγραφέα για το έργο :
Η Μελιτώ , δεύτερη σύζυγος του Ευριπίδη, είχε την φήμη πως τον εγκατέλειψε και μάλιστα αφού τον απατούσε, πολύ πιθανόν με δούλο, μέσα στο ίδιο τους το σπίτι …εξαφανίζεται .
Ο Ευριπίδης, στα πενήντα του, έβρισκε ως γνωστό, καταφύγιο, στο κτήμα του, στην Σαλαμίνα, όπου στην κορφή ενός λόφου, μια σπηλιά, του προσέφερε καταφύγιο δροσιάς και απομόνωσης το καλοκαίρι, τα χρόνια του Πελοποννησιακού πολέμου.
Εκεί έγραψε τα σπουδαιότερα έργα του, πριν αποφασίσει να εξοριστεί στην Μακεδονία .
Ο συγγραφέας του έργου, έχει γράψει μια τριλογία με τίτλο : Ευριπίδης Μαινόμενος, βασισμένη στην απόκρυφη , δύσκολη προσωπική ζωή του Ευριπίδη .
Η Μελιτώ είναι το τρίτο μέρος, όπου περιγράφονται με χιούμορ, ειρωνεία και ποίηση, τα συμβάντα στον οίκο του μεγάλου δραματουργού.
Η Μελιτώ, έχει εραστή έναν απελεύθερο δούλο.. τον Κανέναν, στον οποίο προσβλέπει να την βοηθήσει να φύγει από την Αθήνα.
Όνειρο της, να μπορούσε να ερμηνεύσει ηρωίδες του Ευριπίδη, παρόλο που οι γυναίκες δεν έπαιζαν στο θέατρο εκείνη την εποχή.
Απ’ ό,τι μας λέει ο μύθος, έφυγε με την βοήθεια μιας εταίρας και του Κανένα… και έκανε την ζωή της…
Μέσα απ’ αυτή την συγκλονιστική γυναικεία προσωπικότητα, περιγράφεται, μια άγνωστη πτυχή της αρχαίας Αθήνας.. ένας κόσμος άγνωστος που ζούσε παράλληλα και σιωπηλά δίπλα στα γνωστά γεγονότα που περιγράφουν Ιστορικοί.
Χριστόφορος Χριστοφής
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΙΤΩΣ
(Τραγωδία)
Κείμενο – Σκηνοθεσία: Χριστόφορος Χριστοφής
Μουσική: Νίκος Ξανθούλης
ΗΘΟΠΟΙΟΙ:
Μελιτώ: η Κωνσταντίνα Τάκαλου / Κανένας: ο Γιώργος Χρανιώτης
Φανώ: η Μαρία Παπαφωτίου / Αγάθων: ο Δημήτρης Σαμόλης
& Δάος: ο Δημήτρης Μαύρος
Μουσικός επί σκηνής: Σόνια Χαραλαμπίδου
Βοηθός Σκηνοθέτη/ τραγούδι: Σοφία Παπουλάκου
Σκηνογράφος: Άση Δημητρολοπούλου
Συνεργάτης στα σκηνικά και κοστούμια: Σταύρος Μπαλής
Φώτα: Αζαντ Χαραλάμπους
Ηχολήπτης: Νίκος Καραπιπέρης
Δ/ση παραγωγής: Αναστασία Παπαγεωργίου
Βοηθός παραγωγής: Ερμιόνη Μπερτάνη
Φωτογραφίες: Ρούλα Ρέβη
Παραγωγή: Τέχνης Πολιτεία
Τα πρόσωπα του Έργου:
Μελιτώ: σύζυγος Ευριπίδη –
Κανένας: ένας ψαράς – απελεύθερος δούλος –
Αγάθων: θεατρικός συγγραφέας –
Φανώ: γνωστή εταίρα της Αθήνας –
Δάος: πιστός δούλος του Ευριπίδη –
Υπεύθυνος επικοινωνίας: Αντώνης Κοκολάκης
Εmail: kokolakispr@yahoo.gr
και
Η Μαίρη Βιδάλη ως Φάντασμα τής Κλυταιμνήστρας στις «Ευμενίδες»
του Αισχύλου, σε λαγαρή μετάφραση τού Λέανδρου Πολενάκη και σε σκηνοθεσία τού πολύπειρου μάστορα τού σκηνικού ρυθμού Νίκου Χατζηπαπά.
Γράφει ο ποιητής, θεατρολόγος, μεταφρασιολόγος και κριτικός Κωνσταντίνος Μπούρας
Το Δεύτερο Διαβαλκανικό Φεστιβάλ είναι πλέον θεσμός. Μια γόνιμη ιδέα τής Μαίρης Βιδάλη που αγκάλιασε με γνώση, στοργή και αγάπη για τους κατοίκους τής Αττικής ο αποτελεσματικός Αντιπεριφερειάρχης Γιώργος Πατούλης.
Από Τρίτη 4 Ιουλίου έως και Παρασκευή 7 Ιουλίου 2023 κάθε βράδυ στο «Θέατρο Κατίνα Παξινού» στο Αττικό Άλσος ζούμε πλευρές και όψεις τής σύγχρονης αναβίωσης αλλά και συνέχειας τού αρχαίου δράματος.
Ξεκίνησε με τις εκπληκτικές για την ανατολίτικη τελετουργία τους «Ευμενίδες» σε νέα, αδημοσίευτη ακόμη μετάφραση από τον εραστή τού Θεάτρου Λέανδρο Πολενάκη, ο οποίος, χάρη στις Νομικές σπουδές του, φώτισε τις πολιτικές, κοινωνικές και θεσμικές αλλαγές που βίωνε η Αθηναϊκή Δημοκρατία.
Η Συλλογική Συνειδητότητα δεν πέρασε αναίμακτα από την Μητριαρχία στην Πατριαρχία. Οι Αμαζόνες στον σημερινό Άρειο Πάγο, κάτω από την Ακρόπολη, στρατοπέδευσαν όταν επιτέθηκαν εναντίον τού Θησέα.
Εκεί ίδρυσε η αγέννητη από μητέρα Θεά τής Σοφίας, η διπλωμάτις Αθηνά, εκεί θεσμοθέτησε το Ανώτατο Ποινικό Κακουργιοδικείο.
Παράσταση οπτικού τύπου με ακουστικές αρετές, συνηχήσεις, παρηχήσεις και με το απαραίτητο κατά τη γνώμη μου ισοκράτημα που επέφερε και διατηρούσε η ατονική μουσική που ακουγόταν με κάποια διαλείμματα από τα μεγάφωνα.
Η δραματική ένταση που επροκαλείτο ήτο αποτελεσματικότατη.
Το «ήτο» το χρησιμοποίησε και ο εξαίρετος και βραβευμένος Λέανδρος Πολενάκης στην μετάφραση που φιλοτέχνησε, δείχνοντας ΚΑΙ έτσι τον ακραία αρχαϊκό πατριαρχιακό, πατερναλιστικό, «φαλλοκαρατικό» εάν θέλετε τύπο τού τότε πολιτεύματος, στο οποίο αποκλείοντο οι γυναίκες από κάθε έκφανση τού δημόσιου βίου.
ΟΛΕΣ ΚΑΙ ΌΛΟΙ ΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ ΕΞΑΙΡΕΤΟΙ.
ΑΠΑΞΑΠΑΝΤΕΣ ΚΑΙ ΑΠΑΞΑΠΑΣΑΙ ΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΗΣ ΈΜΠΝΕΥΣΗΣ (ως προς την «όψιν», αλλά και ως προς το «ηχοτοπίο») ΘΕΑΜΑ που έφερε μία αύρα ανανέωσης στο βασανισμένο από αδόκητους πειραματισμούς αρχαίο δράμα.
Από την παράσταση θα εξάρω την εκπληκτική, «επιδαύρεια» ερμηνεία τής δοκιμασμένης ηθοποιού, αλλά και ώριμης πλέον τραγωδού Μαίρης Βιδάλη.
Έχοντας θητεύσει δίπλα στους μεγάλους δασκάλους, τους εξειδικευμένους στο αρχαίο δράμα κι έχοντας διανύσει μία μακρά σεμνή, διακριτική, ποιητική, ποιοτική πορεία, έδωσε σε αυτόν το ρόλο το ερεβώδες βάθος που απαιτεί.
Φωνή τοποθετημένη στο διάφραγμα, ενισχυμένη κατάλληλα από το ηχείο ενός σώματος που προσιδιάζει σε σύγχρονη Καρυάτιδα, κινήθηκε κυκλικά, τελετουργικά, σεμνοπρεπώς, όπως αρμόζει στην αρχαία τραγωδία (που τόσο καταταλαιπωρείται σήμερα από ημιμαθείς και άπραγους με ο,τιδήποτε ελληνικό κι ως εκ τούτου παγκόσμιο).
Κοστούμι και μάσκα, κόθορνοι και υπνωτιστική κίνηση (ως υπνοβατούσα Λαίδη Μάκβεθ) έδωσε μία ανατριχιαστική, καταχθόνια διάσταση στο εκδικητικό, αιμοχαρές Φάντασμα, που μόνον με το Φάντασμα τού Δαρείου στους ασχύλειους «Πέρσες» και με το φάντασμα του αδικοχαμένου πατέρα και βασιλέα στον σαιξπηρικό «Άμλετ» μπορούμε να παραλληλίσουμε.
Η ΜΑΙΡΗ ΒΙΔΑΛΗ ΕΙΝΑΙ ΈΤΟΙΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟ!!!
(στη φωτογραφία με τον Περιφερειάρχη Αττικής ΓΙΩΡΓΟ ΠΑΤΟΥΛΗ και τον Αντιπεριφερειάρχη Πολιτισμού ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥΠΟΥΛΟ).
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
ΗΜΕΡΙΔΑ για την κριτική σκέψη και το αρχαίο δράμα
στο ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΡΟΛΟΥ ΚΟΥΝ
Δευτέρα 10 Ιουλίου 6-9μμ
ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ-ΥΠΟΓΕΙΟ, Πεσμαζόγλου 5
https://www.facebook.com/bookia.gr/videos/290817720098980
Με αφορμή την έναρξη του Φεστιβάλ Επιδαύρου 2023 αλλά και την πρεμιέρα παραστάσεων αρχαίου δράματος σε μικρά και μεγάλα φεστιβάλ της χώρας, το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν φιλοξενεί μια ημερίδα με θέμα την «κριτική σκέψη και το αρχαίο δράμα» .
Κριτικοί, θεατρολόγοι και καλλιτέχνες συζητούν για τη θέση της κριτικής απέναντι στην ερμηνεία του αρχαίου δράματος σήμερα.
Την εκδήλωση συντονίζει ο δρ. Κωνσταντίνος Μπούρας.
Συμμετέχουν με εισηγήσεις τους οι (αλφαβητικά):
Πόπη Αρωνιάδα, Ανθούλα Δανιήλ, Κατερίνα Ζαχαριάδου, Κωστούλα Μάκη, Σίσσυ Παπαθανασίου, Έρση Πίττα, Λέανδρος Πολενάκης, Θανάσης Σαράντος, Γιώργος Ρούσκας, Χριστόφορος Χριστοφής.
Ακολουθεί συζήτηση με το κοινό.
Η εκδήλωση θα μεταδίδεται και σε livestreaming από το «Bookia».
Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη
