Στροφοδίνες, σκοτοδίνες και στροβιλισμοί
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Στη μακρά μυστικιστική παράδοση των Σούφι (από την αρχαία ελληνική λέξη Σοφός), αναβιώνουν ακόμα και σήμερα τα ορφικά μυστήρια, τα καβείρια, ο νεοπλατωνισμός, οι θεωρίες περί του ενός και μόνο Θείου Όντος, από το οποίο προέρχεται το Παν, το Όλον Φως, προς το οποίο τα πάντα τείνουν. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν τη λέξη Ά-Παν που εμπεριείχε το θεό Πάνα, από τον οποίο βγαίνει η λέξη παν-ικός. Με αυτή τη λέξη που αντιστοιχεί στο αγγλοσαξωνικό All-That-Is, δήλωναν την Πρωταρχική Δημουργική Αρχή των πάντων. Ο αιθήρ, ως «πέμπτο στοιχείο» εμπεριέχεται σε όλα τα έμψυχα κι άψυχα, κι είναι το ζωοποιόν πυρ που αναβλύζει από τη Ζωοδόχο Πηγή (απάντων κι απασών, συμπάντων και υπερσυμπάντων, γαλαξιών και ηλιακών συστημάτων). Οι περιστρεφόμενοι δερβίσηδες, όσο κι αν εξισλαμίσθηκαν ή εκχριστιανίστηκαν, προέρχονται από τους αρχαίους πυρολάτρες-ηλιολάτρες, που έδρασαν στη μείζονα περιοχή μεταξύ του Τίγρη και του Ευφράτη (κι εντεύθεν, βεβαίως). Μιμούνται την κίνηση των πλανητών γύρω από τον ορατό ήλιο μας. Όλοι γυρίζουν αριστερόστροφα (όπως οι σούφι) και γύρω από τον εαυτό τους και γύρω από τον Ήλιο. Εκτός από την Αφροδίτη και τον Ουρανό που γυρίζουν δεξιόστροφα ως προς τον εαυτό τους. Αυτή η νομοτέλεια που έχει σχέση με την Ιερά Γεωμετρία του Σύμπαντος, με τα λεγόμενα πλατωνικά ή πυθαγόρεια στερεά, και την ουράνια Αρμονία, τη «μουσική των σφαιρών», για την οποία μιλάνε όλοι οι μυστικιστές ανεξαρτήτως εποχής, φαίνεται ότι κωδικοποιήθηκε στον τελετουργικό χορό των Σούφι, που μεταφέρει με παραγλωσσικούς κώδικες την Αρχαία Γνώση, με κύριο άξονα την Αστρονομία και τα Μαθηματικά.
Παρακολουθώντας τους μαθητές του συχωρεμένου Βίκου Ναχμία, που νικήθηκε από την επάρατη νόσο στις 31 Μαΐου τρέχοντος έτους, στροβιλίστηκα κι εγώ εις το διηνεκές, απολαμβάνοντας την προσωρινή λύτρωση της ψυχής από τα στενά όρια του σώματος, ενώθηκα με το Όλον, βίωσα το «ωκεάνιο συναίσθημα», μαζί με άλλους ποιητές που μοιράζονταν την ίδια ευωχία, περιπλανήθηκα σε κόσμους κα διαστάσεις άλλες, εν πλήρη νηφαλιότητι, και με το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου να παίρνει φωτιά από την υπερδιέγερση.
Παρά τον τουριστικό και συμβατικά θεατρικό χαρακτήρα του όλου θεάματος, που βασιζόταν βεβαίως στον αυτοσχεδιασμό, αλλά πάνω σε αυστηρούς κανόνες δομής και κίνησης, η αριστοτελική «μίμησις πράξεως» ώθησε κάποιους από τους θεατές ν’ αναζητήσουν την αλήθεια έξω τους και μέσα τους. Βεβαίως, το γνωστό στους θεωρητικούς του θεάτρου “studio-effect” αλλοίωσε τον πρωταρχικό μοναστικό και «ιδιωτικό» χαρακτήρα της όλης τελετουργίας, αλλά όπως φαίνεται από τις ανθρωπολογικές σπουδές και κυρίως από τα συγγράμματα του Claude Levi-Strauss, ο παρατηρητής-θεατής αλλοιώνει το παρατηρούμενο, με τις αθέλητες προβολές και την όλη ενεργο-πληροφοριακή παρουσία του. Επομένως, δεν είδαμε σούφι να χορεύουν, όπως κανείς (εκτός από τον νεκρό Πενθέα) δεν είδε τις γυναίκες της Θήβας να οργιάζουν σαν μαινάδες στον Κιθαιρώνα (σύμφωνα με τις ευριπίδειες «Βάκχες»). Μερικά πράγματα είναι μυστικά και μόνον υπό το φως της Σελήνης μπορούν να αναπτυχθούν κι όχι υπό το φως των προβολέων, σε μια σκηνή θεάτρου, στα πλαίσια ενός πολύβουου τουριστικού φεστιβάλ. Τέλος πάντων, δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα δικά μας. Όμως αυτή η παράσταση ήταν από τις πιο ενδιαφέρουσες του φετινού καλοκαιριού και χάρηκα που είδα την αίθουσα γεμάτη κι ελάχιστα κινητά τηλέφωνα να αναβοσβήνουν τις οθόνες τους.
Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
http://greekfestival.gr/gr/events/view/vikos-naxmias-2015
Ο Βίκος Ναχμίας ασχολείται με τους στροβιλισμούς σχεδόν δεκαπέντε χρόνια. Ακολουθώντας την τεχνική της περιδίνησης των δερβίσιδων του τάγματος των Μεβλεβί, χωρίς το βαρύ τυπικό των τελετών τους, σταδιακά συγκρότησε τον δικό του τρόπο εκστατικής ανάτασης.
Ανεξάρτητα από την απελευθερωτική, ευφορική επενέργεια της τεχνικής που, όπως λέει ο σκηνοθέτης, περνάει μέσω της λειτουργίας των κατοπτρικών νευρώνων και στους θεατές, η ομορφιά της κίνησής τους αποτελεί ικανό λόγο για τη σκηνική παρουσίασή της. Έντεκα στροβιλιστές, στίχοι του Ρουμί, βίντεο και μουσικές της σούφικης παράδοσης μαζί με καινούργιες του Λάμπρου Πηγούνη, συνθέτουν τη σκηνική πράξη.
Η υπαρξιακή πασιέντζα της Μαρίας Λαϊνά στο «Θέατρο Τέχνης» της οδού Φρυνίχου στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Μαρία Λαϊνά είναι διακεκριμένη ποιήτρια, η εξέχουσα της γενιάς της. Δημιουργική, αποστασιοποιημένη, αιρετική, αναπάντεχη, απροσδόκητη, ανένταχτη, σαν τους αρχαίους σοφιστές και τους μεσαιωνικούς ιατροφιλόσοφους, που κυκλοφορούσαν από πόλεως εις πόλιν, από χωρίου εις χωρίον κι από φέουδο σε φέουδο, ελεύθεροι, αδέσμευτοι, χρήσιμοι αλλά κι απευκταίοι, κατέχοντες μυστικά αλλά και διαφορετικοί, σοφοί και σαλοί συνάμα. Οι σούφι της Ανατολής συνεχίζουν ακόμα αυτή την αρχαία παράδοση, κατέχουν το προνόμιο του ακαταλόγιστου, μπορούν να λένε αυτό που σκέφτονται και να αμφισβητούν τις κοσμικές εξουσίες σαν τους τρελούς των σαιξπηρικών βασιλιάδων, που ακόμα κι όταν τους ανταμείβουν για την πολύτιμη υπηρεσία τους και τις λεκτικές παρεμβάσεις τους, εκείνοι συνεχίζουν απτόητοι να διατηρούν την ελευθεροστομία τους. Η Μαρία Λαϊνά, μέσα από τη συνολική δημόσια παρουσία της και δράση υπερβαίνει τα ιδιωτικά πλαίσια της ποίησης, που είναι ένα άθλημα κατά μόνας (κάτι σαν τη θεατρική της πασιέντζα) και παρεμβαίνει στο πολιτικό γίγνεσθαι με τον δικό της αναρχικό τρόπο.
Στο θεατρικό της έργο τώρα. «Η πασιέντζα» δείχνει την υπαρξιακή αγωνία του δημιουργού όταν πέφτουν στο κενό οι προσπάθειές του να επικοινωνήσει κατ’ αρχήν και να αλλάξει κατά δεύτερο λόγο τον κόσμο γύρω του και μέσα του. Ένα ζευγάρι (φίλων) ανεξαρτήτως φύλου, κρυμμένοι πίσω από τα κοινωνικά τραγικά τους προσωπεία, ακόμα κι όταν κινούνται στον ασφαλή (;) ιδιωτικό τους χώρο, υποδύονται κωμικοτραγικούς ή παράλογους ρόλους, παραπέμπουν διαρκώς στο μπεκετικό κλοουνίστικο δίδυμο από το «Περιμένοντας το Γκοντό», ασφυκτιούν στους τέσσερις τοίχους και ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΝ ΑΠΕΓΝΩΣΜΕΝΑ ΝΑ ΣΚΟΤΩΣΟΥΝ ΤΟ ΧΡΟΝΟ, αυτή τη διαβολική μηχανή του ρολογιού που τους φέρνει κάθε δευτερόλεπτο ακόμα πιο κοντά στο θάνατο, χωρίς να ζουν, χάνοντας τη στιγμή, αφού είναι αποκομμένοι από τη Φύση και το «δάσος» είναι μόνο στο βαθύ υποσυνείδητο και στη φαντασία τους, όσο για λίμνη, δεν υπάρχει, παρεκτός τα βαλτωμένα νερά των ανεκπλήρωτων πόθων και των φράσεων που δεν ξεστομίσαμε ποτέ, το επιθυμιών που δεν έγιναν ποτέ πράξη. Γίνονται όμως …φόνος, εύκολα, απλά, όπως καθαρίζουμε ένα πορτοκάλι μέρλιν και πετάμε την ελικοειδή φλούδα του στο καθαρό μικροαστικό μας πάτωμα. Το ένστικτο της Ζωής μετατρέπεται εύκολα σε ένστικτο Καταστροφής και Θανάτου, όταν το στραγγαλίσεις, όταν δεν το αφήσεις να εκφραστεί υγιώς. Και πώς να εκφραστεί υγιώς το ταλαίπωρο, σε έναν κόσμο που κανείς δεν ακούει κανέναν, που όλοι βιάζονται να επιβληθούν και να εξουσιάσουν τα ταλαίπωρα πλάσματα γύρω τους, να επιβάλλουν τη θέλησή τους, να εκμεταλλευτούν, να βουλιμέψουν (επιτρέψτε μου το νεολογισμό) και να ξεράσουν τα λάφυρα της απληστίας τους;
«Η πασιέντζα» της Μαρίας Λαϊνά, πυκνό καλογραμμένο ποιητικό κείμενο σε δραματική μορφή, θέτει σημαντικά και σοβαρά προβλήματα του Δυτικού Πολιτισμού μας με έναν ανάλαφρο τρόπο. Αυτό ακριβώς το μπλαζέ ύφος χάθηκε στη σκηνοθεσία του καλού ηθοποιού Νίκου Χατζόπουλου, που ήταν έξοχος στο ρόλο του Αγνώστου, απέτυχε όμως να αποδώσει τη μηχανική επαναληπτικότητα του κειμένου και να διδάξει τους ηθοποιούς τη μη προσκόλληση στα εγώ και στο ρόλο τους. Ναι, αυτό που έπρεπε να γίνει ήταν μια σχεδόν βαριεστημένη, μεταμοντέρνα και φαινομενικώς αδιάφορη ανάγνωση του κειμένου. Οι άνθρωποι αυτοί (τα σκηνικά πρόσωπα) πλήττουν μέχρι θανάτου, τόσο που ακόμα κι αυτός ο ίδιος ο θάνατος τους προκαλεί θανάσιμη πλήξη κι αδιαφορία. Αντιθέτως, ο Αργύρης Ξάφης που υποδύθηκε τον Άλφα με ιδιαίτερα πληθωρικό, μεσογειακό, εξωστρεφή και μελοδραματικό τρόπο, σα να έπαιζε σε έργο του Εντουάρντο ντε Φιλίππο, απομακρύνθηκε από το κείμενο, φτιάχνοντας ένα δικό του μετα-κείμενο από «άλλο έργο» (ενδιαφέρον ωστόσο). Ο εύπλαστος και πειθήνιος Κώστας Βασαρδάνης ως Βήτα, ήταν πολύ πιο κοντά στην υποτονική διπολικότητα του ρόλου του, καταδεικνύοντας σκηνικώς ότι, τελικά, είμαστε όλοι διπολικοί, αφού αναγκαζόμαστε να ζούμε μέσα σε αυτά τα πολιτισμικά συμφραζόμενα, να καταπίνουμε τις σκέψεις, να ελέγχουμε τις αντιδράσεις μας, να προσπαθούμε να γίνουμε ανεκτοί, αρεστοί, μη ενοχλητικοί, αόρατοι εν τέλει, μεταθέτοντας διαρκώς την διονυσιακή μας μανία σε ένα απροσδιόριστο αύριο, που αλίμονο όταν έρθει, θα είναι καταστροφικό σε όποιον βρεθεί στο διάβα μας. Ιδιαίτερα διδακτικές οι Ευριπίδειες «Βάκχες», όπου η Αγαύη, η νοικοκυρά βασιλομήτωρ, μετατρέπεται εν μια νυκτί σε αιμοβόρα κι αιμοσταγή φόνισσα του ίδιου του γιου της.
Η παράσταση είχε υπέροχα σκηνικά και κοστούμια. Ειδικά ο πίνακας του βάθους με φλογοβόλα διασκευή της «Κραυγής» του Μουνκ, που πυρπολεί με ανάσα του το δάσος της επιθυμίας.
Σκληροί (ορθώς) οι φωτισμοί του πολύ αισθαντικού και πολύπειρου Λευτέρη Παυλόπουλου. Μαζί με τη σύνθεση των ήχων από τον Λεωνίδα Μαριδάκη έδιναν ένα σωστό οπτικο-ακουστικό πλαίσιο για την αγαστή ερμηνεία του κειμένου. Ίσως αυτό που περίσσευε ή έδινε μια αποστασιοποίηση τραγικού τύπου να ήταν οι μάσκες, που οδήγησαν ηθοποιούς και σκηνοθέτη σε μια εξωστρέφεια σα να έπαιζαν στο ανοικτό θέατρου του Διονύσου στη Νότια κλιτύ της Ακρόπολης κι όχι σε ένα κλειστό θέατρο με τους θεατές στο σκοτάδι και σε μικρή απόσταση από τους υποκριτές. Επαναλαμβάνω, ο μόνος που – κατά την ταπεινή μου γνώμη ως δύσκολου επαρκούς θεατή – ήταν κοντά στο πνεύμα και στο γράμμα της διακεκριμένης ποιήτριας ήταν ο Κώστας Βασαρδάνης ως Βήτα, που γίνεται Άλφα σκοτώνοντάς τον. Αντίθετα από τις μάσκες, το γλυπτό που φιλοτέχνησε η Τίνα Παραλή μοι άρεσε πάρα πολύ. Θα προτιμούσα όμως να είχε ντύσει έναν ηθοποιό με γυψωμένες γάζες και να τον είχε καθίσει σε μια καρέκλα να κρατάει στα δυο του χέρια γυάλα με χρυσόψαρο. Όσο κι αν είναι πολυχρησιμοποιημένα και οι μάσκες αυτού του τύπου (από τον Θάνο Βόβολη) κι αυτό το γλυπτό (από διαφόρους), διατηρούν πάντα τη θεατρική λειτουργικότητά τους.
Εν τέλει, από τις πιο ενδιαφέρουσες και συνταρακτικές παραστάσεις έργων της Μαρίας Λαϊνά που έχω δει.
«Η Πασιέντζα» πρωτοπαρουσιάστηκε στο αναλόγιο «Αναγνώσεις» στο Εθνικό Θέατρο το 2011, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Σίσσυς Παπαθανασίου. Τότε με Κοσμά Φοντούκη, Enke Fezollari, Γιάννη Κότσιφα, Γιώργο Ντούση.
Μην το χάσετε! Πώς αλλιώς θα βρείτε την ευκαιρία να το θάψετε και να έχετε κι εσείς οπωσδήποτε μιαν άποψη, όπως όλοι μας (κάποιοι από εμάς έχουν και δύο: μία στα φανερά και μία στα κρυφά, μία για τους πολλούς και μία για τους λίγους – μακριά από μένα τέτοιοι διχασμοί – αυτό που λέμε το λέμε και το εννοούμε, αλλιώς ας μην το πούμε καλύτερα – όμως η θεατρική Αθήνα είναι υποκριτική, βουλιαγμένη στην τριτοκοσμική μιζέρια της, βουτηγμένοι στις χειριστικές αλληλοεξυπηρετήσεις στο βωμό της επιβίωσης άνευ όρων κι ορίων, ακόμα και εις βάρος της Αλήθειας. Όμως Η ΑΛΗΘΕΙΑ, που δεν την κατέχει κανείς και όλοι (;) την αναζητούμε, θα μας λυτρώσει, φτάνει να είμαστε πρωτίστως ειλικρινείς με τον εαυτό μας). Και η Μαρία Λαϊνά είναι. Γι’ αυτό συγκαταλέγεται ανάμεσα στους «μεγάλους» της ποιητικής τέχνης, γιατί δεν υποκρίνεται, δεν υποδύεται κανέναν άλλον, εκτός από τον ανησυχούντα κι αγωνιώντα εαυτό της.
Συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές της παράστασης. Οι επιφυλάξεις μου δεν είναι αποτέλεσμα γεροντοκορισμού και τρίτης ηλικίας, ούτε βεβαίως απηχούν προσωπικές πικρίες [το αντίθετο! Νιώθω ότι πέτυχα ακριβώς αυτά που ήθελα κι απέφυγα αυτά που ήθελα να συμβούν σε …άλλους]. Μακάρι να βρισκόταν και σε μένα κάποιος που να μου τα πει τόσο λιανά. Θα με βοηθούσε να βελτιωθώ και θα γινόταν ο καλύτερος ισόβιος φίλος μου [με ή χωρίς πασιέντζα]…
Μετά λόγου γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
http://greekfestival.gr/gr/events/view/nikos-xatzopoulos-2015
Δύο άντρες σ’ ένα δωμάτιο. Ο ένας ρίχνει πασιέντζες, ο άλλος κοιτάζει. Ποια είναι η σχέση τους; Οι λέξεις βρίσκουν και συνάμα χάνουν το νόημά τους. Η πασιέντζα δεν βγαίνει. Η ισορροπία διαταράσσεται. Ένας άγνωστος εμφανίζεται. Ο άνθρωπος αυτός είναι «μια κάποια… λύσις».
Η συγγραφέας Μαρία Λαϊνά, με εργαλείο της μια γλώσσα ρεαλιστική, στήνει έναν κόσμο πέρα από κάθε ρεαλισμό, έναν κόσμο αρχετυπικό. Ο σκηνοθέτης και τακτικός προσκεκλημένος του Φεστιβάλ Αθηνών Νίκος Χατζόπουλος επιχειρεί να διεισδύσει στα σκοτεινά μονοπάτια των ανθρώπινων σχέσεων και να εξερευνήσει τα μεγάλα διλήμματα που τις χαρακτηρίζουν.
Τσέχωφ, αθάνατος σπουδαστής του θανάτου
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο Τσέχωφ ήταν μέγιστος, πρώτον γιατί ευλογήθηκε με το προνόμιο του πρόωρου-έγκαιρο-άκαιρου θανάτου και δεύτερον γιατί πρόλαβε να αφήσει ένα γιγάντιο έργο – σπουδή και μελέτη της ανθρώπινης φύσης, όπως εκδηλώθηκε διαχρονικά στη μεταβατική ιστορική χωροχρονική περιοχή της προεπαναστατικής παρηκμασμένης τσαρικής Ρωσίας των ξεπεσμένων φεουδαρχών και των αδηφάγων ανερχόμενων αστών που ήταν έτοιμοι να ισοπεδώσουν τα πάντα στο διάβα τους περνώντας από τον νωχελικό αλλά καθόλου ήσυχο δέκατο ένατο αιώνα στον ταραγμένο εικοστό που άλλαξε χάρη στην Τεχνολογία την εικόνα του κόσμου και του ανθρώπου.
Τα διηγήματα που συνέγραψε ο ιατροφιλόσοφος Άντον Τσέχωφ είναι μία σημαντική πηγή κοινωνιολογικής-ανθρωπολογικής-εθνολογικής-ψυχολογικής-θρησκευτικής και πολιτικής, βεβαίως πληροφόρησης για το μωσαϊκό που απήρτιζε τον καμβά της Ρωσίας στο μεταβατικό διάστημα προς την Οκτωβριανή Επανάσταση που εκκολαπτόταν δεκαετίες πριν στο πλούσιο υπόστρωμα της μακραίωνης καταπίεσης των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της καταπίεσης ανθρώπου από άνθρωπο.
Δεν είναι περίεργο που οι σύγχρονοι θεατράνθρωποι ανατρέχουν διαρκώς στον ανατόμο της ανθρώπινης ψυχής Άντον Τσέχωφ, αντί να αναζητήσουν περισσότερον σύγχρονα κείμενα για την Ελλάδα της Κρίσης, γραμμένα από συμπάσχοντες και συνοδοιπόρους πνευματικούς ανθρώπους. Αγαπώ τον Τσέχωφ και τον έχω μελετήσει εις βάθος, δεν μου αρέσει όμως αυτή η ευκολία του αναμασήματος των γνωστών και των κεκτημένων. Και ο Ίψεν και ο Τσέχωφ είναι γνωστοί και μη εξαιρετέοι, όμως ας σκύψουμε βρε παιδιά πάνω στη σύγχρονη δραματική παραγωγή. Κάπου εκεί έξω είναι δεκάδες σημερινοί Τσέχωφ που αγωνιούν για να βρουν βήμα έκφρασης. Δεν είμαστε κατσίκες για να αναχαράζουμε την τροφή μας. Δεν μπορεί να βλέπουμε και να ξαναβλέπουμε κείμενα που τα έχουμε μάθει απέξω από την πολλή επανάληψη. Τα φθαρμένα, πολυχρησιμοποιημένα ρούχα είναι σαφώς βολικά κι έχουν πάρει τη μορφή του σώματός μας, όμως ας δώσουμε την ευκαιρία σε βαμβακοπαραγωγούς, υφαντές και μοδίστρες να μας ράψουν κάτι τι για να χαρούν κι αυτοί, να κινηθεί κι η οικονομία.
Με αυτές τις σκέψεις δεν χάρηκα καθόλου την παράσταση του πολύ Γιάννη Μόσχου στο Φεστιβάλ Αθηνών. «Σπουδή θανάτου» και καλά, φληναφήματα κι επαναλήψεις, εμμονές και προκαταλήψεις, παιδισμός και σκηνικοί αφέλεια. Δεν μπορείς να παίρνεις έμπειρους ηθοποιούς και να τους ξαναγυρνάς στο νηπιαγωγείο. Εν πάση περιπτώσει, αυτή η συρραφή κειμένων χρειαζόταν δραματουργική επεξεργασία, για να μην μοιάζει σχολική αυτοσχέδια παράσταση.
Τέλος πάντων. Και το κοινό χειροκρότησε χλιαρά κι οι ηθοποιοί έθρεψαν το ναρκισσισμό τους και ο διδάκτωρ θεατρικών σπουδών τη σκηνοθετική ματαιοδοξία τους. Λίγη πρωτοτυπία βρε παιδιά! Ο ίδιος ο Τσέχωφ θα εύρισκε κακόγουστη κι αναχρονιστική αυτή μας την ευκολία να τον ξαναζεσταίνουμε και να τον σερβίρουμε ως φρούτο εποχής. Έλεος!!!
Δεν λέω να μην επανερχόμεθα στους κλασικούς. Το αντίθετο. Να μην τους χρησιμοποιούμε ως άλλοτι της δραματουργικής αμηχανίας μας. Αυτό λέω.
Κατά τα άλλα, ήταν όλοι τους υπέροχοι, μικρομεσαίοι και τροφή στη Λήθη (με εξαίρεση τον Γιώργο Δεπάστα που μετέφρασε τα διηγήματα).
Info:
Ο Γιάννης Μόσχος σκηνοθέτησε μια παράσταση-πραγματεία για την αδυναμία των ανθρώπων να κατανοήσουν και να συμφιλιωθούν με τη μόνη βεβαιότητα: τον θάνατο. Πρόκειται για μια σύνθεση βασισμένη σε διηγήματα του Τσέχοφ• ένα ψηφιδωτό προσώπων που πέρσι συγκίνησαν το κοινό του Φεστιβάλ Αθηνών, αναζητώντας εναγωνίως το νόημα της ζωής τους. Τέσσερις καταξιωμένοι ηθοποιοί, διαφορετικών γενεών, αφηγούνται και ενσαρκώνουν με λεπτό χιούμορ την κωμικοτραγική προσπάθεια που κάνουμε όλοι για να δικαιώσουμε την ύπαρξή μας.
Η ταυτότητα της παράστασης:
Μετάφραση διηγημάτων: Γιώργος Δεπάστας*
Σύνθεση – Σκηνοθεσία: Γιάννης Μόσχος
Κίνηση: Ανθή Θεοφιλίδου
Μουσική: Άγγελος Τριανταφύλλου
Σκηνικά-Κοστούμια: Τίνα Τζόκα
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Video art: Μάνος Αρβανιτάκης
Βοηθός σκηνοθέτη: Μάρω Πετλή
Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή
Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Αλέξανδρος Μυλωνάς, Μιχάλης Οικονόμου, Εύη Σαουλίδου, Λυδία Φωτοπούλου
Μια παραγωγή της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας: “Θεατροεργαστήριον”
*Στην παράσταση χρησιμοποιούνται και αποσπάσματα από τα θεατρικά έργα του Τσέχοφ: Βυσσινόκηπος (μτφ. Θωμάς Μοσχόπουλος), Θείος Βάνιας (μτφ. Χρύσα Προκοπάκη) και Τρεις αδελφές (μτφ. Αλέξανδρος Ίσαρης-Γιώργος Δεπάστας). Ευχαριστούμε τους μεταφραστές για την ευγενή παραχώρηση των μεταφράσεών τους.
Ευριπίδεια «Ηλέκτρα» ΕΛΛΗΝΙΚΗ και ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ χάρη στον Δάσκαλο Σπύρο Ευαγγελάτο
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η ιδιωτική πρωτοβουλία πάντα ανθούσε κι έσωζε την Ελλάδα από συστάσεως Ελληνικού Κράτους. Εν μέσω εξωτερικού κι εσωτερικού δανεισμού, στο έλεος των «Μεγάλων Δυνάμεων» κι υπό το διεθνές φόβητρο της εξοντώσεως μιας μικρής απειροελάχιστης γλωσσικής μειονότητος διεθνούς ακτινοβολίες, εις το έλεος επίζηλων, επίβουλων «εχθρών» ή καλοθελητών «συμμάχων» ή μνηστήρων της Πηνελόπης-Εξουσίας, εν μέσω όλων αυτών των συμφορών-καταστροφών-ρήξεων-κρίσεων κι επικρίσεων, το μόνο που παράγουμε αρχαιόθεν είναι ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. Τα μεγαλύτερα δράματα του Παγκόσμιου Θεάτρου παρήχθησαν κατά τη διάρκεια του καταστροφικού εμφύλιου Πελοποννησιακού Πολέμου, που σήμανε και το τέλος του κλασικού Ελληνικού Κόσμου, με την μορφή του Χρυσού Αιώνος του Περικλή, ενός αιώνος που έδωσε τα Φώτα στην Ανθρωπότητα, φιλοσοφία, μαθηματικά, φυσική, λογοτεχνία, Δίκαιο κι Επιστήμη της Οικονομίας, Δημοκρατία και Ελευθερία… Έτσι και σήμερα, στροβιλιζόμενοι στη δίνη της πολιτισμικής Κρίσης που μαστίζει τον λεγόμενο «Δυτικό» Κόσμο (και όχι μόνον), ξαναγυρίζουμε με σεβασμό στα κείμενα που μας άφησαν παρακαταθήκη οι ομόγλωσσοί μας, τα φωτίζουμε από τη δική μας οπτική γωνία, αναδεικνύουμε το έρεβος της πανανθρώπινης φυλής, ανασύρουμε πετράδια και χρυσάφια από τα κατακάθια του συλλογικού ασυνείδητου, θησαυρούς πειρατών και χωροχρονικά δώρα από άλλες διαστάσεις κι από παράλληλα σύμπαντα (για τα οποία μίλησαν πρώτοι οι Προσωκρατικοί φιλόσοφοι κι επαληθεύονται σήμερα από τα Θεωρητικά Μαθηματικά και την Εφαρμοσμένη Επιστήμη της Φυσικής)…
Ο Σπύρος Α. Ευαγγελάτος είναι ένα σημαντικό και πλούσιο κεφάλαιο στη ζώσα Ιστορία του Ελληνικού Θεάτρου και του Πανανθρώπινου Πολιτισμού, γενικότερα. Ουμανιστής, χαλκέντερος θεατράνθρωπος, βαθύς γνώστης όχι μόνο του θεάτρου και των γλωσσικών ή παραγλωσσικών κωδίκων του, αλλά και της Ιστορίας, της Φιλοσοφίας, της Λαογραφίας, της Κοινωνιολογίας, της Πολιτικής Επιστήμης. Παν-επιστήμων κι αναγεννησιακός άνθρωπος, ακριβοδίκαιος κι εξωστρεφής, ενεργός και δημιουργικός, έχει ανακαλύψει – ως φαίνεται – την άντληση ενέργειας από τη συμπαντική ζωοδόχο πηγή, της αενάου εν εξελίξει Δημιουργίας, με αποτέλεσμα να είναι ένας δια-δρών ζων Διδάσκαλος, στον οποίο οφείλουμε πολλά όλοι μας – όχι μόνον οι φοιτητές του στο Πανεπιστήμιο, αλλά και το κοινό που διδάσκεται κάθε φορά υψηλόν ήθος, ακεραιτότητα, επαγγελματική επάρκεια, καλλιτεχνικό θάρρος, εκφραστική τόλμη, υγιή εξωστρέφεια… Αλλά πάνω απ’ όλα η γενναιοδωρία του Σπύρου Αντιόχου Ευαγγελάτου έγκειται στην επιλογή αξίων συνεργατών, στην αξιοποίηση των ταλέντων και των δυνατοτήτων τους, στην εναρμόνιση των ιδιαίτερων ηχοχρωμάτων και ιδιοσυχνοτήτων τους σε ένα συμφωνικό σχήμα δυσεύρετου συντονισμού.
Είδα με τους τυχερούς θεατές του «Αθηνοράματος», την «Ηλέκτρα» του Ευριπίδη στο θέατρο “Badminton” και συγκινήθηκα μέχρι δακρύων (όχι βέβαια γιατί δεν γνώριζα την πλοκή και μου ήταν άγνωστο το έργο), αλλά στην κεντρική σκηνή της αναγνώρισης των δύο αδελφών, ένιωσα την αποκατάσταση της Συμπαντικής Δικαιοσύνης και τον βαρύ πέλεκυ της Νεμέσεως, που όλοι προσδοκούμε να δράσει επιτέλους και να πέσει παραδειγματικά (αλλά ουχί εκδικητικά) στα κεφάλια των ενόχων για το διασυρμό και την υποδούλωση του ανθρώπινου είδους. Ο Ευριπίδης είναι ο «τραγικότερος των τραγικών», διότι διείδε στα πλαίσια της άσκησης της δημοκρατικής Ελευθερίας και Ισονομίας τα πονηρά τεχνάσματα των αναπήρων εξουσιαστών, των εξαρτημένων συμπλεγματικών-δυστυχισμένων οντοτήτων, που θέλουν να βρίσκονται πάντα ένα σκαλί πάνω από τους κοινούς θνητούς που τους μεταχειρίζονται ως ζώα κι υποζύγια.
Ορθώς η Κλυταιμνήστα (που την ερμήνευσε ιδανικά η κατά πολλά έμπειρη Ρένη Πιττακή) παρέπεμπε στην Άττοσα από τους Αισχύλειους «Πέρσες». Πρόκειται για την ίδια βαρβαρότητα του θεοκρατικού καθεστώτος που μπορεί να επιβιώσει μόνο χάρη στην εκμετάλλευση, στη στυγνή απάνθρωπη, μέχρις εξοντώσεως, απομύζηση ανθρώπου από άνθρωπο. Αυτός ο διαχρονικός βαμπιρισμός, οι ιψενικοί «Βρικόλακες», είναι που επανέρχονται στο προσκήνιο της Ιστορίας από χιλιετία σε χιλιετία, αλλάζοντας απλώς ρούχα, ψιμύθια και διαλέκτους. Ο αυταρχισμός κι η μισανθρωπία τους όμως είναι κοινή κι αναγνωρίζονται από την παντελή απουσία των συναισθημάτων εις όφελος μιας «λογικής» διαστρεβλωμένης και λειψής. Ο Δυτικός, μεσαιωνικός ρασιοναλισμός γέννησε σημεία και τέρατα, ολοκαυτώματα, στρατόπεδα συγκέντρωσης, αυτός άναψε τις πυρές όπου κάηκαν ζωντανές «Μάγισσες» κι επιστήμονες σαν τον Τζιορντάνο Μπρούνο. Στον αντίποδα αυτής της κουτσής «λογική», «Οι Έλληνες και το Παράλογο» κατά Dodds, η ανάγκη επανεύρεσης της χρυσής τομής με γνώμονα το ανθρώπινο μέτρο και διαβήτη την ατομική ελευθερία που δεν πρέπει να υπερβαίνει τα όρια της συλλογικής ανοχής. Το συμφέρον της ομάδας, το Όλον υπερτερεί του ατομικού και το «εγώ» πρέπει να υποκλίνεται και να υπηρετεί το «εμείς», άλλως πως επιστρέφουμε στο νόμο της ζούγκλας και το «σώζων εαυτόν σωθήτω» δεν οδήγησε ποτέ κανέναν στη σωτηρία. Ή όλοι μαζί θα σωθούμε ή όλοι μαζί θα βουλιάξουμε. Αυτό φαίνεται καθαρά στην ευριπίδεια «Ηλέκτρα», που αν και παρωδεί ανοιχτά τη σκηνή της αναγνώρισης από το Σοφόκλειο πρότυπό της, τονίζει όμως για πρώτη φορά την εθνική συνείδηση, μέσα από το σύμβολο του οικογενειακού δικαίου και της Άτης-Κάρμα του οίκου των Ατρειδών. Ο Χορός συμμετέχει ενεργά στην απόκρυψη στοιχείων, συνωμοτεί για την εξόντωση των τυράννων, των σφετεριστών της Εξουσίας από μισαλλόδοξα, χαμερπή κι ανεπαρκή όντα. Όλοι γίνονται μια γροθιά για να πετύχει το σχέδιο της μεγάλης Ανατροπής: πρώην πρίγκιπες, ξεπεσμένοι ευγενείς, τίμιοι αστοί, πρόθυμοι χωρικοί, βοσκοί κι εργάτες, κήρυκες κι εξόριστοι, ενώνουν τις φωνές και την πυγμή τους για να γίνουν μία Δύναμη που θα αποκαταστήσει το Δίκαιο και την Ελευθερία Γης, Ζώων, Ανθρώπων κι αγαθών.
Στο θέατρο “Badminton” ο επιχειρηματίας και παραγωγός μόνον επιτυχιών Μιχάλης Αδάμ υποκαθιστά το κράτος, προσφέροντας επί τρεις συνεχείς καλοκαιρινούς μήνες στους επισκέπτες της Αθήνας τον «Κύκλο Αρχαίου Δράματος» που ξεκινά με την «Ηλέκτρα» του Ευριπίδη κατά Κώστα Γεωργουσόπουλο και με δραματουργική επεξεργασία – διασκευή – σκηνοθεσία – διδασκαλία του άξιου Προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών Σπύρου Αντίοχου Ευαγγελάτου. Ζώσα και λειτουργική η απόδοση του κλασικού κειμένου, αναπνέουσα χωρίς ασθματικές ακροβασίες. Λιτά κι αφαιρετικά, απολύτως χρηστικά τα σκηνικά του Γιώργου Πάτσα. Διακριτικώς υποτονθορίζουσα η μουσική που συνέθεσε ειδικά για την παράσταση ο Γιάννης Αναστασόπουλος. Κλασικίζουσα και εικαστική η χορογραφία της Αντιγόνης Γύρα, απέφευγε ευφυώς την υπερκινητικότητα του Χορού, όπως μας τον δίδαξε ο Κάρολος Κουν, ειδικά μετά τις ιστορικές «Βάκχες» του. Εδώ οι γυναίκες του Χορού μοιάζουν με τραγικές μαριονέτες, νευρόσπαστα στα χέρια μιας μοίρας άδικης καταρχήν που αποδεικνύει αργότερα το φιλόστοργο πρόσωπό της. Το μακιγιάζ και τα ανα-λυόμενα κοστούμια θύμιζαν περισσότερο το γιαπωνέζικο θέατρο Νο, αλλά και το βορειοευρωπαϊκό κουκλοθέατρο, με αποτέλεσμα να λύνεται το σύνηθες πρόβλημα της διαρκούς παρουσίας του Χορού επί σκηνής, χωρίς να αποσπά τα βλέμματα και την προσοχή του θεατή. Πόσω μάλλων εδώ που ο Χορός εκινείτο στο ίδιο επίπεδο με τους «Υποκριτάς». Η μικρή υψομετρική διαφοροποίηση του μεταλλικού κεκλιμένου δαπέδου, δεν θα έλυνε το πρόβλημα, χωρίς την καίρια κι αποτελεσματική διευθέτηση του σκηνικού χώρου από τον ιδιαίτερα χαρισματικό κι έμπειρο Σπύρο Α. Ευαγγελάτο.
Αφήνω τελευταίες τις ερμηνείες των ηθοποιών, όχι γιατί δεν με συγκλόνισαν, αλλά γιατί χρήζουν ειδικής μνείας κι αναλύσεως.
Κατ’ αρχήν να πω ότι ο ρόλος του Πυλάδη είναι ιδιαίτερα σημαντικός, παρά την επιλεκτική σιωπή του, αν και είναι λαλίστερος του σοφόκλειου κι αισχύλειου προτύπου του. Λειτουργεί ως το alter-ego του Ορέστη, είναι εκεί την ώρα που τον χρειάζονται ως βοηθός-σύμμαχος-αρωγός-ετοιμοπόλεμος, δεν αναλαμβάνει στους ώμους του την οικογενειακή κατάρα, δεν είναι τραγικός, είναι όμως απαραίτητος για την εξέλιξη της Πλοκής. Λειτουργεί ως μάσκα του Λοξία-Απόλλωνα επί σκηνής, με αποτέλεσμα να είναι ένας σημαντικός μοχλός για τη δράση. Ο γιγαντόσωμος Νίκος Ιωαννίδης εξαιρετικός σε αυτόν τον πρωτεύοντα δευτεραγωνιστικό ρόλο του.
Όλη η διανομή ήταν ταιριαστή.
Αυτός που με εξέπληξε όμως ήταν ο Θανάσης Κουρλαμπάς στο ρόλο του Ορέστη. Σεμνός ηθοποιός, χαμηλών τόνων, με μακρά πορεία στο «Αμφι-θέατρο» του Σπύρου Ευαγγελάτου, απέδειξε ότι δεν χρειάζεται πάντα η διαμόρφωση κι εμπορευματοποίηση ενός προκλητικού Image προκειμένου να πείσεις τον θεατή για την καλλιτεχνική επάρκειά σου. Το αντίθετο. Παράδειγμα προς μίμησιν. Τέλειος. Άψογος. Διακριτικός. Φαινόταν εκεί που έπρεπε κι έσβηνε το «εγώ» του εκεί που ήταν σειρά των άλλων να φανούν και να λάμψουν. Ο τρόπος που υποδύεται αυτός ο ηθοποιός τους ρόλους του πρέπει να είναι βασικό υπόδειγμα για το μάθημα της υποκριτικής στις σχολές θεάτρου.
Ο Γιάννης Βόγλης στο ρόλο του Πρεσβύτη συγκινητικός και ρεαλιστικά αληθοφανής (η ιδιοφυία του Σ. Α. Ευαγγελάτου) τον ανέσυρε και τον ανέδειξε, με όλο το βάρος της μακράς εμπειρίας που διαθέτει.
Ισορροπώντας ανάμεσα στην δραματική ένταση και στην προσγειωτική απομυθοποίηση των γεγονότων από τους απλούς, λαϊκούς ανθρώπους, ο Θοδωρής Κατσαφάδος, μας έδωσε ακριβώς το μέτρο του κοινού μέσου ανθρώπου, που ναι μεν δεν βγάζει το φίδι από τον τρύπα και δεν βάζει το χέρι του στη φωτιά για τίποτα και για κανέναν, επιχαίρει όμως για τις νίκες των ισχυρών όταν συνάδουν με το δικό του αίσθημα επί Δικαίου.
Κινηματογραφικά χαμηλόφωνος και στανισλαβσκικώς ρεαλιστής με μια αχλύ ποιητικού ιμπρεσιονισμού ο Γεωργός του Γιώργου Ψυχογιού. Ορθώς απών στις μεγάλες συγκρούσεις της Ιστορίας, αλλά φιλόξενος, σεβαστικός, τίμιος και ηθικός, διατηρεί την ακεραιότητα παρά την Ανάγκη που η Τύχη και η Φτώχεια τον έχει ρίξει. Ξεπεσμένος αριστοκράτης, ξέρει να επιβιώνει κάνοντας τα ξινά γλυκά.
Άφησα τελευταίους τους δύο ηθοποιούς που υποδύθηκαν τους «από μηχανής» Διόσκουρους, γιατί προσέδωσαν την προσήκουσα ειρωνεία στην θεατρική σύμβαση που χρησιμοποιεί εκών-άκων ο Ευριπίδης προκειμένου το δράμα να βρει την προσήκουσα «λύσιν» του. Ο συνονόματός μου Άγγελος Μπούρας ορθώς απομυθοποιητικός-αναμυθοποιητικός, ακούστηκε σα γάργαρο ρυάκι, επισκιάζοντας ως Κάστορας τον δεύτερο τη τάξει Πολυδεύκη (χιουμοριστικά αυτοσαρκαστικός ο Κωνσταντίνος Ελματζίογλου) και δίνοντας αμφότεροι την απαραίτητη εκτόνωση στο υπερφορτισμένο θυμικό του θεατή. Δουλειά βέβαια κατ’ εξοχήν του Χορού που με τα μουσικοχορευτικά ιντερμέδιά του δίνει το χρόνο στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου να αναπαυθεί παραδίδοντας τα ηνία της παρακολουθήσεως στο δεξί (για τους δεξιόχειρες). Ήταν όλες τους υπέροχες, κορυφαίες και μη, στημένες ορθώς σαν αλλοδιαστασιακά πτηνά, έτοιμες να τσιμοπολογήσουν από την καταστροφή των άλλων, χωρίς όμως και να δηλητηριαστούν από τις τοξίνες τους. Τις αναφέρω μία προς μίαν: Αλίκη Αβδελοπούλου, Γεωργία Ανέστη, Εύα Βάρσου, Φανή Γέμτου, Μαριλού Κατσαφάδου, Ρένα Κυπριώτη, Ειρήνη Κυρμιζάκη, Γιάννα Μαλακατέ, Ελίνα Μάλαμα, Μαρία Μαλλούχου, Σύνθια Μπατσή, Μαριαλένα Ροζάκη, Μαρία Τζάνη, Μαίρη Χάγια, Εύα Χριστοδούλου.
Άφησα τελευταία αλλά όχι έσχατη την εκπληκτική πολυβραβευμένη Μαρίνα Ασλάνογλου γιατί είχε ακριβώς τη γείωση της ισορροπημένης γόνου της κολασμένης οικογένειας των Ατρειδών μετέχοντας ταυτόχρονα και στην κληρονομημένη μανία τους (μια και μιλήσαμε πιο πάνω για τους “Βρικόλακες” του Ίψεν). Η ηρωίδα του Ευριπίδη δεν είναι σαλή, αλλά πανούργα, κινείται μεταξύ των δύο πόλων εκδίκησης-ψυχρής στρατηγικής. Μαρίνα Ασλάνογλου: τι ηθοποιός!!! Διεθνούς βεληνεκούς, πλήρης κάτοχος των εκφραστικών της μέσων.
Μην χάσετε αυτή την παράσταση. Τιμάει την Ελλάδα και τον Πολιτισμό.
Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
Μια Μπόερς Miss Julie σε μια εκρηκτική παράσταση εθνεγερτικού μαγικού ρεαλισμού – από τις καλύτερες του Φεστιβάλ Αθηνών μέχρι τώρα.
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Επιτέλους είδαμε και κάτι, που παρ’ όλο που είχε αισθητικά σημάδια από τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό, σωζόταν χάρη στον αφρικάνικο μαγικό ρεαλισμό του. Η «Δεσποινίς Ζυλί» του Στρίντμπεργκ διασκευασμένη νοτιοαφρικάνικα σε μια εκπληκτική παράσταση με καθηλωτικές ερμηνείες. Από τις καλύτερες διασκευές κλασικών έργων που έχω δει. Παράδειγμα προς μίμησιν και υπόδειγμα για τους ντόπιους κι εγχώριους (δεν είναι το ίδιο), επιχωριάζοντες κηφήνες-παράσιτα, που ανοησιοργούν και ανοσιουργούν πάνω στους τραγικούς μας. Μπορείς να πεις το ίδιο, με άλλο τρόπο, σε τελείως διαφορετικά χωροχρονικά και γεωπολιτικά συμφραζόμενα, ανευρίσκοντας και διατηρώντας τις αναλογίες, έχοντας κατά νου πάντα βεβαίως τη χρυσή τομή και το ρυθμολογικό μέτρο της αντοχής και της ανοχής του κοινού. Προς τι ο τόσο μακρύς πρόλογος; Μα, γιατί για τον απλούστατο λόγο ότι χθες στην Πειραιώς 260 βλέποντας την παράσταση του Baxter Theater Center, δεν κουνήθηκα άπειρες φορές πάνω στο κάθισμά μου, δεν έστειλα δεκάδες μηνύματα, δεν αναθεώρησα την ατζέντα μου και κυρίως δεν έπαθα κρίση …λουμπάγκο. Ξέρετε, το κακό θέατρο με χτυπάει κατευθείαν στο ηλιακό πλέγμα. Οι σπασμοί φέρνουν συσπάσεις μυών, μυοσκελετικές κακώσεις και κακουχίες παντός είδους. Το κάθε επάγγελμα έχει τις αρρώστειες του. Σαν του ταξιτζήδες ένα πράγμα. Κι ο ευσυνείδητος κριτικός θεάτρου που πρέπει να φάει στη μάπα κάθε …αστοχία που κυκλοφορεί προκειμένου να ανακαλύψει το διαμαντάκι στην κόπρο του Αυγεία, πρέπει να υποστεί την αναγκαστική καθήλωση στο μισοσκόταδο της κάθε μιας θεατρικής αίθουσας («μες σε καπνούς και σε τσιγάρα», που λέει ο Βάρναλης).
Χθες όμως θαύμασα δραματουργία, διδασκαλία ηθοποιών, σκονοθεσία, σκηνικά, κοστούμια και ζωντανή υποβλητική μουσική. Μια παράσταση που σας συστήνω ανεπιφύλακτα! Μην τη χάσετε. Και σας ορκίζομαι ότι δεν θα κλαίτε τα λεφτουδάκια σας μετά.
Ανιμισμός και ξωφλημένος δυτικός πολιτισμός. Ιδεαλιστικός ρομαντισμός και πραγματιστικός υλισμός, ανιδιοτελής χρησιμοθηρία: ιδού η σχιζοφρένεια του ευρωπαϊκου πολιτισμού μας σε όλο της το μεγαλείο. Ο Αύγουστους Στρίντμπεργκ είναι μέγιστος δραματικός συγγραφέας, ισάξιος του Ευριπίδη και του Σαίξπηρ κι αντέχει σε διασκευές, ερμηνείες και μετα-φράσεις παντός είδους, γιατί καταδύεται χωρίς μάσκα στο βαθύ συλλογικό ασυνείδητο κι επανέρχεται στην «επιφάνεια» ανασύροντας σπόγγους, διαμάντια και θησαυρούς πειρατών… ξεχασμένους κι από τον ίδιο τον εαυτό τους.
Το ελαφρύ ευτυχώς ατύχημα της γηραιάς ηθοποιού που υποδυόταν τη μάγισσα, την Pacha mamma, ή τη συμβολοποίηση του πνεύματος των προγόνων, δεν σκίασε το παταγώδες χειροκρότημα του κοινού. Η συμπαθέστατη μαυρούλα σηκώθηκε με δυσκολία (λόγω όγκου) και ξαναϋποκλίθηκε με εκείνη την ανέκφραστη σκληρότητα των αφρικάνικων μασκών.
Info από το επίσημο site του Φεστιβάλ Αθηνών:
http://greekfestival.gr/gr/events/view/baxter-theatre-center-2015
Το Φεστιβάλ Αθηνών συστήνει έναν ξεχωριστό νοτιοαφρικανικό θίασο με μιαν άκρως ενδιαφέρουσα παράσταση. Το πολύκροτο έργο του Στρίντμπεργκ (1888) φέρνει επί σκηνής, σαν σε τελετουργικό αλληλοσπαραγμό, την αβυσσαλέα αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο κοινωνικές τάξεις, δύο φύλα, δύο ψυχισμούς. Στην παγανιστική ευφορία μιας νύχτας μεσοκαλόκαιρου ο υπηρέτης οδηγεί την κόρη του κόμη στη συντριβή, «με την ωμότητα του σκλάβου και την κρύα καρδιά του κυρίαρχου». Μέσα από ποια βιώματα, μνήμες, εικόνες και συναισθήματα η σκηνοθεσία θα προσεγγίσει το αδυσώπητο παιχνίδι θύτη και θύματος, εξουσίας και σαγήνης ανάμεσα στη λευκή Julie και τον μαύρο John;
Art-Athina, ή οι εφιάλτες του συλλογικού ασυνειδήτου της πανανθρώπινης φυλής
Από τον ποιητή και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Πήγα κι εγώ, μαζί με άλλους δημοσιογράφους, κριτικούς και ανθρώπους των Γραμμάτων και των Τεχνών να δω και τη φετεινή έκθεση της Art-Athina στο κλειστό γήπεδο του Π. Φαλήρου κι ήρθα αντιμέτωπος με τους εφιάλτες, τις φοβίες, τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες, που κουβαλάει στην πανανθρώπινη ψυχή του το ανθρώπινο είδος, έτσι όπως καταγράφονται από την ευαίσθητη γραφίδα και χρωστίδα των καλλιτεχνών – σεισμογράφων μιας πολιτισμικής Κρίσης που δεν θα αποσοβηθεί γρήγορα και το οικονομικόν είναι μόνον το πλέον εύκολο και διαχειρίσιμο μέρος της.
Η απομάκρυνση από τη Φύση, η ρύπανση ως μόλυνση συνειδήσεων και κορμιών από ψυχοσωματικές τοξίνες, οδηγεί σε παραισθητικές πραγματικότητες μεσαιωνικής κακογουστιάς (με ελάχιστες εξαιρέσεις). Το χιούμορ κι η απεικόνιση της φυτικής και ορυκτής ή υδάτινης ακόμα αρμονικής πολυφωνίας μοιάζει απόν, αναχρονιστικό κι εκτός συρμού, σε παρόμοιες εκδηλώσεις, όπου μπορείς να δεις μία ικμάδα του ψηφιδωτού της Σύγχρονης Τέχνης.
Ο αστικός ιστός ως φυλακή οδηγεί σε αποσάθρωση την ανθρώπινη συλλογική συνείδηση, που εκφυλίζεται σε απομονωμένους ατομικούς πυρήνες με σκληρό κέλυφος και καβαφικά «τείχη» χτισμένα γύρω τους, όπου σύμφωνα με την περίφημη ρήση του Σαρτρ από τη «Ναυτία»: «η Κόλαση είναι οι άλλοι». Αυτό που θα μπορούσε να είναι παράδεισος κι αρωγός στις κοινές προσπάθειες εξημέρωσης και καλλιέργειας της Φύσης μετατρέπεται σε διαρκή εφιάλτη που ανατροφοδοτεί διαρκώς παρανοϊκές τάσεις φυγής από τον πλησίον, από τον συνάνθρωπό μας, που έχει μετατραπεί στον χειρότερο εχθρό μας.
Η Τέχνη του καιρού μας, έτσι όπως εκφράστηκε αντιπροσωπευτικά (;) στο φετεινό εποικοδομητικό Art-Athina αναζητεί τη διέξοδο από την πολυπολιτισμική Κρίση που μας μαστίζει εκόντες-άκοντες, αθώους κι ένοχους…
Θα ξεχωρίσω, παρ’ όλες τις εκπεφρασμένες πιο πάνω επιφυλάξεις μου, κάποιους καλλιτέχνες και έργα που με σημάδεψαν.
Ο Καλλιτέχνης Γιώργος Γιώτσας με το “Nature in Love – One”, σε συνεργασία και σε εικαστικό διάλογο με τον Ibrahim Koc, δίνει ακριβώς την απόσταση του σύγχρονου αστικοποιημένου ανθρώπου από τον «Φυσικό Άνθρωπο» του Ρουσσώ.
Ο Ibrahim Koc απεικονίζει ορθώς τον στρουθοκαμηλισμό μας στο γλυπτό με το κεφάλι του εθελοτυφλούντος πτηνού εγκλωβισμένο σε έναν διάφανο κύβο.
Η καλλιτέχνις όμως που λάτρεψα ήταν η Χρύσα Βεργή (Chryssa Verghi “Fragmenta Laci”) με τα υδάτινα τοπία της, που αν και λιμνασμένα δεν γίνονταν ποτέ βαλτώδη, κι η ζωγραφισμένη χλωρίδα της έδινε μιαν οργιαστική μελωδία της Φύσης, η οποία αν και «αναρχική», γνωρίζω καλώς μέσα στο Χρόνο την υψηλή τέχνη σύνθεσης των αντιθέτων κι εναρμονισμού των πάντων. Καλλιτέχνιδες σαν την Χρύσα Βεργή και την συγγενική της (θεματολογικώς κι αισθητικώς) Μαριέττα Πεπελάση, δείχνουν μια περισσότερο ανθρώπινη (χωρίς να είναι απαραίτητα ανθρωποκεντρική) διέξοδο από την Κρίση που μαστίζει τον Δυτικό Πολιτισμό μας, σφηνωμένο ανάμεσα στις Συμπληγάδες Πέτρες της Ελευθερίας και της απροσχημάτιστης καταστροφικής ελευθεριότητος.
Ιδιαίτερα λειτουργική και παρεμβατική η συλλογική υλοποίηση της ιδέας της Σιωπής (εξαναγκαστικής ή ηθελημένης) στο πρόγραμμα “You have the right to remain silent but you don’t have to remain silent” διοργανωμένο και στημένο μοναδικά από τον «Ορίζοντα γεγονότων». Συλλογική εργασία που δεν γίνεται δουλειά-δουλεία. Η βασική ιδέα είναι κι εδώ ο κύβος-φυλακή. Ξεχώρισα τον εικαστικό και αρχιτέκτονα Τάσο Μπαμπάση, την Βασιλική Σοφρά με το εφιαλτικό (κατ’ εμέ, πάντα) «Διασυνδέσεις – Διεργασίες στη Σιωπή», τον Γιώργο Συρράκο με τις μασέλες και τα εφιαλτικά ιπτάμενα στις «Μύγες», την Κωνσταντίνα Συλίκου με τις «Λέξεις…» (πηλός και ξύλο), την Ειρήνη Μπαδόλα με τη «Φυλακή του Μπλε», τον Σωτήρη Γκουσγκούνη με το «Life in a Box». Όλοι τους ήταν υπέροχοι, μοναδικοί, πρωτότυποι κι αλληλοσυμπληρωνόμενοι.
Πολύχρωμα κι ατάκτως αναρχικά τα ακρυλικά των Π. Σιάγκρη – Κ. Τόλη. Η αποδόμηση του Ωραίου μέσα από την αγωνία της προσκαιρότητος και τυχαιότητός του.
«Περί Τυφλότητας» η εργασία του Άγγελου Αντωνόπουλου, κονστρουκτιβιστικά νουάρ και με αποχρώσεις θρίλερ.
Στέκομαι στο Instructions Booklet «Build your own συγκρο-τρίκυκλο».
Άφησα τελευταίο στο σύντομο σημείωμά μου το “Eleusis 21” και το πάντα ενδιαφέρον Φεστιβάλ «Αισχύλεια 2015». Το Χθες συναντά το Τώρα και η πρωτοπορεία την παράδοση. Μην το χάσετε!
Κωνσταντίνος Μπούρας
info από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο:
Θεσμοθετημένη το 1993 από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αιθουσών Τέχνης, η Art-Athina είναι σήμερα μία από τις μακροβιότερες εκθέσεις Σύγχρονης Τέχνης στην Ευρώπη και το μεγαλύτερο ετήσιο εικαστικό γεγονός στην Ελλάδα. Σημείο συνάντησης για τη διεθνή καλλιτεχνική δημιουργία, η Art-Athina φέρνει κοντά σημαντικές Ελληνικές και ξένες αίθουσες τέχνης, πολιτιστικούς φορείς, επιμελητές, συλλέκτες, κριτικούς τέχνης και, σαφώς, το φιλότεχνο κοινό.
Η 20η Art-Athina – Διεθνής Συνάντηση Σύγχρονης Τέχνης θα δώσει δυναμικά το παρών από τις 4 ως τις 7 Ιουνίου στο Κλειστό Π. Φαλήρου (Γήπεδο TaeKwonDo). Το σημαντικότερο ετήσιο εικαστικό γεγονός στη χώρα θεσμοθέτησε και καθιέρωσε το 1993 ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Αιθουσών Τέχνης (ΠΣΑΤ), ενώ τη διοργάνωση έχει αναλάβει η εταιρεία EuroΜare.
Το ουσιαστικό στίγμα της Art-Athina δίνουν όπως πάντα ελληνικές καθώς και ξένες αίθουσες τέχνης, οι οποίες προβάλουν στο φιλότεχνο κοινό μία σύνοψη των καλλιτεχνικών τάσεων, σε συνδυασμό με την τρέχουσα δυναμική στην αγορά της τέχνης.
Ο ΆΡΝΤΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΘΑΝΕΙ λόγω ηθελημένης κακογουστιάς
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Στο συμπαθητικό θεατράκι της Οδού Κυκλάδων που έχει μετατραπεί σε ένα είδος μαυσωλείου εις μνήμην του εκλιπόντος συνδημιουργού της «Σκηνής» (που μετατράπησε σε «Νέα ΣΚΗΝΗ» μετά την αποχώρησιν των υπολοίπων αρχικών συνεταιριζόμενων καλλιτεχνών – βλ. την μεταπτυχιακή εργασία μου στο Paris III – La nouvelle Sorbonne), είδα στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών την «αστική τραγωδία του 16ου αιώνα να αναβιώνει σε ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα –μολονότι δίχως ταυτότητα– δείγματά της. Το έργο, άγνωστου συγγραφέα (κατά καιρούς έχει αποδοθεί στον Σαίξπηρ, τον Μάρλοου και τον Κυντ), τροφοδοτεί την τέταρτη σκηνοθεσία του Χάρη Φραγκούλη. Βασισμένο σε πραγματικό γεγονός, τη δολοφονία του Τόμας Άρντεν από τη γυναίκα του και τον εραστή της, παίρνει τον χαρακτήρα ενός –αριστουργηματικά δομημένου– θρίλερ. Το έγκλημα αναδεικνύει ζητήματα θρησκείας, εξουσίας, βίας και έρωτα, έχοντας στο κέντρο του έναν άρχοντα που πεθαίνει μαζί με την ταραγμένη εποχή του». Κι όλα αυτά καλά – σύμφωνα με το Δελτίο Τύπου στον επίσημο διαδικτυακό τόπο του Φεστιβάλ… Όμως με κατέβαλε η ασύλληπτη κακογουστιά του θεάματος, που παρέπεμπε σαφώς στο κουκλοθέατρο κι ανάγκαζε τους ηθοποιούς να λειτουργούν ως υστερικά νευρόσπαστα, προσπαθώντας να γελοιοποιήσουν τα δραματικά πρόσωπα και την εποχή τους. Κάτι τα άβολα καθίσματα, κάτι η κακογουστιά, κάτι η επαναληπτικότητα των αναμενόμενων γλωσσικών και παραγλωσσικών κωδίκων, κάτι το λουμπάγκο μου, ήρθα και κόρωσα από τα νεύρα μου κι αναγκάστηκα να αποχωρήσω τα πρώτα εξήντα λεπτά της παράστασης, χωρίς να το μετανιώσω, βεβαίως… Φυσικά, ο καθένας έχει το δικαίωμα να ασχημονεί στα παλαιά κείμενα. Κανείς δεν μπορεί να τους ζητήσει τα ρέστα πέντε αιώνες μετά. Είναι ένα εύκολο πεδίο πειραματισμών και δράσεων …του απευθυσμένου (το λέω ευγενικά). Όμως όταν τα χρήματα του φορολογούμενου πολίτη πηγαίνουν σε αμφίβολης ποιότητας κι ανταπόκρισης παραγωγές, εεε, τότε θα έπρεπε να αποδοθούν κάποτε κι ευθύνες για τις περισπούδαστες αποφάσεις των στα αξιοσέβαστα μέλη Διοικητικών Συμβουλίων των εξαθλιωμένων θεσμών μας. Αυτά για την ώρα. Όμως θα επανέλθω, δριμύτερος, με το θάρρος της γνώμης μου, αλλά χωρίς φόβο και πάθος, μετά από τριαντακονταετή παρουσία στα πολιτιστικά μας πράγματα από διάφορες θέσεις, με τη βασική ιδιότητα του αδέσμευτου σκεπτομένου πνευματικού δημιουργού.
Κωνσταντίνος Μπούρας
ΘΑΝΟΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Μετατόπιση προς το ερυθρό του Γιάννη Μαυριτσάκη
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ένα εσχατολογικό σκατολογικό κείμενο σε χείλη άξιων ηθοποιών. Θέαμα που παρέπεμπε στο «Σαλό» του Παζολίνι και στο “Le Pole” του Κλάους Μϊκαελ Γκρύμπερ με τον Μπρούνο Γκανζ.
Άψογη αισθητική έντυνε την ένδεια του δυτικού πολιτισμού με τα παντοκρατορικά διοικητικά συμβούλια των πολυεθνικών εταιρειών, που ακυρώνουν στην πράξη κάθε έννοια δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η συνέντευξη του υποψήφιου υπαλληλο-στελέχους από τον ψυχολόγο εργασίας, η καταματωμένη πρακτικογράφος, η επίθεση από αλλόμορφα-αλλοδιαστασιακά όντα που αναζητούν ξενιστές πρόθυμους να ανταλλάξουν τις φιλοδοξίες με την υγεία τους και στο τέλος – σαν κερασάκι στην τούρτα – μια διαχρονική (διαστημική, θα έλεγα) γκέισα (ερμηνευμένη άψογα από την Αμαλία Μουτούση), η οποία προσφέρει – επ’ αμοιβή – εκλεκτική σκατοφαγία στον καταπονημένο από τις επαγγελματικές του ασφυξίες πελάτη της.
Το κείμενο του Γιάννη Μαυριτσάκη «Μετατόπιση προς το ερυθρό» (εκδόσεις Οδός Πανός) είναι ένα βαθιά πολιτικό-ανατρεπτικό-αναρχικό κείμενο, που καταδεικνύει την καταπόνηση του ανθρωπίνου σώματος σε έναν παυσίλυπο και παυσίπονο πολιτισμό, που ζει μέσα στις παραισθήσεις και τις αγωνίες του, αδυνατώντας όμως να εξορκίσει το άγχος του κενού (πόσο καλά μιλάει η στενογράφος γι’ αυτή την κατάσταση αμηχανίας απέναντι στη σιωπή) και τον πανταχού παρόντα φόβο του Θανάτου.
Αν δεν υπήρχε η ενοχλητική για εμένα εμμονή του σκηνοθέτη Θάνου Παπακωνσταντίνου στην καθομολογούμενη καθήλωση στο πρωκτικό στάδιο της ανθρωπότητας, θα εύρισκα την παράσταση από διασκεδαστική έως εποικοδομητική. Το κοινό ήταν αμήχανο και το χειροκρότημα του τέλους λειψό. Όσοι χρησιμοποίησαν τα λεωφορεία για Σύνταγμα εξέφραζαν την αποτροπιαστική όψη του θεάματος, παρά τις καλές κινησιολογικές, μιμικές και φωνητικές επιδόσεις των ηθοποιών.
Κρίμα. Πολλές φορές η πρόκληση παραμένει σε παιδικό (ή εφηβικό, στην καλύτερη περίπτωση) επίπεδο κι έτσι χάνεται η μπάλα κάπου μεταξύ παραστασιαστών και στασιαζομένων θεατών, άβολα αραγμένων στα καθίσματά τους, που αναρωτιούνται μήπως θα έπρεπε καλύτερα να μείνουν σπίτι, στους βαθύκολπους καναπέδες τους και να απολαύσουν τα από τηλεοράσεως σκουπίδια, παρά να βουτήξουν στα λιμνάζοντα νερά μιας δήθεν πρωτοπορίας. Το πειραματικό θέατρο είναι και παραμένει δουλειά της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Οι κρατικώς επιχορηγούμενοι και διαφημιζόμενοι θεσμοί ως έργον έχουσι την προβολή της αισθητικώς αναλογιζόμενης νεολαίας στο χώρο του θεάματος. Φτάνει πια με τόση κακογουστιά. Πήξαμε! Αν θέλουμε να τσαλαβουτήσουμε στα ρυπαρά του «περιθωρίου» (άλλη σχηματική κατηγοριοποίηση για τη λογική των αστών) υπάρχουν περισσότερο αυθεντικοί λαϊκοί τόποι για να καταφύγουμε, όπου το θεατρικό είναι αυτόχθον, ευρεσιτεχνές και αναβλύζει αβίαστα.
Περιμένω να δω και τις άλλες παραστάσεις του πολυδιαφημισμένου Φεστιβάλ Αθηνών. Ελπίζω να με εκπλήξουν ευχάριστα. Αναμένομεν.
Το βιβλίο του Μαυριτσάκη είναι ενδιαφέρον. Αναζητείστε το. Απηχεί τον προβληματισμό της νέας γενιάς ανθρώπων της Τέχνης και του Λόγου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Η θεατρική ομάδα "Τελευταία Έξοδος" παρουσίασε στο θέατρο Παραμυθίας το δρώμενο "Τα παγκάκια του κήπου"
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η θεατρική ομάδα “Τελευταία Έξοδος” παρουσίασε στο θέατρο Παραμυθίας το δρώμενο “Τα παγκάκια του κήπου”, σε κείμενα των Έντουαρντ Άλμπι, Νικόλα Άσημου, Κατερίνας Γώγου, Μαρίας Ξενουδάκη και Δημήτρη Ποταμίτη.
Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Στράτος Βαλσαμίδης, Φίλια Δελαγραμμάτικα, Αναστασία Παπασπύρου και Ελένη Σπανοπούλου. Σκηνοθεσία-διδασκαλία: Μαρίκα Θωμαδάκη.
Μια εξαίρετη «συρραφή» ποιητικών κειμένων με έμπνευση, γνώση, μεράκι, κατανόηση του φιλοσοφικού υποστρώματος της σκέψης των δημιουργών τους. Με άξονα τη «φιλοσοφική αλητεία», την αμφισβήτηση των πάντων, την ανάγκη της πανανθρώπινης ψυχής για Ελευθερία, Ισότητα, Δικαιοσύνη, Δημοκρατία, οι φωνές των ποιητών συνάντησαν τις ψυχές των άξιων ερμηνευτών, και με την υψηλή καθοδήγηση κι εποπτεία της πανεπιστημιακής δασκάλας, σημειολόγου του θεάτρου και κριτικού Μαρίκας Θωμαδάκη, έδωσαν ένα θέαμα άρτιο, καλαίσθητο, συνεκτικό, συγκινητικό κι αξιομνημόνευτο. Η πρωτοποριακή πειραματική αυτή παράσταση δόθηκε στα πλαίσια του «Festival 10 …έργων τρόμου» που διοργάνωσε η παθιασμένη θεατράνθρωπος Αλμπέρτα Τσοπανάκη στο «Θέατρο Παραμυθίας». Στην τελετή βράβευσης που έλαβε χώραν την Παρασκευή 5 Ιουνίου 2015 στον χώρο του θεάτρου με τηλεοπτική κάλυψη από την ανασυσταθείσα ΕΡΤ, η παράσταση αυτή διακρίθηκε και θα επαναληφθεί από φθινόπωρο. Μην την χάσετε. Είναι σπάνιο να μην αποκαλύπτονται οι «ραφές» των κειμένων και οι αναπάντεχα συνεργαζόμενοι συγγραφείς να συνομιλούν ως εκ του φυσικού. Ροή, λόγου κι αισθημάτων, νοημάτων και ιδεών, αισθήσεων και διαισθήσεων. Απαιτείται περισσή γνώση, ευαισθησία, αισθαντικότητα κι αγάπη για το Θέατρο, για τον Άνθρωπο, για τη Ζωή και τον Πολιτισμό για να πετύχει ένα τόσον δυσχερές επίτευγμα. Ως θεατρολόγος και κριτικός, ως ποιητής και δοκιμιογράφος, χαίρομαι ιδιαίτερα όταν το βλέπω αυτό να συμβαίνει και το επισημαίνω πάντα μετά χαράς.
Η Μαρίκα Θωμαδάκη είναι έναν τόσον σεμνός, ουσιαστικός και περιεκτικός άνθρωπος, που διδάσκει και μόνον με τη χαμηλόφωνη παρουσία της και τη διακριτική, επιλεκτική σιωπή της. Εμπνέει, όπως οι αυθεντικοί φιλόσοφοι, εκμαιεύοντας από τον κάθε έναν τον καλύτερον εαυτό του. Τι βέλτιον μπορεί να ελπίσει κανείς στην αγωνιούσα κι αγωνιζόμενη Ελλάδα της Κρίσης;
Μετά λόγου γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
Θεατρολόγος-κριτικός
τέσσερα ποιήματα του ποιητή κυρίου Κώστα Βασιλάκου μεταφρασμένα στα γαλλικά από την Παρασκευή Β. Μόλαρη, Εκπαιδευτικός-Ιστορικός-Μεταφράστρια ΜΑ
H Παρασκευή Β .Μόλαρη γεννήθηκε στη Νίκαια του νομού Αττικής το 1967. Είναι πτυχιούχος Αγγλικής και Ελληνικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών καθώς και πτυχιούχος του Τμήματος Ξένων Γλωσσών Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου με ειδίκευση Νομική Οικονομική Τεχνική και Λογοτεχνική Μετάφραση και Εξάμηνο Εξωτερικού στο Πανεπιστήμιο Paul Valery Montpellier III, Τμήμα Νεοελληνικών σπουδών με μεταπτυχιακή εξειδίκευση σε Νομική Οικονομική Ιατρική και Λογοτεχνική Μετάφραση ( Master II—Δίγλωσση Μετάφραση). Το 2013 της απονεμήθηκε Τίτλος Μεταπτυχιακού Διπλώματος MASTER II στη Νεότερη Ελληνική Ιστορία του Τμήματος Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Paul Valery Montpellier III. Επίσης είναι κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου Μεθοδολογίας Διδασκαλίας της Αγγλικής ως Ξένης Γλώσσας σε Ακαδημαικό και Επιχειρηματικό Γλωσσικό Περιβάλλον, του Πανεπιστημίου Cambridge. Τα επιστημονικά και ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στον χώρο της Γλωσσολογίας ( Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, Σημασιολογία, Μορφολογία και Σύνταξη), της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας, της Μετάφρασης—Μεταφρασεολογίας, της Γεωπολιτικής και των Διεθνών Σχέσεων. Μιλά άριστα αγγλικά, γαλλικά , ιταλικά και πολύ καλά γερμανικά και ισπανικά. Εδώ και δύο χρόνια μελετά την τουρκική και την αραβική. Έχει εργαστεί από το 1992 στην Ιδιωτική και στη Δημόσια Εκπαίδευση—α΄βάθμια και β’βάθμια—ως καθηγήτρια Αγγλικής και Ελληνικής Γλώσσας, Ιστορίας και Λογοτεχνίας καθώς και ως εισηγήτρια Σεμιναριακών Κύκλων Σπουδών για την προετοιμασία υποψηφίων εκπαιδευτικών, νομικών για την ΕΣΔΔ και Τραπεζικών και επιχειρηματικών Οργανισμών. Έχει συνεργαστεί με εξειδικευμένα επιστημονικά έντυπα και πολυεθνικές εταιρείες ως μεταφράστρια και επιμελήτρια κειμένων ενώ δραστηριοποιείται στο χώρο της Μετάφρασης από το 2001 μέχρι και σήμερα. Είναι μέλος της Hellenic Association for the Study of English του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών από το 2009 μέχρι σήμερα , μέλος της Αστρονομικής Εταιρείας της Κέρκυρας ως Ερασιτέχνης Αστρονόμος από το2003 μέχρι σήμερα και τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ιστορικών της Εκπαίδευσης.
INTRODUCTION :
“Paroles évadées” ( “Loguia Drapetes”) est le titre du deuxième recueil poétique de Kostas Vassilakos qui vient de paraître à Athènes chez “Anemos” ( 2015).
Le poète grec fit sa première apparition dans les lettres néohelléniques en 2012 avec “ Debris de pensée” ( “Skepsis Thravsmata”), recueil reçu avec enthousiasme par le public et la critique littéraire. Suivit “Traversant” (2013), livre qui dévoila aussi son talent de prosateur.
Avec “Paroles évadées”, Vassilakos revient à la magie du vers offrant de nouveau une poésie pure, regie par une ambiance des fois réaliste des fois onirique et placé toujours au centre de l’existence humaine.
Suivent , en traduction francaise , quatre poèmes de ce recueil.
Paraskevi V. Molari*
*enseignante, traductrice, historienne.
- “ Ton propre sentier”
Ne jamais parcourir
Les chemins
Dictés par les autres.
Tracer
Ton proper sentier
Pour atteindre
La destination.
Même trompé
Egaré
Ou fatigué
Même si ton pas
Change de rythme
Tu sauras
Qu’on ne se moqua pas de toi.
Mais que c’est ton propre âme
Qui le desira.
***************
2• “Le silence du Bonheur ”
Attrapé par les lèvres
L’ amour se berce dans les paroles
Semées en nous
Témérité de l’ivresse et de l’amour.
Les mains enroulent le ciel
Et recueillent les éclats
Dans les nids –de poule du baser
Au moment de la naissance du désir.
Dans l’union
des espaces lumineux,
le silence du Bonheur.
***************
3.“ Equilibre”
Les yeux fermés
Je tâche de m’équilibrer
A la limite
Entre larme et sourire.
M’ équilibrer sur les cordes,
Par des notes qui se dilatent
Aux résistances de l’ amour.
Jette-moi un baiser pour m’en accrocher,
J’ai peur de m’écrouler
Dans ton énigme.
**********
4 .“Chambre vide”
Bien des années écoulées, je dénudai de mon souvenir
Les murs jaunes de la maison paternelle,
Sur le chaux, des saillies de l’histoire
Traces des narrations des générations
Manquaient les tableaux de famille
Aux poses fières.
Manquaient les chaises de paille
Avec la table de bois et le lit de fer.
Manquait l’iconostase en haut du coin
Aux figures des saints sous la lueur de leur lampe.
Je veux les voir encore un peu, criai-je en moi,
Les garder vivants
Dans la larme de mon âme.
