Ομιλία μου στο ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ την Τετάρτη 6 Μαρτίου 6μμ στην αίθουσα «ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ»
Στο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ
Θα δοθεί από τον Δρα Κωνσταντίνο Μπούρα διάλεξη την Τετάρτη 6 Μαρτίου 6μμ στην αίθουσα «ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ»
διάλεξη με θέμα: «Ο Αριστοφάνης, ο Μένανδρος, ο Πλαύτος, ο Τερέντιος, ο Γκολντόνι, ο Σαίξπηρ, ο Μολιέρος και η κωμωδία παρεξηγήσεων».
=================================================================================================================
Ο Αριστοφάνης, ο Μένανδρος, ο Πλαύτος, ο Τερέντιος, ο Γκολντόνι, ο Σαίξπηρ, ο Μολιέρος και η κωμωδία παρεξηγήσεων.
Ομιλία τού Δρα Κωνσταντίνου Μπούρα στο ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ τού ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ» (Μάρτιος 2024).
Στις κρίσιμες μεταβατικές εποχές όταν περνάμε αργά, βασανιστικά, όχι χωρίς παράπλευρες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές και εις βάρος των εκάστοτε οικολογικών ισορροπιών (πόλεμοι, κοινωνικές αναταραχές-ανακατατάξεις συμπίπτουν συχνά με απότομες κλιματικές μεταβολές, βλέπε τις πληγές των Φαραώ ή άλλα κοσμογονικά γεγονότα που επηρέασαν τις επικίνδυνες ισορροπίες ενός πλανήτη σε ασταθή, ρευστή «εν εξελίξει» κατάσταση) ο πολιτισμός υφίσταται «μεταλλάξεις», μεταπτώσεις, εκπτώσεις, αδιέξοδα, χρεοκοπίες (σοβαρότερες των οικονομικών) με αποτέλεσμα η όποια «περιρρέουσα ατμόσφαιρα» να μολύνεται από τοξικά απόβλητα, καλλιτεχνικά και λογοτεχνικά σκουπίδια, απορρίμματα που πωλούνται πανάκριβα («φύκια για μεταξωτές κορδέλες»)…
Πλέον πρόσφατο παράδειγμα (από τις αρχές τού προηγούμενου αιώνα) οι μελλοντολογικές αναφορές στο θεατρικό και αφηγηματικό έργο τού μεγάλου δραματουργού ΆΝΤΟΝ ΤΣΕΧΩΦ, οι ποιητικές των ΚΑΒΑΦΗ, ΠΕΣΣΟΑ, ΡΕΜΠΩ, οι ζωγραφικές «αιρέσεις» των ΒΑΝ ΓΚΟΓΚ, ΓΚΩΓΚΕΝ, ΠΙΚΑΣΣΟ, οι θεατρικές καινοτομίες των ΜΑΓΙΑΚΟΦΣΚΙ, ΜΠΡΕΧΤ, ΑΡΤΩ, η προσανατολισμένη στο λούμπεν προλεταριάτο μυθοπλασία των ΖΕΝΕ, ΤΑΧΤΣΗ, ΧΡΟΝΑ)… όλα αυτά και πολλά άλλα καταδεικνύουν περίτρανα και με απόλυτο μαθηματικό τρόπο, που επαληθεύεται στατιστικώς, πως «όπου υπάρχει καπνός υπάρχει και φωτιά».
Στο τέλος κάθε ξεχωριστής, διακριτικής πολιτισμικής φάσης τα όποια πολιτιστικά φαινόμενα παλινδρομούν ανάμεσα στο συν άπειρον (αυτό που λέμε «πνεύμα») και στο μείον άπειρον (αυτό που λέμε «ύλη» – εξ ου και ο υλιστικός πολιτισμός).
Συνήθως, όταν οι παλαιοί θεοί αποσύρονται και πριν προλάβουν να καθίσουν στα στασίδια, στους θρόνους, στους θώκους οι καινούργιοι ιεράρχες, για ένα διάστημα ο μόνος θεός είναι το ΧΡΗΜΑ που εξασφαλίζει την ΕΠΙΒΙΩΣΗ.
Ούτως ή άλλως, ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ στην μεγάλης κλίμακος διαχρονία του είναι καρπός της ανάγκης «θεραπείας» δύο πρωταρχικών φόβων: της Ζωής (με κύρια έκφανσή της τον Έρωτα) και του Θανάτου.
Ένας μεγάλος φιλόσοφος τού εικοστού αιώνα που επέδειξε το πρωτοφανές θράσος να αρνηθεί το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, μέσα από την θεωρητική του προσέγγιση, που και «υπαρξισμός» αποκαλείται, κατέδειξε το κενό νοήματος που καλείται να καλύψει η ατομική ύπαρξη προκειμένου να μην αυτοκτονήσει.
Το ίδιο περίπου λέει (σε διάφορες παραλλαγές) η καινούργια «θρησκεία» της ψυχανάλυσης.
Το αρχαίο δράμα επιβιώνει εδώ και 2.500 χρόνια, παρά τους βιασμούς, τις παρερμηνείες, τις παρεξηγήσεις, τις αλχημείες, τις καπηλείες, τις βεβηλώσεις, τις τυμβωρυχίες, τις εκμεταλλεύσεις που υπέστη, ίσως γιατί στην δημοκρατική Αθήνα του «χρυσού» 5ου Αιώνα, λίγο πριν καταρρεύσει το αρχαιοελληνικό και παγκόσμιο «θαύμα» ως αποτέλεσμα ενός εμφύλιου Πελοποννησιακού Πολέμου, εκεί, τότε, τέθηκαν προβλήματα που απασχόλησαν πρώτη φορά τους ιθύνοντες νους και δόθηκαν λύσεις τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη.
Ας μην αυταπατώμεθα, δεν έχουμε εξελιχθεί έκτοτε, παρά τις τέσσερις διαδοχικές βιομηχανικές-τεχνολογικές επαναστάσεις, η ψυχοσωματική μας δομή κινείται ακόμη σε προκλασικά πρότυπα. Ακόμα κι ο «άνθρωπος των σπηλαίων» ενυπάρχει στις κοινωνικές μας εκδηλώσεις και ρυθμίζει πολλές από τις μη συνειδητές επιλογές μας.
Το θέατρο είναι η κατεξοχήν πολυσύνθετη Τέχνη, αφού συνθέτει, συνδυάζει, χρησιμοποιεί όλες τις άλλες (της Επιστήμης συμπεριλαμβανομένης).
Η διαφορά είναι πως η εξειδίκευση που επέβαλε η Πρώτη και Δεύτερη Βιομηχανική Επανάσταση κατακερμάτισε την ενιαία αναζήτηση της συμπαντικής Γνώσης σε κλάδους όπως: Ποίηση, Επιστήμη, Φιλοσοφία… και τα λοιπά και τα λοιπά.
Το περιδεές, το έντρομο σύγχρονο ον απέχει τόσο πολύ πλέον από το πλατωνικό «όντως ον» που και η πρώτη βροχούλα, η πρώτη χιονόπτωση, ο πρώτος καύσων… μπορεί να το πανικοβάλλει τόσο δραστικά που να ενεργοποιήσει σκοτεινά ένστικτα αυτοκαταστροφής.
Οι αρχαίοι διέθεταν ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με εμάς: πατούσαν ακόμη στη γη, ήσαν γειωμένοι, δεν είχαν αποκοπεί από τη Φύση, αντιλαμβάνονταν τον πλανήτη ως ζωντανό οργανισμό, με τον οποίο διαδρούσαν ανταλλάσσοντας ενέργειες… τον αποκαλούσαν ΓΑΙΑ, ΡΕΑ, ΜΑΙΑ, ΑΦΑΙΑ…
Εμείς σήμερα δεν πιστεύουμε σε τίποτα, μήτε σε θεούς μήτε σε δαίμονες…
Εγκαταλείψαμε κάθε προοπτική που επεκτείνεται πέρα από το Ορατό, από το Απτό, από το Επιστητό με αποτέλεσμα να μην καταλαβαίνουμε πια την ΠΟΙΗΣΗ (της οποίας αντικείμενο είναι ακριβώς το ΑΟΡΑΤΟ, το ΆΦΑΤΟ, το ΆΡΡΗΤΟ…).
Χωρίς ποίηση όμως δεν νοείται το αρχαίο δράμα. Άνευ Ποιήσεως θλιβερός ο βίος εστί.
Γίναμε άτομα και χάσαμε την ενότητά μας με το Άπαν.
Πολλά δυστυχισμένα, νευρωτικά «εγώ» δεν συναπαρτίζουν το «εμείς».
Όσο κι αν περάσαμε από τον Καιάδα στην «συμπερίληψη» και στην θεωρητική (ή θεσμοθετημένη) αποδοχή τού διαφορετικού, του άλλου, του «ξένου»… είμαστε τόσο τραγικά μόνοι που καμία άλλη νοήμων οντότητα δεν θα ήθελε να βρεθεί στη θέση μας.
Αυτά όλα όμως ξεκίνησαν πολύ παλιά. Πολύ πριν την γνωστή σε εμάς ως «ιστορική» εποχή. Ας περιοριστούμε όμως στα κατά το μάλλον ή ήττον γνωστά, αποδείξιμα, ελέγξιμα, διαχειρίσιμα από την συμβατική επιστήμη μας.
Από την εποχή των σοφιστών, που άνθισαν παράλληλα με την παρακμή τής έννοιας «κλασικό» και με την αποσαθρωμένη σήψη τού κοινωνικού ιστού τού πάλαι ποτέ «Κλεινού Ιοστεφούς Άστεως» εμφανίστηκαν φιλόσοφοι, ποιητές, μουσικοί, εικαστικοί… που επηρέασαν τους επόμενους 25 αιώνες ακριβώς γιατί είχαν το προνόμιο να παρατηρήσουν τις όποιες αλλαγές-διαφοροποιήσεις-μεταβολές εν τη γενέσει τους κι είχαν μέτρο σύγκρισης με μια άλλη (λίγο-πολύ εξιδανικευμένης εποχής αξιοζήλευτων ισορροπιών). Είναι αλήθεια πως ανάμεσα σε δύο πολιτισμικές τρικυμίες επικρατούν βραχύβιες νηνεμίες όπου ο Άνθρωπος νιώθει ασφαλής, οι Τέχνες και τα Γράμματα ανθίζουν, η προστιθέμενη αξία τής γνώσης, η επιβράβευση τής όποιας «αριστείας» είναι επιθυμητή, επικροτείται και επιβραβεύεται από την άρχουσα-κυρίαρχη-προνομιούχα τάξη, που διαμορφώνει και διαμορφώνεται (από) το πλαίσιο τού συγχρονικού «συστήματος».
Μην ξεχνάμε ότι το λεγόμενο «Ελισαβετιανό θέατρο» άνθισε όσο ζούσε η Ελισάβετ η Πρώτη και παρήκμασε απότομα μετά τον θάνατό της. Χωρίς του Μεδίκους δεν θα είχαμε Αναγέννηση. Χωρίς τούς βυζαντινούς λογίους που εγκατέλειψαν την αλωμένη Κωνσταντινούπολη δεν θα έφτανε η κοινή ελληνική γλώσσα και κάποια από τα αρχαία συγγράμματα στη Μεσαιωνική Δύση. Χωρίς τους φωτισμένους Άραβες, μεγάλο μέρος των συγγραμμάτων τού Αριστοτέλη και της αρχαίας Ιεράς Γεωμετρίας θα είχαν χαθεί για πάντα…
Βεβαίως, η ατομική πρωτοβουλία, ή αλλιώς η «κρίσιμη μάζα» (όπως θα λέγαμε στη Χημεία) αντιστοιχεί στην ελάχιστη εκείνη μειοψηφία των αφυπνισμένων πρωτοπόρων που εξασφαλίζουν το πολυπόθητο «ποιοτικό άλμα» (κατά τον Δανό χριστιανό φιλόσοφο Σόρεν Κίρκεγκααρντ που διερεύνησε επισταμένως την «Έννοια τής Αγωνίας»).
Και για να πάμε στον θεατρικό χώρο τώρα, το αρχαίο δράμα επηρέασε και επηρεάζει παντοιοτρόπως το σύγχρονο πολιτιστικό μας γίγνεσθαι (σε όλα τα επίπεδα ανάμεσα στο κατά Λογγίνον «υψηλό» και στην ταπεινή, ευπώλητη, μιας χρήσεως, καταναλώσιμη, τετριμμένη-trivial Παραλογοτεχνία, Παρα-τέχνη, Παραψυχολογία…).
Χωρίς τον Ευριπίδη αφ’ ενός και τον Αριστοφάνη αφ’ ετέρου δεν θα ξέραμε τίποτα για την λαϊκή απήχηση των θεωριών τού Σωκράτη.
Χωρίς τον Μένανδρο δεν θα υπήρχε η Commedia Dell’Arte. Χωρίς αυτό το τυποποιημένο λαϊκό θέατρο δεν θα υπήρχε ο Γκολντόνι, ο Μολιέρος, ο Λόπε ντε Βέγκα, ο Σαίξπηρ… Χωρίς τον Πλαύτο και τον Τερέντιο, που εμπνεύστηκαν από τον Μένανδρο και τους συν αυτώ δεν θα υπήρχαν οι σύγχρονες σαπουνόπερες, τα μελοδραματικά κινηματογραφικά έργα, ένα μεγάλο μέρος τής σύγχρονης κωμωδιογραφίας. Χωρίς το ανατολίτικης κοπής κι εμπνεύσεως θέατρο σκιών και το κουκλοθέατρο, που επέδρασαν με σημαντικό τρόπο στις τελετουργικές μυθολογικές αναπαραστάσεις των μυστηριών δεν θα υπήρχαν τα comics, τα emoji, πολλά video–art, digital–art, video–clip και άλλες μορφές έμμεσης ή άμεσης διαφήμισης προϊόντων και υπηρεσιών, ιδεών, στάσεων και συμπεριφορών για ευρεία λαϊκή κατανάλωση μέσω της ενδιάθετης μιμητικής διαδικασίας (από την οποία παράγεται κι η απαιτητική υψηλού ανθρωπιστικού τύπου «ενσυναίσθηση» – η οποία στα αγγλικά ταυτίζεται με την «εμπάθεια»).
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΑΡΘΕΝΟΓΕΝΕΣΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ κι όποιος την απαιτεί, την διαλαλεί, την διατυμπανίζει είναι οπαδός τού Γερμανικού Ρομαντισμού (που μαζί με τον επίσης Γερμανικό ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟ) παρερμήνευσαν τόσο το αρχαίο δράμα ώστε να καταντήσει πρόσφορο ακόμα και σε φασιστική-ναζιστική προπαγάνδα.
Η «ανωτερότητα» εκείνων των μεγάλων πνευμάτων δεν ήταν «κυτταρική» μήτε «θεία» μήτε «εξωγήινη»: ήταν κυρίως ΓΛΩΣΣΙΚΗ, ΘΕΣΜΙΚΗ, ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ… Είχαν τον προνόμιο να απολαμβάνουν ισότιμα την πλήρη ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΈΚΦΡΑΣΗΣ σε έναν επικοινωνιακό κώδικα τόσο ανοικτό που εμπλουτιζόταν κάθε φορά που ερχόταν σε συνδημιουργική επαφή με το «ξένο», με το «αλλότριο». Εκείνο το παρεξηγημένο «πας μη Έλλην βάρβαρος» είχε σχέση περισσότερο με τις δυνατότητες τού εύπλαστου πανάρχαιου γλωσσικού κώδικα παρά με εθνικιστικές παντοκρατορικές παγκοσμιοποιητικές βλέψεις. Όσον κι αν θεοποιήθηκε, εξιδανικεύτηκε, ανακηρύχθηκε «Μέγας» ο Αλέξανδρος η αλήθεια ίσως είναι περισσότερο «πεζή»: ΜΟΝΟΝ ΟΙ ΚΙΝΕΖΟΦΩΝΟΙ ΚΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟΙ ΜΟΙΡΑΖΟΝΤΑΙ ΤΟ ΠΡΟΝΟΜΙΟ ΝΑ «ΚΕΝΤΑΝΕ» ΠΑΝΩ ΣΤΟΝ ΊΔΙΟ ΑΡΧΑΙΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΚΑΜΒΑ.
Απόδειξη της ανεξιθρησκείας και της δημοκρατικής Ισότητας των αρχαίων Ελλήνων είναι πως πρόσβαση στα ΕΛΕΥΣΙΝΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ είχαν όλα τα άτομα ανεξαρτήτως εθνότητας ή κοινωνικής τάξεως, ΦΤΑΝΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΟΥΣΑΝ, ΝΑ ΟΜΙΛΟΥΣΑΝ, ΝΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΣΑΝ ΕΠΑΡΚΩΣ με και στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ!!!
Βεβαίως, οι εποχές άλλαξαν, τα συστήματα διαδέχτηκαν το ένα το άλλο, τα λατινικά που χρησιμοποίησαν το αλφάβητο τής Κύμης-Ερέτριας (σημερινής Εύβοιας) έγιναν επίσημη γλώσσα, παρήκμασαν κι αυτά, έδωσαν εν μέρει τη θέση τους στην αγγλική γλώσσα, ενόσω η ελληνιστική κοινή είναι η γλώσσα στην οποία διάλεξαν οι τότε Ιεράρχες να μεταφραστεί η «Αγία Γραφή». Σήμερα ζούμε μία αλλόκοτη κυριαρχία των παραγλωσσικών κωδίκων, τής γλώσσας τού σώματος, το “physical theater” ελαχιστοποιεί τις ανώτερες πνευματικές ανάγκες τού Ανθρώπου στα κατώτερα «βασικά» του ένστικτα, η βιομηχανία τού θεάματος καταλήφθηκε (ουχί εξ απήνης) από ηρωοποιημένους κατά συρροήν δολοφόνους, όμως το «καλό» θέατρο ΉΤΑΝ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΟΙΗΤΙΚΟ!!! Και μόνον αυτό διασώθηκε από την περιοδική ανακύκλωση τού αδέκαστου Χρόνου (ο μόνος αλάθητος Κριτής, η «δαιμόνια μηχανή» κατά Κοκτώ, η Νέμεσις, στην οποία υποτάχθηκαν ακόμα κι οι εξαφανισμένοι, πάλαι ποτέ ενδοξότατοι Ολύμπιοι θεοί)…
Ο Αριστοφάνης, ο Μένανδρος, ο Πλαύτος, ο Τερέντιος, ο Γκολντόνι, ο Σαίξπηρ, ο Μολιέρος και η κωμωδία παρεξηγήσεων, επιβιώνουν ακόμη, από τα «εξ αμάξης» που άκουγαν οι νεοφώτιστοι στα Ελευσίνια Μυστήρια έως τις σημερινές γονιμολατρικές κοινωνικές εκδηλώσεις, όσες ενστερνίζεται η σημερινή Βιομηχανία τού Θεάματος.
Οι σύγχρονες «Πολιτιστικές Βιομηχανίες» αξιοποιώντας τον Τουρισμό, την όποια ευμάρεια προκύπτει από τις φαινομενικές συναλλαγματικές διαφορές, ή περιοδικές ανισομέρειες βιοτικού επιπέδου μεταξύ πληθυσμών, η εργασιακή-οικονομική-ερωτική-πολιτισμική κινητικότητα συμβάλλει στην επανακαθιέρωση πολιτιστικών μορφών, ειδών, επιτευγμάτων που είχαν αποδειχθεί κάποτε λειτουργικά, αποτελεσματικά στην επίτευξη τής όποιας πρόσκαιρης κοινωνικής ειρήνης (αφού «Πατήρ πάντων Πόλεμος», σύμφωνα με τον Ηράκλειτο)… φαίνεται λοιπόν πως η Θεωρία κι η πρακτική εφαρμογή τής Πολιτιστικής Διαχείρισης εμπλέκει ως προς την διεπιστημονικότητά της την Επικοινωνιολογία, την Κοινωνιολογία, την Γλωσσολογία, την Μεταφρασεολογία.
Τελικά, όλα είναι θέμα «μετάφρασης»: Ο Αριστοφάνης μεταφράζει (διακωμωδώντας τον) τον Ευριπίδη, που μεταφράζει τον Σωκράτη, που συνεχίζει το έργο των λεγομένων «Προσωκρατικών Φιλοσόφων» (αμφισβητιών – σε γενικές γραμμές – τού Δωδεκαθέου, που δεν έγινε ποτέ «επίσημη» θρησκεία – επί ποινή αποκλεισμού – των Ελλήνων ή μη-Ελλήνων)… Ο Μένανδρος «μεταφράζει» τον Αριστοφάνη, ο Πλαύτος και Τερέντιος τον Μένανδρο… Ο Σενέκας μεταφράζει τον Ευριπίδη…
Κι αν απορούμε πώς απέκτησε την όποια αρχαιογνωσία του ο Σαίξπηρ, η απάντηση είναι στον «Άμλετ»: μια ενδοκειμενική μελέτη τού μπουλουκιού των πλανόδιων επαγγελματιών θεατρίνων (πρόκειται σαφώς για «οικογενειακή βιοτεχνία») αναδεικνύει την ξεχασμένη σημασία τής ΠΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ, πολύ πριν τον Γουτεμβέργιο.
Οι πλανόδιοι μίμοι, παντόμιμοι, μιμάδες, ακροβάτες, ζογκλέρ-joculatores, οι τσιρκολάνοι clown, οι τρελοί με τα κρεμασμένα κουδούνια, οι εταίρες με τις ανάγλυφες σόλες που άφηναν αποτυπωμένο στην άμμο το «ακολούθει μοι», οι «καλλιτέχνες» του βυζαντινού Ιπποδρόμου, της Ρωμαϊκής Αρένας, των θρησκευτικών αναπαραστάσεων, των καρναβαλικών δρώμενων, οι συμμετέχοντες κι οι συμμετέχουσες σε πανάρχαια γονιμολατρικά δρώμενα που επιβιώνουν κατά τόπους από την εποχή τής θρυλούμενης Μητριαρχίας… όλοι/όλες/όλα αυτά είναι ψηφίδες σε ένα τεράστιο μωσαϊκό, το οποίο ζούμε πολύ λίγο για να το διατρέξουμε έστω και με τοι βλέμμα.
Το μόνο που κάνουμε εμείς εδώ, που επιλέγουμε να πράξουμε, είναι να προσθέσουμε τον δικό μας κόκκο άμμου σε μια συμπαντική θαλασσογραφία που μας υπερβαίνει. Ηρωικό το έργο που έχουμε αναλάβει, στο χώρο τού ιερού.
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής, θεατρολόγος, μεταφρασεολόγος και κριτικός.
η φιλτάτη Διδάκτωρ Φιλολογίας ΑΝΘΟΥΛΑ ΔΑΝΙΗΛ τιμάται από την ΠΕΛ την Τρίτη 5/3/2024, 6μμ στο ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
φιτλΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, ΣΕ ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΟΥ ΤΙΜΑΕΙ ΤΗΝ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΌΛΟ ΤΗΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ:
Την ερχομένη Τρίτη 5 Μαρτίου 2024, ώρα 6μμ, η Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών, στα πλαίσια του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, θα τιμήσει την Έφορο Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών κυρία Ανθούλα Δανιήλ, σε εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης “Λίλιαν Βουδούρη” στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
=======================================================================================================================
Ανθούλα Δανιήλ
«Χωρίς το φίδι
Ο Παράδεισος θα ήταν
Ένα ιδιαίτερα πληκτικό μέρος».
Κι εσύ τρέφεσαι
Μόνο με μήλα,
Σαν την Εύα.
Χωρίς αυτήν
Δεν θα είχαμε γνωριστεί,
Δεν θα είχαμε συναντηθεί,
Δεν θα γράφαμε καν ποιήματα
πονήματα
πήματα…
Τών Πάντων ο Ποιητής
Δεν θα μάς είχε εκχωρήσει
Βουλήσεως ελευθερία
Κι επιλογής αμφί-
βολία.
Ποιητικό δοκίμιο με φιλοσοφικές απολήξεις
Αφιερωμένο στην Ανθούλα Δανιήλ
Μα κι ο θνητός Οιδίπους
Από τη γενιά τών σπαρμένων
Δοντιών του Δράκοντα
Τί χείριστον έσφαλλεν
Από τον Νεφεληγερέτην Δίαν
Που εσκότωσεν τον πατέραν του
Κρόνον
Κι εκοιμήθη με τη μητέραν του
Γαίαν
Γεννοβολώντας μία σειρά τέκνων
Που αυξήθηκαν και πληθύνθηκαν
Και κατεκυρίευσαν
Αυτήν την περιοχήν
Τού Γαλαξία;
Κι ο Χρόνος από τότε να μετράει ήρχισεν.
*
Devas: οι γραμμές
Τών βουνών
Και λόφων οι διχάλες
Ίχνη γλυπτικής
Μαρτυρούν
Ουρανίου
*
Κι οι Θόλοι
επτά
Γιγάντιοι συσσωρευτές
Αιθέρος
ιαματικού
θεραπευτηρίου
θεάτρου…
Επίδαυρος, Δήλος, Δελφοί, Δωδώνη,
Αθήνας αρχαία αγορά,
Σαμοθράκη, Ολυμπία…
*
Ψηφίδες ενός μωσαϊκού
Χαμένου στα βάθη τής Ιστορίας
Κι ό,τι μυθολογία λέμε σήμερα
Ιχνογραφία ιερογλυφικού αγνώστου…
Τα ψήγματα ποιος θα συνθέσει;
Τα ρανίσματα ποιος θα μαγνητίσει;
Τον αρχέγονο ρυθμό ποιος θ’ αναψηλαφήσει;
Παγκόσμιον ποιος θα τον καταστήσει;
Βραχύς ο βίος
Κι ο θάνατος γοργός.
Ξοδέψαμε τη ζωή μας
Σε ασχολίες άχαρες, ανούσιες,
Ατελέσφορες επιχειρήσεις…
Τον Καιρό σκοτώνεις
Αφού τον Χρόνο
Να ιχνηλατήσεις αδυνατείς.
Ας γινότανε η ζωή
Ξανά βίος κι όχι βιός,
Το δε «γέλας»
Σιτηρούν ανοξείδωτον.
*
Κάποτε φτάνεις σ’ ένα τείχος,
Στης Λογικής τα σύνορα προσκρούεις
Και στη Λήθη αφήνεσαι.
Μετ’ ου πολύ
Την Αλήθεια νοσταλγείς.
Μα είναι πλέον αργά.
Ποτέ. Πότε;
*
Κι αν ξαναερχόμουνα
Ποιητής θα γενόμουνα.
Μόνο που ζούμε μια φορά
Μ’ ετούτη τη μορφή
Στο άχαρο μα στεγανό
Καβούκι μιας χελώνας
Στενάχωρης.
*
Κι ο τρισώματος Γηρυόνης
Τρεις φορές λαβώθηκε,
Τρις απέθανεν,
Τρεις φορές εδιπλώθηκε
Στο λασπωμένο σεντόνι
Τής Γης.
ΓΑΙΑ-ΘΕΜΙΣ-ΤΙΤΑΝΙΔΑ ΦΟΙΒΗ-
ΦΟΙΒΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝ
(από τη Δήλο στην Αθήνα κι από
Εκεί βρήκε μόνιμη κατοικία στους
Δελφούς). Ευμενίδες,
Εσείς δεν μου κάνετε
Για να εκδικηθώ
Το αποτρόπαιο
Το προμητορικό το φονικό.
Ερινύες, τέκνα τής Νυκτός,
Του Σκότους πυγολαμπίδες,
Εις την αγκάλην υμών
Το ρεύμα τού πυρός
Υπερταχεία απελευθέρωσις,
Φρικτός τοκετός.
Δέχομαι. Αποδέχομαι. Υποδέχομαι
Ήλιον ευεργετικόν, νεότευκτον…
Κι ας είναι μόνος. Ορφανός.
Από δύο μανάδες κι από δύο
Πατεράδες έρμος,
Έρμος κι ορφανός. Δεν σε χωράει
Η ζωή σου. Το ξέρω. Το νιώθω.
Σε καταλαβαίνω. Κι εγώ έτσι είμαι.
Νοσταλγώ το Φως, από το Φάος
Μεθυσμένος.
Και το Σκότος ουδόλως με τρομάσσει.
Μόνον όποιος έπλευσε με μαύρα πανιά
Συνειδητώς και σκοπίμως
Στην τριήρη τού Θησέα, μόνο εκείνος
Ένιωσεν επ’ ολίγον
Τη γαλήνη τού πατροκτόνου Δία,
Του Οιδίποδα, τού Θησέα.
Υπάρχουν πολλοί δρόμοι
Να ξεφορτώνεται κανείς
Το άδικο κάθε τυραννίας.
*
Γιατί υπάρχει μία (τουλάχιστον)
Αρμονία
Που μπορούμε να την προσεγγίσουμε,
Να την μεταδώσουμε
Ενσωματώνοντάς την.
Ποιητής,
Τίποτα λιγότερο
Δεν θα γινόμουνα,
Ακόμα κι αν έσκαβα με τα νύχια
Τους ορυζώνες τής Ανατολής,
Τους χρυσοφόρους ποταμούς τής Δύσης,
Τού Αχέροντα τα λασπερά χωράφια,
Ακόμα κι αν αφουγκραζόμουνα
Τα στοιχεία ή τους προγόνους
Στο ερυθρόδερμο ηλιοβασίλεμα…
*
Αισθητική ευωχία
Και το πνεύμα
Χαμηλώνει κάποτε
Να συσσωματωθεί
Καταδέχεται.
*
Είμαι ένα σαλιγκάρι
Που βγήκε από το καβούκι του.
Το άφησε πίσω για να το
Τσακίσουν νυσταγμένες νταλίκες
Κι ορφανά αρπακτικά.
Είμαι ένα μαλάκιο
Που βλέπει το σπίτι του
Να το παρασύρουν οι ανέμοι
Στα βράχια τα θαλασσινά…
Ψαροκόκκαλα πηγμένα
Στην προηγούμενη ηφαιστειακή
Καταστροφή…
Είμαι ένας αβόλευτος,
Ασύμβατος, αχώνευτος…
Αλυσίδας δαχτυλίδι
Δεν άνθεξα.
Τώρα παραπονιέμαι
Για τη βροχή, για τ’ αγιάζι
Και για την ηλιολουσία ακόμα
Δυσανασχετώ. Μα δεν θα ’πρεπε.
Μεγάλη είν’ η ελευθερία
Να περπατάς γυμνός.
Σάλιαγκας όμως ποτέ
Δεν ήμουν.
Αετός
Χορτοφάγος.
Τη χλωροφύλλη εντύθηκα
Να μην μ’ εντοπίσουν
Οι όμοιοί μου
Και στον Καύκασο
Μ’ αλυσοδέσουν
Με τον Προμηθέα
Που ήθελε, λέει, ο σαλός
Τους ανθρώπους με θεούς
Να εξομοιώσει.
*
Η μοναξιά τραγουδάει
Ή κι αλυχτάει.
Οι πεσμένοι από τα
Παντελόνια τών περαστικών
Κρεμιώνται
Κι ο πνιγμένος
Από τα μαλλιά του
Πιάνεται.
*
Η μόνη θρησκεία:
Τής ειρήνης,
Τής αγάπης,
Τής κατανόησης,
Τής γαλήνης,
Τής συχ-χώρεσης
Τών πάντων.
*
Χθες βράδυ λέει
Ονειρεύτηκα
Πως βγήκα σε μιάν
Άλλη διάσταση,
Παράλληλη
Κι έπαιζα ένα παράξενο
Μουσικό όργανο, σαν τη
Λύρα τού Απόλλωνα
Μα σε καβούκι θαλάσσιας
Χελώνας κάτι λεπτές
Χορδές από φωτιά
Έκρουα… τα δάχτυλά μου
Έλιωναν κι έφευγαν
Μαζί με τις νότες
Που ήταν υπερβολικά
Οξύτονες γι’ ανθρώπινο αυτί.
Κι έπειτα έγινα, λέει, τζίτζικας
Στον ξύλινο τοίχο τού θεάτρου
Κι ενοχλούσα τον κιθαρωδό.
Ααα, ξέχασα να σας πω,
Λησμόνησα πως όλο αυτό
Μέσα σε ένα δέντρο χρυσό
Που μεγάλωνε
Μ’ ιλιγγιώδη ταχύτητα
Εξελισσόταν….
Φαντάστηκα χθες πώς ήμουνα,
Λέει, άνθρωπος, ποιητής
Κι έγραφα κάτι περίεργα
Σημάδια σ’ οθόνες λευκές
Που τις έσβηνε αμέσως
Η πλημμυρίδα τού Φωτός
Που και Χρόνος εδώ, εκεί…
Αποκαλείται.
*
Ξερριζώνοντας τούς άλλους
Από τη σκέψη μου
Τούς αφαιρώ το δικαίωμα
Να κατοικούν στο νοητικό σύμπαν
Που δημιουργώ καθημερινώς
Με την επιμονή
Μεταξοσκώληκος τινός,
Όμως δεν μπορώ να τους
Αφαιρέσω το δικαίωμα
Να διασταυρώνονται
Οι τροχιές τους με τη δική μου
Στην καθημερινότητα.
Και τι γίνεται τότε, εάν κάποιοι
Εξ αυτών δεν θέλουν
Ή δεν μπορούν
Να υπακούσουν
Εις τον Κώδικαν Οδικής Κυκλο-
Φορίας; Ε, τότε ο σολιψισμός
Και οι κβαντικές θεωρήσεις
Δεν αρκούν. Ή μήπως αρκούν
Να σε βγάλουν ζωντανό
Από μια σύγκρουση;
Όχι, Ζαν-Πωλ, «η Κόλαση
Δεν είναι οι άλλοι».
Γίνονται όμως συχνά-πυκνά
Το μάθημα και το εφαλτήριό μας.
Άνευ εχθρών ουδέν ειμί.
Κι οι ανταγωνιστές με εξ-
Αναγκάσανε σε καλύτερες
Επιδόσεις. Χωρίς αυτούς
Θα ήμουνα ακόμα στο χωριό μου
Και θα μάζευα ελιές
Που δεν βγάζουν κάθε χρονιά
Λάδι. Ενώ εκείνοι που «μού έβγαλαν
Το λάδι» ζουν και βασιλεύουν
Χάρη στις άοκνες ευλογίες μου
Και στις ευχές που τους στέλνω
Να μακροημερεύσουν,
Αντίχαρη για το καλό,
Το μεγάλο καλό που μού έκαναν:
Να μέ μισήσουν.
Ευεργεσία. Ανεκτίμητη.
Και μετά σού λένε για τον Έρωτα…
από το βιβλίο 137 Φάος. ΛΕΞΙΚΑΝΘΑΡΟΣ α-ΦΘΟΝΙΑ ΦΩΤΟΣ.
Το ημερολόγιο τής μοναχικής πολυκοσμίας:
Τα ποιήματα μιάς ά-Φθονης λιτότητας, Αθήνα 2022, εκδόσεις Νίκας.
Ανθούλα Δανιήλ
Αφθονίας κάλλιστον
Μέλος
Στο δρολάπι τής ζωής
Ποιήσεως έφορος
Αμαλθείας αειφόρος.
Το όνειρο και το θαύμα
Στον κήπο σου ανθίζει.
Άνοιξη κάθε μέρα.
*
Φανατικοί για ποίηση
Στην Ανθούλα Δανιήλ
…ο ήλιος λιώνει τα χιόνια κι η Ποίηση τη σκληρότητα στις καρδιές των ανθρώπων. Ο φονικός σεισμός στην Τουρκία και στη Συρία μάς επαναφέρει στην ανθρώπινη κλίμακα. Ας είμαστε αλληλέγγυοι με το είδος μας και με την Φύση.
Τα πέντε στοιχεία από την “Τρικυμία” τού Σαίξπηρ και μετά σέβονται τα αγαθοποιά πνεύματα…
Φανατικοί για ποίηση ελάτε.
Θανατικοί τού Φθόνου αποστρέψτε το πρόσωπό σας αφ’ ημών.
Μέσα στής αποδοχής σου το λιοπύρι ολοκληρώνεται το ποιητικό μου τάλαντο και θάλλει.
Κι αν το παρελθόν μας ήταν η λειψυδρία
Κι αν μάς κούρασε τού κόσμου ο κοπετός
Κι αν πλημμυρίσανε τα πνευμόνια μας από των ηφαιστείων την αηδία
Κι αν η λάβα τις αισθήσεις μας αποκάρωσε ολονυχτίς,
Μόνο με εσένα ολοκληρώνεται η ποιητική μου φύσις,
Πόθε τού Κατακλυσμού αξημέρωτε.
Την Ατλαντίδα προτιμώ, την Σαχάρα την έχω διασχίσει
Ολημερίς κι ολονυχτίς
Πενήντα και δύο μέρες με καμήλα
Από την Ουαρζαζάτ έως το Τιμπουκτού.
Ας μην μου διαφυλάξει η Μοίρα μου η μαύρη
Τέτοιο ταξίδι άλλο…
Αν και, ήταν μεγάλα τα αστέρια στο στερέωμα,
Σαν πορτοκάλια ώριμα
Λίγο πριν πέσουν.
Έτσι εξέπεσεν ο έρωτάς σου
Κι εμαράθηκε.
Είχε σαπίσει όμως προ πολλού.
Μύριζε μούχλα.
Από το υπό έκδοσιν βιβλίο Το στερνοπούλι. (ποιήματα του αποχαιρετισμού), Αθήνα 2024, εκδόσεις Νίκας.
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
η πρώτη από μια σειρά διαδραστικών performance σε όλον τον κόσμο…
η ποίηση ξαναβρίσκει το κοινό της μέσω τού σωματοποιημένου ΡΥΘΜΟΥ και του αδομένου μέλους.
….αγγελικές καλημέρες, ευχές, ευλογίες. Ευχαριστώ ιδιαίτερα την πνευματική συνοδοιπόρο ΚΥΡΙΑ ΜΑΡΙΕΤΤΑ ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ-ΠΕΠΕΛΑΣΗ για τη ΣΥΝΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ στον ΧΩΡΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ. Ευγνωμονώ την ΟΙΚΟΔΕΣΠΟΙΝΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΔΑΛΑΜΑΓΚΑ για την ευγενική φιλοξενία. Σας ασπάζομαι όλες και όλους που πλαισιώσατε αυτό το απαρόμοιαστο θέαμα. Το κείμενο θα αργήσει να εκδοθεί γιατί είναι η πρώτη από μια σειρά διαδραστικών performance που θα δοθούν σε όλον τον κόσμο. Και σε άλλα με υγεία!!!
θεατρικό – ποιητικό έργο σε μονολογική βάση για performance:
- ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ (Θέσπις-Αισχύλος-Σοφοκλής-Ευριπίδης), με αιχμή τού δόρατος τον δοκιμασμένο στη σκηνή μονόλογο “Ο θάνατος τού Ευριπίδη”
- Η σύγχρονη “Ασκητική” με τίτλο: Προορατικός ασκητής στυλίτης (πρώτο ανέβασμα σε δική μου ερμηνεία και σκηνοθεσία στον Χώρο Πολιτισμού ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ τις τέσσερις Τετάρτες τού μηνός Οκτωβρίου 2024 κι έπεται μακρά συνέχεια)….
- Αριστοτέλης και μεταφυσική… (σε διαδικασία ανεβάσματος)
- ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ: ΤΟ ΔΙΔΑΓΜΑ ΤΟΥ 1821 (σε ειδική επετειακή εκδήλωση τού Δήμου Βύρωνα, στις 24 Μαρτίου 2024, με την Ηρώ Μουκίου και τον Νίκο Ξανθούλη)
- ΜΟΝΟΛΟΓΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ…
και έπεται συνέχεια,
Θεού θέλοντος και …καιρών επιτρεπόντων.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ!!!
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας ευ-Γνώμων…
ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΝΟΝΙΚΑ η διαδραστική μας performance ΑΥΡΙΟ…
την τελευταία Τετάρτη τού μηνός Φεβρουαρίου 2024, 7μιση μ.μ. στον ΧΩΡΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ
Ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
Παρουσιάζει στη ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΚΗΝΗ
Τού Χώρου Πολιτισμού ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ
(οδός Σατωβριάνδου 36, Αθήνα 104 32
τηλέφωνο: 21 0524 2211)
Τη σύγχρονη «Ασκητική»
(στα βήματα τού Μεγάλου Δασκάλου, ηρωικού πρωτοπόρου στο ελευθέρως ερευνάν Νίκου Καζαντζάκη)
με τίτλο
«Προορατικός ασκητής στυλίτης. Δαιμόνων βήμα αγγέλων αναψυχή – Αγγέλων βήμα δαιμόνων ανακωχή…»
Την τελευταία Τετάρτη τού μηνός Φεβρουαρίου (28/2/2024).
Συνδημιουργική η έκτακτη συμμετοχή τής ΜΑΡΙΕΤΤΑΣ ΠΕΠΕΛΑΣΗ στο πιάνο προσδίδει στην όλη πνευματική εμπειρία μία άλλη διάσταση μεταξύ ρομαντισμού και νεοπλατωνισμού με πυθαγόρειες προεκτάσεις.
Επίσης, απόλυτα συνδημιουργική η συμμετοχή τής φίλης συγγραφέως Κατερίνας Ζαχαριάδου στην συνεκφώνηση τού Mantra Bouras.
ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟ, ΤΟΝ ΤΑΞΙΑΡΧΗ ΒΡΟΥΒΑ ΚΑΙ ΌΛΗ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ BOOKIA ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΝΕΤΟΣΚΟΠΗΣΗ:
https://www.youtube.com/watch?v=6TEIneIFLrE
https://www.facebook.com/bookia.gr/videos/1429487177651253
Σημείωση:
[με ελεύθερη είσοδο θεατών-ακροατών, ώρα προσέλευσης στις 19.30, έναρξη παρουσίασης στις 20.00 και διάρκεια εκδήλωσης μία ώρα].
ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΡΑΤΗΣΗ με την μοναδική προϋπόθεση οι θεατές/ακροατές να έχουν καταλάβει τις θέσεις τους στον ημιόροφο τού ΘΕΑΤΡΟΥ ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ το αργότερο μέχρι τις 19:45.
Μία “Ασκητική” για τον εικοστό πρώτο αιώνα:
Ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
Παρουσιάζει στη ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΚΗΝΗ
Τού Χώρου Πολιτισμού ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ
(οδός Σατωβριάνδου 36, Αθήνα 104 32
τηλέφωνο: 21 0524 2211)
Τη σύγχρονη «Ασκητική»
(στα βήματα τού Μεγάλου Δασκάλου, ηρωικού πρωτοπόρου στο ελευθέρως ερευνάν Νίκου Καζαντζάκη)
με τίτλο
«Προορατικός ασκητής στυλίτης. Δαιμόνων βήμα αγγέλων αναψυχή – Αγγέλων βήμα δαιμόνων ανακωχή…»
Τις υπόλοιπες 2 Τετάρτες του Φεβρουαρίου (21 και 28/2/2024).
Συνδημιουργική η έκτακτη συμμετοχή τής ΜΑΡΙΕΤΤΑΣ ΠΕΠΕΛΑΣΗ στο πιάνο προσδίδει στην όλη πνευματική εμπειρία μία άλλη διάσταση μεταξύ ρομαντισμού και νεοπλατωνισμού με πυθαγόρειες προεκτάσεις.
[με ελεύθερη είσοδο θεατών-ακροατών, ώρα προσέλευσης στις 19.30, έναρξη παρουσίασης στις 20.00 και διάρκεια εκδήλωσης μία ώρα].
ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΡΑΤΗΣΗ με την μοναδική προϋπόθεση οι θεατές/ακροατές να έχουν καταλάβει τις θέσεις τους στον ημιόροφο τού ΘΕΑΤΡΟΥ ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ το αργότερο μέχρι τις 19:45.
Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΣΚΗΤΙΚΗ μου για άλλες 3 Τετάρτες του Φεβρουαρίου (14, 21 και 28/2/2024) στη ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΚΗΝΗ τού πολυχώρου ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ
Ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
Παρουσιάζει στη ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΚΗΝΗ
Τού πολυχώρου ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ
(οδός Σατωβριάνδου 36, Αθήνα 104 32
τηλέφωνο: 21 0524 2211)
Τη σύγχρονη «Ασκητική»
(στα βήματα τού Μεγάλου Δασκάλου, ηρωικού πρωτοπόρου στο ελευθέρως ερευνάν Νίκου Καζαντζάκη)
με τίτλο
«Προορατικός ασκητής στυλίτης. Δαιμόνων βήμα αγγέλων αναψυχή – Αγγέλων βήμα δαιμόνων ανακωχή…»
Τις υπόλοιπες 3 Τετάρτες του Φεβρουαρίου (14, 21 και 28/2/2024)
[με ελεύθερη είσοδο θεατών-ακροατών, ώρα προσέλευσης στις 19.30, έναρξη παρουσίασης στις 20.00 και διάρκεια εκδήλωσης μία ώρα].
ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΡΑΤΗΣΗ με την μοναδική προϋπόθεση οι θεατές/ακροατές να έχουν καταλάβει τις θέσεις τους στον ημιόροφο τού ΘΕΑΤΡΟΥ ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ το αργότερο μέχρι τις 19:45,
Εισήγησή μου στην ΗΜΕΡΙΔΑ τού ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ
με ΘΕΜΑ: Το αρχαίο δράμα ως ΥΨΗΛΗ ΠΟΙΗΣΗ (από το «περί ύψους» του Λογγίνου μέχρι την σημερινή πεζολογική ελευθεριότητα), την Πέμπτη 8 Φεβρουαρίου 10.00-15.00.
Από το κλασικό φιλοκαλούμεν / φιλοσοφούμεν στην μετανεωτερική αυθαιρεσία, το αρχαίο δράμα παραποιείται / μεταποιείται κατά βούλησιν με την εκπεφρασμένη απαίτηση κάποιων αυτόκλητων δήθεν δημιουργών, δήθεν θεωρητικολογούντων, δήθεν γενικώς… να πάψει κάθε ελεύθερη έκφραση κριτικού λόγου, με το αντιδημοκρατικό σόφισμα ότι η Κριτική συνιστά απόπειρα ελέγχου τού καλλιτεχνικού προϊόντος ή και της ερμηνευτικής/μεταφραστικής διαδικασίας εν γένει, ενόσω λογοκρισία συνιστά κάθε έλλειψη σεβασμού / γνώσης / μελέτης-έρευνας / έντιμου, ειλικρινούς, καλοπροαίρετου πειραματισμού απέναντι σε διαχρονικά ποιητικά έργα που αποτελούν πολιτιστική κληρονομιά ολόκληρης τής Ανθρωπότητας πέρα από συντεχνιακά, συγκυριακά συμφέροντα και πρόσκαιρες συσσωματώσεις/συμμαχίες.
Στην εποχή τής καλώς εννοουμένης Παγκοσμιοποιήσεως, η άμεση ψηφιακή δημοκρατία τού Διαδικτύου είναι και λειτουργεί ως διπλούς πέλεκυς: μπορεί να επιτρέπει την ελεύθερη πρόσβαση στην Πληροφορία, που είναι βασική προϋπόθεση για την Γνώση, ικανή και αναγκαία συνθήκη όμως για την αξιολόγηση/αξιοποίηση των δυνατοτήτων που μας παρέχει αφειδώς η Κοινωνία τής Πληροφορίας, είναι η Κριτική Σκέψη και Ικανότητα Διακρίσεως, που διαφοροποιεί τα νοήμονα όντα από τα λοιπά θηλαστικά.
Ήδη από τον εικοστό αιώνα, πολλοί πρόθυμοι διανοητές επεσήμαναν εγκαίρως τούς κινδύνους τής άκρας καταναλωτικής μανίας μιας «Κοινωνίας της Αφθονίας» που κατασπαταλούσε χωρίς αιδώ τους ανθρώπινους και υλικούς πόρους, λες και δεν υπήρχε «αύριο», με μία αυτοκαταστροφική μανία που κανένα είδος πάνω στη Γη δεν έχει (μέχρι τώρα) επιδείξει.’
Αυτή η βακχική μανία υπερκατανάλωσης μάς απομάκρυνε από το «μέτρον άριστον» πάνω στο οποίο είχε στηθεί η αρχαία τραγωδία. Η έννοια τής Ύβρεως, η τρομακτική θεότης τής Νεμέσεως, έχει εκπέσει πλέον σήμερα σε μια ευμετάβλητη πολιτική ορθότητα, ενόσω η Θέμις δεν έχει πλέον σχέση με την Δικαιοσύνη και η Θεία Δίκη κατήντησε απλή απονομή…
Η Ποίηση ήταν κάποτε/άλλοτε/στους Κλασικούς Χρόνους ενιαία κι αδιαίρετη. Συν-περιελάμβανε: την Ρητορεία, την Φιλοσοφία, την Επιστήμη, την Λαογραφία, την Γεωγραφία, την Πολιτική Αγωγή, τα Νομικά, τα Φυσικά, τα «μετά τα Φυσικά», την Θρησκειολογία, την Διατροφολογία, τον Αθλητισμό, την Παιδαγωγική, την Πολιτική… μα πάνω απ’ όλα, το ΘΕΑΤΡΟ.
Δεν εννοείτο θεατρικός συγγραφέας εάν δεν ήτο ΠΟΙΗΤΗΣ! Ο όρος «πεζογράφος» δεν είχε επινοηθεί ακόμη, γιατί δεν είχε επισκιάσει ο Μεσαίωνας τον Πανανθρώπινο Πολιτισμό. Εκεί, στους «Σκοτεινούς Χρόνους», όπου κάποιοι απεφάσισαν κι απεφάνθησαν ότι (συν τοις άλλοις) η γη είναι, λέει, επίπεδη… εκεί κάπου χάσαμε και την αληθή, ενιαία, ολιστική δραματική ποίηση, που χωρίστηκε σε τραγούδι και σε πεζολογία.
Η επικράτηση τής Επιστήμης έναντι κάθε Θρησκείας, ήταν μεν μία από τις επιτεύξεις τού Διαφωτισμού, είχε όμως και παράπλευρες απώλειες: δαιμονοποιήθηκε, ποινικοποιήθηκε, ψυχιατρίσθηκε κάθε ποιητική σχέση με το Άρρητο, με το Άφατο, το ΆΓΝΩΣΤΟ, το Αόρατο… που είναι άλλωστε και ο βασικός ορισμός κάθε ποιητικής λειτουργίας.
Η σημερινή δυσλειτουργία οδηγεί ΚΑΙ στην δραματουργική δυσπραγία, η «καθαρή» Ποίηση είναι για τους διανοούμενους κι ουδεμία απήχηση έχει σε αυτό που λέμε «λαός». Το δήθεν πρωτοποριακό/αποδομητικό/μετανεωτερικό θέατρο επιδίδεται κυρίως σε υβριστικά συμπιλήματα (δίκην «ζάπινγκ») και η δοκησισοφία υπερέβη ακόμη και τους σοφιστές τού πέμπτου π.Χ. αιώνα, που κάθε άλλο παρά αληθείς, γνήσιοι, καλοπροαίρετοι Φιλόσοφοι ήταν.
Σήμερα που μερικές/μερικοί/μερικά διατείνονται ανερυθριάστως πως «ΌΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΕΧΝΗ», πως όλοι είμαστε καλλιτέχνες, πως ο κάθε ένας είναι Ποιητής, απλώς και μόνον όταν ομιλεί ή γράφει… σήμερα που χάσαμε και τον μπούσουλα και το μέτρο και τον σκοπό, δεν υπάρχει παρά μόνον η Λογική, ο Ορθός Λόγος που μπορεί να μας βοηθήσει έξω από το ανήλιαγο, μουχλιασμένο πολιτισμικό τούνελ όπου βρεθήκαμε εκόντες-άκοντες (σε όλα τα γένη, τα φύλα, τις πτώσεις, τις επιπτώσεις…).
ΕΡΕΥΝΑ, ΜΕΛΕΤΗ, ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΣΙΑ, ΓΕΥΣΙΓΝΩΣΙΑ, ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΕΞΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΒΑΣΗ, ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ, ΑΝΟΜΟΙΟΓΕΝΕΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΤΡΟΠΙΑ, ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΆΛΛΟΥ, ΤΟΥ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ, ΤΟΥ ΑΝΤΙΘΕΤΟΥ (συμπεριλαμβανομένων των νεοκλασικιστών, των νεοπλατωνικών, των ελληνιστών)… αυτές είναι μερικές λέξεις-κλειδιά για την πολυπόθητη κι αναμενόμενη Αναγέννηση τού άμεσου μέλλοντος. Κακά τα ψέματα, ο Τεχνολογικός Μεσαίωνας, με την πρόφαση της απελευθέρωσης τού ανθρώπινου είδους από κάθε σκλαβιά, το βύθισε ακόμα βαθύτερα στην κινούμενη άμμο τής σύγχυσης, τής Άγνοιας, της πνευματικής Πενίας, της ηθικής φτώχειας… Δεν είναι τυχαίο που οι οθόνες σήμερα θεοποιούν τους κατά συρροήν εγκληματίες, είδωλα μιας χρήσεως, παραδείγματα προς μίμησιν (ενώ κάποτε οι «τερατείες» είχαν παιδαγωγική σκοπιμότητα και λειτουργούσαν ως παραδείγματα προς αποφυγήν).
Το Αρχαίο Δράμα βασίστηκε στον Ρυθμό, στα Αρχέτυπα, στην Ποίηση, στον Ορθό Λόγο, στην προτυποποίηση μέτρων και σταθμών, χωρίς τα οποία ουδείς θεσμός δύναται να θεμελιωθεί και να μακροημερεύσει.
Εάν θέλουμε να μην ντρεπόμαστε κάθε φορά που «αναβιώνει» στα αρχαία θέατρα (και ωδεία) το αρχαίο δράμα, θα πρέπει να συζητήσουμε, να συνομιλήσουμε, να «συναντηθούμε» με τα αρχαία κείμενα και μεταξύ μας. Είναι πολιτιστική κληρονομιά τής Ανθρωπότητας. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως πρέπει να συληθούν, να κατασπαραχθούν, να διαμελιστούν, να γίνουν «προφάσεις εν αμαρτίαις».
Αυτό που προτείνω είναι απλό: ΓΡΑΨΤΕ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ «ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ» και «ΚΩΜΩΔΙΕΣ». Εμπνευστείτε από την Μυθολογία, όπως ακριβώς έκαναν και οι μεγάλοι κλασικοί: οι τρεις τραγικοί κι ο Θέσπις «ετράφησαν με ψίχουλα από το τραπέζι τού Ομήρου», ο ίδιος ο Όμηρος ακολουθεί μια μακραίωνη προφορική παράδοση, όπως το δημοτικό τραγούδι εξάλλου (στις περίφημες «παραλογές»),
Εμπνευστείτε αλλά μην ανασκολοπίζετε, αναδομείτε αλλά μην γκρεμίζετε, αποδομείτε αλλά με καθαρά δημιουργικούς σκοπούς. Κι ας μην λησμονούμε την περίφημη ρήση τού Αριστοτέλη: «Ηθική κι Αισθητική είναι ένα και το αυτό»!!!
Αμφισβητώντας τις επί σκηνής αισθητικές σας βαρβαρότητες, μήπως έχουμε κάθε δικαίωμα να αμφισβητήσουμε και τις ηθικές σας προθέσεις, αγαπητοί/αγαπητές/αγαπητά μετανεωτερικά όντα; Η χρηματοθηρία, ο ωχαδερφισμός, η υποτίμηση τού κοινού, η δοκησισοφία, «η μισή ντροπή δική σας κι η υπόλοιπη δική μας»… οδήγησαν σε μια τέτοια θεατρική παρακμή που προσομοιάζει σε ρωμαϊκή αρένα των υστέρων χρόνων. Είμαστε μήπως καθυστερημένοι ως προς τους τάχιστους τεχνολογικούς εξελικτικούς ρυθμούς; Μήπως η τόση γνώση μάς οδήγησε σε αλαζονεία; Μήπως πρέπει να ξαναβρούμε το μέτρο των προσώπων και των πραγμάτων; Μήπως κινδυνεύουμε να απανθρωποποιηθούμε και να γίνουμε δικαίως λεία για τις μηχανές; Μήπως γίνουμε «βροτοί» κυριολεκτικώς; Μήπως η «Δαιμόνια Μηχανή» τού φωτισμένου κι εμπνευσμένου Κοκτώ ήταν απλώς μια ανώδυνη παραβολή; Μήπως οι δυστοπίες που μας περιέγραψαν οι εκάστοτε προορατικοί ήταν απλώς ένα διακριτικό κουδουνάκι κινδύνου;
Δεν είμαι υπέρ ουδεμίας καταστροφολογίας. Ως δημιουργικώς αισιόδοξο άτομο, απλώς επισημαίνω. Ας παλέψουμε όλες/όλοι/όλα μαζί για την Αναγέννηση τού Πανανθρώπινου Πολιτισμού. Κι αυτό αρκεί για μια ζωή, πλήρη.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΡΑΣ, Δρ μεταφρασεολογίας-ποιητής-θεατρολόγος-κριτικός…
Το Σάββατο 10 Φεβρουαρίου 2024, 13:00, η ΛΥΔΙΑ ΚΟΝΙΟΡΔΟΥ στον ΠΑΡΝΑΣΣΟ… θα μας μιλήσει για τη σκηνοθεσία και την ερμηνεία της στον ευριπίδειο ΊΩΝΑ.
Το ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ που διοργανώνεται από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ
με Διευθυντή τον Καθηγητή Δρα ΦΙΛΙΠΠΟ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟ και συντονιστή-εισηγητή τον Δρα Κωνσταντίνο Μπούρα θα φιλοξενήσει
το Σάββατο 10 Φεβρουαρίου 2024, 13:00, την ΛΥΔΙΑ ΚΟΝΙΟΡΔΟΥ,
που έχει σκηνοθετήσει τον «Ίωνα» του Ευριπίδη και έχει υποδυθεί την Κρέουσα
σε εκείνη την μνημειώδη παράσταση τού Εθνικού Θεάτρου. Θα προβληθούν αποσπάσματα.
http://www.nt-archive.gr/playMaterial.aspx?playID=208
Ελεύθερη είσοδος. Για όσους/όσες παρακολουθούν τακτικά το Θεατρικό Εργαστήριο με θέμα «Τα υβριδικά δράματα τού Ευριπίδη» Θα δοθεί πιστοποιητικό συμμετοχής.
Μελλοντικοί προσκεκλημένοι μας: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ-ΒΕΡΟΝΙΚΑ ΔΑΒΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΑΚΗ-ΖΩΡΑ κ.ά. (ο κατάλογος παραμένει ανοικτός).
Προετοιμάζεται παράσταση τού υβριδικού δράματος “Ίων” τού Ευριπίδη σε μετάφραση και σκηνοθεσία από τον ποιητή, θεατρολόγο, μεταφρασεολόγο και κριτικό Δρα Κωνσταντίνο Μπούρα.
Η παράσταση αυτή προγραμματίζεται για την κεντρική αίθουσα τού ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ “Παρνασσός” περί τα τέλη Μαΐου 2024.
Η όλη εκδήλωση καλύπτεται από live streaming.
Ευχαριστώ τον ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ ΓΕΩΡΓΙΟ ΤΑΝΤΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ, ΣΤΙΧΩΝ ΚΑΙ ΑΠΑΓΓΕΛΙΑΣ μου…
https://www.youtube.com/watch?v=WsaaOPBoUxk
https://www.youtube.com/watch?v=TCrPDoFKKbE
Θέα από την Σαρωνίδα.
Φωτογραφίες που έβγαλα με το κινητό μου.
Στίχοι που έγραψα επί τόπου…
Απαγγέλω και ο φίλος διεθνής σκηνοθέτης ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΑΝΤΟΣ συνθέτει ένα ψηφιακό καλλιτέχνημα.
Τον ευγνωμονώ…
Η ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΝΕΙ ΤΟΥΣ ΘΕΑΤΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΙΗΣΗ, ΤΟΥΣ ΜΥΕΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ…
