Κωνσταντίνος Μπούρας
Navigation Menu
  • Αρχική
  • Εργο-Βιογραφικό
  • Εξώφυλλα βιβλίων
  • Free Texts
  • Links
Home » Αρχική

Αρχική

“Darkland”, ένα διαφορετικό, ελληνικό και παγκόσμιο μιούζικαλ

Posted by grafei on 10:25 in Θέατρο, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

 

DARKLANDPhantom_01

Από τον κριτικό θέατρου και λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα

Μάθαμε σε φτηνές δουλικές απομιμήσεις ξένων προτύπων, έτσι που λησμονήσαμε ότι αυτός ο τόπος βγάζει ποιητές, μουσικούς, εικαστικούς, σκηνοθέτες, ηθοποιούς,, χορογράφους διεθνούς βεληνεκούς, από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Σε αυτή τη χώρα δύο είδη θεαμάτων καταλήξαμε να παρακολουθούμε: αφ’ ενός τα μαζικής καταναλώσεως τύπου σούπερ-μάρκετ, που όπως και τα αντίστοιχα προϊόντα τροφίμων είναι καρκινογόνα, άγευστα και πολυδιαφημισμένα κι αφ’ ετέρου νόστιμα, εύγευστα και χαριτωμένα θεατρικά γεγονότα, με λιγοστούς θεατές, πολύ κέφι, μεράκι και συγκίνηση. Διαλέγετε και παίρνετε.

DARKLANDlove

Κοντά στο σπίτι μου είναι το θέατρο «Φούρνος», όπου παρακολουθώ εδώ και χρόνια πραγματικά σημαντικές παραστάσεις με ηθοποιούς, μουσικούς, χορευτές, σκηνοθέτες που θα μπορούσαν να λάμψουν σε οποιοδήποτε αμερικάνικο, παριζιάνικο ή βερολινέζικο θέατρο, έχουν όμως την ατυχία να ζουν σε αυτή τη μεσαιωνικά αναξιοκρατική χερσόνησο του Αίμου. Έτσι ως κριτικός θεάτρου κι ανένταχτος θεατρολόγος (που δεν προσπορίζομαι τα προς το ζην από την άσκηση του λειτουργήματός μου), σπεύδω να εκθειάσω, να εξάρω, να σηματοδοτήσω, να επισημάνω παραστάσεις που αξίζει να δούμε.

DARKLANDsweeney todd_02

Μία από αυτές, τις πρωτοποριακές, τις ενδιαφέρουσες, τις προκλητικές είναι και το “Darkland” στο «Θέατρο Φούρνος». Ο Μιχαήλ Δουκάκης είναι μια ιδιαίτερη μορφή στο νέο θεατρικό σκηνικό όπως διαμορφώνεται στην Ελλάδα της Κρίσης. Είναι ταλαντούχος, μοναχικός, αιρετικός, πολυεπίπεδος. Τραγουδάει, υποδύεται, ερμηνεύει, σκηνοθετεί απλά και μόνο με την παρουσία του, αγαπάει το κοινό και τη δουλειά του, είναι τελειομανής, άνισος – όπως όλοι οι ταλαντούχοι – απροσδόκητος, απρόβλεπτος και αυτοκαταστροφικός. Μου θυμίζει τον Σάββα Αξιώτη, σε εκείνη τη μακρινή πλέον δεκαετία του 1980, όταν σε ένα νεοκλασσικό του Μεταξουργείου έστηνε παραστάσεις οικογενειακές, εκ του μηδενός, πριν καταρρεύσει, συνέλθει κι επιστρέψει ως ποιητής. Αυτές οι αυθεντικές, μοναδικές φιγούρες είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες, ως γνήσιες εκφάνσεις της άδηλης ανάγκης του ευαίσθητου ανθρώπου να εκφράσει αρμονικώς τον εαυτό του πριν καταποντιστεί στο Χάος του Κόσμου. Είναι σαν τα αστέρια στον ουρανό που παλεύουν με τόση σκοτεινιά.

Προβλέπω μια λαμπρή πορεία για αυτόν τον φερέλπιδα νέο, κι ας ανακαλύψουμε επιτέλους αυτούς που αρθρώνουν έναν γνήσιο λόγο γύρω μας.

Στην παράσταση τώρα. Παραμυθόδραμα, με δόσεις χιούμορ, παρωδία προτύπων κι επίστρωση μιούζικαλ. Έτσι θα χαρακτήριζα την παράσταση “Darkland”. Ακούμε γνωστά τραγούδια, ελληνικά και ξένα, παρωδούνται μιούζικαλ και ταινίες, επιδιώκεται το αντίθετο της αποστασιοποίησης με τραγούδια του Χατζιδάκι από τον «Ματωμένο Γάμο».

DARKLANDUrsula_01

Η Ευαγγελία Τσιάρα, που συνοδεύει τον πληθωρικά εκφραστικό Μιχαήλ Δουκάκη, είναι μια πραγματική έκπληξη. Υποκριτική ικανότης τερατώδης, πρωτεϊκή μεταμορφωσιμότητα, άψογη μουσική παιδεία και πειθαρχεία, ερμηνευτική ευπλασία, ταλέντο σε ό,τι κι αν κάνει. Μα πού βρισκότανε κρυμμένος αυτός ο θησαυρός; Όχι και τόσο κρυμμένος αν ρίξουμε μια ματιά στο βιογραφικό της που ακολουθεί. Όμως σ’ αυτόν τον τόπο «ο καλός καλό δεν βλέπει». Συγχωρήστε την αυτομαστιγωτική διάθεση. Κρίσεως παρενέργεια και κόσμου παρατήρησις.

Ιδιαίτερα εκφραστική η Αναστασία Χαραλαμποπούλου στο σύντομο πέρασμά της.

Τα μπαρόκ σκηνικά και κοστούμια υπογράφει και φιλοτεχνεί η Άρτεμις Θεοδωρίδη.

Στο πιάνο, άξια συμπρωταγωνίστρια – συνεχώς επί σκηνής – η Ιωάννα-Μαρία Αβραάμ.

Άξιοι όλοι τους, επί κι εκτός σκηνής. Μια από τις πιο πρωτότυπες και προκλητικές παραστάσεις της τρέχουσας περιόδου. Μην το χάσετε!!!!!!!!!!!! Επ’ ουδενί!!!!!!!!!!

 

Info:

Θέατρο Φούρνος

Κάθε Σάββατο και Κυριακή από 1 Νοεμβρίου, ώρα 21:00.

Από τις σκιές του μιούζικαλ, του θεάτρου και του παραμυθιού, οι παρεξηγημένοι σκοτεινοί ήρωες  ζητάνε δικαίωμα στο φως.

Κρυμμένοι χαρακτήρες μιλάνε και τραγουδάνε για τη διαφορετικότητα, την περιθωριοποίηση και την ελπίδα. Ο Σουίνι Τόντ ψάχνει την αγάπη και ο Τζόκερ καλεί το άλλο του μισό. Ο Λόρκα συνομιλεί με το Satie κι ο Chopin με τη μοναξιά. Η Νεκρή Νύφη βρίσκει το Φάντασμα της Όπερας κι ο Ψαλιδοχέρης παρακολουθεί αμίλητος… Και μέσα απ΄ τους καπνούς,  ο Αρωματοποιός αρπάζει την ουσία της αγάπης… Ο Αζίζ Νεσίν και η Κατερίνα Γώγου ακούν το τραγούδι της Μήδειας… και της Τζένης των Πειρατών…

Μάγια και ύμνοι, φεγγάρια κι αστερόσκονη συνοδεύουν τους στιγματισμένους  στο δρόμο της κατανόησης. Μια παράσταση για την ευγένεια του σκοταδιού, την αφύπνιση της άλλης μας πλευράς… Μία γιορτή της διαφορετικότητας.

Ερμηνεύουν: Μιχαήλ Δουκάκης,  Ευαγγελία Τσιάρα, Αναστασία Χαραλαμποπούλου.

Πιάνο: Ιωάννα – Μαρία Αβραάμ

Διδασκαλία τραγουδιών: Έλλη Πασπαλά

Σκηνικά – Κοστούμια: Άρτεμις Θεοδωρίδη

Video projections: Θανάσης Χατζής

Σχεδιασμός μακιγιάζ: Αναστάσης Παπαλέξης

Επεξεργασία μουσικού υλικού: Δημήτρης Δερμάνης

Special effect: Dry ice creations

Γενική είσοδος: 10 ευρώ

Φοιτητικό: 8 ευρώ

Ανέργων-ατέλειες: 5 ευρώ

https://www.facebook.com/events/1619571588270199/?source=1

Κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 21:00

Από 1 Νοεμβρίου έως 25 Ιανουαρίου στο Θέατρο «Φούρνος»

(Μαυρομιχάλη 168, Τηλ.2106460748)

Μια παραγωγή της Α.Μ.Κ.Ε. «ΘΕΑΤΡΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ»

http://theatremylife.blogspot.gr/?m=1

Πάρε κι εσύ μέρος στη μουσικοθεατρική παράσταση  Darkland!

Αν υποθέσουμε πως ζεις κι εσυ σ’ έναν  τόπο  που για διάφορους λόγους έχει “σκοτεινιάσει”, ποιά είναι η δική σου πρόταση; Αφού διαβάσεις προσεκτικά το δελτίο τύπου της παράστασης, στείλε υλικό (φωτογραφία, κολάζ, κείμενο, video, εικαστική σύνθεση, ποίημα, animation) στο e-mail:  theatremylife@gmail.com. Οι καλύτερες προτάσεις θα προβάλλονται σε γιγαντοοθόνη ως φόντο της σκηνής και οι δημιουργοί θα μνημονεύονται μετά το τέλος κάθε παράστασης. Το υλικό θα πρέπει να είναι σε μορφή mp4 , διαστάσεων 1024 επί 768, με μεγάλο contrast. Σε περίπτωση video, animation, video art, να μην υπερβαίνει τα 3 λεπτά. Οι δημιουργοί θα πρεπει να είναι οι μοναδικοί κάτοχοι των πνευματικών δικαιωμάτων.

Λίγα λόγια για τους συντελεστές

Μιχαήλ Δουκάκης

Γεννήθηκε στη Μυτιλήνη στις 23-10-1988. Κατοικεί μόνιμα στην Αθήνα αλλά το μισό έτος περιοδεύει στην επαρχία. Σπούδασε ηθοποιός στο Θέατρο Τέχνης <<Κάρολος Κουν>> και εικαστικός στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Υπήρξε πρόεδρος επί σειρά ετών της ΘΕατρικής Συντροφιάς Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με σημαντική προσφορά στην Πανεπιστημιακή κοινότητα αλλά και στα Ιωάννινα ως ηθοποιός σε θέατρα της πόλης καθώς και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φοιτητικού Θεάτρου (2009-2010). Από το 2000 έχει τη δική του θεατρική ομάδα. Ιδρυτής μαζί με άλλους 9 καλλιτέχνες και καλλιτεχνικός διευθυντής της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας <<ΘΕΑΤΡΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ>>. Εμπνευστής και διοργανωτής του <<Φεστιβάλ των Νησιών>> που πραγματοποιείται σε δέκα νησιά κάθε χρόνο.

Ιωάννα – Μαρία Αβραάμ

Η Ιωάννα-Μαρία Αβραάμ ξεκίνησε πιάνο στην ηλικία των 9 ετών στη Μυτιλήνη. Ακολούθησαν σπουδές στο Ελληνικό Ωδείο και κατόπιν στο Ωδείο Αθηνών απ’ όπου και αποφοίτησε από την τάξη της κας Λουκίας Φιλλιπόνη. Μαθήτευσε με την Pr. Irina Zaritskaya του Royal College of Music στο Λονδίνο και στην Ecole Normale de Musique de Paris / Alfred Cortot στην τάξη της Germaine Mounier και της Nina Patarcek στη Μουσική Δωματίου. Ακολούθως ολοκλήρωσε τις θεωρητικές σπουδές με το Πτυχίο Φούγκας και το Bachelor in Humanities with Music από το ανοιχτό πανεπιστήμιο του Λονδίνο. Έχει πραγματοποιήσει ατομικά ρεσιτάλ και συναυλίες Μουσικής Δωματίου στην Ελλάδα και τη Γαλλία, έχει συνεργαστεί με σύγχρονους Έλληνες συνθέτες και συμπράξει με την Ορχήστρα Δωματίου της Λυρικής Σκηνής. Από το 2006 πραγματοποιεί συναυλίες και ως μέλος Piano Duo, με ξεκίνημα το βραβείο Καλλιτεχνικής Ερμηνείας στον παγκόσμιο διαγωνισμό Seiler στο Ρέθυμνο.Τα σεμινάρια που έχει παρακολουθήσει περιλαμβάνουν τους: Sontraud Speidel, Duo Ganev, Γιάννη Βακαρέλλη, Friedrich Gevers, Christopher Elton, Μαρτίνο Τιρίμο, Λ. Μπογιατζίεβα, R.Rigeissen, Δημητρη Αγραφιώτη, Χρήστο Παπαγεωργίου, Vladimir Viardo. Συνεργάζεται με το Ωδείο Κλασικής και  Σύγχρονης Μουσικής, Σπ. Μάζη.

Ευαγγελία Τσιάρα

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε θεωρητικά της μουσικής (πτυχίο φούγκας), κλασσική κιθάρα, φοίτησε στην ανώτερη σχολή δραματικής τέχνης «Μοντέρνοι Καιροί» και για επτά χρόνια ήταν μέλος του εργαστηρίου φωνητικής τέχνης και έρευνας του Σπύρου Σακκά. ‘Εχει πάρει μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού από την Δόμνα Σαμίου, drums από τον Ανδρέα Νικόλη αλλά και κλασσικού μπαλέτου, μοντέρνου και σύγχρονου χορού, oriental και tap dance. Συμμετείχε στις μουσικοθεατρικές παραστάσεις «Woman», θέατρο Τέχνης (σκην. Κων/νος Αρβανιτάκης), «Musica Mista» και «Η αρπαγή της ηνωμένης Ευρώπης», θέατρο το τρένο στο Ρουφ (σκην. Τατιάνα Λύγαρη), «Pamesan alote», θέατρο Αττικού Άλσους (σκην. Νατάσσα Ζούκα), «Variétè σε 128 πράξεις», θέατρο Ροές (σκην. Σπύρος Σακκάς), και στις παιδικές παραστάσεις «Ο κόσμος ανάποδα», πολυχώρος PassPORT, «Παιγνιωδώς», θέατρο Εμπρός, «ο Καρυοθραύστης», δημ. θέατρο Αργυρούπολης.Τραγουδάει και παίζει επαγγελματικά λαϊκή και ρεμπέτικη μουσική, καθώς και έθνικ, τζαζ και ροκ, και παρουσιάζει τα προγράμματά της σε μουσικές σκηνές. Επίσης, κάνει μουσική διδασκαλία και μαθήματα φωνητικής αγωγής.Είναι απόφοιτη του ΙΕΚ Κορυδαλλού, τμήμα Προσχολικής αγωγής.

«ΚΡΑΥΓΕΣ ΖΩΣΕΣ» της Χριστίνας Κόλλια στο Θέατρο Βεάκη

Posted by grafei on 13:09 in Θέατρο, Λογοτεχνία, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

Το βιβλίο Χριστίνα Κόλλια, «Κραυγές ζώσες», ποιητικοί μονόλογοι, τυπώθηκε από τις εκδόσεις Ιωλκός.

krauges

Στο θέατρο «Βεάκη» είχαμε την τύχη να δούμε θεατροποιημένο το κείμενο του έργου της Χριστίνας Κόλλια σε σκηνοθεσία Γιάννη Δρίτσα, με βοηθό σκηνοθέτη κι ενδυματολόγο την ταλαντούχα Μαίρη Τριανταφύλλου κι υποδηλωτική μινιμαλιστική μουσική του Μάριου Στρόφαλη. Ηθοποιοί, δύο απόφοιτοι της σχολής θεάτρου «Δήλος», από την τάξη του 2014, η εκπληκτική Χριστίνα Μαριάνου με την «πλαστική κίνηση» κι ο ψυχρά αποστασιοποιημένος από τα δρώμενα Άρης Κανέλλος, που δημιουργούσε με την κίνηση την απαραίτητη αντίστιξη στον καταιγισμό των υπερχειλισθέντων αισθημάτων. Ο ποιητικός λόγος όταν μεταφέρεται στο θέατρο ηχεί συνήθως ναρκισσιστικός, εκτός αν έχει τη δραματικότητα εκείνη που προκύπτει από τη σύγκρουση των αρχετύπων. Η ποίηση της Χριστίνας Κόλλια πέρασε αυτό το crash-test, οι Συμπληγάδες την έκλεψαν απλώς μερικά φτερά από τον άγγελο που την εμπνέει. Τα 45 λεπτά της δραματοποιημένης ποίησης πέρασαν απνευστί. Η αργή εκφορά του λόγου, η μελετημένη κίνηση, το αφαιρετικό σκηνικό (η τσαλακωμένη άσπρη οθόνη που άφηνε την φαντασία του συνδημιουργού θεατή να προβάλλει πάνω της τα «φαντάσματα της ηδονής», για να θυμηθούμε τον Μεγάλο Αλεξανδρινό Καβάφη). Αυτό το θέαμα, θα έδωσε – ελπίζω – στην αισθαντική ποιήτρια το απαραίτητο εκείνο feed-back (ανάδραση ελληνιστί), έτσι ώστε να εξελιχθεί και να προχωρήσει τη γραφή της σε μεγαλύτερα υπαρξιακά βάθη, στο χώρο όπου κρύβονται οι Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες του συλλογικού ασυνείδητου. Ίδωμεν.

Όσο για το βιβλίο θα επαναλάβω την προγενέστερη κριτική μου:

Η γραφή είναι η ψυχή μας. Όχι μόνο γιατί είναι αυτή που επιβιώνει τού σαρκίου μας, όχι γιατί αυτή κατισχύει τού Θανάτου, αλλά γιατί είναι μια διαρκής παρουσία, κραυγή ζώσα, αλαζονικός επ-αρμός που επιβεβαιώνει το είναι μας, στην Ύλη. Το πνεύμα χαμογελά γαλήνιο σαν το ταπεινό χαμομήλι κάθε φορά που γράφουμε αφήνοντας τα σημάδια μας στο χαρτί ή στη φωτεινή οθόνη. Χαμογελάει με την ύβριν που διαπράττουμε και δια του φόβου, δια του ελέους, μας επαναφέρει στην ήσυχη ή ταραγμένη καθημερινότητά μας. Η γραφή είναι μια εξαίρεση στην απραξία, είναι το αντίθετο τής σιωπής και σιωπή η ίδια, αφού ό,τι μας κατακτά κατακτιέται κι από εμάς χάνοντας τη διαφορετική πολικότητά του. Εξίσωση δυναμικού. Δυναμική ισορροπία αρσενικού-θηλυκού, φωτός-σκότους, καλού-κακού, άσπρου-μαύρου, μέρας-νύχτας. Η Χριστίνα Κόλλια που γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα σπούδασε και Χρηματοοικονομικά και Συμβουλευτική Υγείας (οποία αρμονία – συγκερασμός τών συμπληρωματικών – αναζήτηση τού Όλου). Δραστηριοποιείται στο χώρο τού πολιτισμού κι απαλύνει τη βαριά δόνηση τού πλανήτη μας που βιώνει τη μετάβασή τους στο Φως ως μία γέννα επώδυνη κι επεισοδιακή. Ο άντρας και η γυναίκα στις “Κραυγές ζώσες” τής Χριστίνας Κόλλια μονολογούν παράλληλα με παραπλήσια λόγια, μέχρι τον συγκερασμό τού τέλους. Τρία τα μέρη τού βιβλίου: “Κραυγή σε τέμπο θηλυκό” – “Κραυγή σε τέμπο αρσενικό” – “Κραυγή σε τέμπο δυαδικό”. Εικονογραφημένη ποίηση υψηλής ευκρίνειας, σταθμός στην ένωση τών αντιθέτων η λεκτική τους άμιλλα να επανακαθορίσουν τις θέσεις τους πριν ενωθούν εις Εν και αδιαίρετον Άπαν. Μοναξιά και σιωπή συνέχει τους λακωνικούς στίχους μεταξύ τους. Ακόμα κι η οργιαστική έκρηξη τού τέλους ηχεί σαν τα βεγγαλικά της Ανάστασης που απλώς τέμνουν για λίγο τις τροχιές τους. Ουδέν σταθερόν, ουδέν αιώνιον. Όλα αφετηρία για το αύριο που εμπεριέχεται στο απέραντο “τώρα”. Η ρομαντική απαίτηση της δια βίου δεσμέσεως δεν ισχύει στην ποιητική θεματολογία τής Χριστίνας Κόλλια. Είναι υγιής γιατί είναι πραγματίστρια. Απολαμβάνει το παρόν δομώντας το μέλλον. Όσο για το παρελθόν η διττώς επαναλαμβανόμενη διαπίστωση και από τα δύο πρόσωπα (αντρικό και γυναικείο) είναι σαφής: “Σε εμπόλεμη ψυχή ζω. / Από τότε που γεννήθηκα. / Όχι / δε γεννήθηκα στη Σπάρτη. / Σε μια γειτονιά τής Αθήνας / γεννήθηκα”. Οι ανάλαφρες παραλλαγές του αντρικού και γυναικείου λόγου δημιουργούν μιαν αντιστικτική μελωδία ευπρόσδεκτον τα μάλα εις το εσωτερικόν ους τού επαρκούς αναγνώστου. Η γυναίκα λέει: “Τ’ αδέλφια μου / ασελγούν στο μέλλον μου. / Τρέμουν / μη διαρρήξω τον κύκλο”. Ο άντρας μονολογεί επαλλήλως: “Τ’ αδέλφια μου / νομοθετούν το μέλλον μου. / Προστάζουν / να διαφυλάξω τον κύκλο”. Η γυναίκα βαυκαλίζεται ναρκισσιστικώς: «Εκλιπαρώ το Θεό μου: / “Είμαι όμορφη;” / “Σαν Εμένα” / καγχάζει. / “Για πόσο;” / θρηνώ αφελώς». Ο άντρας έχει άλλην οπτική: «Προκαλώ το Θεό μου: / “Είμαι ο Ένας;” / “Ο Καθένας” / καγχάζει. / “Γιατί;” / επιμένω αφελώς». Είναι προφανές [από τα ελάχιστα δείγματα και τις σκόρπιες επισημάνσεις μου] ότι η δραματικότητα τής γραφής και η θεατρικότητα τού εικονογραφημένου και γεωμετρικώς δομημένου κειμένου υπερισχύουν τής ποιητικής μονολογικότητας. Η Χριστίνα Κόλλια επιδιώκει να επικοινωνήσει δια τού λόγου και τής εικόνας με γλωσσικούς και παραγλωσσικούς κώδικες, αναζητά το Όλον και το ωκεάνειο συναίσθημα τής ένωσης με το Άπαν, το Εν, το Μοναδικό και διαιρέσιμο. Μια αυθεντική ποιητική μελωδικά λυρική φωνή που τείνει προς το θέατρο. Το μέλλον ευοίωνο και προσοδοφόρο. Ενεργειακώς.

Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr

ΘΕΑΤΡΟ ΦΟΥΡΝΟΣ «Ελάτε σε μας για έναν καφέ»

Posted by grafei on 11:36 in Θέατρο, Κινηματογράφος, Λογοτεχνία, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

image description

Από τον κριτικό και θεατρολόγο Κωνσταντίνο Μπούρα

Έχει περάσει πολύ καιρός από την τελευταία φορά που διασκέδασα στο θέατρο χωρίς να προβληματιστώ, που απόλαυσα τις σκηνικές επιδόσεις των ηθοποιών χωρίς να χρειαστεί να τους κρίνω, να τους επικρίνω, να τους προκρίνω, να τους κατακρίνω. Είναι ελάχιστες οι φορές που πάλεψα μεταξύ υπνηλίας και τάσης φυγής από τη σκοτεινή αίθουσα να κρατήσω το σώμα μου καθηλωμένο και τα βλέφαρα ανοικτά. Ναι, τόσο φρικτές κι ανυπόφορες είναι μερικές παραστάσεις τις οποίες είμαι υποχρεωμένος σαν θεατρολόγος κι επαγγελματίας κριτικός να παρακολουθήσω μέχρι το τέλος.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Όμως υπάρχουν και παραστάσεις που σ’ αποζημιώνουν, που ο σκηνοθέτης φωτίζει το κείμενο από μέσα, η διανομή είναι ταιριαστή, οι ερμηνείες αλληλοσυμπληρούμενες και ουχί ανταγωνιστικές, το κέντρο βάρος πέφτει στο κοινωνούμενο νόημα και όχι στις τσαχπίνικες πονηριές των θεατρίνων που θέλουν να «κλέψουν την παράσταση». Τι ηλίθια έκφραση! Μα τι είναι η παράσταση αγαπητοί μου; Πορτοφόλι ή κινητό; Αν δεν συνεργαστούν όλοι αρμονικά ως ομάδα το αποτέλεσμα είναι ετεροβαρές και ουδείς ευχαριστείται (με πρώτο διαμαρτυρόμενο τον συγγραφέα, αν έχει την ατυχία να …ζει).

Στο ατμοσφαιρικό θεατράκι «Φούρνος» στη γειτονιά μου απόλαυσα έξι υπέροχους χιουμορίστες, δεξιοτέχνες επαγγελματίες ηθοποιούς να πειθαρχούν στα σκηνοθετικά κελεύσματα του σε πολλά έμπειρου Βασίλη Νικολαΐδη, κινήθηκαν στο αφαιρετικά λειτουργικό και καλοφωτισμένο (δια χειρός Αποστόλη Τσατσάκου) σκηνικό που έστησε ο Γιάννης Μετζικώφ, έδωσαν πνοή, ρυθμό και μπρίο σε ένα παλιοκαιρισμένο αλλά διαχρονικό κείμενο, αναδεικνύοντας τα στοιχεία εκείνα της αναλλοίωτης μέσα στο χρόνο ανθρώπινης φύσης. Την ακροβατική κίνηση δίδαξε η Κική Σελιώνη. Άθλος, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας τον ιδιότυπο περιορισμένο χώρο του παλιού φούρνου της οδού Μαυρομιχάλη.

kafes3

Το έργο βασίστηκε στη νουβέλα του Πιέρο Κιάρα “La Spartizione” και στην ταινία “Venga a prendere il caffe da noi” του Αλμπέρτο Λατουάντα. Εκτυλίσσεται στη φασιστική Ιταλία της δεκαετίας του 1930 κι έχει σα θέμα του την εισβολή ενός μανιασμένου αρσενικού σε ένα σπίτι με τρεις γεροντοκόρες αριστοκρατικής καταγωγής και μια υπηρέτρια. «Μαύρος κόκορας μπήκε στο σπίτι». Από εκεί και πέρα, το σουρομάδημα κι ο χαμός είναι αναπόφευκτα. Η εξ ορισμού ανταγωνιστική ανθρώπινη φύση, η κατακτητική μανία του αρσενικού, η ανάγκη για επικράτηση του στερημένου, η άνευ όρων δίψα του κομπλεξικού να επιβεβαιωθεί ταπεινώνοντας τους άλλους. Όλ’ αυτά με χιούμορ, με κωμικά γκανγκ, με μια επίστρωση μπουρλέσκ, με ευθείες παραπομπές στον βωβό κινηματογράφο.

Οι σχέσεις των δύο φύλων, ο τυφλός καταστροφικός κι αυτοκαταστροφικός ερωτικός πόθος, η άσκηση εξουσίας πάνω στα άλλα ανθρώπινα όντα, το ένστικτο το ερωτικό όταν – ελλείψει υγιών συναισθημάτων – μεταστρέφεται σε ένστικτο θανάτου και καταστροφής. Έχει γραφτεί ότι το Κακό πάνω στη Γη οφείλεται στη Γνώση χωρίς Αγάπη, όταν το μυαλό και η καρδιά δεν επικοινωνούν, όταν η εξυπνάδα μεταπίπτει σε πονηριά και κόβει τη γέφυρα με την αγαθότητα.

Ο φασισμός, εκτός από μια κοινωνική μάστιγα, από καρκίνωμα σε εποχές φτώχειας κι ανεργίας, είναι και μια υφέρπουσα δύναμη του συλλογικού ανθρώπινου υποσυνείδητου, δύναμη διόλου αμελητέα, αφού όπως έδειξε ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν στο «Αυγό του φιδιού», δεν πεθαίνει ποτέ, απλώς κοιμάται.

Ήταν όλοι τους υπέροχοι! Ηθοποιοί που θα μπορούσαν να σταθούν στο λονδρέζικο Γουέστ-εντ, στο Μπρόουντγουέι, στο Χόλυγουντ, οπουδήποτε. Η Ελλάδα έχει τόσο καλούς καλλιτέχνες, που μόνον ο περιορισμός της γλώσσας κι ο αρχαιοελληνικός φθόνος τους εμποδίζουν να λάμψουν. Απόλαυσα τον Θανάση Κουρλαμπά ως Εμερεντζιάνο Παροντσίνι. Τον εξαίρετο αυτόν και σεμνό άνθρωπο του θεάτρου τον είχα επισημάνει πριν από χρόνια στο «Αμφι-θέατρο» του Σπύρου Ευαγγελάτου (ο οποίος έχει ανακαλύψει κι αναδείξει πολλά ταλέντα). Ένας τόσο πειθαρχημένος κι εκφραστικός ηθοποιός αξίζει τα καλύτερα. Το ευρύ κοινό θα τον κερδίσει μόλις του δοθεί η δυνατότητα να απευθυνθεί σ’ αυτό.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Από τις κυρίες, δεν θα ξεχωρίσω καμμία. Κατά σειράν αρχαιότητος (από πλευράς ηλικίας ρόλων): Η Στέλλα Χατζημιχελάκη, ως Φορτουνάτα, έδωσε υπέροχα τη μετάβαση της στερημένης γεροντοκόρης που διδάσκει γαλλικά στις καλόγριες σε κακοποιημένη σεξουαλικώς σύζυγο που δεν αντέχει την κατακτητική βία του πολιορκητικού κριού του αντρός της. Η Μαρία Καρακίτσου, ως Καμίλα, ισορρόπησε με ακροβατικό τρόπο μεταξύ αποτυχημένης μπαλαρίνας, καθηγήτριας λατινικών και πεινασμένης για έρωτα. Τρία σε ένα, κι όλα αυτά με έναν αξιοθαύμαστα αρμονικό και αληθοφανή τρόπο. Η πανύψηλη και κινηματογραφικά εκφραστική Θεοδώρα Σιάρκου ως Ταρσίλα έδωσε μία απολύτως ρεαλιστική νότα σε αυτό το κωμικό ψυχόδραμα υψηλών ενδοσκοπήσεων και βαθέων …διεισδύσεων. Όχι, το σεξ δεν αποδίδεται πορνικά επί σκηνής. Μόνον σχηματικώς κι αφαιρετικώς. Ουδέν γεννητικόν όργανον αποκαλύπτεται. Ευτυχώς. Έχω βαρεθεί να πηγαίνω στα θέατρα και να βλέπω κακοστημένα γυμνά εις άγραν θεατών. Έλεος θεατρώνες και θεατράνθρωποι. Δεν απευθύνεσθε σε σεξουαλικώς στερημένους. Το αντίθετο. Οι άνθρωποι που συνήθως πάνε στο καλό θέατρο έχουν λύσει προ πολλού τα ερωτικά τους, τουλάχιστον σε επίπεδο …πρακτικής. Ως προς αυτό, οι απελευθερωμένοι άνθρωποι γελούν στην απολαυστική παράσταση του «Φούρνου». Οι στερημένοι δεν ξέρω τι κάνουν.

Εκπληκτικά γραφικοί οι Ευγενία Μαραγκού και Γιώργος Σκυριανός στο ρόλο της υπηρέτριας και του κουμπάρου-γιατρού «έγραψαν» επί σκηνής κι «έδωσαν ρέστα».

«ΜΕΦΙΣΤΟ», όπως λέμε «ο διάβολος μέσα μας».

Posted by grafei on 17:12 in Θέατρο, Λογοτεχνία, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

 μεφιστο

Από τον κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

Ο έμπειρος σκηνοθέτης Νίκος Μαστοράκης, ειδικός στο να κινεί με ευελιξία και πλαστικότητα μικρά σύνολα ηθοποιών, αναμετρήθηκε αυτή τη φορά με μια γιγαντιαία παραγωγή της Αριάν Μνουσκίν, που βασίστηκε στο μνημειώδες για το ναζισμό μυθιστόρημα του Κλάους Μαν, που είχαμε δει προ εικοσαπενταετίας και στον κινηματογράφο με τον καταπληκτικό ηθοποιό Κλάους Μαρία Μπραντάουερ, που αφού έπαιξε το ρόλο της ζωής του χάθηκε αμέσως μετά, ακριβώς όπως και το ιστορικό πρόσωπο του μοντέλου για τον μυθιστοριογράφο. Μέσα από πολλαπλές αναγνώσεις του ίδιου μυθοπλαστικού κειμένου, που λειτουργεί όμως ως μαρτυρία της εποχής του συγγραφέα και των ηρώων του, ανα-δημιουργείται ένα πολλαπλό μετά-κείμενο ανοικτό σε κάθε συμπαραδήλωση και ταιριαστό σε ανάλογα συμφραζόμενα. Και σήμερα αναβιώνει ο φασισμός, ως υποπαράγωγο της οικονομικής δυστοκίας αστικών κι αγορτικών κοινωνικών στρωμάτων που μετατρέπονται αυτόχρημα σε λούμπεν και υπό-κοσμος μπαίνοντας για μια γενιά στο περιθώριο της Ιστορίας, αδρανοποιούνται, ανίκανοι να επηρεάσουν το ιστορικό γίγνεσθαι και τρέφονται με ψίχουλα από το τραπέζι των πλουσίων. Αυτές οι παράπλευρες ανθρώπινες απώλειες ενός ακήρυχτου πολέμου ανακατεύουν τον βούρκο στο συλλογικό υποσυνείδητο κι από εκεί αναδύονται κάθε λογής τέρατα: οι Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες του Φόβου, η Σκύλλα και η Χάρυβδη της Μισαλλοδοξίας και της Δυσανεκτικότητας των άλλων, η ποινικοποίηση του διαφορετικού, η εξάπλωση του κοινωνικού φθόνου ως ψώρας που κατατρώει τον αφυδατωμένο και λυμφατικό κοινωνικό ιστό.

Από αυτή την άποψη, η υπερ-παραγωγή του Εθνικού μας Θεάτρου με τον λακωνικό και σαφή τίτλο «Μεφίστο» μας αφορά όλους, όλους όσους ζούμε σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς και προκειμένου να μην επαναλάβει η Ιστορία τον εαυτό της, καλόν είναι να δούμε πώς θα αποφύγουμε τα καινούργια κρεματόρια, τους φούρνουν που πυροδοτούνται και τροφοδοτούνται τακτικά με ανθρώπινη σάρκα, ακόμα κι αν δεν είναι – για την ώρα, όχι ακόμα – η δική μας.

Το φαινόμενο του μικροαστικού εφησυχασμού είναι και η αιτία πολλών παλινωδιών και παλινδρομήσεων του ανθρώπινου πολιτισμού στον άνθρωπο των σπηλαίων, όπου το «δίκαιο του ισχυροτέρου» και το «σώζων εαυτόν σωθήτω» καταργεί ηκαταλύει ουμανιστικά ιδανικά κι ανθρωπιστικούς θεσμούς.

Επειδή οι «καιροί ου μενετοί», ας σπεύσουμε να διαβάσουμε τα κλασικά αριστουργήματα, να δούμε τις παραστάσεις που βασίζονται σε αυθεντικό βιωματικό υλικό, να διδαχθούμε εγκαίρως, ν’ αποφύγουμε τη στραβοτιμονιά που θα εκτρέψει για άλλη μια φορά ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Δεν θα κρίνω την παράσταση και τις όποιες ατέλειές της. Ούτε θα εξάρω ούτε θα καταβαραθρώσω ερμηνείες ηθοποιών που κάνουν ό,τι μπορούν κι αποδίδουν τα βέλτιστα. Είναι τόσο επείγουσα η εμπέδωση του νοήματος, που τα παράσιτα στη μετάδοση του μηνύματος περνούν απαρατήρητα.

Σπεύσατε λοιπόν στο «Μεφίστο» του Εθνικού. «Οι Γερμανοί ξανάρχονται» κι όπως έλεγε στην καταπλητκτική αυτή ασπρόμαυρη ταινία ο αείμνηστος ηθοποιός Τσαγανέας: «Άνθρωποι, άνθρωποι, προς τι το μίσος κι ο αλληλοσπαραγμός; Όλοι άνθρωποι ήμεθα. Τέκνα του ιδίου Θεού…». Ας το θυμηθούμε κι ας το εμπεδώσουμε όσο ακόμα είναι καιρός.

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

ΜΟΝΜΑΡΤΡΗ-ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ-ΠΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΆΙΦΕΛ-ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ-ΠΑΡΙΣΙ-ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΓΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΟΜΟΝΗΣ

Posted by grafei on 16:30 in Εικαστικά, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

didierMONMARTRE

Από τον κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

DIDIERtoureiffel

Όταν ένας έμπειρος εικαστικός, σκηνογράφος που συνεργάστηκε με την Αριάν Μνούσκιν και το περίφημο «κολλεκτιβίστικο» «Θέατρο του Ήλιου» συναντά έναν έλληνα ποιητή κι εικαστικό που ειδικεύεται στα κολλάζ και ζωγραφίζουν από κοινού (όχι παράλληλα όπως ο Βαν Γκογκ και ο Γκωγκέν) αλλά στο ίδιο ταμπλώ, τότε τα πράγματα είναι από ενδιαφέροντα έως …ερεθιστικά. Ένας τσολιάς (κοκκινό-ασπρος) ανεβαίνει τα γκρίζα σκαλοπάτια της Μοναμάρτρης κι ο περίφημος καθεδρικός της Σακρέ Κερ αντικατοπτρίζεται σε ένα ασημένιο κουτάλι, όταν πυρά από οπλοπολυβόλα γαζώνουν (ευτυχώς μόνον εικαστικώς!) τον πύργο του Άιφελ και τα όργανα της τάξεως κραδαίνουν γκλομπ κατά (θεατών-απεργών-οδοιπορούντων-διαμαρτυρόμενων)… Κι όταν όλα αυτά συνδυάζονται με «πλαστικά» γλυκά ζωγραφισμένα με χρώματα που παραπέμπουν στις συνθετικές χρωστικές της σύγχρονης ζαχαροπλαστικής, εεε, τότε φίλοι μου το αποτέλεσμα γίνεται κάτι παραπάνω από ερεθιστικό. Γίνεται γαργαλιστικό του εγκεφάλου κι αναγκάζει τον θεατή να συνδημιουργήσει στον ταραγμένο από την Κρίση εγκέφαλό του έναν ιδιωτικό κόσμο φυγής κι επανεφεύρεσης της πραγματικότητας. Οι καιροί που ζούμε είναι δύσκολοι και μεταβατικοί. Κάτι καινούργιο αναδύεται και το παλιό δεν πληροί πλέον τις προδιαγραφές της αισθητικής ευωχίας. Από την άλλη… όλα έχουν γίνει κι όλα έχουν ειπωθεί. Απομένει μόνον η διαδραστική συνδημιουργία. Περιμένω στις γκαλερί του άμεσου μέλλοντος, γιατί όχι κι εδώ στην επαρχιακή κι επαρχιώτικη Αθήνα να εκθέτουν κάθε βράδυ ταμπλώ που θα συμπληρώνονται ή θα επιζωγραφίζονται από τους θεατές και θα πωλούνται αυθημερόν ως προϊόντα μιας χρήσεως, όπως έχει καταντήσει και η Τέχνη στις μέρες μας. Είναι τόσο καταιγισμένη η ματιά μας από εικόνες που κορέστηκε η όρασή μας και προβάλλει προς τα έξω το εσωτερικό τοπίο μάλλον παρά προσλαμβάνει το εξωτερικό, ειδικά όταν εκείνο καθίσταται κοινότοπο και τουριστικό τρόπον τινά. Αυτές οι σκέψεις μου γεννήθηκαν στο vernissage που διοργάνωσε η  Gallery Genesis παρουσιάζοντας την κοινή έκθεση των Didier Martin και Αντώνιου Ρουσοχατζάκη.

paris-athenes-mazi-stin-gallery-genesis

Ενδιαφέροντα τα έργα, ειδικά η μεικτή τεχνική, η επιλογή των υλικών, η αλληλεπικάλυψη και συμπλήρωση δύο εικαστικών τελείως διαφορετικών. Ακόμα πιο ενδιαφέρουσα η κίνηση του κόσμου στη στενόμακρη αίθουσα και στο πεζοδρόμιο, μου θύμισε τον αφορισμό του Όσκαρ Ουάϊλντ: «Στα εγκαίνια ζωγραφικής ή δεν βλέπεις τους πίνακες ή – ακόμα χειρότερο – δεν βλέπεις τον κόσμο!». Μην τη χάσετε (την έκθεση ζωγραφικής εννοώ – ο κόσμος κινείται σε άλλα γεγονότα).

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

eikastiki-diadromi-apo-to-parisi-stin-athinaEROS

Info:

Η πρώτη κοινή έκθεση με τον Didier Martin, με τίτλο «Μαζί» εγκαινιάστηκε στην γκαλερί «Cerisier» στο Παρίσι, τον Νοέμβριο του 2013.

Ο Didier Martin, πτυχιούχος της Ecole National Superieure d’ Arts et Metiers, έχει λάβει το βραβείο Moliere για την παράσταση του Theatre du Soleil «Tambours sur la Digue». Σκηνικά που σχεδίασε για τα θέατρα Odeon, Chatelet και Trocadero στο Παρίσι έχουν ξεχωρίσει, ενώ οι συνεργασίες του με τον James Ivory, τον Bertrand Tavernier και τον Γιάννη Κόκκο έχουν συζητηθεί στον γαλλικό Τύπο. Από την εξοχική κατοικία του Mick Jagger μέχρι το σχεδιασμό του κήπου της Bernadette Chirac, τα δάχτυλά του φλέγονται με δημιουργικές πινελιές. Τα σχέδια του για τα ντεκόρ των ντεφιλέ της Chanel φιλοξενούνται στο αρχιτεκτονικό γραφείο Studio 54, με το οποίο συνεργάζεται.

Ποιητής και εικαστικός, ο Αντώνιος Ρουσσοχατζάκης έφτιαξε το πρώτο του κολάζ, όταν ήταν πέντε ετών, το πρώτο του ποίημα στην ηλικία των δέκα, ενώ το πρώτο του κείμενο δημοσιεύτηκε στο Βήμα στα δώδεκα του χρόνια. Έκτοτε, έχει δημοσιεύσει περίπου 1.000 κείμενα και συνεντεύξεις σε εφημερίδες και περιοδικά και έχει δημιουργήσει γύρω στα 10.000 κολάζ. Τα μικρότερα έχουν σταλεί σε φίλους ταχυδρομικά και τα μεγαλύτερα έχουν εκτεθεί στο Λονδίνο, το Παρίσι και την Αθήνα. Σπούδασε «Performance Arts» στο Goldsmiths College, στο Λονδίνο, όπου και τελείωσε το πρώτο του βιβλίο, «Konitsa, my love». Είναι συγγραφέας πέντε βιβλίων (διηγήματα, ποιήματα, μυθιστορήματα), κάποια από τα οποία έχουν μεταφραστεί στο εξωτερικό.

 

Η έκθεση, που θα διαρκέσει έως τις 18 Οκτωβρίου αποτελεί ένα συγκερασμό ζωγραφικής και ποίησης, Παρισιού και Ελλάδος.

Γκαλερί Genesis: Χάρητος 35 – Κολωνάκι, τηλ.: 211 7100566. Ώρες λειτουργίας: Τρίτη, Πέμπτη και Παρασκευή: 11:30 – 22:00, Τετάρτη και Σάββατο: 11:30 – 15:30.

Κριτική στην εικαστική δουλειά της Γεωργίας Καρανίκα, μόνιμη έκθεση Γκαλερί Σκουφά (Κολωνάκι), Αύγουστος 2014.

Posted by grafei on 13:34 in Εικαστικά, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

από την
Αγγελική Κομπόχολη,
Δρ Πανεπιστημίου Αθηνών-Φιλόλογος

ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΡΑΝΙΚΑ 1 ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΡΑΝΙΚΑ 2

Η Γεωργία Καρανίκα είναι μία χαρισματική εκπρόσωπος της εικαστικής τέχνης που κατορθώνει να μας εκπλήσσει κάθε φορά με την ομορφιά και τη δυναμική της δουλειάς της. Σμιλεύοντας πάνω στο χαρτί έργα σε έντονα χρώματα δημιουργεί, με μοναδική πλαστικότητα, ένα είδος καλλιτεχνικής μικρογλυπτικής που αιχμαλωτίζει με τη μαγεία της το βλέμμα των θεατών της. Και μιλάμε για μία τέχνη παμπάλαιη και ένα υλικό που έχει αγαπηθεί πολύ σε όλες τις εποχές και απ’ όλους τους λαούς. Γιατί το χαρτί δεν αποτελεί μόνο την ιδανική επιφάνεια για να αποτυπώσει ο άνθρωπος τη σκέψη του ή να απεικονίσει τη φαντασία του, αλλά επιπλέον έχει συχνά από μόνο του την τελειότητα ενός μικρού έργου τέχνης, κι ας θυμηθούμε εδώ τις μάσκες καρναβαλιού από πεπιεσμένο χαρτί της Βενετίας με τη μυστηριακή γοητεία που αποπνέουν, τα περίτεχνα γιαπωνέζικα οριγκάμι, αριστουργηματικά χειροτεχνήματα κατασκευασμένα από το ίδιο υλικό ή τις καταπληκτικές χάρτινες φιγούρες του ταϋλανδέζικου θέατρου Σκιών, φτιαγμένες με ανθρώπινη μαστοριά και σεβασμό στην παράδοση. Σε όλες τις περιπτώσεις το χαρτί, ως αντικείμενο αισθητικής απόλαυσης, ύλη από τη φύση της «αγνή και άσπιλη» κατά τους ειδικούς, ευαίσθητη σαφώς στη χρήση της, αξιοποιείται με τρόπο μοναδικό στην καλλιτεχνική του έκφραση, συμβολίζοντας ευφυώς την συνύπαρξη των αντιθέτων, το εφήμερο και το αιώνιο, το κοινότοπο και το ιερό, μία αντιθετικότητα που διαπνέει την τέχνη του και την χαρακτηρίζει. Σε αυτό λοιπόν το υλικό, με όλους τους συμβολισμούς και τις αξίες που περικλείει, και κυριότερη αυτήν της ιερότητας, που μας κληροδοτείται κυρίως μέσα από τη λατρευτική του προσφορά σε Δύση και Ανατολή, η Γεωργία Καρανίκα ανασυνθέτει την έκφραση της δικής της καλλιτεχνικής ευφυΐας αποτυπωμένης με ευγένεια και λεπτότητα. Η τελευταία της δουλειά, που παρουσιάστηκε με πολύ μεγάλη επιτυχία στο Μέγαρο Μουσικής, σε μόνιμη έκθεση στην γκαλερί Σκουφά, στο Κολωνάκι, ασχολείται με το φόρεμα και τις ιδιαιτερότητές του, ιδιαιτερότητες αναδομημένες εικαστικά σε ευφάνταστες καλλιτεχνικές συνθέσεις, με απρόσμενους συνδυασμούς χρωμάτων και υλικών (πέρα από τη βασική ύλη, το χαρτί) που αποπλανούν, στην κυριολεξία, τη ματιά μας. Πολύ περισσότερο όμως από ένα εντυπωσιακά όμορφο στην αισθητική του ανακάτεμα χρωμάτων και υλικών, οι χάρτινες φιγούρες της Γεωργίας Καρανίκα αρθρώνουν εύηχα τη δική τους ζωγραφική γλώσσα και γίνεται το φόρεμα της ένας κόσμος ολόκληρος, ένας κόσμος με ενέργεια και νόημα, που μέσα από την τέχνη της δημιουργού, εκφράζει τον άνθρωπο στο βάθος και την πληρότητά του. Θα υποστηρίξω ότι η μεγαλύτερη μαγεία σε σχέση με τη ζωγραφική, και την τέχνη γενικότερα, πολλές φορές έχει να κάνει με την ίδια τη ζωή του καλλιτέχνη. Γιατί είναι αυτός που κατορθώνει μέσα από τη δική του ματιά να αναδομήσει, κυριολεκτικά να μετασχηματίσει, τη δική μας οπτική στα πράγματα, που συχνά εγκλωβίζεται σε εύγλωττα σχήματα και «κλισέ». Και γίνεται τότε η δουλειά του η ελπιδοφόρα εκείνη ενθαρρυντική νέα θεώρηση, που κατορθώνει να αποσπά την προσοχή του νου μας από τις κατεστημένες και πάγιες αντιλήψεις, που συχνά καταντούν φυλακές του εσωτερικού μας κόσμου. Αν οι διαπιστώσεις αυτές είναι δεδομένες για κάθε τέχνη, πολύ περισσότερο ισχύουν στην εικαστική τέχνη, που κατορθώνει με την αδιόρατη δύναμη του χρώματος και των υλικών που χρησιμοποιεί, να διεισδύει βαθιά στον ψυχισμό μας και να τον μεταμορφώνει, «μπολιάζοντάς» τον πρώτα-πρώτα με αισθητική και εικαστική χαρά, με χαρά θεάματος. Από την άποψη αυτή η δουλειά της Καρανίκα είναι ένα κόσμημα ψυχής κι η έκθεσή των έργων της μία έκθεση που αναμφίβολα δεν πρέπει να χάσουμε.

Κριτική στην εικαστική έκθεση του Καλλιτεχνικού Εργαστηρίου του Ν. Κληρονόμου. Μουσείο Εθνικής Αντίστασης Ηλιούπολη, Καλοκαίρι 2014.

Posted by grafei on 14:11 in Εικαστικά, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

από την
Αγγελική Κομποχόλη,
Φιλόλογο-Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1

O Nικόλας Κληρονόμος, γνωστός και καταξιωμένος ζωγράφος, δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Με ένα πλούσιο καλλιτεχνικό έργο μας έχει δώσει εξαίρετα δείγματα της τέχνης του σε αθηναϊκές (και όχι μόνο) ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, στο σχεδιασμό σκηνικών, κοστουμιών και φωτισμών για θεατρικές παραστάσεις, στη φιλοτέχνηση εξωφύλλων λογοτεχνικών και σχολικών βιβλίων, μουσικών εκδόσεων, προγραμμάτων και θεατρικών αφισών, αλλά και σε πολυάριθμες άλλες εικαστικές εκδηλώσεις και δραστηριότητες που δικαιώνουν τη φήμη αλλά και το σεβασμό στο πρόσωπό του ως ενός από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους Έλληνες δημιουργούς. Εξίσου πολύτιμη όμως είναι και η διδακτική του ενασχόληση, και ξέρουμε ότι ο ίδιος διδάσκει ως καθηγητής στην ιδιωτική και δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση, κι επίσης ως συντονιστής σεμιναρίων σε Πολιτιστικούς οργανισμούς Δήμων ανά την Ελλάδα, και με αυτήν την ιδιότητα θα τον μνημονεύσω εδώ, με αφορμή την πολύ ωραία καλοκαιρινή έκθεση ζωγραφικής που παρουσιάσθηκε στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης στην Ηλιούπολη, από μαθητές του Καλλιτεχνικού εργαστηρίου του Δήμου Ηλιουπόλεως που διευθύνει ο ίδιος. Μία έκθεση η οποία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από πολλές απόψεις, θα σταθούμε όμως σε δύο.
Συγκεκριμένα, το πρώτο και αξιοπρόσεκτο κομμάτι της έκθεσης αφορά τον ίδιο τον θεματικό προσανατολισμό της, που δίνει έμφαση στον δημιουργό μεμονωμένα, στην προκειμένη περίπτωση τον σπουδαστή, επιτρέποντας στον θεατή να παρακολουθήσει κάθε ένα από τα στάδια που προηγείται της εικαστικής δημιουργίας, το προσχέδιο με άλλα λόγια της εικαστικής εργασίας, αλλά και την τελική της μορφή, την εξέλιξη δηλαδή της αισθητικής ματιάς κάθε μαθητή, όπως αυτή προκύπτει από τη μελέτη των σχεδιαστικών και ζωγραφικών τεχνικών πάνω στο Ελεύθερο Σχέδιο και στο Χρώμα. Επιπλέον, η έκθεση καινοτομεί και επιτρέπει στους τελειόφοιτους σπουδαστές του εργαστηρίου να παρουσιάσουν σε θεματικές ενότητες τις δημιουργίες τους (όπου κάθε θεματική αναπτύσσεται σαν μία μικρή ατομική έκθεση από τον κάθε μαθητή), έτσι ώστε να αποτυπώνεται με οπτική σαφήνεια όλη η εικαστική τους πορεία, αλλά κυρίως-το σπουδαιότερο-η σκέψη που εμφαίνεται πίσω από αυτήν, αναδεικνύοντας με τον τρόπο αυτό την καλλιτεχνική ιδιαιτερότητα και την αυτονομία του καθενός ξεχωριστά. Σημαντική εδώ η συμβολή του δασκάλου, του Νικόλα Κληρονόμου, ο οποίος φανερά μυεί τους μαθητές του σε μία «αγωγή της αισθητικής», και αντίστροφα σε μία «αισθητική της αγωγής» (για να χρησιμοποιήσω αυτούς τους τόσο εύστοχους όρους μιας σημαντικής παιδαγωγού της σύγχρονης εικαστικής κουλτούρας, της Μάχης Κάνιστρα) κατορθώνοντας ο ίδιος με την ακτινοβολία της διδασκαλίας του και το αναμφισβήτητο εικαστικό του ταλέντο να μετατρέψει την παιδευτική διαδικασία σε τέχνη. Γεγονός που αντανακλάται στο άρτιο, αισθητικά, ύφος που αποπνέει η εικαστική έκφραση κάθε μαθητή.
Η δεύτερη επισήμανση αφορά γενικότερα την σπουδαιότητα των συλλογικών εκθέσεων μαθητών εικαστικών εργαστηρίων, καθώς αυτές πέρα από μία απλή προβολή του ιδεατού στην πραγματικότητα συνιστούν εθνογραφική σπουδή κι ακριβή αποτύπωση της σύγχρονης ανθρωπολογικής ματιάς, αυτούσιας ή επεξεργασμένης, κι από την άποψη αυτή αποκτούν ξεχωριστή επιστημονική σημασία. Αν ο ναΐφ λαϊκός ζωγράφος γίνεται ο φορέας κι αποτυπωτής του πολιτισμού της εποχής του, κι από την άποψη αυτή μία πολύτιμη πηγή πληροφοριών από εθνολογικής απόψεως, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο λειτουργούν οι σημερινοί «ερασιτέχνες» ζωγράφοι μαθητές των εικαστικών εργαστηρίων, μέσα από την οπτική σημειολογία των συμβόλων τους, εκφραστές του πολιτισμού τους και του τρόπου που αυτός, σε συνέχειες, έχει αφομοιωθεί μέσα τους.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, αποτυπωμένο με εικαστική δύναμη και αισθητική χάρη στους πίνακες της Φώφης Μορφάκη, μιας από τις συμμετέχουσες σπουδάστριες της έκθεσης και πολύ αξιόλογης νέας δημιουργού, αφορά το ίδιο το λαϊκό αντικείμενο στην εικαστική του αναπαράσταση, είτε είναι ένα θυμιατήρι είτε είναι ένα κανάτι νερού ή ένα αγγείο λαδιού ή ένα απλό φθηνό κεραμικό βάζο λουλουδιών, από τα συνηθισμένα της διακόσμησης των αγροτικών νοικοκυριών των μέσων του προηγούμενου αιώνα. Φαίνεται με ενάργεια εδώ πως η ελληνική λαϊκή τέχνη, «αποκρυστάλλωμα μακραίωνης καλλιτεχνικής επεξεργασίας», σύμφωνα με την σπουδαία μουσειολόγο Πώπη Ζώρα, εμπεριέχοντας τις υποσυνείδητες μνήμες παλαιότερων εξελικτικών πολιτισμικών φάσεων υφέρπει με διαχρονική εμβέλεια στην καλλιτεχνική συνείδηση των σύγχρονων δημιουργών, δίνοντας με δύναμη τα σύμβολά της. Σύμβολα, σαφώς μετασχηματισμένα, που ωστόσο ακόμα κι όταν η φθορά του χρόνου τα έχει απογυμνώσει από το αρχικό τους περιεχόμενο, διατηρούν το μυστικό –συχνά μεταφυσικό τους- νόημα και το ιδιαίτερο σημειολογικό τους βάρος, δίνοντας τη δυνατότητα στον δημιουργό, συγκεκριμενοποιώντας τα οπτικά νοήματα που θέλει να μεταδώσει, να βγει από τα περιχαρακωμένα όρια του «εγώ» και να επικοινωνήσει με τον κόσμο που τον περιβάλλει. Ακόμα κι όταν αυτός είναι ο μοντέρνος, σύγχρονος, «προοδευμένος», κόσμος της απρόσωπης τεχνοκρατίας. Κι εκεί το παραδοσιακό βρίσκει τρόπους να διεισδύσει.

H καλοκαιρινή «άνοιξη» του αθηναϊκού (απόκεντρου) αστικού θέατρου.

Posted by grafei on 14:08 in Θέατρο, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

από την
Αγγελική Κομποχόλη,
Φιλόλογο-Δρ. Λαογραφίας.

Η μικρή μας πόλη

Θα τολμούσα να χρησιμοποιήσω τον όρο «απόκεντρο» αναφερόμενη σε έργα και παραστάσεις που ανεβαίνουν σε θέατρα στην περιφέρεια της Αθήνας (και του Πειραιά, ο οποίος για λόγους οικονομίας συμπεριλαμβάνεται στον χαρακτηρισμό «αθηναϊκό αστικό θέατρο»), ή τουλάχιστον σε θεατρικούς χώρους αρκετά απομακρυσμένους από αυτό που θα αποκαλούσαμε «θεατρική πιάτσα»-κι είναι γεγονός ότι μία πληθώρα σκηνών και χώρων που πειραματίζονται με νέα είδη θεάτρου (και παράλληλα φιλοξενούν σεμινάρια, ομιλίες, εικαστικές εκθέσεις, μουσικές παραστάσεις κ.α.) έχουν διαφοροποιήσει σημαντικά το θεατρικό τοπίο, της Αθήνας τουλάχιστον, με πολύ ενδιαφέρουσες εναλλακτικές προτάσεις. Η ξαφνική και απρόβλεπτη οικονομική κρίση του 2009 σαφώς κι επηρέασε τη θεατρική αγορά, ωθώντας το ελληνικό θέατρο σε μία περίοδο αποτίμησης και επαναπροσδιορισμού της δικής του φυσιογνωμίας, με το μοντέλο των μεγαλεπήβολων θεατρικών παραγωγών να καταρρέει και αυτό των μικρών θεατρικών πολυχώρων να ανθίζει, κατακτώντας τα τελευταία χρόνια με συνεχώς αυξανόμενες τάσεις τη θεατρική αγορά. Παραστάσεις χαμηλού οικονομικού προϋπολογισμού νεοσύστατων θεατρικών ομάδων που απαρτίζονται κατά κύριο λόγο από νέα παιδιά , τα οποία επιδίδονται σε καινοτόμες και ενδιαφέρουσες πειραματικές προσπάθειες, προσελκύουν το ενδιαφέρον του θεατρόφιλου αθηναϊκού κοινού που τις ενισχύει και τις επιβραβεύει. Και όχι άδικα. Σε πολλές περιπτώσεις οι μικρές αυτές περιφερειακές παραστάσεις απαλλαγμένες από το θεατρικό βάρος του ονόματος των «μεγάλων και διάσημων πρωταγωνιστών», «των μεγάλων και διάσημων σκηνοθετών», «των μεγάλων και διάσημων παραγωγών», με τη σεμνότητα στην πρόθεση και την καλλιτεχνική καθαρότητα στην προσέγγιση, μας δίνουν διαμάντια θεατρικού λόγου και χαρά στην απόλαυση της θεατρικής δράσης. Και θα μνημονεύσω ενδεικτικά τρεις τέτοιες παραστάσεις, που τις παρακολουθήσαμε μέσα στον Ιούλιο και πραγματικά εμπλούτισαν τη θεατρική μας παιδεία. Κι αναφέρομαι στις «Σχέσεις στΟργής», στο θέατρο Διθύραμβος (Μαρούσι) από τη θεατρική ομάδα Ανοικτίρμονες, σε σκηνοθεσία Έφης Νιχωρίτη, στη «Μικρή μας πόλη» του Θόρντον Ουάιλντερ, στο μεγάλο θέατρο της Ελληνογαλλικής Σχολής ZEANNE D’ ARC, ανεβασμένο από τη Φιλολογική Στέγη του Πειραιά σε σκηνοθεσία Μάνου Χατζηγεωργίου και στο «Τι κάνω εγώ εδώ;», της Ε. Μπουρκέν στο Θέατρο της οδού Καυκατζόγλου (Πατήσια), από τη θεατρική ομάδα ΕΚΣΤΑΝ, σε σκηνοθεσία Γιάννη Σταματίου. Και οι τρεις αυτές θεατρικές παραστάσεις ασχολούνται με τις ανθρώπινες σχέσεις, σε ένα βιωματικό κλίμα υψηλής συναισθηματικής έντασης, που επιτρέπει στους σκηνικούς ήρωες να παρουσιάζονται με τρόπο ευθύβολο στην καρδιά του θεατή, άμεσο και εύστοχο. Και οι τρεις, με την ισόρροπη ενεργοποίηση των ρυθμών της κίνησης και των ήχων, κατορθώνουν να δώσουν μία ολοκληρωμένη σκηνοθετική πρόταση που δένει τις ερμηνείες των ηθοποιών σε ένα ομόκεντρο σχήμα, δίνοντας ρυθμό στην ροή των δραματικών πράξεων και διείσδυση στον χαρακτήρα των ηρώων που ζωντανεύουν στη σκηνή. Αποτέλεσμα; Μία γνήσια αισθητική συγκίνηση για τον θεατή, μακριά την μανιέρα και την υπερβολή των «μεγαλόσχημων» ηθοποιών, των «μεγαλόσχημων» θεατρικών παραστάσεων που συχνά παγιδεύονται στη δύναμη της φήμης τους, ακριβώς γιατί σε αυτήν επαναπαύονται. Και στις τρεις παραστάσεις απολαύσαμε-ανέλπιστα-υποκριτές με ευδιάκριτες (ή επιδέξια καλλιεργημένες) τις θεατρικές τους ικανότητες, και λέω ανέλπιστα, γιατί σε κάποιες περιπτώσεις μιλάμε για ερασιτέχνες ηθοποιούς που συμμετέχουν δημιουργικά σε καλλιτεχνικές ομάδες, όπως συνέβη με τη θεατρική ομάδα της Φιλολογικής Στέγης του Πειραιά, που όμως η σωστή σκηνοθετική καθοδήγηση και η αξιοποίηση του υλικού των ηθοποιών είχε ως αποτέλεσμα μία θαυμάσια υποκριτική προσαρμογή στις ανάγκες και το νόημα του θεατρικού κειμένου. Η διαπίστωση αυτή αφορά και τις τρεις θεατρικές παραστάσεις, οι οποίες αξιοποιώντας την έντονη αντιθετικότητα των πράξεων ζωής στη θεατρική δημιουργία, πέτυχαν να τις μετατρέψουν σε δρώμενα με υψηλές αποκορυφώσεις θεατρικής έντασης και συγκινησιακού λυρισμού: Στις Σχέσεις στΟργής μέσα από ένα αρχέτυπο αποθησαύρισμα σχέσεων και συγκρούσεων (οικογενειακών, φιλικών, ερωτικών, συζυγικών), με μία έξοχη θεματική ύφους και πάθους, αναδεικνύεται η αναγκαιότητα και η δύναμη του Έρωτα στη δημιουργία και στην αντίσταση-κι η αντίσταση ως πράξη διαμαρτυρίας στο πρόσκαιρο, στο φθαρτό και στο μοναχικό με τον Έρωτα να αναβαπτίζεται στην αρχεγονική του σημασία και να γίνεται αισιόδοξη κι ελπιδοφόρα ένωση του «εδώ και τώρα» με το «παντού και πάντα». Η
ίδια συγκινησιακή ανάταση επικρατεί και στη «Μικρή μας πόλη», ειδικά στη σκηνή του νεκροταφείου στην οποία επιτυγχάνεται ένα άλμα στη αισθητική του θεατρικού κοινού, καθώς κίνηση, εκφορά λέξης και δραματική έκφραση, αρμονικά συνταιριασμένες, λειτουργούν με υποκριτική γνώση και εμβάθυνση, σε μία ευφυή σύλληψη του σκηνοθέτη που αναμορφώνει το δραματικό περιεχόμενο. Σε αντίθεση με τα θεατρικά παραδεδομένα, εδώ οι νεκροί συνομιλούν με τους ζωντανούς όρθιοι (κι όχι καθισμένοι σε καρέκλες, όπως συνηθιζόταν μέχρι τώρα σκηνογραφικά), γιατί η ψυχή στη νεωτερική τούτη σκηνοθετική ματιά δε νοείται με κανένα τρόπο εγκλωβισμένη κι οι ηθοποιοί της παράστασης, έξοχα, πειθαρχώντας στην λυρική αυτή εκδοχή στέκονται ανάλαφροι, σαν να υπερίπτανται, αποδίδοντας μοναδικά την εξώκοσμη αίσθηση του Άλλου Κόσμου. Τέλος, στο «Τι κάνω εγώ εδώ;» μας αποκαλύπτεται ένα ρεσιτάλ υποκριτικής ερμηνείας από τη κεντρική ηρωίδα του έργου που υποδύεται η Λαμπρινή Λίβα, παλαίμαχη ηθοποιός του ΚΘΒΕ, η οποία στην κυριολεξία καθηλώνει τον θεατή σε μία σκηνική ερμηνεία με υποκριτικό βάθος, ένταση κι αίσθηση σιωπής, σε μία απερίγραπτη κλίμακα εκφραστικής δεινότητας που λειτουργεί με ακρίβεια υψηλής απόδοσης. Ποιος είπε ότι η Τέχνη δεν ανθίζει στα πιο απρόσμενα μέρη, στις πιο δύσβατες εποχές;

Kριτική στο λεύκωμα «Ο αγαπητός κ. Θ. Κ. Mίντζας», εκδ. του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος (επιμέλεια: Ελένη Μαρτίνου, καλλιτεχνική επιμέλεια: Χάρης Σπυρόπουλος), Αθήνα 2014, σελ. 197.

Posted by grafei on 09:34 in Λογοτεχνία, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

Γράφει η Αγγελική Κομποχόλη, φιλόλογος-Δρ Λαογραφίας Πανεπιστημίου Αθηνών

ΜΙΝΤΖΑΣκομποχόλη

Aν το σπίτι είναι ο χώρος που ο άνθρωπος μεταπλάθει δημιουργικά τη φύση και εξανθρωπίζει το περιβάλλον του, διαδικασία σε τελευταία ανάλυση δημιουργίας πολιτισμού, η ίδια η διακόσμηση του χώρου συνιστά ατομική ποιητική παρέμβαση, η μόνη σύμφωνα με τον MartinHeidegger που «κάνει το κατοικείν του ανθρώπου να είναι κατοικείν». Kι αν ομόλογα, κατά τον Hölderlin, «εντελώς επάξια, αλλά ποιητικά κατοικεί ο άνθρωπος πάνω σε αυτήν τη γη» κι αν η οικία αναγνωρίζεται ως το φυσικό και ψυχολογικό καταφύγιό της ανθρώπινης ύπαρξης, ο στολισμός της αποτελούσε πάντα, και αποτελεί, αισθητική και πνευματική παιδεία, συνειδητή αναδιαμόρφωση του υλικού κόσμου αναγνωριστική της επιρροής που αυτός ασκεί επάνω μας. «Είμαστε διαφορετικοί άνθρωποι σε διαφορετικά μέρη», διατείνεται ο AlaindeBotton, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου φιλοσοφικού στοχασμού, «και αποστολή της αρχιτεκτονικής, κυρίως της εσωτερικής τακτοποίησης του χώρου και της διακόσμησής του, είναι να μας καταστήσει σαφές ποιοι θα μπορούσαμε να είμαστε ιδανικά».

Αν η λοιπόν η αισθητική συνιστά κριτήριο αυτογνωσίας και αποτελεί προϋπόθεση πνευματικής ανέλιξης, είναι σαφές ότι τα λόγια αυτά, όπως και τα παραπάνω, διατυπωμένα με πνευματικό βάθος και ευρύτητα, δικαιώνουν την προσφορά και το έργο ενός πολύ σημαντικού ανθρώπου του πολιτισμού της χώρας μας, του Θεόδωρου Μίντζα, που «έφυγε» από κοντά μας μόλις πριν δύο χρόνια, το έργο του όμως εξακολουθεί να υπάρχει και η επίδρασή του να είναι ηχηρή. Ιδιοκτήτης του ιστορικού παλαιοπωλείου ΑΝΘΕΣ, σε μία χρυσή-σε σύγκριση με τις σημερινές συνθήκες- εποχή της Αθήνας, ήταν ο άνθρωπος που «πάντρεψε» με τρόπο μοναδικό τη δυτική κουλτούρα με την ελληνική λαϊκή παράδοση, καθορίζοντας αποφασιστικά την αισθητική του σύγχρονου νεοελληνικού, εσωτερικού, αστικού χώρου: «Από τα χέρια του πέρασαν και διασώθηκαν λαϊκοί θησαυροί, τα αποκτήματά του, τα σπάνια αλλά και τα ταπεινά, κοσμούν σήμερα μουσεία και ιδιωτικές συλλογές» (σελ. 29) κι «η γωνιά του, το ονειροπωλείον της οδού Πινδάρου, ήταν ένας κόσμος μυθικός, ένας τόπος γεμάτος με λαϊκό οίστρο και συγκίνηση, με ζωντανό, παλλόμενο ακόμη, το ελληνικό χθες» (σελ. 30-32). «Το πρώτο Αν Θες βρισκόταν στο νούμερο 22 μέχρι το ’87 που μεταφέρθηκε στο 24 του ίδιου δρόμου. Μέχρι τότε τα περισσότερα μαγαζιά του είδους είχαν σχεδόν αποκλειστικά ξενόφερτα κομμάτια. Ο Θεόδωρος Μίντζας έχοντας ζήσει πολλά χρόνια στην Ιταλία και γνωρίζοντας το μεγάλο ενδιαφέρον των Ιταλών για τα ιταλικά έπιπλα και αντικείμενα ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε με τα ελληνικά. Ξεκινώντας από τις κασέλες, που είναι βασικό κομμάτι στο ελληνικό σπίτι, σιγά-σιγά επεκτάθηκε και στα άλλα αντικείμενα της λαϊκής ελληνικής τέχνης» (σελ. 64), προβάλλοντας και επαναπροσδιορίζοντας το «χρώμα το ελληνικό» (σελ. 68). Από την άποψη αυτή, λοιπόν, ήταν επιβεβλημένη μία αφιερωματική τιμή στον ακάματο τούτο εργάτη του υλικού πολιτισμού της χώρας, η οποία και έγινε, σε μία πολυτελή και καλαίσθητη έκδοση του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, την επιμέλεια της οποίας την είχαν δύο άνθρωποι που τον έζησαν από πολύ κοντά και στάθηκαν με θαυμασμό, σεβασμό και αφοσίωση στο έργο του. Κι αναφέρομαι στην Ελένη Μαρτίνου και τον Γιώργο Παναγόπουλο, φίλους ζωής του σπουδαίου αυτού συλλέκτη, χάρη στις άκοπες προσπάθειες των οποίων το πολύτιμο αυτό λεύκωμα πήρε σάρκα και οστά.

Κι είναι ένα λεύκωμα που το τιμούν με την παρουσία τους και τον λόγο τους, ευλαβικό αντίδωρο ενθύμησης στον Θεόδωρο Μίντζα, σημαντικές προσωπικότητες των Γραμμάτων και των Τεχνών της χώρας μας-κι αναφέρομαι ενδεικτικά στον Άγγελο Δεληβοριά, την Πέγκυ Ζουμπουλάκη και την Ιωάννα Παπαντωνίου-ενώ ταυτόχρονα παρατίθενται δημοσιογραφικά άρθρα, διαφωτιστικά του έργου του, αποσπάσματα συνεντεύξεων του ιδίου και καλαίσθητες προσωπικές ανέκδοτες φωτογραφίες. Αξίζει εδώ να αναφέρουμε τον συγκινητικό, από τα βάθη της καρδιάς, εισαγωγικό χαιρετισμό της Ελένης Μαρτίνου και την εξίσου πολύ συγκινητική αποφώνηση του Γιώργου Παναγόπουλου.

Για να κατανοήσουμε όμως σε όλη της τη διάσταση την πολύτιμη προσφορά του Θεόδωρου Μίντζα, θα πρέπει να κάνουμε πρώτα μία μικρή ιστορική αναδρομή, ανατρέχοντας στη σύγχρονη νεοελληνική πραγματικότητα όπως αυτή άρχισε να διαμορφώνεται δύο αιώνες πριν, μετά την ανακήρυξη της Αθήνας σε πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Είναι η περίοδος που ορδές, στην κυριολεξία, προσφύγων από τις τουρκοκρατούμενες ακόμα περιοχές του ελλαδικού χώρου και πένητες της ελληνικής υπαίθρου αρχίζουν να συρρέουν και να κατακλύζουν το νέο αστικό κέντρο, κουβαλώντας μαζί τους έναν ατόφιο λαϊκό πολιτισμό, που στοιβάζεται σε πρόχειρες παράγκες αρχικά, κι αργότερα στις πρώτες αθηναϊκές αυλές, δίπλα στα νεόδμητα νεοκλασικά κτήρια των Βαυαρών αρχιτεκτόνων, στολισμένα με το δυτικότροπο κοσμητικό πνεύμα και την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, εξωτερική και εσωτερική. Μια αρχιτεκτονική που, ιδιαίτερα όσον αφορά στον εσωτερική διακόσμηση των χώρων της, είναι περισσότερο επιδεικτική και συλλεκτική στον τρόπο προβολής των αντικειμένων της (διαποτισμένη από την αποικιοκρατική επέκταση και συμπεριφορά της Ευρώπης, με όλη αυτήν την εισαγωγή εξωτικών ειδών από τις νέες χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Αμερικής που διοικεί), παρά χρηστική. Oελληνικός όμως λαϊκός πολιτισμός που μέχρι εκείνη τη στιγμή, συνεχίζοντας το πνεύμα και την νοοτροπία του αρχαίου, εξακολουθεί να είναι χρηστικός (κι έτσι μια περίτεχνα σκαλισμένη κασέλα, στην κυριολεξία ένα έργο τέχνης ενός ανώνυμου λαϊκού καλλιτέχνη, δεν εκτίθεται σε κάποια γωνία για διακοσμητικούς λόγους-καθόλου μάλιστα-παρά μόνο για πρακτικούς, εξυπηρετώντας απλά τις καθημερινές ανάγκες των χρηστών της), στο συναπάντημά του με τον δυτικό υλικό πολιτισμό θαμπώνεται, εντυπωσιάζεται και αρχίζει να τον μιμείται, τις περισσότερες φορές άκομψα και απαίδευτα, δημιουργώντας σε πρώτη φάση μία δυτικότροπη «δανεική» αστική και, συνακόλουθα, μία χαμηλού επιπέδου μικροαστική αισθητική, χάνοντας τη δική του πρωτογενή ομορφιά και αυθεντικότητα. Oεκσυγχρονισμός του Έλληνα κι η άνοδος του βιοτικού του επιπέδου, ειδικότερα στα μέσα του προηγούμενου αιώνα, επιδεινώνουν την τάση αυτή, η οποία επιπλέον αποκτά τον χαρακτήρα ενός νεόκοπου, φανταχτερού και επιδειξιομανούς «νεοπλουτισμού». Την τάση αυτή, καταστροφική στην επέλασή της για το νεοελληνικό αισθητικό προφίλ, έρχεται να ανατρέψει, για να αποκαταστήσει στη συνέχεια, ο Θεόδωρος Μίντζας, μεταξύ πολλών άλλων, ο οποίος, ως άνθρωπος με υψηλή αισθητική παιδεία και πνευματική καλλιέργεια, επαναφέρει και επιβάλλει στο σύγχρονο αστικό σαλόνι, συνώνυμο του καλόγουστου, το νησιώτικο τραπέζι και το ασημοκαπνισμένο γιαταγάνι, αλλά και το κιλίμι και τα παλιά κεραμικά και τα καντηλέρια, και τις σπάνιες κασέλες και τα πορτρέτα του περασμένου αιώνα, όλα, μαζί με άλλα τέτοια αντικείμενα, εκθέματα προς πώληση αριστοτεχνικά τοποθετημένα στο χώρο του παλαιοπωλείου του, το οποίο έτσι αποκτά χαρακτήρα και λειτουργία μουσείου, αναβαθμίζοντας μέσα από τις βιτρίνες του, άλλες φορές ενσυνείδητα, τις περισσότερες όμως κλεφτά και φευγαλέα, την αισθητική κουλτούρα των διερχόμενων περαστικών. Το ίδιο το έκθεμα της βιτρίνας πέρα από σύμβολο και φορέας αισθητικής, γίνεται η πρόκληση (κι η πρόσκληση) στο κοίταγμα, εκ νέου, του επιχώριου υλικού λαϊκού πολιτισμού που, στην περίπτωση των σημερινών Ελλήνων, αν και τον κουβαλούσαμε μέσα μας, πολύτιμη κυτταρική κληρονομιά, αστόχαστα-επιπόλαια θα έλεγα-είχε αποσιωπηθεί.

Aπό την άποψη αυτή είναι ανεκτίμητη η πολιτιστική, πλέον, συμβολή του Θεόδωρου Μίντζα στα σύγχρονα ελληνικά δρώμενα, ο οποίος μέσα από την επαγγελματική του ιδιότητα, τυπικά αυτή του εμπόρου έργων λαϊκής τέχνης, γίνεται στην ουσία συν-δημιουργός της σύγχρονης α-συμπλεγματικής πολιτιστικής ταυτότητας του Έλληνα, απαλλαγμένης από το κόμπλεξ της «επαρχιώτικης καταγωγής» της, αρμονικά συγκερασμένης με την αστική προσαρμογή της.

Αφοπλιστική εδώ η παραδοχή του Άγγελου Δεληβοριά, πρώην διευθυντού του Μουσείου Μπενάκη και καθηγητού Ιστορία Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ooποίος εξαίροντας το έργο και την προσφορά του Θεόδωρου Μίντζα χαρακτηριστικά σημειώνει: «Ο Θεόδωρος ήταν απ’ αυτούς στους οποίους ειλικρινά οφείλω την ανακάλυψη, σε κάποιο βαθμό, και την εξερεύνηση της λεγόμενης «λαϊκής» τέχνης. Ένα εγχείρημα που δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως εύκολο. Στο ξεκίνημα της ανιχνευτικής μου διαδρομής, ωστόσο είχα εξασφαλισμένη τη συμπαράσταση από τον μυθικό τότε κόσμο της Πανδρόσου. ..Ο Θεόδωρος Μίντζας ήταν ένας από τους ιεροφάντες της σταδιακής διαδικασίας με την οποία οδηγήθηκα πειραματικά στην προσωρινή οπωσδήποτε και δοκιμαστική μάλλον επιλογή ενός ουδέτερου, αλλά ευτυχέστερου ονοματισμού: αντί για μία «λαϊκή» τέχνη είναι πολύ πιο σωστό να αναφερόμαστε στην κοσμική τέχνη των αιώνων της ξενικής κατοχής, αντιδιαστέλλοντας έτσι την εκκλησιαστική τέχνη της ίδιας περιόδου. Ο Θόδωρος, αν και αθώος από τέτοιους θεωρητικούς προβληματισμούς, διέθετε μία καθόλου ευκαταφρόνητη πνευματική καλλιέργεια, την οξύτατη όσφρηση του λαγωνικού και το αξιοσημείωτο ενδιαφέρον ενός ερασιτέχνη μελετητή, που σταχυολογεί με επιδεξιότητα ό,τι καλύτερο έχει να επιδείξει κατά τόπους ο υλικός πολιτισμός της Ελλάδας…. Είμαι βέβαιος, άλλωστε ότι θα έγινε ήδη αντιληπτό για ποιους λόγους θα ήταν δύσκολο να λησμονήσω τον Θεόδωρο» (σελ. 42-43). Θα προσέθετα σεμνά για τους ίδιους λόγους που και εμείς θα τον θυμόμαστε σε ένα ταξίδι μαγείας, που «συνεχίζεται» (σελ. 194).

 

«To Πλήρωμα του Φόνου», μία θεατρική παράσταση της Καλλιτεχνικής Ομάδας Αλισίβα, στο Θέατρο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, 14, 15 & 16 Ιουνίου.

Posted by grafei on 14:10 in Θέατρο, Χωρίς κατηγορία | 0 comments

Γράφει η Αγγελική Κομποχόλη

Φιλόλογος-Δρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Εικόνα

Τo θέμα της δολοφονίας γονέων έχει απασχολήσει από πολύ νωρίς τη λογοτεχνική σκέψη, πολύ περισσότερο τη θεατρική πράξη δίνοντας αριστουργήματα υψηλού προβληματισμού από την αρχαιότητα μέχρι τις ημέρες μας (με χαρακτηριστική στη συνείδηση όλων μας τη δραματική μορφή του μητροκτόνου, μαινόμενου από τις ενοχές, Ορέστη), πολύ περισσότερο δε όταν το θέμα αυτό αντικατοπτρίζει βαθιές και αθέατες όψεις της γονεϊκής σχέσης, όπου το θύμα γίνεται θύτης και αντίστροφα. Μέσα στα πλαίσια αυτού του προβληματισμού κινείται το «Πλήρωμα του Φόνου», διασκευή του έργου του Κουβανού José Triana «Η νύχτα των δολοφόνων», που ανεβαίνει για τρεις μόλις παραστάσεις (14, 15 & 16 Ιουνίου) από την Καλλιτεχνική Ομάδα Αλiσίβα, στο θέατρο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Η υπόθεση εκτυλίσσεται στην Κούβα τη δεκαετία του ’50, λίγα χρόνια πριν την Κουβανική Επανάσταση και αφορά μία οικογενειακή υπόθεση, μία από αυτές τις κλειστές οικογενειακές υποθέσεις που κρύβουν πίσω τους μυστικά, συγκαλύψεις και βίαιους οικογενειακούς χαρακτήρες, που κάποτε γίνονται οι ίδιοι ηθικοί αυτουργοί, οπλίζοντας το χέρι του δολοφόνου: Τρεις έφηβες αδελφές, η Λαλώ, η Μπάμπω και η Κούκα, μην αντέχοντας την σκληρότητα της οικογενειακής καθημερινότητας, «σκηνοθετούν» ένα φανταστικό παιχνίδι που στόχο του έχει την «εικονική» δολοφονία των γονέων τους. Στην ελληνική διασκευή του έργου, ευρηματικά και «τραγικά» (με την αρχαία ελληνική έννοια του όρου), η απελπισία προχωρά ένα βήμα πιο πέρα: Γίνεται εγκληματική πράξη (η Λαλώ σκοτώνει τους γονείς) και ειδεχθής φόνος (από τη στιγμή που στρέφεται κατά του γονέα), με τα όρια της ηθικής αυτουργίας όμως και συνυπευθυνότητας «ανοικτά» στον προβληματισμό, την κρίση και την τελική αξιολόγηση: Η ύπαρξη τέτοιων τάσεων εμφωλεύει σε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, η ίδια αυτή μοίρα θα μπορούσε να «χτυπήσει» τον καθένα μας. Κι εδώ ακριβώς έρχεται, ευρηματικά, η σκηνοθετική πρόθεση και πρωτοβουλία, ο θεατής να παρακολουθήσει ως μέλος του ένορκου κοινού, τη δίκη της κεντρικής ηρωίδας, λαμβάνοντας και ο ίδιος την τελική απόφαση, διαμορφώνοντας και ο ίδιος την τελική ετυμηγορία για την ενοχή ή την αθωότητά της. Σε ένα λιτό, σωστά δομημένο, θεατρικό πλαίσιο στήνεται αριστοτεχνικά ολόκληρο το σκηνικό της δίκης (κι εδώ η σκηνογραφική και σκηνοθετική ματιά συμβάλλουν με έξοχο τρόπο στη δημιουργία της υποβλητικής ατμόσφαιρας): Από τη μία πλευρά, η δικαστική αυθεντία, άτεγκτη, σοβαρή, δίκαιη, αδέκαστη φαινομενικά, μέσα στον παραλογισμό του «ηθικά ορθού» κι από την άλλη πλευρά η Λαλώ, η οποία έχει παραδεχθεί την ενοχή της κι είναι έτοιμη για την τελική κρίση, αυτήν που ή θα την απαλλάξει ή θα την θανατώσει. Η ίδια η παραδοχή της ενοχής της ηρωίδας, φέρνει στο έργο την ουσιαστική προβληματική του «τραγικού». Γιατί όπως στην τραγωδία, έτσι και εδώ οι δυνάμεις που συγκρούονται είναι εξίσου νομιμοποιημένες, εξίσου πλήρεις στη λογική αποτίμηση. Αν ήταν η μία νόμιμη, το έργο αυτοστιγμεί θα μετατρεπόταν σε ένα απλοϊκό δράμα, σε ένα μελόδραμα. Η τραγωδία αντίθετα, κι εκεί έγκειται η δραματουργική της υπεροχή, είναι πάντα διφορούμενη, πάντα δίσημη, καθώς τα πάντα μπορούν να αξιολογηθούν κι όλα μπορούν να δικαιολογηθούν ισότιμα: η ίδια η τραγωδία στην εσωτερική της δομή είναι μία δίκη, που εδώ, με ευφυΐα στη σύλληψη, υλοποιείται και πραγματώνεται, παρασταίνεται αυτούσια και δραματουργικά πάνω στη σκηνή. Hέννοια του λάθους, του λάθους που εγκαλεί και σκοτώνει, καθώς το έγκλημα λανθάνει στην ανθρώπινη ύπαρξη, αποκτά ιδιαίτερη αξία, όταν συνδέεται με την έννοια της ευθύνης. Ένας στην ουσία φιλοσοφικός στοχασμός που στο συγκεκριμένο έργο μετουσιώνεται σε θεατρική πράξη, με υποκριτική δεινότητα και μεστό δραματικό λόγο από τους πρωταγωνιστές του έργου. Και ξεκινώ από την Αγγελική Λουκή, που υποδύεται την κεντρική ηρωίδα του έργου, τη Λαλώ, για να συνεχίσω και στους υπόλοιπους ηθοποιούς της παράστασης, την Αμαλία Κωνσταντινίδου (Μπέμπα), την Κατερίνα Ησυχίδου (Κούκα), την Πωλίνα Μελά (Δικαστής), την Ισμήνη Οικονόμου (Α’ κατήγορος) και την Ελευθερία Βαξεβανέρη (Β’ κατήγορος). Όλες τους, σε ένα άρτια δομημένο θεατρικό σύνολο (κι εδώ είναι ανεκτίμητη η σκηνοθετική ματιά που αναδεικνύει ατομικά τον ηθοποιό και ταυτόχρονα τον «συνενώνει» υποκριτικά) προβάλλουν με τη συγκινητική πρόθεση του «ερασιτέχνη» ηθοποιού, του ηθοποιού δηλαδή που «εράται την τέχνη του» (και μόνο με αυτήν την έννοια η χρήση της λέξης «ερασιτέχνης»), τα ιδιαίτερα , βαθιά κρυμμένα, χαρακτηριστικά του ρόλου τους. Το αποτέλεσμα; Καθηλωτικό για τον θεατή. Η άψογη μουσική, εικαστική και σκηνογραφική επιμέλεια (Άγγε
λος Σουλιώτης, Βασίλης Τσάρας) και επιμέλεια φωτισμού (Θωμάς Οικονομάκος) , ο ευσύλληπτος σχεδιασμός των γραφιστικών εφαρμογών στη σχεδίαση της αφίσας και του προγράμματος (Αννέτα Γραβάνη), η άρτια τεχνικά φωτογράφηση (Ουρανία Ησυχίδου) και η καλλιτεχνική ψιμυθίωση (Γεωργία Λουκή-και αποδίδω εδώ στα ελληνικά τους ξενικούς όρους Makeupartistκαι HairStylist μόνο χάριν οικονομίας λόγου) συμβάλλουν στην δημιουργία ενός μοναδικού θεατρικού αποτελέσματος που αξίζει πραγματικά να το παρακολουθήσουμε. Για άλλη μία φορά η Καλλιτεχνική Ομάδα Αλισίβα μας ενθουσιάζει με τη δουλειά της-και εδώ να κάνουμε μία μικρή μνεία σε αυτήν την ιδιαίτερη καλλιτεχνική ομάδα, η οποία από τη στιγμή που ιδρύθηκε (2010), χρησιμοποιώντας τις μεθόδους του θεάτρου επινόησης (devisedtheatre) μας ενθουσιάζει με την έμπνευση στην επιλογή και προσέγγιση των θεμάτων που παρουσιάζει («Κόλαφος εν Λευκώ», 2013).

 

info:

Η Καλλιτεχνική Ομάδα Αλισίβα «ξαναδιαβάζει» το αριστούργημα του Χοσέ Τριάνα «Η Νύχτα των Δολοφόνων». Οι τρεις αδελφές, Λαλώ, Μπέμπα και Κούκα έχουν συνειδητοποιήσει τις ιδιομορφίες της δικής τους οικογένειας, της δικής τους καθημερινότητας. Η μια λιγότερο – η άλλη περισσότερο, όλες όμως ξαφνιάζονται να βλέπουν πάντα τα πράγματα τεντωμένα, λυπηρά. Μέσα στην απελπισία τους δημιουργούν ένα παιχνίδι που σκοπό έχει τη φανταστική δολοφονία των γονιών τους.

Στο «Πλήρωμα του Φόνου» τα παιχνίδια ανήκουν πια στο παρελθόν. Η Λαλώ έχει σκοτώσει τους γονείς της. Για εκείνη ο φόνος δεν είναι παρά ένα σύμπτωμα, μια μορφή αντίδρασης μπροστά στην άδικη καταπίεση. Η Λαλώ πιστεύει πως η πράξη της συνιστά μια αντιβία.

Στην κοινωνία που ζούμε, όμως, κάθε έγκλημα έχει τις συνέπειές του. Το φόνο ακολουθεί η Ανάκριση και την Ανάκριση, η Δίκη. Η Δίκη: ένα καλοστημένο παιχνίδι, σημαδεμένο από μιαν ακαταμάχητη σοβαρότητα. Σε ύφος παράδοξου και σε τόνους παράλογου, σκονισμένοι δικαστές, σύμβολα ενός άτεγκτου δικαιϊκού συστήματος, χαρακτηρίζουν τους αμφισβητίες σαν επαναστάτες, μηδενιστές, κυνικούς καταστροφείς της τάξης. Η Λαλώ παραδέχεται την ενοχή της και ετοιμάζεται να αφεθεί σε μια κρίση, η οποία ή θα την καταδικάσει σε θάνατο ή θα την αθωώσει και θα ζήσει ελεύθερη.

Την απόφαση «αθώα ή ένοχη» θα την πάρει η κοινωνία. Το κοινό της παράστασης, το σώμα των ενόρκων, «βάσει της τιμής και της συνείδησής του καλείται να ενεργήσει χωρίς να επηρεάζεται από φιλία, έχθρα ή χάρη, ούτε για κάποια ιδιαίτερη ωφέλεια ή για άλλη παρόμοια αιτία, αλλά έχοντας στο νου του μόνο τη δικαιοσύνη και την αλήθεια θα ψηφίσει κατά συνείδηση και κατά την ελεύθερη πεποίθηση που θα σχηματίσει από τη συζήτηση, προσφερόμενο εντελώς πιστά και άδολα».

Συντελεστές:

Διασκευή – Σκηνοθεσία: Κατερίνα Ησυχίδου, Αμαλία Φαγογένη
Συγγραφή Κειμένων: Ελευθερία Βαξεβανέρη, Αγγελική Λουκή, Παναγιώτης Μαρκαντωνάτος, Πολίνα Μελά
Μουσική Σύνθεση: Άγγελος Σουλιώτης
Εικαστική & Σκηνογραφική Επιμέλεια: Βασίλης Τσάρας
Επιμέλεια Φωτισμού: Θωμάς Οικονομάκος
Τεχνικοί Σκηνής: Αντώνης Καλογερής, Αμαλία Φαγογένη
Σχεδιασμός Γραφιστικών Εφαρμογών: Αννέτα Γραββάνη
Φωτογραφία: Ουρανία Ησυχίδου
Make Up Design – Hair Stylist: Γεωργία Λουκή

Πρόσωπα Έργου / Ερμηνεία

Λαλώ: Αγγελική Λουκή
Μπέμπα: Αμαλία Κωνσταντινίδου
Κούκα: Κατερίνα Ησυχίδου
Δικαστής: Πολίνα Μελά
A’ Κατήγορος: Ισμήνη Οικονόμου
Β’ Κατήγορος: Ελευθερία Βαξεβανέρη

Info:

Οι παραστάσεις δόθηκαν στο Θέατρο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών
(Πειραιώς 256, Αγ. Ι. Ρέντης, 182 33) στ

14, 15 & 16 Ιουνίου στις 9:30μ.μ.

Η διάρκεια του έργου είναι 75 λεπτά.

Είσοδος ελεύθερη με προαιρετική συνεισφορά. Απαραίτητη η κράτηση θέσεων.
Τηλέφωνο κρατήσεων: 6976.693.765

 

 

 

« Older Entries
Next Entries »

Κατηγορίες

  • Διάφορα
  • Εικαστικά
  • Θέατρο
  • Κινηματογράφος
  • Λογοτεχνία
  • Μουσική
  • Σινεμά
  • Στίχοι
  • Χορός
  • Εκπομπές
  • Χωρίς κατηγορία

Πρόσφατα άρθρα

  • ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ με θέμα «ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΡΑΜΑ ΣΗΜΕΡΑ»
  • Αυτογνωσία
  • Ποίηση, το τελευταίο καταφύγιο πριν τον Αρμαγεδδώνα.
  • ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ στο 54ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΒΙΒΛΙΟΥ τού ΣΕΚΒ στο ΠΕΔΙΟΝ τού ΆΡΕΩΣ
  • Ποιητική κατάθεση ζωής εφάπαξ

Ιστορικό

  • Οκτώβριος 2026
  • Σεπτέμβριος 2026
  • Αύγουστος 2026
  • Ιούλιος 2026
  • Ιούνιος 2026
  • Μάιος 2026
  • Απρίλιος 2026
  • Μάρτιος 2026
  • Φεβρουάριος 2026
  • Ιανουάριος 2026
  • Δεκέμβριος 2025
  • Οκτώβριος 2025
  • Σεπτέμβριος 2025
  • Ιούλιος 2025
  • Ιούνιος 2025
  • Μάιος 2025
  • Απρίλιος 2025
  • Μάρτιος 2025
  • Φεβρουάριος 2025
  • Ιανουάριος 2025
  • Δεκέμβριος 2024
  • Νοέμβριος 2024
  • Οκτώβριος 2024
  • Σεπτέμβριος 2024
  • Αύγουστος 2024
  • Ιούλιος 2024
  • Ιούνιος 2024
  • Μάιος 2024
  • Απρίλιος 2024
  • Μάρτιος 2024
  • Φεβρουάριος 2024
  • Ιανουάριος 2024
  • Δεκέμβριος 2023
  • Νοέμβριος 2023
  • Οκτώβριος 2023
  • Σεπτέμβριος 2023
  • Αύγουστος 2023
  • Ιούλιος 2023
  • Ιούνιος 2023
  • Μάιος 2023
  • Απρίλιος 2023
  • Μάρτιος 2023
  • Φεβρουάριος 2023
  • Ιανουάριος 2023
  • Δεκέμβριος 2022
  • Νοέμβριος 2022
  • Οκτώβριος 2022
  • Σεπτέμβριος 2022
  • Αύγουστος 2022
  • Ιούλιος 2022
  • Ιούνιος 2022
  • Μάιος 2022
  • Απρίλιος 2022
  • Μάρτιος 2022
  • Φεβρουάριος 2022
  • Ιανουάριος 2022
  • Δεκέμβριος 2021
  • Νοέμβριος 2021
  • Οκτώβριος 2021
  • Σεπτέμβριος 2021
  • Αύγουστος 2021
  • Ιούλιος 2021
  • Ιούνιος 2021
  • Μάιος 2021
  • Απρίλιος 2021
  • Μάρτιος 2021
  • Ιανουάριος 2021
  • Δεκέμβριος 2020
  • Νοέμβριος 2020
  • Οκτώβριος 2020
  • Σεπτέμβριος 2020
  • Αύγουστος 2020
  • Ιούλιος 2020
  • Ιούνιος 2020
  • Μάιος 2020
  • Απρίλιος 2020
  • Μάρτιος 2020
  • Φεβρουάριος 2020
  • Ιανουάριος 2020
  • Δεκέμβριος 2019
  • Νοέμβριος 2019
  • Οκτώβριος 2019
  • Σεπτέμβριος 2019
  • Αύγουστος 2019
  • Ιούλιος 2019
  • Μάιος 2019
  • Απρίλιος 2019
  • Μάρτιος 2019
  • Φεβρουάριος 2019
  • Ιανουάριος 2019
  • Δεκέμβριος 2018
  • Νοέμβριος 2018
  • Οκτώβριος 2018
  • Σεπτέμβριος 2018
  • Αύγουστος 2018
  • Ιούλιος 2018
  • Ιούνιος 2018
  • Μάιος 2018
  • Απρίλιος 2018
  • Μάρτιος 2018
  • Φεβρουάριος 2018
  • Ιανουάριος 2018
  • Δεκέμβριος 2017
  • Νοέμβριος 2017
  • Οκτώβριος 2017
  • Σεπτέμβριος 2017
  • Ιούλιος 2017
  • Ιούνιος 2017
  • Μάιος 2017
  • Απρίλιος 2017
  • Μάρτιος 2017
  • Φεβρουάριος 2017
  • Ιανουάριος 2017
  • Δεκέμβριος 2016
  • Νοέμβριος 2016
  • Οκτώβριος 2016
  • Σεπτέμβριος 2016
  • Αύγουστος 2016
  • Ιούλιος 2016
  • Ιούνιος 2016
  • Μάιος 2016
  • Απρίλιος 2016
  • Μάρτιος 2016
  • Φεβρουάριος 2016
  • Ιανουάριος 2016
  • Δεκέμβριος 2015
  • Νοέμβριος 2015
  • Οκτώβριος 2015
  • Σεπτέμβριος 2015
  • Αύγουστος 2015
  • Ιούλιος 2015
  • Ιούνιος 2015
  • Μάιος 2015
  • Απρίλιος 2015
  • Μάρτιος 2015
  • Φεβρουάριος 2015
  • Ιανουάριος 2015
  • Δεκέμβριος 2014
  • Νοέμβριος 2014
  • Οκτώβριος 2014
  • Αύγουστος 2014
  • Ιούνιος 2014
  • Μάιος 2014
  • Απρίλιος 2014
  • Μάρτιος 2014
  • Φεβρουάριος 2014
  • Ιανουάριος 2014
  • Δεκέμβριος 2013
  • Νοέμβριος 2013
  • Οκτώβριος 2013
  • Σεπτέμβριος 2013
  • Ιούνιος 2013
  • Μάιος 2013
  • Απρίλιος 2013
  • Μάρτιος 2013
  • Φεβρουάριος 2013
  • Δεκέμβριος 2012

Κατασκευή
Ιστοσελίδας