Γιατί υπάρχει σύγχρονη, πρωτότυπη δραματική ποίηση εμπνευσμένη από την αρχαία Μυθολογία, όπως μας παραδόθηκε μέσα από τα κλασικά κείμενα…
Ζήσαμε ένα τραυματικό καλοκαίρι (με πυρκαγιές, με θανάτους, με θεατρικές ασυδοσίες… και άλλα δεινά).
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά (που όσο κι αν δεν είναι τόσο θορυβώδης ως αντίλογος, που όσο κι αν δεν έχει τους υλικούς πόρους να καταστεί “αντίπαλον δέος”)
δροσίζει όμως τις ψυχές μας
με την ανιδιοτέλεια τής πνευματικής προσφοράς.
ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΤΟΝ ΘΩΜΑ ΛΙΩΛΟ, ΤΗΝ ΑΡΤΕΜΙΔΑ ΑΓΑΘΟΠΟΥΛΟΥ ΚΙ ΌΛΑ ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ “ΦΑΟΣ”
για την δια βίου συνοδοιπορία
και για το βάλσαμο που ποθούν οι βασανισμένες ψυχές μας.
ΌΤΑΝ ΔΕΙΤΕ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΓΡΑΨΤΕ ΔΥΟ ΚΟΥΒΕΝΤΕΣ, ΣΤΕΙΛΤΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΑΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗ…
κωνσταντίνος μπούρας ευγνώμων…
για την ευριπίδεια ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ
Κωνσταντίνος Μπούρας
Ανδρομάχη
(Μονόλογος)
Τώρα ετοιμάζομαι για τον τρίτο γάμο με τον αντραδελφό μου Έλενο στη χώρα των Μολοσσών. Για να βρει ο γιος μου βασίλειο να βασιλέψει, για να μη χαθεί το γένος του Πριάμου και το γένος του Πηλέα. Δούλη στο παλάτι του Νεοπτόλεμου γέννησα τον εγγονό του Αχιλλέα και παραλίγο να κακοπάθω εγώ κι αυτός από τα κοφτερά νύχια της Ερμιόνης, της κόρης του Μενέλαου και της Ελένης της καταραμένης. Τώρα όλα τελειώσανε: ο Νεοπτόλεμος κείτεται νεκρός στους Δελφούς, κι ο Ορέστης παντρεύτηκε τη λυσσασμένη Ερμιόνη.
Τώρα πορεύομαι για κει που δεν υπάρχει σκοτεινιά, τώρα πορεύομαι για εκεί που η τρίτη μέρα ανέφελη ανατέλλει. Τώρα επιστρέφω στην παιδική αγκαλιά του αντραδελφού μου του Έλενου, του βυθισμένου για ώρες στη νάρκη, να μου χαϊδεύει αργά το ριζαύτι κι άλλοτε τη δειλή μου χαίτη. Απολιθωθήκαμε βαθιά στη θάλασσα που κολυμπούσαμε από τη λάβα ενός ηφαιστείου που μας κατέκαψε πλημμυρίζοντας με χρώματα την όρασή μας. Θα μας βρουν μετά από δύο ή τρεις ή δέκα εκατομμύρια χρόνια και θα μας μισήσουν που είχαμε την πολυτέλεια ν’ απομείνουμε αναλλοίωτοι την ώρα που χύναμε σπονδές στην Αφροδίτη.
Είναι περίεργο που δεν θυμάμαι πια ο Έκτορας πώς ήταν, πώς αγκάλιαζε, πώς έπιανε με το δεξί του χέρι το ακόντιο, πώς χάιδευε το κεφάλι που μου φέρανε λιωμένο στα βράχια. Έπειτα τα λησμόνησα όλα, όπως χωνεύει η θάλασσα το χρυσάφι του δειλινού στη μαυρίλα της νύχτας. Ακολούθησα τον Νεοπτόλεμο, τον γιο του πιο μεγάλου εχθρού του Έκτορα, τον γιο του αντίπαλου του άντρα μου. Κάποιες νύχτες, όταν το λυχνάρι τρεμόπαιζε, έμοιαζαν τόσο Νεοπτόλεμος και Έκτορας! Τότε κατάλαβα τον έρωτα και την αμάχη των αντρών, που είναι στο βάθος το ίδιο πράγμα: η δίψα ν’ αλλάξουνε ψυχές, να μεταγγίσουν ομορφιά και τόλμη· κι εκείνο το σπινθήρισμα στα μάτια που γυναικώνε μήτρα δεν χωράει. Ο Έκτορας έγινε ο Αχιλλέας σκοτώνοντάς τον. Κοιμόμουνα με τον Αχιλλέα μένοντας πιστή στον Έκτορα, κοιμόμουνα με τον Έκτορα μένοντας πιστή στον γιο του Αχιλλέα επίσης. Πάλι αυτή η σκοτεινιά που βελονιάζει τα φρένα μ’ απολιθώματα γύψου. Ποια είμαι, τι είμαι; Η αιώνια χήρα που θρηνεί τα σκοτωμένα παιδιά της; Η νόμιμη πόρνη σφαγιασμένων εραστών; Και τα παιδιά μου είναι όλων τους παιδιά, τους μοιάζουν μ’ έναν δαιμονικό και φωτεινό συνάμα τρόπο, όπως όλα τα ηλιοτρόπια μοιάζουν στον πατέρα τους τον ήλιο.
Σιγή. Τώρα θα γυρίσω πίσω στον Έλενο και στην αθωότητα της παιδικής ηλικίας. Τώρα θα του χαϊδεύω τα μαλλιά τις ατέλειωτες ώρες της βύθης, και τα παιδιά που θα κλωνίσω στη σάρκα μου θα είναι όλων μια συναίρεση, Ελλήνων και Τρώων, του Έκτορα και του Αχιλλέα, του Πηλέα και της Εκάβης, της Θέτιδας και του Πριάμου· και η τρελή αδελφή μου, η μάντισσα, στα τέκνα μου θα ενοικήσει, κι η σκοτεινή παρθενιά της αδελφής μου της Πολυξένης σαν αζουρίτης λίθος στα σπλάχνα μου θ’ ανθίσει. Σιωπή! Μιλώ πολύ. Θαρρώ πως θα μπορούσα να φτάσω σε βαθιά γεράματα αν αφηνόμουνα απλώς ν’ αναπνέω. Όμως οι πόλεμοι, το μίσος, το θανατικό παφλάζουν με τα λουλούδια των ηφαιστείων, και το ασπράδι των ματιών μας θειάφι, κι η κόρη των ματιών σου αιματίτης, ν’ απηχεί τη νοσταλγία των αιώνων που απηχούσε η γη, την αγνή αιμοβορία των τεράτων. Τώρα η σκοτεινιά θρέφει στην ψυχή μου το ρόδο της ερήμου, τώρα η σιγαλιά απλώνει τη ματιά μου για να χωρέσουν γαλαξίες και ήλιοι και σβησμένα άστρα, που καλύτερα να έμεναν αναφτά και ν’ απηχούσαν τους σταλαγμίτες αυλούς των αιώνων.
Είμαι η Ανδρομάχη. Τώρα ετοιμάζομαι για τον τρίτο γάμο με τον αντραδελφό μου Έλενο στη χώρα των Μολοσσών. Για να βρει ο γιος μου βασίλειο να βασιλέψει, για να μη χαθεί το γένος του Πριάμου και το γένος του Πηλέα.
Τα επαναλαμβάνω σαν ηχώ, στο απολίθωμα που είμαστε φυλακισμένοι, ψάρια στον βυθό της ευτυχίας, την ώρα που χύναμε σπονδές στην Αφροδίτη.
SOUS LA CONSTELLATION D’HECATE
Κωνσταντίνος Μπούρας. 1997. Στον αστερισμό της Εκάτης. Αθήνα-Γιάννινα: Δωδώνη.
“ο ΦΙΛΟΣ και τα ΦΙΔΙΑ”: ένα από τα γλαφυρότερα διηγήματά μου σήμερα (18/8/2023) στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ…
μπουραςΤΑΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑμαςΦΙΛΟΙ ΚΑΙ ΦΙΔΙΑ
ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΟΣ “ΤΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ ΜΑΣ”
ΠΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΤΑΙ Ο ΠΑΝΤΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΣ ΦΙΛΟΣ ΚΑΙ ΑΚΑΜΑΤΟΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΆΝΘΡΩΠΟΣ
ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟΣ ΙΝΤΖΕΜΠΕΛΗΣ.
τον ευγνωμονώ από καρδιάς
κι είμαι στη διάθεση όλων σας
ΑΝΙΔΙΟΤΕΛΩΣ
για τη συνδημιουργία μίας πνευματικής περιρρέουσας ατμόσφαιρας
που να μας ανυψώνει…
δικός σας πάντα,
κωνσταντίνος μπούρας ταπεινώς ευγνώμων
ΦΑΟΣ – Η ΕΚΑΒΗ ΣΤΗ ΘΡΑΚΗ – ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΑΠΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ
ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΦΑΟΣ, ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΙΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΜΟΥ ΘΩΜΑ ΛΙΩΛΙΟ ΚΑΙ ΑΡΤΕΜΙΔΑ ΑΓΑΘΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΔΩΡΟ ΤΗΣ ΙΔΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΜΟΥ… ΤΟΥΣ ΕΥΓΝΩΜΟΝΩ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΕ ΥΨΗΛΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ
Hair in the Wind. WOMAN.LIFE.FREEDOM. Konstantinos Bouras, Greece
https://www.youtube.com/watch?v=19h7iSkCRL0
Ένας «Οιδίποδας επί Κολωνώ» πιστός στο πνεύμα και στο γράμμα τού Σοφοκλή – η πρώτη φετινή επιδαύρεια παράσταση με σεβασμό στον θεατή
©Patroklos_Skafidas edited
Γράφει ο ποιητής, θεατρολόγος, μεταφρασιολόγος και κριτικός Κωνσταντίνος Μπούρας
Κάποιες μάς είπανε «κειμενοκεντρικούς»!!! Μα, γλυκειές μου (λέμε τώρα!!!), θα τολμούσατε στο επίσημο φεστιβάλ Σαίξπηρ να αλλάξετε έστω κι έναν στίχο τού μεγάλου Ελισαβετιανού δραματουργού (που τόσους αιώνες μετά πάτησε πάνω στις πλάτες των Λατίνων δραματουργών που μετέδωσαν στη Δύση την αρχαία ελληνική Γραμματεία);
Ακόμα και το Παράλογο έχει τα όριά του! Για, σας παρακαλώ, γιατί παρανοήσαμε όλοι/όλες/όλα μαζί σας εφέτος.
Και για να φέρουμε πάλι τα πράγματα στη θέση τους, ΑΠΟΛΑΥΣΑΜΕ ΤΟΝ ΚΑΤΑΛΕΙΦΟ ΝΑ ΕΚΦΩΝΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ ΣΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΧΡΥΣΑΣ ΠΡΟΚΟΠΑΚΗ (με κάποιες μικρές αστοχίες, ως προς τους πλεονασμούς – τόσο κοινούς στην γαλλική γλώσσα).
Όμως ακούσαμε κατανυκτικά (κανείς θεατής ΔΕΝ έφυγε – έτσι για …αλλαγή), απολαύσαμε σαν να είμαστε σε ναό, την τελετουργία του ξετυλίγματος τού αριστοτεχνικού αρχαίου δράματος, που όσο κι αν το δεις, αν το διαβάσεις, αν το μελετήσεις, δεν το χορταίνεις (πάντα κάτι καινούργιο θα ανακαλύπτεις, όπως γίνεται πάντα με τα αθάνατα κείμενα).
ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ: απλά, λιτά σκηνικά, μουσική που δεν κάλυπτε τα χορικά και ΟΡΘΟΦΩΝΙΑ [τώρα φτάσαμε να χειροκροτούμε τα αυτονόητα, μετά την τόση σκουπιδίλα που φάγαμε στη μάπα αυτό το καλοκαίρι].
Δεν έχω καμία τεχνική παρατήρηση, καμία πρόταση για βελτίωση, κανένα σχόλιο, εκτός από ένα ομόθυμο, αυθόρμητο, ενθουσιώδες, διθυραμβικό ΕΥΓΕ!!!!!!!!!
Και για τις μη-«κειμενοκεντρικές» θα κλείσω με μία προτροπή τού σαιξπηρικού Άμλετ προς τους θεατρίνους: «Εάν είναι να κατακρεουργείτε τα λόγια σας, τότε καλύτερα να τα δώσω να τα πει ο δημόσιος τελάλης».
Αυτά για την ώρα. Θα επανέλθω…
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
info από το Δελτίο Τύπου:
Ο Γιώργος Σκεύας σκηνοθετεί το αριστούργημα του Σοφοκλή «Οιδίπους επί Κολωνώ» με τον σπουδαίο ηθοποιό Δημήτρη Καταλειφό, στην ωριμότερη στιγμή της σπουδαίας του πορείας, στην πρώτη του πρωταγωνιστική εμφάνιση στην Επίδαυρο. Το θεατρικό γεγονός του καλοκαιριού παρουσιάζεται από τον Πολιτιστικό Οργανισμό «Λυκόφως» σε συμπαραγωγή με το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου στις 4 & 5 Αυγούστου στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου και σε περιοδεία σε όλη την Ελλάδα. Πρεμιέρα στις 27 Ιουλίου στους Δελφούς. Προμηθευτείτε έγκαιρα τα εισιτήριά σας για την Επίδαυρο στο https://www.viva.gr/tickets/theater/oidipous-epi-kolono και για την υπόλοιπη περιοδεία εδώ https://www.ticketservices.gr/event/oidipous-epi-kolono.
Σοφοκλή
Οιδίπους επί Κολωνώ
Σκηνοθεσία
Γιώργος Σκεύας
Πρεμιέρα 27 Ιουλίου
Δελφοί
Θέατρο Φρύνιχος
Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου
4 και 5 Αυγούστου στις 21:00
&
Καλοκαιρινή Περιοδεία σε όλη την Ελλάδα
Η εμβληματική τραγωδία του Σοφοκλή, «Οιδίπους επί Κολωνώ», παρουσιάζεται φέτος στο Αργολικό Θέατρο με τον Δημήτρη Καταλειφό και μια εκλεκτή ομάδα πρωταγωνιστών -Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, Αγγελική Παπαθεμελή, Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Μάξιμος Μουμούρης, Χρήστος Σαπουντζής, Γιώργος Νούσης- σε ένα σύνολο δεκατεσσάρων ηθοποιών, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Γιώργου Σκεύα.
Το έργο
Η τραγωδία «Οιδίπους επί Κολωνώ» είναι το τελευταίο έργο του Σοφοκλή. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά πέντε χρόνια μετά το θάνατο του ποιητή και πραγματεύεται το τέλος του Οιδίποδα, άλλοτε κραταιού βασιλιά της Θήβας.
Ο Οιδίποδας, γέροντας πια, τυφλός και εξόριστος, φτάνει μετά από μακρά περιπλάνηση στον Αθηναϊκό δήμο του Ίππιου Κολωνού, οδηγούμενος από τη μια του κόρη, την Αντιγόνη. Κάθεται σ’ ένα βράχο μέσα στο ιερό άλσος των Ευμενίδων, αλλά κάποιος κάτοικος του Κολωνού τον ανακαλύπτει και του ζητά να φύγει γιατί ο χώρος όπου κάθεται είναι ιερός και άβατος. Ο Οιδίποδας αρνείται γιατί σύμφωνα με τον χρησμό, αυτό το μέρος θα είναι ο τόπος της τελικής του ανάπαυσης.
Ο κάτοικος του Κολωνού καλεί τους γέροντες του τόπου να αποφασίσουν. Εκείνοι συμπονούν τον γέροντα ικέτη, αλλά μόλις μαθαίνουν το όνομά του, τρομοκρατούνται και τον διατάζουν να φύγει αμέσως απ’ τη χώρα τους. Ο Οιδίποδας επικαλείται την Αθηναϊκή φιλοξενία και ζητά να δει τον Θησέα, τον βασιλιά της Αθήνας, διότι έχει να του προσφέρει μεγάλο δώρο για την πόλη του. Στο μεταξύ, έρχεται αναπάντεχα η Ισμήνη, η άλλη κόρη του Οιδίποδα, μεταφέροντας τα νέα απ’ τη Θήβα: Οι γιοί του Οιδίποδα ο Πολυνείκης και ο Ετεοκλής, βρίσκονται στα πρόθυρα εμφυλίου πολέμου, διεκδικώντας ο καθένας για τον εαυτό του, τον θρόνο και την εξουσία. Επιπλέον, ένας νέος χρησμός ορίζει πως όποιος έχει με το μέρος του τον Οιδίποδα, νεκρό ή ζωντανό, αυτός κερδίζει. Καταφτάνει ο Θησέας και ο Οιδίποδας του ζητά προστασία για όσο ζει καθώς και να ταφεί στο χώμα της Αθήνας όταν έρθει το τέλος της ζωής του. Ο Θησέας τιμώντας τον Οιδίποδα, δεσμεύεται και για τα δύο και τον διαβεβαιώνει ότι είναι ασφαλής.
Στη σκηνή εισβάλλει ο Κρέοντας, ανακοινώνοντας ότι έρχεται εκ μέρους όλων των Θηβαίων, για να πείσει τον Οιδίποδα να γυρίσει πίσω στην πατρίδα του, τη Θήβα. Όταν βλέπει πως τα λόγια του δεν πείθουν αλλά αντίθετα εξοργίζουν τον Οιδίποδα, ο Κρέοντας, για να πετύχει το σκοπό του, καταφεύγει στη βία…
Σημείωμα σκηνοθέτη
Ἀγγελικὸ καὶ μαῦρο, φῶς,
γέλιο τῶν κυμάτων στὶς δημοσιὲς τοῦ πόντου,
δακρυσμένο γέλιο,
σὲ βλέπει ὁ γέροντας ἱκέτης
πηγαίνοντας νὰ δρασκελίσει τὶς ἀόρατες πλάκες
καθρεφτισμένο στὸ αἷμα του
ποὺ γέννησε τὸν Ἐτεοκλῆ καὶ τὸν Πολυνείκη.
Το αγγελικό και μαύρο φως, όπως γράφει στο τελευταίο μέρος της «Κίχλης» ο Σεφέρης, είναι αυτό που «βλέπει» ο τυφλός Οιδίποδας, ο γέροντας ικέτης. Είναι η συντριβή και η δικαίωσή του μαζί, το μετέωρο πέρασμά του στον άλλο τόπο, τις αόρατες πλάκες του άλσους των Ευμενίδων, που θα τον υποδεχτούν και θα τον καταπιούν. Η παράσταση φέρνει στο προσκήνιο τη διφορούμενη εκκρεμότητα του τέλους ενός ήρωα σημαδεμένου από τη μοίρα. Πώς μπορεί να μεταφραστεί σκηνικά αυτός ο μετεωρισμός ανάμεσα στο δίκαιο και στο άδικο, ανάμεσα στην αποδοχή της μοίρας και στην άρνησή της; Ο λόγος του Σοφοκλή, ο λόγος στα χείλη των ηρώων του, του Οιδίποδα, του Θησέα, της Αντιγόνης, της Ισμήνης, του Πολυνείκη, του Κρέοντα, δεν επιδέχεται κανέναν οριστικό διαχωρισμό του καλού απ’ το κακό, του ιερού απ’ το βλάσφημο. Αυτός ο λόγος, μέσα από τη μουσική των σωμάτων, γίνεται ένας τόπος αιώνιος, ο αιώνιος χρησμός. Αυτόν τον λόγο και τη βαθιά ποιητική, χρησμική του δύναμη, ζητά να απελευθερώσει αυτή η παράσταση.
Γιώργος Σκεύας
Μετάφραση: Χρύσα Προκοπάκη, Θάνος Τσακνάκης
Σκηνοθεσία: Γιώργος Σκεύας
Δραματουργική επεξεργασία: Γιώργος Σκεύας, Χρύσα Προκοπάκη
Σκηνικά – Κοστούμια: Λίλη Πεζανού
Μουσική: Σήμη Τσιλαλή
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Κίνηση: Damiano Ottavio Bigi
Φωτογραφίες: Πάτροκλος Σκαφίδας
Τρέιλερ: Μιχαήλ Μαυρομούστακος
Social Media: Renegade
Νομικός Σύμβουλος: Φιλιώ Καστραντά
Βοηθός σκηνοθέτη: Γιάννης Σαβουιδάκης
Βοηθός ενδυματολόγου: Χάρης Σουλιώτης
Βοηθοί Παραγωγής: Βαγγέλης Βογιατζής, Ξένια Καλαντζή
Διεύθυνση Παραγωγής: Κατερίνα Μπερδέκα
Παραγωγός: Γιώργος Λυκιαρδόπουλος
Παίζουν οι ηθοποιοί: Δημήτρης Καταλειφός, Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, Αγγελική Παπαθεμελή, Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Μάξιμος Μουμούρης, Χρήστος Σαπουντζής, Γιώργος Νούσης, Νίκος Νίκας, Γιώργος Φριντζήλας, Damiano Ottavio Bigi, Νίκος Δερτιλής, Γιώργος Μπούτσικας κ.ά.
Το πρόγραμμα της περιοδείας θα ανακοινωθεί.
Ευχαριστούμε το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, τον Πρύτανη κ. Παναγιώτη Καλδή, τον Αντιπρύτανη Θεόδωρο Ξάνθο για την παραχώρηση του χώρου που πραγματοποιήθηκε η φωτογράφιση της παράστασης καθώς και τον Διευθυντή Δημοσίων Σχέσεων του Πανεπιστημίου Αγριτέλλη Ιωάννη.
Εισιτήρια για την Επίδαυρο στο https://www.viva.gr/tickets/theater/oidipous-epi-kolono και για την υπόλοιπη περιοδεία εδώ https://www.ticketservices.gr/event/oidipous-epi-kolono.
Μια παραγωγή του Πολιτιστικού Οργανισμού «Λυκόφως» σε συμπαραγωγή με το Φεστιβάλ
Φεστιβαλικοί εμπρησμοί χωρίς αυτοπυρπολήσεις
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ*
Μπορεί ο Βυζαντινός Ιππόδρομος και τα παραθεατρικά, παιδεραστικά θεάματά του να έβγαζαν μέχρι και αυτοκράτειρες… που συνέβαλαν καθοριστικά στην απαλοιφή των διδασκαλιών τού Ωριγένη για την μετενσάρκωση (ο αιώνιος θρίαμβος τής αναξιοκρατίας, της μετριοκρατίας, της δοκησισοφίας έναντι των αναζητητών τής Γνώσης, των εραστών τής Σοφίας)… Μπορεί η Ρωμαϊκή αρένα να ανέβαζε και να κατέβαζε αναρριχητικά ερπετοειδή στην κυλιόμενη σκάλα τής εξουσίας… Μπορεί τα «ιερά τέρατα» να έκαναν Τέχνη αυτοπυρπολούμενα, παραγνωρισμένα, εξορισμένα, καταδικασμένα… Μπορεί οι αληθείς πρωτοπόροι τής Λογοτεχνίας και τής Τέχνης να εισέπραξαν την καθολική χλεύη τής εποχής τους… Μπορεί να κινδυνεύει κάθε μέρα η περίφημη «Ελευθερία τού Λόγου», για την οποία παλεύουμε νυχθημερόν κι είμαστε πανέτοιμοι κάθε στιγμή να θυσιάσουμε τη ζωή μας στο βωμό αυτού του υψηλού Ιδανικού… Μπορεί στις μεταβατικές εποχές καταρρεύσεως των μεγάλων αυτοκρατοριών, η πολιτισμική παρακμή να εκφράζεται «καλλιτεχνικά» με την ματαιόδοξη κυριαρχία τής υποκουλτούρας… Μπορεί ο Αισχύλος, Ο Ευριπίδης, ο Φρύνιχος, ο Σωκράτης, ο Μολιέρος, ο Καβάφης, ο Κουν… να γίνονται στόχος των αργυρώνητων Ταρτούφων τού καιρού τους. Μπορεί οι πάσης φύσεως Σοφολογιότατες, οι Αρχοντοχωριάτες, οι Κόλακες, τα Παράσιτα τής όποιας εξουσίας να είναι ένα διαχρονικό ζιζάνιο στο καλλιεργημένο χωράφι τού Πνεύματος. Μπορεί ο Πολιτισμός να εξελίσσεται μέσα από αρμονικά σκαμπανεβάσματα (όπως εκφράζονται από την μαθηματική καμπύλη τού Gauss). Μπορεί το θέατρο να είναι σύμβαση, μια ανώδυνη εκτόνωση, μία συμφωνία μεταξύ ενηλίκων και ελευθέρων πολιτών, μπορεί να οξύνει την ενσυναίσθηση, μπορεί να είναι «μίμησις πράξεως» (τελείας ή …γελοίας). Μπορεί ο «τρελός τού Βασιλιά» στις σαιξπηρικές τραγωδίες να έλεγε περισσότερες φιλοσοφημένες εξυπνάδες απ’ όσες ίσως θα επέτρεπε η πραγματική Ελισάβετ η Πρώτη (η …καρατόμος) στους μυστικοσυμβούλους της. Μπορεί η σκηνική πράξη να προϋποθέτει αυξημένη αίσθηση τού χιούμορ και εξασκημένες ψυχοσωματικές και νοητικές αντοχές. Μπορεί τέλος πάντων όλα να είναι επιτρεπτά, όλα να είναι θεμιτά στους καλλιτέχνες, μπορεί, μπορεί…
Γιατί όμως νιώθουμε εδώ και μερικά χρόνια ανυπεράσπιστοι, αμήχανοι, ενεοί, σαν να παρακολουθούμε προγραμματισμένους εμπρησμούς και να μην αρκεί ο φορητός μας πυροσβεστήρας;
Φεστιβαλικοί εμπρησμοί χωρίς αυτοπυρπολήσεις. Ακκισμοί, φωτογραφήσεις, άμεσες και έμμεσες («κίτρινες») διαφημίσεις εμπορικών προϊόντων. Αλαζονεία.
Όταν το μακρινό εκείνο 1954 ξεκίνησε το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου ως «τουριστικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις» υπό την Αιγίδα τού Κράτους (τότε ήταν Υπηρεσία Αυτεπιστασίας στον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού), ο πήχυς τέθηκε εξαρχής υψηλά, όσο κι αν το κοινό δεν ακολούθησε αμέσως. Είναι γνωστό το επεισόδιο με τον φύλακα από το Λιγουριό που απαγόρεψε την είσοδο στην Επίδαυρο στην μεγάλη Κατίνα Παξινού λέγοντας της το αμίμητο «Μωρ’, δεν μπαίνεις, δεν πα’ να είσαι και η Μάγια Μελάγια!!!». Σήμερα η Μάγια Μελάγια κάθεται στον θώκο κι η όποια Παξινού δεν περνάει ούτε κάτω από τον Ισθμό.
Σημεία των καιρών. Παρακμή. Μεταιχμιακή μετάβαση προς μια άλλη, ελεύθερη, αναγεννησιακή, φωτεινή, ανοικτή παγκόσμια κοινωνία τής Πληροφορίας χάρη στη Δημοκρατία τού Διαδικτύου και στους κβαντικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές που θα πολλαπλασιάσουν στο έπακρο τις λογικές διεργασίες τού εγκεφάλου μας.
Και με την Τέχνη τι γίνεται; Το θέατρο λειτουργεί και ως κοινοβούλιο, και ως ανοικτή ομαδική δραματοθεραπεία και ως μεγάλο ελεύθερο πανεπιστήμιο και ως αρένα, και ως ιππόδρομος, αφού συνδυάζει όλες τις τέχνες κι επιστήμες κι αποτελεί καθρέφτη τής εποχής του.
Το «εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω» ενέχει πολλές οπτικές, προοπτικές, δυνατότητες, συνυποδηλώσεις. Συνήθως «ο δρόμος προς την Κόλαση είναι στρωμένος με αγαθές προθέσεις».
Ηθοποιοί που δεν ξέρουν ούτε ορθοφωνία, που δεν γνωρίζουν καν τι εστί διαφραγματική αναπνοή, που κραυγάζουν μέσα στο αυτί μας μέσα από «ψείρες», άμουσοι μεταφραστές, αδήλωτοι μεταπράτες κι εμπορικοί αντιπρόσωποι, εισαγωγείς ληγμένων πρωτοποριών από την Εσπερία, θεωρώντας μας αυτόχρημα ως βάρβαρους ιθαγενείς και την πολιτιστική μας περιρρέουσα ατμόσφαιρα οιονεί επαρχιώτικη… Η Ποίησις και η Οίησις διαφέρουν κατά ένα πι. Πόσο μυστήριος είναι όμως αυτός ο ανυπολόγιστος αριθμός π! Δεν ζητάμε από τους καλλιτέχνες και τους λογοτέχνες μας να τετραγωνίσουν τον κύκλο.
Να δείξουν επαγγελματισμό και σοβαρότητα όπως όλοι οι πωλητές προϊόντων και οι πάροχοι υπηρεσιών ζητάμε. Απαιτούμε το σελοφαρισμένο, καλά πλασαρισμένο και ακριβοπληρωμένο (με χρήματα τού φτωχού φορολογούμενου λαού) καλλιτεχνικό «προϊόν» να πληροί κάποιες διεθνείς προδιαγραφές. Και ναι μεν, δεν υπάρχει ακόμη ISO για την Τέχνη και δεν πρέπει να υπάρξει. Όμως δεν μπορούν διάφορα «παπαγαλάκια» τού Χρηματιστηρίου τής Τέχνης να κατηγορούν τους κριτικούς για λογοκρισία, όταν ευθύς εξαρχής από τις χιλιάδες προτάσεις που υποβάλλονται κάθε χρόνο στο επίσημο κρατικό φεστιβάλ και στα κρατικά θέατρα τής πολύπαθης χώρας μας γίνεται ΕΠΙΛΟΓΗ με θολά ή και ανύπαρκτα, υποκειμενικά, συντεχνιακά ή άλλα κριτήρια. Η ελευθερία τού λόγου ισχύει για τους βυσσοδομούντες καλλιτέχνες αλλά όχι και για τους κριτικούς;
Η κριτική είναι δι-υποκειμενική αναγκαστικά. Κινείται μεταξύ επιστήμης και γευσιγνωσίας. Ο κριτικός – όσο φωτισμένος ή διαβασμένος κι αν είναι, ή δεν είναι – λειτουργεί ως εμπειρογνώμων, ως διαμεσολαβητής, ως μετασχηματιστής κι ενίοτε ως μαξιλαράκι ή σάκος τού μποξ. Διεθνώς δεν υπάρχει κανένα επιστημονικό εγχειρίδιο (Βίβλος) που να μας λέει τι είναι (σε αυτόν τον τόνο) αισθητικό και τι όχι. Όσο κι αν ο φιλόσοφος Αριστοτέλης συνέδεσε για πρώτη φορά στην Ιστορία τής Δημοκρατίας την Ηθική με την Αισθητική, αυτά φαίνεται ότι είναι ψιλά γράμματα στον αποδομημένο, χαβαλετζίδικο και ψευδοαναρχικό καταναλωτικό «πλαστικοφανή» εικοστό πρώτο αιώνα τής άλογης καταστροφής τού περιβάλλοντος, της υπερεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, της υπονόμευσης τού μέλλοντος. Ένας «πολιτισμός πηγή δυστυχίας» ανίκανος να συμβάλλει στην παραγωγή διαχρονικών έργων τέχνης επιδίδεται ασύστολα στην οικοπεδοφαγική εμπρηστική πυρπόληση των δασών με την ίδια ευκολία που μετατρέπει τον Ηρόστρατο ως πρότυπο προς μίμησιν. Γιατί τι άλλο είναι οι επίσημες θεατρικές σκηνές, η τουριστική βιτρίνα τής χώρας; Η κυλιόμενη σκάλα που θα οδηγήσει τους νέους ακοπίαστα και αβασάνιστα στην προνομιούχα θέση των κατεστημένων; Και ναι μεν, ο ναός τής Εφέσου, ένα από τα θαύματα τού αρχαίου κόσμου, χρειάστηκε πολλές δεκαετίες Γνώσης κι Επιστήμης για να δομηθεί, ο καταστροφέας, αποδομητής, εμπρηστής Ηρόστρατος χρειάστηκε μόνον μία ακόλαστη νύχτα για να αφανίσει το αριστούργημα.
Τα μεγάλα κλασικά κείμενα δεν κινδυνεύουν. Γράφονται κι άλλα εδώ και τώρα, που θα αναγνωριστούν ως αριστουργήματα με την στατιστική χρονοκαθυστέρηση μίας (τουλάχιστον) γενιάς. Δουλειά τού κριτικού είναι να ανακαλύψει και να προβάλλει τα αριστουργήματα που γράφονται στο παρόν για να ανθίσουν στο άμεσο ή απώτερο μέλλον. Κι ευτυχώς υπάρχει σωρεία νέων λογοτεχνών και καλλιτεχνών. Ας παλέψουμε όλοι μαζί ως ενεργοί πολίτες, ως ακάματοι πνευματικοί εργάτες να βρουν στον ήλιο μοίρα όλοι οι αναξιοπαθούντες, ενώ οι ματαιόκαματοι ας κάνουν λίγο πέρα, ας αποσυρθούν στις πειρατικές σπηλιές τους να φάνε τα λάφυρα. Φτάνουν για πολλές ζωές. Η απληστία τους όμως συναγωνίζεται την ματαιοδοξία (ασφαλής ένδειξη κενότητας). Πέθανε κι ο Κούντερα. Εγκαίρως, ίσως.
*Ο Κωνσταντίνος Μπούρας είναι Δρ Μεταφρασεολογίας και Θεατρολογίας
Ευριπίδου “Τρωάδες”:
όταν οι άνθρωποι πενθούν για τα σκοτωμένα παιδιά τών αντιπάλων τότε παύουν να ανήκουν κάπου συγκεκριμένα: τους υποδέχεται η Νέμεσις στον πολυδιαστασιακό ναό τής συμπαντικής Δικαιοσύνης ως μάρτυρες, αγίους της μόνης προαιώνιας θρησκείας: τού Αντιπεπονθότος.
Τι κι αν τον κατασπαράξανε κάτι ανθρωπόμορφα σκυλιά. Ο Ευριπίδης ανήκει στην Οικουμένη, έρχεται από το μέλλον, δεν τον έχουμε κατανοήσει ακόμη.
ΟΙ Έλληνες αυτομαστιγώθηκαν. Και με το «Μιλήτου άλωσις» και με τις ευριπίδειες «Τρωάδες».
Με τον αριστουργηματικής έμπνευσης, κοπής, απόδοσης, ερμηνείας και απόδοσης μονόλογο “Shivah” ο εκπληκτικός, ο μοναδικός, ο διαπεραστικός, ο ανατριχιαστικός, ο μεταστατικός, ο μεθυστικός, ο εκστατικός ΒΑΣΙΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ μάς μεταφέρει την ιστορία μίας Εβραίας που διέφυγε από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, βλέποντας να πυροβολούν μπροστά της την κορούλα της που έτρεξε προς ένα καζάνι σούπα κι αφού καταφύγει στην Γη της Ελευθερίας και ευημερήσει, γεννήσει παιδιά και δει εγγόνια, ΘΡΗΝΕΙ ΓΙΑ ΈΝΑ ΚΟΡΙΤΣΑΚΙ ΤΩΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΩΝ ΠΟΥ ΤΟ ΠΥΡΟΒΟΛΗΣΕ ΣΤΟ ΜΕΤΩΠΟ Ο ΕΓΓΟΝΟΣ ΤΗΣ ΓΙΑΤΙ ΤΟΥ ΠΕΤΑΞΕ ΜΙΑ ΠΕΤΡΑ.
Η ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΚΑΙ ΑΔΙΑΙΡΕΤΗ ΜΟΝΑΔΑ. ΕΙΜΑΣΤΕ ΌΛΟΙ ΈΝΑ, ΣΤΑΓΟΝΑ ΣΤΟΝ ΩΚΕΑΝΟ. «Όταν σπρώξεις τον εχθρό σου στο γκρεμό θα δεις τον εαυτό σου να πέφτει» (από το θεατρικό μας έργο «Σε κρατάω στην παλάμη μου»). Μέχρι να το συνειδητοποιήσουμε αυτό θα υπάρχουν πόλεμοι, μίση, έχθρες, αντιπαλότητες, οι αποκλίνοντες, οι διαφεύγοντες από το πλατωνικό σπήλαιο των Ιδεών θα καίγονται στην πυρά, οι μεγάλοι ποιητές θα θυσιάζονται… Και τι με αυτό; «Ζούμε περισσότερο ΕΚΕΙ παρά εδώ» κραυγάζει η σοφόκλεια Αντιγόνη.
ΑΣ ΣΤΑΘΟΥΜΕ ΣΤΟ ΎΨΟΣ ΤΩΝ ΕΥΘΥΝΩΝ ΜΑΣ ΣΑΝ ΆΝΘΡΩΠΟΙ.
Ο Αισχύλος στις «Ευμενίδες» λέει πως τους αδυνάμους τούς προστατεύει η ΝΕΜΕΣΙΣ.
ΥΠΕΡ ΑΔΥΝΑΜΩΝ ΛΟΙΠΩΝ: για τους ανθρώπους, για τα ζώα, για τα φυτά που καίγονται στο βωμό τής ανθρώπινης απληστίας.
Μεγάλωσα αρκετά για να μην μπορώ και να μην θέλω πια να κρατώ το στόμα μου κλειστό.
Εξάλλου, όπως είπε ο Σωκράτης, αρνούμενος να πάρουν από εμπρός του το πικρόν ποτήριον «Αύριο εσείς θα κοιμηθείτε στα σπιτάκια σας κι εγώ αλλού. ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ ΞΕΡΕΙ ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΚΟΙΜΗΘΕΙ ΚΑΛΥΤΕΡΑ».
Το μόνο που φιλοδοξώ πλέον είναι να κοιμηθώ για στερνή φορά με ήσυχη τη συνείδησή μου.
ΠΟΤΕ ΠΙΑ ΦΑΣΙΣΜΟΣ!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Κωνσταντίνος Μπούρας ταπεινός…
Ευχαριστούμε τον ακάματο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΆΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟ ΙΝΤΖΕΜΠΕΛΗ για μια ακόμη συλλεκτική ανθολογία:
Κυκλοφόρησε ο συλλογικός τόμος -36 Συγγραφείς γράφουν για τη ΣΜΥΡΝΗ της φαντασίας και της μνήμης-εκδόσεις Ελληνοεκδοτική
Στο βιβλίο συμμετέχουν οι συγγραφείς:
1)Αζαριάδης Γρηγόρης,
2)Αθανασίου Έρικα
3)Αφεντουλίδου Άννα,
4)Βαρβαρήγος Δημήτρης,
5)Βιντιάδης Μηνάς
6)Βοϊκλής Γιώργος
7)Γιαννέλης-Θεοδοσιάδης Γιάννης,
8)Γκόζης Γιώργος,
9)Γκουρογιάννης Βασίλης,
10)Δρακονταειδής Φίλιππος,
11)Ζήρας Αλέξης,
12)Θεολόγου Κώστας
13)Θεοχάρης Γιώργος,
14)Ιωάννου Νιόβη,
15)Ιντζέμπελης Ελπιδοφόρος,
16)Καριζώνη Κατερίνα,
17) Γιώργος, Leontaritis
18)Μαραγκοζάκη Σωτηρία,
19)Μαυρουδής Ευάγγελος,
20)Λία Μεγάλου—Σεφεριάδη,
21)Μπανά Γ. Πολύμνια,
22)Μπλάνας Γιώργος,
23)Μπούρας Κωνσταντίνος,
24)Νικηφόρου Τόλης
25)Αντώνης Νικολόπουλος ( Σουλούπ),
26)Παπαθανασόπουλος Γιώργος,
27)Πατσώνης Γιάννης,
28)Λιάνα Σακελλίου,
29)Σαραντίτη Ελένη,
30)Σκιαθάς Αντώνης,
31)Στοφόρος Κώστας,
32)Τζανακάρης Βασίλης,
33)Τότσκα Λίτσα,
34)Τσοκώνα Ιώ,
35)Φιλίππου Φίλιππος,
36)Άγγελος Χαριάτης
link τής ΗΜΕΡΙΔΑΣ που έγινε την Δευτέρα 10/7/2023 στο ΥΠΟΓΕΙΟ τού ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΕΧΝΗΣ με θέμα: «κριτική σκέψη και το αρχαίο δράμα»
https://www.facebook.com/bookia.gr/videos/290817720098980
Ομιλία μου στην ΗΜΕΡΙΔΑ για την κριτική σκέψη και το αρχαίο δράμα
στο ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΡΟΛΟΥ ΚΟΥΝ (Δευτέρα 10 Ιουλίου 6-9μμ
ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ-ΥΠΟΓΕΙΟ, Πεσμαζόγλου 5):
Από τα εγκαίνια τού θεσμού των Επιδαυρίων το 1954 μέχρι σήμερα, το σωτήριον έτος 2023, κύλησε πολύ κοσμικό αιθερικό ρευστό στο ποτάμι τού παππού Ηράκλειτου.
Από την «αναβίωση του αρχαίου δράματος» περάσαμε στην «ερμηνεία» του και τώρα στον βίαιο εξανδραποδισμό και διασυρμό του.
Τα αθάνατα κλασικά δραματικά κείμενα γίνανε σταδιακά πεδίο βολής και πειραματισμών από δοκησίσοφους, επίχρυσους σταρ, χάλκινες μετριότητες και μπρούτζινα κύμβαλα αλαλάζοντα πάσης φύσεως…
Βεβαίως υπήρχαν κι ένδοξες, μεγάλες παραστάσεις με την Callas, με την Κατίνα Παξινού, με τον Αλέξη Μινωτή, με την Ελένη Χατζηαργύρη, με την Όλγα Τουρνάκη κι άλλες μεγάλες τραγωδούς που τίμησαν και τιμούν το ποιητικό αυτό είδος.
Μεγάλοι σκηνοθέτες, όπως ο Κάρολος Κουν, ο Σπύρος Α. Ευαγγελάτος, ο Μίνως Βολανάκης, ο διεθνούς φήμης και καταξίωσης Ανδρέας Βουτσινάς (εκπληκτική ευριπίδεια «Ελένη» η Αλεξάνδρα Λαδικού), μουσικοί όπως ο Ιάνης Ξενάκης, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο μελίρρυτος Μάνος Χατζιδάκις, εικαστικοί όπως ο Γιάννης Τσαρούχης, χορογράφοι, φωτιστές, αρχιτέκτονες, ειδικοί στις σκηνικές μηχανές, σκηνογράφοι κι ενδυματολόγοι συνέθεσαν χρόνο το χρόνο ένα πανοραμικό ψηφιδωτό που τιμάει την ελληνική γλώσσα, τον Ελληνικό Πολιτισμό και τον ΆΝΘΡΩΠΟ.
Η δημοκρατία μας στηρίζεται στην πολυμορφία, στην πολυφωνία και στην αποδοχή τού διαφορετικού.
Ας θυμηθούμε τους αιρετικούς «Όρνιθες» τού Καρόλου Κουν και τις εκστατικές, υπερκινητικές «Βάκχες» του (που έσπασαν την μέχρι τότε κατεστημένη στατικότητα, σε αντιγραφή των αρχαίων αγγείων).
Βεβαίως, μεγάλες δημιουργοί, όπως η Εύα Πάλμερ Σικελιανού κι η Ισιδώρα Ντάνκαν, όπως η περίφημη καλλιτέχνις φωτογράφος Nelly’s, απελευθέρωσαν το σώμα από τα μεσαιωνικά δεσμά του.
Έτσι όμως όπως ο Γερμανικός Ρομαντισμός παρερμήνευσε κι εξιδανίκευσε την Κλασική Αρχαιότητα, ενώ ο Νεοκλασικισμός (συνεπικουρούμενος από τον Συμβολισμό) ήταν δέσμιος τής Αναγεννησιακής άποψης για το αρχαίο δράμα (παρερμηνεία που γέννησε το υβρίδιο τής όπερας)… έτσι και σήμερα η γαλλόφερτη «αποδόμηση» και σύγχρονες γερμανοτραφείσες φόρμες ακραίου «σωματικού θεάτρου» έδωσαν την χαριστική βολή στην ποιητικότητα των παραδομένων (και σωσμένων μέσα στους σκοτεινούς αιώνες που μεσολάβησαν) κειμένων ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΑΥΘΑΙΡΕΣΙΕΣ, αποτέλεσμα ΆΓΝΟΙΑΣ, ΡΑΘΥΜΙΑΣ, ΔΟΚΗΣΙΣΟΦΙΑΣ, ΕΠΑΝΑΠΑΥΣΗΣ, ΩΧΑΔΕΡΦΙΣΜΟΥ..
Οι συντεχνιακές σκοπιμότητες και η μετριοκρατία επιβιώνει από τα οθωμανικά χρόνια τής οριζόντιας ισοπέδωσης…
Η πολιτική ορθότητα είναι ένα καινοφανές είδος λογοκρισίας, σύγχρονου υποδόριου φασισμού.
Ποιος θέτει όρους και όρια; Ποιος τραβάει κόκκινες γραμμές;
Ποιος αφορίζει, εξορίζει (τον Αισχύλο, τον Ευριπίδη), καταδικάζει (τον Σωκράτη);
Και τι ρόλο παίζει η ΚΡΙΤΙΚΗ σήμερα;
Τι κάνουν;
Υπάρχουν πνευματικοί άνθρωποι με το θάρρος της γνώμης τους, χωρίς να φοβούνται να γίνουν ακόμα κι «εχθροί τού Λαού» (για να θυμηθούμε τον κυνηγημένον Ίψεν);
Ποιοι/ποιες οι «τα φαιά φορούντες» σήμερα;
Ποιοι/ποιες μιμούνται το ρωμαϊκό Κολοσσαίον ή τον βυζαντινό Ιππόδρομο με τα πορνικά μιμοδράματα;
Ποιοι/ποιες είναι οι επίγονοι των μεσαιωνικών μίμων και μιμάδων, ζογκλέρ και παντόμιμων που επιβίωναν μέσα σε ένα πολυπολιτισμικό, πολύγλωσσο μωσαϊκό ερεθίζοντας τα κτηνώδη ένστικτα τού Homo Erectus;
Ποιοι/ποιες δεν αισχύνονται να δρουν αυτοκαταστροφικά, υπονομεύοντας δήθεν το σύστημα, χωρίς να συνειδητοποιούν οι δόλιες / οι δό-λι-οι πως αυτοί / αυτές / αυτά ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΟ πατώντας πάνω στην άδολη περιέργεια τού αμύητου κοινού;
Ο επαρκής αναγνώστης/θεατής ποτέ δεν αντιμετώπιζε ανάλογα διλήμματα. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕ ΤΟ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΚΡΟΤΟΥΣΕ. ΉΤΑΝ ΟΜΩΣ ΠΑΝΤΑ ΜΙΑ ΠΕΝΙΧΡΗ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑ.
Οι ανθρωποθυσίες στο Κολοσσαίον, όπως και τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν περιμένουν χειροκροτήματα από τους πραγματικά μορφωμένους, από τους αναζητητές τής Αλήθειας, από τους εραστές τής ΓΝΩΣΕΩΣ.
Σήμερα πλημμυρίσαμε στην πανταχόθεν πληροφορία. Καλόν είναι αυτό, γιατί συμβάλλει στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΈΚΦΡΑΣΗΣ.
Οξύνουμε όμως, παράλληλα, τις κριτικές ικανότητες τού μυαλού μας;
Μήπως παρασυρόμεθα από τις σύγχρονες Σειρήνες;
Μήπως οι τωρινοί Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες συχνάζουν στα παρασκήνια των επίσημων φεστιβαλικών διοργανώσεων και φωτογραφίζονται ασύστολα;
Μήπως κάποτε, σήμερα θα πρέπει να αρχίσουμε να συζητάμε δημόσια αυτόν τον ξεπεσμό, αυτή την παρακμή, συνηθισμένη άλλωστε σε μεταβατικές, μεταιχμιακές εποχές.
«Είναι ευλογία και κατάρα να γεννιέσαι σε καιρούς που πνέουν άνεμοι αλλαγής», λέει (σε ελεύθερη, δική μου απόδοση) μία πανάρχαια, κινέζικη παροιμία.
Ας θέσουμε λοιπόν σήμερα «τον δάχτυλον επί τον τύπον των ήλων» κι ας αρχίσουμε έναν δημόσιο διάλογο με όλους τους αποδέκτες (συναυτουργούς και μη). «Ουδείς αθώος».
Στον εμφύλιο Πελοποννησιακό Πόλεμο η Αθήνα έζησε τις μεγαλύτερες προκλήσεις αλλά και τη μεγαλύτερή της ζύμωση. Τότε γράφτηκαν πολλά από τα αθάνατα έργα τής Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας.
Οιαδήποτε πολιτισμική ομοιότητα με το σήμερα ΔΕΝ είναι συγκυριακή.
Και… «ο κύβος ερρίφθη».
ΣΑΣ ΑΚΟΥΩ!!!
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής-θεατρολόγος-μεταφρασιολόγος-κριτικός, https://konstantinosbouras.gr
