«Πάπισσα Ιωάννα» διαχρονική
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
Όταν σε κλέβουν …έχεις κάτι αξιοζήλευτο, όταν σε διασκευάζουν υπάρχεις, όταν ασχολούνται με την ψυχανάλυσή σου έναν και πλέον αιώνα μετά το θάνατό σου, ε, τότε είσαι ή σημαντικός ή …περιπεπλεγμένος (ή και τα δύο). Ο αφορισμένος Εμμανουήλ Ροΐδης αναβιώνει στο Φεστιβάλ Αθηνών χάρη στην εμπνευσμένη πειραματική απόπειρα του δοκιμασμένου και καταξιωμένου Δημήτρη Μαυρίκιου να διαβάσει παράλληλα το έργο και τη ζωή του. Η μυθιστορηματική μητέρα του, η Κορνηλία, μετέπειτα Αϊσέ (και εξιδανικευμένη ως «Πάπισσα Ιωάννα», που ζει παρενδυτικώς ως …Ιωάννης), ερμηνεύτηκε με δωρική απλότητα από τη σημαντική ηθοποιό Ράνια Οικονομίδη. Σε μια «παράσταση εν εξελίξει» [όπως την χαρακτηρίζει ο εμπνευστής της και προάγγελος ενός μελλοντικού ανεβάσματος του πολυθρύλητου βιβλίου που κατάκλεψε ο Λώρενς Ντάρρελ και το κυκλοφόρησε σε όλον τον κόσμο με το όνομά του χωρίς ουδεμία μνεία στον Ροΐδη], ο Δημήτρης Μαυρίκιος συνέπλεξε το πρώτο μέρος της «Πάπισσας Ιωάννας» με τον πρωτότυπα συν-γραμμένο από τον ίδιον μονόλογο της μητέρας του Κορνηλίας. Επιτέλους κι ένα φεστιβαλικό θέαμα που προκύπτει κατόπιν ερευνητικού βασάνου, δεν βγαίνει αβρόχοις ποσί, που οι προθέσεις των εμπνευστών είναι σεμνές και δηλωμένες, ο τόνος χαμηλός, το σύνολο αρμονικά κουρδισμένο, η αισθητική αρτιότητα συμπαγής. Καταπληκτικά τα σκηνικά του Δημήτρη Πολυχρονιάδη, λειτουργικά τα κοστούμια της Εύας Νάθενα, ευθύβολοι οι φωτισμοί του Λευτέρη Παυλόπουλου, αποτελεσματική και ταιριαστή με το όλον ύφος η μουσική σύνθεση κι επιμέλεια που υπογράφει ο Στάθης Σκουρόπουλος. Η Αποστολία Παπαδαμάκη βοήθησε τον σκηνοθέτη να κινήσει με παντομιμική χάρη τον πολυάνθρωπο θίασο. Όμως η έκπληξη ήταν η εκφραστική Έρη Ρίτσου στο φιλμάκι που συνόδευε την παράσταση. Απρόβλεπτη ηθοποιός. Μήπως θα έπρεπε να ασχοληθεί επισταμένως και μ’ αυτήν την καριέρα; Μαζί με την Λένα Κιτσοπούλου και την τυποποιημένη πλέον Εβελίνα Παπούλια (μαϊντανός δαιμονικών κι εξωκοσμικών ρόλων), σχολίασαν κινηματογραφικά την εποχή συγγραφής του έργου, αλλά και την εποχή που εκτυλίσσονται όλα αυτά τα σουρεαλιστικά κι ευτράπελα. Η πάπισσα Ιωάννα που γεννάει επί σκηνής κι από οθόνης το θνησιγενές τέκνο της και λιθοβολείται ως πόρνη από τους σκανδαλισμένους πιστούς, η ελευθεριότητα των μεικτών μοναστηριών, η εμπορία, κλοπή και καπηλεία λειψάνων, η δεισιδαιμονία κι ο λαϊκισμός ήταν στο στόχαστρο του μεγάλου αναρχικού πνεύματος ενός αδικημένου αλλά νικητή, του διαχρονικού Εμμανουήλ Ροΐδη, που αμφισβήτησε κάθε αυθεντία και πυροβόλησε με τη σάτιρα του κάθε «κουκουβαγείον» (για να θυμηθούμε έναν άλλον ανένταχτο από την Χαλκίδα, τον Σκαρίμπα). Ο Δημήτρης Μαυρίκιος πλησίασε με πολύ σεμνότητα κι απλότητα το υλικό του. Ίσως γιατί ανήκει στην παλιά γενιά σκηνοθετών (γεννήθηκε το 1948 στην Γκίζα της Αιγύπτου) που δεν φιλοδοξεί να ασχημονήσει πάνω στα κείμενα των άλλων και του αρκεί να τα σχολιάσει διακριτικά εικονογραφώντας τα με ελκυστικό τρόπο και τελετουργοποιώντας το ρηθέν, δομώντας και οικοδομώντας συμπαγή κι αρμονικά παραστατικά σύνολα. Αρκετά πια με την αποδόμηση. Ο πύργος της Πίζας, οι δίδυμοι πύργοι και ο βιβλικός πύργος της Βαβέλ μόνον με το καταστροφικό έργο ενός Σίβα συνάδουν κι ουδεμίαν σχέσιν έχουν με την ψυχ-αγωγόν Τέχνην. Ούτε με τον Λόγον ούτε με τη Λογική. Ας σοβαρευτούμε αμφισβητώντας κι ας καυτηριάσουμε τα κακώς κείμενα προτείνοντας εφικτές και πραγματοποιήσιμες λύσεις. Οικοδομήστε γιατί …χανόμαστε. Εκπληκτικά ειρωνική κι αυτοσαρκαστική η φωνή του σκηνοθέτη «από το ηλεκτρολογείον», επαυξημένη ως φωνή εξ ουρανού, αποκαλυπτικού θεού ή τριτοπρόσωπου παντεπόπτη αφηγητή και συναυτουργού. Ναι, αυτό (ακόμα και δεν συνιστά εύρημα ή πρωτοτυπία) είναι θεμιτό τέχνασμα εκ μέρους ενός σκηνοθέτη που δεν βαυκαλίζεται, που αυτοσαρκάζεται και μετατρέπει τις ελλείψεις του σε προτερήματα, χωρίς να καταφεύγει σε ναρκισσιστικούς σκηνοθετισμούς για να κρύψει ή να υπεραναπληρώσει τις όποιες αδυναμίες του. Ανυπομονώ να δω όλο το σκανδαλώδες αυτό έργο του Ροΐδη σε ενιαία παράσταση με την εμβόλιμη μυθιστορία της μητρός του. Αναμένομεν.
Συγκρίνοντας ψυχώσεις
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
Το να συγκρίνεις ψυχώσεις ακούγεται οξύμωρο, όταν πρόκειται όμως για το έργο της (μη) ιδανικής αυτόχειρος Σάρα Κέιν με τίτλο «4,48 Ψύχωση» (που το είχε ανεβάσει με θαυμαστό μονολογικό τρόπο η Ρούλα Πατεράκη το 2002) και παίζεται ταυτόχρονα σε δύο αθηναϊκές σκηνές που τις χωρίζουν μόνο λίγα τετράγωνα στην Αθήνα της Κρίσης και της ομαδικής απόγνωσης, ε, τότε τα πράγματα αποκτούν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Κι όχι επειδή θυμηθήκαμε τη φράση του αείμνηστου Προέδρου Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή ότι η Ελλάδα είναι απέραντο τρελοκομείο, πράγμα που δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Στο θεατρικό έργο εικονογραφείται εκ των έσω ο κόσμος ενός ψυχωσικού με εκλάμψεις που καταφέρνει να συλλάβει το διανοητικό του αδιέξοδο κάθε πρωί στις 4,48 ώρα και αναλύεται σε παραλήρημα μοναδικής δραματικότητας και γλωσσικής σκληρότητας. Ο Αντονέν Αρτώ θα έβλεπε στα έργα της Σάρα Κέιν μια αφορμή για το δικό του «Θέατρο της Σκληρότητας».
Η Άντζελα Μπρούσκου είναι γνωστή για την αιρετική «νουάρ» αισθητική τελειοθηρία της. Είναι μια δασκάλα της σιωπής και του λόγου, γνωρίζει την τέχνη των φωτοσκιάσεων, αναδεικνύει το γράμμα και το πνεύμα των έργων που ερμηνεύει, καθοδηγεί τους ηθοποιούς της προς μια εκφραστική ομοιογένεια που μόνον οι μεγάλοι άνθρωποι του θεάτρου επιτυγχάνουν. Στο Bios basement μεγαλούργησε χρησιμοποιώντας κάμερα που προβάλλει σε πραγματικό χρόνο τα επί σκηνής διαδραματιζόμενα και ζωντανή μουσική από τη νεραϊδόμορφη Nalyssa Green, ενώ μοιράζεται την αφηγηματική δραματική φωνή με την εύπλαστη, πειθαρχημένη και λειτουργική Παρθενόπη Μπουζούρη, καθώς και με την εξαίρετη Κωνσταντίνα Αγγελοπούλου. Παράσταση αξιώσεων που προβάλλει ανάγλυφα τον ταραγμένο κόσμο του σύγχρονου ανθρώπου στην ασφυκτική ανάγκη του να βρει μιαν έξοδο κινδύνου και να εγκαταλείψει την ενσώματη ζωή σε αυτόν τον μικροσκοπικό πλανήτη.
Αντίθετα, στην παράσταση που ανεβαίνει στο Θέατρο Παραμυθίας σε σκηνοθεσία Τάσσου Σαγρή και είναι βασισμένη στο εν λόγω έργο της Σάρα Κέιν, το βάρος μετατίθεται από την εικόνα στη σκληρή γυμνότητα λόγου και ηθοποιού (ηθοποιού και λόγου). Το τελευταίο μέρος μάλιστα εκτυλίσσεται σε απόλυτο σκότος, τόσο που μερικοί ανυποψίαστοι για το καλλιτεχνικό εύρημα θεατές αναρωτιούνται μήπως έγινε μπλακ-άουτ από την διάδοχο κατάσταση της ΔΕΗ! Αντιθεατρικό, κατά τη γνώμη μου το τέχνασμα. Το επί σκηνής σκότος, που αντιστοιχεί στο εσωτερικό σκότος της ηρωίδας, μπορεί να απεικονιστεί με ημίφως ή με το ιώδες φως των black-lights. Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορείς να βυθίζεις τον θεατή σε αμηχανία χωρίς προειδοποίηση πριν την έναρξη της παράστασης. Φανταστείτε τι θα συνέβαινε αν ένας πραγματικός ψυχωσικός εύρισκε κατάλληλη αφορμή για να βυθιστεί στην κρίση του. Χάος επί σκηνής κι επί πλατείας. Κατά τα άλλα, η εκφραστικότατη Σίσσυ Δούτσιου, που δούλεψε μάλλον με τη μέθοδο Στανισλάβσκι, πλαισιωμένη από τις βουβές και με καλυμμένα πρόσωπα σκιές των ηθοποιών Μ.Ρ. Παναγάκη, Δ. Σακελλαρίου, A. Σπανίδου, Ηλ. Γκοτζαρίδη, δίνει μια σχεδόν κυριολεκτική ερμηνεία του κειμένου, σε αντιδιαστολή με τη μεταμοντέρνα, διακειμενική και μεταδραματική ματιά της Άντζελας Μπρούσκου. Είναι ενδιαφέρον να βλέπεις το ίδιο υλικό φωτισμένο από διαφορετικές γωνίες και με άλλη μέθοδο. Έτσι μπορείς να επιλέξεις, να τοποθετηθείς, να οξύνεις το κριτικό στοιχείο μέσα σου, να γνωρίσεις εν τέλει ανοίκειες πλευρές του εαυτού σου. Αυτό άλλωστε δεν είναι και το ζητούμενο της αριστοτελικής κάθαρσης;
Η Σάρα Κέιν επέτυχε στον σύντομο βίο της να συγκαταλεχθεί στους μεγάλους του παγκόσμιου θεάτρου. Μαζί με τον Κολτές και τον Φασμπίντερ, τον Ζενέ, τον Στρίντμπεργκ και τον Ευριπίδη, λάμπουν ως μετέωρα με πολλή σκιά στον αστερισμό των ιδανικών οραματιστών της ουτοπίας που λέγεται αγάπη. Κι ο ευρών αμειφθήσεται.
Εισαγόμενος Μπεκετικός Κολτές
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
Οι πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ ομογάλακτων χωρών που έχουν λουστεί στα νάματα του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού είναι απολύτως θεμιτές, ειδικά όταν πρόκειται για το πρώτο κρατικό μας θέατρο κι όταν καλεί Γάλλους (σκηνοθέτη, δραματουργό, σκηνογράφο και φωτιστή) για να ανεβάσουν – σε συνεργασία με Έλληνες ομοτέχνους τους – έναν κορυφαίο Γάλλο θεατρικό συγγραφέα, τον Μπερνάρ-Μαρί Κολτές. Όμως το αποτέλεσμα δεν δικαίωσε τις προσδοκίες, αφού θα είχαν αποδώσει καλύτερα το πνεύμα του κειμένου οι δικοί μας, εγχώριοι σκηνοθέτες (ο Νίκος Διαμαντής που είχε σκηνοθετήσει προ εικοσαετίας τον «Ρομπέρτο Τσούκο» του Κολτές και η Ρούλα Πατεράκη που είχε διδάξει τη «Μοναξιά των κάμπων με βαμβάκι», προάγγελο της «Δυτικής Αποβάθρας»). Και ξεκινάμε πρώτα από το σκηνικό, που παραπέμπει μάλλον στον κλειστοφοβικό και στατικό «Τέλος του παιχνιδιού» του νομπελίστα Σάμιουελ Μπέκετ, παρά στους ανοιχτούς και ρυπαρούς ορίζοντες του Κολτές. Μια εγκαταλελειμμένη αποβάθρα σε ένα λιμάνι δεν θυμίζει σε καμία περίπτωση «προθάλαμο στο κλασικό γαλλικό θέατρο», όπως το οραματίζεται ο σκηνοθέτης Ludovic Lagarde, συναυτουργός της μάλλον βαρετής παράστασης στο Εθνικό. Ο αιρετικός Κολτές δεν θα ήθελε να έχει ουδεμίαν σχέσιν, αναφορά ή ομοιότητα με το κλασικό θέατρο (είτε γαλλικό είτε αλλόγλωσσο). Το σκηνικό που έστησε ο Antoine Vasseur ήταν τελείως από (και για άλλο) έργο. Υπόστεγο, προκυμαία κι αυτοκινητόδρομος αποδόθηκαν με δύο κυλινδρικούς τοίχους (από τον «Πύργο» του Κάφκα, ίσως) και μία οθόνη στο βάθος. Το πέρασμα που άφηναν μεταξύ τους υποτίθεται ότι έδινε κάποια προοπτική στην κίνηση, στην πραγματικότητα όμως έδειχνε τους ανθρώπους ως ακίνητες ψείρες στο μικροκύκλωμα ενός γιγαντιαίου κρανίου. Ουδεμία σχέση με «έναν τόπο-πέρασμα, έναν τόπο διακίνησης, μύησης ή απώλειας, όμοιο μ’ ένα σταυροδρόμι ή τον ντιστριμπιτέρ του αυτοκινήτου» (σύμφωνα πάντα με τον άξιο Γάλλο σκηνοθέτη). Όμως η αλλαγή της οπτικής οδηγεί σε παρ-ερμηνεία του ανοικτού ορίζοντα που κυριαρχεί στο έργο του Κολτές. Ακόμα κι ο Ρομπέρτο Τσούκο ψωνίζεται στα πάρκα κι ανεβαίνει στη στέγη των φυλακών και συνδιαλλέγεται με τον φαλλοφόρο αρχετυπικό ήλιο. Ουδεμία κλειστοφοβία στα έργα του Κολτές (εκτός από την πρόδηλη τάση φυγής από το μικροαστικό σπιτικό, που δεν πρωτοστατεί όμως). Η υπαρξιακή αγωνία των ηρώων του είναι άλλης τάξεως, δεν έχει σχέση με τη στενότητα χώρου και τον συγχρωτισμό με ανεπιθύμητους. Το αντίθετο. Η εργοβιογραφία του Κολτές καταδεικνύει την αναζήτηση του απέραντου ατελεύτητου χώρου, όπου – παρά την άπλα – ο άνθρωπος δεν βρίσκει τόπο να ακουμπήσει τα όνειρά του κι αυτοκαταστρέφεται παταγωδώς από απελπισία, αφού το ένστικτο το ερωτικό μετατρέπεται σε δύναμη θανάτου. Όταν κουρδίσεις ένα έργο σε λάθος τόνο, ό,τι και να κάνουν οι άξιοι ηθοποιοί είναι μάταιο. Φωνασκούσαν σα να έπαιζαν Κορνέιγ στην Κομεντί Φρανσαίζ, ενώ το υποφωτισμένο σκηνικό (δια «χειρός» Sébastien Michaud) παρέπεμπε στις χαμηλόφωνες παραστάσεις του Κλωντ Ρεζί, και το αποτέλεσμα ήταν τόσο πληκτικά παράταιρο και μονότονο, που ούτε καν η «κινηματογραφική» Θέμις Μπαζάκα δεν διασώθηκε στο ρόλο της λατινοαμερικάνας με το Ινδιάνικο αίμα. Ας ελπίσουμε ότι παρόμοιες ανταλλαγές και συνεργασίες θα είναι περισσότερο αποδοτικές κι ενδιαφέρουσες στο μέλλον.
Κβαντικός Προμηθέας
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
Φαίνεται ότι πέρασε η εποχή τών μεγάλων ηρώων, των μεγάλων ηθοποιών, του μεγάλου μυθιστορήματος. Από την αρχαία τραγωδία εξέλιπαν οι πρωταγωνιστές κι απέμεινε ο Χορός. Εποχή πλουραλισμού, ελευθερίας, ανοχής, πειραματισμών, αλλαγής, αλλά και ταυτόχρονα εποχή λαϊκισμού, απλοπλοιήσεων, «αρπαχτής», αλαζονείας, ωχαδερφισμού, «ξερολισμού» και δοκησισοφίας. Διαλέξτε αν θέλετε να δείτε το ποτήρι μισογεμάτο ή μισοάδειο. Νοσταλγώ τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ δεμένον στον σκηνικό βράχο στην επιτυχημένη παράσταση του σημαντικού σκηνοθέτη και δασκάλου Σπύρου Ευαγγελάτου. Τότε υπήρχε και λόγος και αντίλογος στο αρχαίο δράμα. Σήμερα κυριαρχεί η πολτοποίηση, η απαξίωση και η διαφοροποίηση τών πάντων. Παρά τις όποιες προγραμματικές δηλώσεις τών συντελεστών τής παράστασης του Αισχύλειου δράματος «Προμηθέας Δεσμώτης» σε «προσαρμογή μετάφρασης – διασκευή – σκηνοθεσία» τού Έκτορα Λυγίζου (μπράβο του για την ακρίβεια της διατύπωσης) και στη λειτουργική μετάφραση του Παναγιώτη Μουλλά, είδαμε αντί για την επιχειρούμενη «συλλογικότητα» έναν κβαντικό δυισμό, μία κακόγουστη ηχώ συνεκφωνήσεων-αντιφωνήσεων και σύγχυσης. Αυτοί οι πειραματισμοί γίνονταν στην Ευρώπη τη δεκαετία τού 1970 και του 1980. Πώς μας προέκυψαν με χρονοκαθυστέρηση τριάντα ετών στην Ελλάδα; Χρηματοκιβώτιο είναι η Τέχνη και τα αισθητικά ρεύματά της; Μπορεί και να είναι. Οκτώ καλοί ηθοποιοί μοιράστηκαν τους ρόλους με τρόπο που θα διατύπωνα (ποιητική αδεία): «βλέπεις αλλά δεν κοιτάς, κοιτάς αλλά δεν βλέπεις, ακούς χωρίς να προσέχεις και προσέχεις χωρίς ν’ ακούς». Βεβαίως, το αποτέλεσμα ήταν καλύτερο από την ευριπίδεια (;) «Ελένη» των Δημήτρη Δημητριάδη-Δημήτρη Καραντζά, αλλά ο προβληματισμός παραμένει. Μήπως η σύγχρονη νέα γενιά σκηνοθετών επιχειρεί να ενεργοποιήσει τα αντανακλαστικά και των δύο ημισφαιρίων του εγκεφάλου μας εναλλάξ και ταυτοχρόνως; Μήπως ο τριτοπρόσωπος σχολιασμός του εκφωνούμενου λόγου και ο «ψηφιακός» διαμοιρασμός των ρόλων αποδομεί την «αναλογικότητα» των κλασικών κειμένων; Είναι αυτή μια ακόμα παρενέργεια της χρήσης υψηλής τεχνολογίας από την προνηπιακή ηλικία; Υπερκινητικότητα, αδυναμία συγκέντρωσης προσοχής, μαθησιακές δυσκολίες; Απορία ψάλτου βηξ. Στην παράσταση του Έκτορα Λυγίζου με αφορμή τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου, ακούσαμε κάποιες στιγμές ανάγλυφο τον Λόγο, προβλήθηκαν εντόνως ορισμένες μυθολογικές πλευρές που συνήθως δεν προσέχουμε στις αναβιώσεις του αρχαίου δράματος, αποφεύχθηκε η μαζική αποχώρηση θεατών. Επομένως το πείραμα πέτυχε. Όμως η απορία παραμένει: όταν έχεις εξαίρετους ηθοποιούς όπως η Στεφανία Γουλιώτη και η Άννα Μάσχα, όταν παίρνεις στα βέβηλα χέρια σου ένα κείμενο που επιβίωσε αιώνες πριν γεννηθείς, γιατί καταστρέφεις αντί να χτίζεις και γιατί διασκευάζεις αντί να συγγράφεις το δικό σου πρωτότυπο θεατρικό έργο; Ο σκηνοθετισμός έβλαψε και το νεοελληνικό θέατρο και τον νεοελληνικό κινηματογράφο κι απόδιωξε το κοινό στρέφοντας το σε πιο συντηρητικά θεάματα με σαφή πρόθεση την ψυχ-αγωγία του κοινού. Ας δώσουμε βήμα στους νέους, ας στήσουμε ευήκοον ους στις ιδέες τους, ας κρατήσουμε τα μάτια ορθάνοικτα στις επιδόσεις τους. Κάτι καινούργιο γεννιέται που ακόμα δεν έχει διαμορφωθεί. Ίδωμεν και …πλήττομεν μέχρι νεωτέρας «καινοτομίας».
Φιλοκτήτης φρικιό στο Ηρώδειο
Του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
Ο απόλυτος εγωισμός του προδομένου. Η διαιώνιση τού πόνου δια της μνησικακίας. Ο εγωκεντρισμός τού αναπόφευκτου. Το μίσος που φαρμακώνει πρωτίστως και κυρίως τον ξενιστή του. Φορέας ενός νοσήματος μεταδοτικότερου κι από την πανούκλα, ο Φιλοκτήτης εγκαταλείπεται ως λεπρός από τους συμπολεμιστές του στην βραχώδη κι ερημική Λήμνο, απέναντι από την Τροία, μόνο και μόνο επειδή δεν αντέχουν τη δυσωδία και τις κραυγές πόνου από τη γάγγραινα τού ποδιού που σαπίζει μετά το δάγκωμα ενός φιδιού (ουδεμία σχέσιν έχει με το ερπετό τής Γνώσεως). Ο Φιλοκτήτης έχει κληρονομήσει το αλάθητο τόξο τού Ηρακλή, όμως η εξουσία που του παρέχει η χρήση αυτής της τεχνικής μπορεί να του εξασφαλίσει την τροφή και την αυτοπροστασία, δεν αρκεί για την ένταξή του στην κοινωνία τών «φυσιολογικών» ανθρώπων. Γίνεται λοιπόν «φρικιό», τρομακτικό κι ανελέητο, ακόμα και προς τον ίδιο τον εαυτό του. Επικαλείται θεούς και δαίμονες, βρίζει και υποψιάζεται τους πάντες, ζει ως θηρίο, ως μισάνθρωπος, ως απόκληρος, αποσυνάγωγος, εξόριστος. Ευάλωτος όμως στην καλή κουβέντα τού Νεοπτόλεμου, του γιου τού σκοτωμένου Αχιλλέα, που καθοδηγημένος από τον πολυμήχανο Οδυσσέα, έρχεται να κλέψει και το όπλο και τον χρήστη του. Ο Σοφοκλής γνωρίζει καλά την ανθρώπινη ψυχή και ξέρει ότι ο αδικημένος και εξοβελισμένος είναι ευεπίφορος στην κολακεία, στην ήπια προσέγγιση, στη φιλάνθρωπη λαλιά. Όλη η δραματική σύγκρουση πολώνεται γύρω από το δίπολο «εγώ-εμείς», «δίκαιο-ανήθικο», «ατομικό συμφέρον-κοινό καλό». Η εσωτερική σύγκρουση τού νεαρού ιδεολόγου Νεοπτόλεμου, οι παλινωδίες, οι κυκλοθυμίες κι αμφιταλαντεύσεις του, πηγάζουν από τη «φύσιν» του, αφού αρνείται να δεχτεί το αξίωμα «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Ο Οδυσσέας του προσάπτει απειρία που οφείλεται στο «νεαρόν» τής ηλικίας του. Όμως τελικά ο ήρωας πείθεται από το φάσμα τού Ηρακλή – που ως «από μηχανής θεός» – τον προτρέπει να προσφέρει τις υπηρεσίες του στους Έλληνες με αντάλλαγμα την θεραπεία του από τους Ασκληπιάδες. Τι πιο σύγχρονο θέμα για τους ιθύνοντες σήμερα, που συνθλίβονται ανάμεσα στις μυλόπετρες της Ιστορίας, που βιώνουν – ενδεχομένως, θέλω να πιστεύω – εσωτερικές συγκρούσεις και συνειδησιακά αδιέξοδα;
Ο Κώστας Φιλίππογλου, έμπειρος και σημαντικός σύγχρονος σκηνοθέτης με μινιμαλιστική αισθητική και αφαιρετική επεμβατικότητα, σκηνοθέτησε έναν «Φιλοκτήτη» με επίκεντρο τον εκφερόμενο λόγο εις βάρος της εικόνας. Εξαίρετο και λειτουργικό το σκηνικό, διαχρονικά τα κοστούμια (τα συγχαρητήρια στην Κέννυ Μακλέλλαν), ιδιαίτερα υποβλητικοί οι φωτισμοί τού Νίκου Βλασόπουλου, η κίνηση που επιμελήθηκε η Φρόσω Κορρού έλυνε τα χέρια και τα πόδια Χορού και πρωταγωνιστών. Από αυτούς, ευχάριστη έκπληξη ο Αιμίλιος Χειλάκης, σπουδαίος ηθοποιός, υποδειγματικού σκηνικού βεληνεκούς με σεβασμό στους συμπαίκτες του. Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, ταιριαστός ως Οδυσσέας. Όσο για τον Μιχαήλ Μαρμαρινό, η βιοενεργειακή του τεχνική και οι ιδιότυπες φωνητικές του επιδόσεις θα ήταν περισσότερο αποτελεσματικές σε μια κλειστή σκηνή «ιταλικού τύπου», όμως χάθηκαν στον αχανή χώρο τού Ηρωδείου με την κακή ακουστική (το ρωμαϊκό ωδείο είχε σχεδιαστεί και κατασκευαστεί με ξύλινη στέγη). Έτσι, ο κυρίαρχος λόγος χάθηκε, συγχύστηκε, αφομοιώθηκε από το θόρυβο τού κοινού και τα ψηλοτάκουνα τών αργοπορημένων στο άνω διάζωμα. Οι καλές προθέσεις οδήγησαν σε μια μάλλον πληκτική και ρουτινιάρικη παράσταση, μονότονη, α-τονική (αλλά όχι υποτονική) κι αδιέξοδη, παρά το εύρημα τών φέιγ-βολλάν με τα οποία επικοινωνεί ο Ηρακλής από το υπερπέραν με τους ταλαίπωρους θνητούς ήρωες. Η μετάφραση τού σοφόκλειου δράματος από τον Γιώργο Μπλάνα μετέτρεπε (σε πολλά σημεία) την περίφημη «τραγική ειρωνεία» σε εμπρόθετη διακωμώδηση. Όταν το κοινό γελάει ανερυθρίαστα με ηχηρό τρόπο σημαίνει δύο πράγματα: είτε ότι αποφορτίζεται από έντονη ψυχολογική «ενσυναίσθηση» είτε διασκεδάζει την πλήξη του. Διαλέγετε και παίρνετε. Η πρωτότυπη μουσική τών Lost Bodies συνέβαλε στον εκσυγχρονισμό του αρχαίου λόγου. Εύστοχο και το εύρημα της «πρόθεσης» που διαβάζει από χαρτί ο πρωταγωνιστής πριν πάρει τη θέση του ως Φιλοκτήτης.
Η «καιομένη» του Γιον Φόσε στο «Θέατρο Σημείο»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Οι μονόλογοι απαιτούν τέχνη και δεξιοτεχνία. Ειδικά όταν πρόκειται για μια ζωντοχήρα ή χήρα που συζητεί με τον προ πολλού εξαφανισθέντα σύζυγό της. Είκοσι χρόνια πέρασαν από τότε που ο Άσλε, μιαν άστατη νύχτα του Νοέμβρη χάθηκε στα φιόρδ και η Σίγκνα τον περιμένει σα να μην παρήλθε ημέρα μία. Τα κουκουλωμένα έπιπλα ζωντανεύουν στο τέλος, χάρη στο Σταύρο Γιαννακόπουλο και στη Φρεντερίκα Σανταρέλλι που υποδύονται τα φαντάσματα της ηδονής μιας κυρίας που αρνείται τη μοναξιά αλλά το μόνο που επιτυγχάνει είναι να βουλιάζει ολοένα και περισσότερο στην κινούμενη άμμο των αδιεξόδων της, σαν τη Γουίνυ στις «Ευτυχισμένες Μέρες» του Μπέκετ.
Η Ιωάννα Μακρή είναι δασκάλα στην τέχνη της υποκριτικής. Διδάσκει από σκηνής ήθος, αρμονία, πλήρη κατοχή των εκφραστικών της μέσων, παίζει με τη σιωπή, με την σποραδικώς ριπιζόμενη μάσκα του προσώπου της, με την οικονομία των κινήσεων και της φωνής της, συνεπικουρούμενη από τον Γρηγόρη Γαϊτανάρο που χορεύει.
Το κείμενο που βασίζεται στο θεατρικό έργο του σημαντικού Νορβηγού συγγραφέα «Μια μέρα του καλοκαιριού» και στο διήγημά του «Η Αλίκη στις φλόγες» μεταφράστηκε επιτυχώς από τον Αντώνη Γαλέο, σκηνοθετήθηκε από τον ιδιαίτερα ταλαντούχο και μάστορα της σκηνικής τέχνης Νίκο Διαμαντή, και το απολαύσαμε όλοι εμείς έκθαμβοι. Μια σπάνια δουλειά που θα άντεχε ακόμα και στη σκληρότερη κριτική των αμερικανικών ή ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης κι είμαι σίγουρος ότι θα κερδίσει την αμέριστη υποστήριξη και συμπαράσταση των ειδικών.
Η αόρατη θάλασσα πρωταγωνίστρια στις σιωπές στις παύσεις και στις άνω τελείες του εκφερόμενου λόγου. Η ομιλούσα φωνή αυτοπυρπολείται με μάρτυρες τους θεατές σε ένα παιχνίδι για δύο: τον άνθρωπο και το είδωλό του, το ερωτικό, εκείνη την ψευδαίσθηση του «άλλου», που είναι φευγαλέα, ακόμα κι όταν είναι παρούσα. Ειδικά τότε.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
Θέατρο Σημείο
Χαρ. Τρικούπη 10, πίσω από το Πάντειο, +302109229579,
Κάθε Παρασκευή, Σάββατο στις 21.30 και Κυριακή στις 19.30
Πρεμιέρα: Παρασκευή 10 Οκτωβρίου 2014
Διάρκεια: 60′
Είσοδος 8 – 12 ευρώ
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Νίκος Διαμαντής
Σκηνικά – κοστούμια: Γιώργος Πάτσας
Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος
Ερμηνεύει: Ιωάννα Μακρή
Χορεύει: Γρηγόρης Γαϊτανάρος
Συμμετέχουν: Σταύρος Γιαννακόπουλος, Φρεντερίκα Σανταρέλλι
Φωτογραφίες: Μικέλα Τσόντζου
Εισιτήρια:
Γενική είσοδος: 12 €
Φοιτητικό: 8 €
Ελεύθερη είσοδος για ανέργους
Stand-up Comedy και ξερό ψωμί:
ή ξεκαρδιστείτε μέχρις προσγειώσεως στη σκληρή καθημερινότητα. Ο Σίλας Σεραφείμ και η Λίλα Σταμπούλογλου (μέχρι να γεννήσει) στο Tin Pan Alley (Τουρναβίτου 6, Πλ. Ασωμάτων, Θησείο, Τηλ.: 2103210158).
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο άνθισε η σάτιρα του Αριστοφάνη, στην Ελλάδα της Κρίσης (τηρουμένων, βεβαίως, πάντα, των αναλογιών) η εκρηκτική παραληρηματική ακατάσχετη, αναποστόμωτη δομημένη φλυαρία του Σίλα Σεραφείμ. Το θαυμάζω αυτό το παιδί. Έχει άποψη για όλα. Και καλά για την πολιτική. Για αυτήν έχουν άποψη όλοι οι Έλληνες από αρχαιοτάτων χρόνων και ιδού τα χάλια μας. Δέκα Αθηναίοι έντεκα πρόεδροι. Αν ρίξεις πέτρα ή σκύλο θα χτυπήσεις ή …πρόεδρο. Okay, που λέμε κι εμείς οι νεοέλληνες. Άντε να έχει άποψη και για τον φασισμό. Και σ’ αυτό έχουμε άποψη όλοι, καταδικαστική (ή σχεδόν …όλοι). Αλλά να έχει άποψη και για την ύπαρξη του Θεού, ε, αυτό πάει πολύ για μια stand-up βραδιά με το ποτό ανά χείρας. Αλλά αυτό είναι το πρόβλημα του νεοέλληνα. Μιλάει και γι’ αυτά που δεν …βλέπει, και γι’ αυτά που δεν κατέχει και γι’ αυτά που δεν πήρε πρέφα. Έτσι γεννήθηκε η Φιλοσοφία σε αυτόν τον ταραγμένο τόπο. Ο διασκεδαστής Σίλας Σεραφείμ είναι απόλυτος, έτσι… για τη δημιουργία τεχνητών εντάσεων, αντιθέσεων, συρράξεων, λέμε τώρα… Πάντως τα καταφέρνει μια χαρά το παιδί στο να κερδίζει με τον ιδρώτα του – κυριολεκτικώς – το χαβιάρι το επιούσιον.
Δίπλα του, απαστράπτουσα, εκθαμβωτική, αφοπλιστική, η απρόβλεπτη Λίλα Σταμπούλογλου, που μας γίνει μια άλλη άποψη της γυναίκας σε …ενδιαφέρουσα κατάσταση. Σύντομο το πέρασμά της από σκηνής, αλλά καθοριστικό. Της εύχομαι να γεννήσει κι επί σκηνής, γιατί τι πιο ωραίο για ένα νεογέννητο που κλαίει να το υποδεχτούν με γέλια και χαρές.
Για το βίντεο τώρα. Καλές οι σκηνούλες με τους δύο πρωταγωνιστές, αλλά γιατί θα πρέπει να ακούμε από πριν (και μάλιστα …υποτιτλισμένα) τα αστεία με τα οποία θα πυροβοληθούμε κατά τη διάρκεια της ακατάσχετης παράστασης.
Πατείς με πατώ σε. Δικαίως. Απολαύστε τους!
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Info:
Παραστάσεις Tin Pan Alley
StandUp comedy Διάρκεια: 90′
Σάβ. Βραδ.: Σάβ. 10 μ.μ.
“Darkland”, ένα διαφορετικό, ελληνικό και παγκόσμιο μιούζικαλ
Από τον κριτικό θέατρου και λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Μάθαμε σε φτηνές δουλικές απομιμήσεις ξένων προτύπων, έτσι που λησμονήσαμε ότι αυτός ο τόπος βγάζει ποιητές, μουσικούς, εικαστικούς, σκηνοθέτες, ηθοποιούς,, χορογράφους διεθνούς βεληνεκούς, από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Σε αυτή τη χώρα δύο είδη θεαμάτων καταλήξαμε να παρακολουθούμε: αφ’ ενός τα μαζικής καταναλώσεως τύπου σούπερ-μάρκετ, που όπως και τα αντίστοιχα προϊόντα τροφίμων είναι καρκινογόνα, άγευστα και πολυδιαφημισμένα κι αφ’ ετέρου νόστιμα, εύγευστα και χαριτωμένα θεατρικά γεγονότα, με λιγοστούς θεατές, πολύ κέφι, μεράκι και συγκίνηση. Διαλέγετε και παίρνετε.
Κοντά στο σπίτι μου είναι το θέατρο «Φούρνος», όπου παρακολουθώ εδώ και χρόνια πραγματικά σημαντικές παραστάσεις με ηθοποιούς, μουσικούς, χορευτές, σκηνοθέτες που θα μπορούσαν να λάμψουν σε οποιοδήποτε αμερικάνικο, παριζιάνικο ή βερολινέζικο θέατρο, έχουν όμως την ατυχία να ζουν σε αυτή τη μεσαιωνικά αναξιοκρατική χερσόνησο του Αίμου. Έτσι ως κριτικός θεάτρου κι ανένταχτος θεατρολόγος (που δεν προσπορίζομαι τα προς το ζην από την άσκηση του λειτουργήματός μου), σπεύδω να εκθειάσω, να εξάρω, να σηματοδοτήσω, να επισημάνω παραστάσεις που αξίζει να δούμε.
Μία από αυτές, τις πρωτοποριακές, τις ενδιαφέρουσες, τις προκλητικές είναι και το “Darkland” στο «Θέατρο Φούρνος». Ο Μιχαήλ Δουκάκης είναι μια ιδιαίτερη μορφή στο νέο θεατρικό σκηνικό όπως διαμορφώνεται στην Ελλάδα της Κρίσης. Είναι ταλαντούχος, μοναχικός, αιρετικός, πολυεπίπεδος. Τραγουδάει, υποδύεται, ερμηνεύει, σκηνοθετεί απλά και μόνο με την παρουσία του, αγαπάει το κοινό και τη δουλειά του, είναι τελειομανής, άνισος – όπως όλοι οι ταλαντούχοι – απροσδόκητος, απρόβλεπτος και αυτοκαταστροφικός. Μου θυμίζει τον Σάββα Αξιώτη, σε εκείνη τη μακρινή πλέον δεκαετία του 1980, όταν σε ένα νεοκλασσικό του Μεταξουργείου έστηνε παραστάσεις οικογενειακές, εκ του μηδενός, πριν καταρρεύσει, συνέλθει κι επιστρέψει ως ποιητής. Αυτές οι αυθεντικές, μοναδικές φιγούρες είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες, ως γνήσιες εκφάνσεις της άδηλης ανάγκης του ευαίσθητου ανθρώπου να εκφράσει αρμονικώς τον εαυτό του πριν καταποντιστεί στο Χάος του Κόσμου. Είναι σαν τα αστέρια στον ουρανό που παλεύουν με τόση σκοτεινιά.
Προβλέπω μια λαμπρή πορεία για αυτόν τον φερέλπιδα νέο, κι ας ανακαλύψουμε επιτέλους αυτούς που αρθρώνουν έναν γνήσιο λόγο γύρω μας.
Στην παράσταση τώρα. Παραμυθόδραμα, με δόσεις χιούμορ, παρωδία προτύπων κι επίστρωση μιούζικαλ. Έτσι θα χαρακτήριζα την παράσταση “Darkland”. Ακούμε γνωστά τραγούδια, ελληνικά και ξένα, παρωδούνται μιούζικαλ και ταινίες, επιδιώκεται το αντίθετο της αποστασιοποίησης με τραγούδια του Χατζιδάκι από τον «Ματωμένο Γάμο».
Η Ευαγγελία Τσιάρα, που συνοδεύει τον πληθωρικά εκφραστικό Μιχαήλ Δουκάκη, είναι μια πραγματική έκπληξη. Υποκριτική ικανότης τερατώδης, πρωτεϊκή μεταμορφωσιμότητα, άψογη μουσική παιδεία και πειθαρχεία, ερμηνευτική ευπλασία, ταλέντο σε ό,τι κι αν κάνει. Μα πού βρισκότανε κρυμμένος αυτός ο θησαυρός; Όχι και τόσο κρυμμένος αν ρίξουμε μια ματιά στο βιογραφικό της που ακολουθεί. Όμως σ’ αυτόν τον τόπο «ο καλός καλό δεν βλέπει». Συγχωρήστε την αυτομαστιγωτική διάθεση. Κρίσεως παρενέργεια και κόσμου παρατήρησις.
Ιδιαίτερα εκφραστική η Αναστασία Χαραλαμποπούλου στο σύντομο πέρασμά της.
Τα μπαρόκ σκηνικά και κοστούμια υπογράφει και φιλοτεχνεί η Άρτεμις Θεοδωρίδη.
Στο πιάνο, άξια συμπρωταγωνίστρια – συνεχώς επί σκηνής – η Ιωάννα-Μαρία Αβραάμ.
Άξιοι όλοι τους, επί κι εκτός σκηνής. Μια από τις πιο πρωτότυπες και προκλητικές παραστάσεις της τρέχουσας περιόδου. Μην το χάσετε!!!!!!!!!!!! Επ’ ουδενί!!!!!!!!!!
Info:
Θέατρο Φούρνος
Κάθε Σάββατο και Κυριακή από 1 Νοεμβρίου, ώρα 21:00.
Από τις σκιές του μιούζικαλ, του θεάτρου και του παραμυθιού, οι παρεξηγημένοι σκοτεινοί ήρωες ζητάνε δικαίωμα στο φως.
Κρυμμένοι χαρακτήρες μιλάνε και τραγουδάνε για τη διαφορετικότητα, την περιθωριοποίηση και την ελπίδα. Ο Σουίνι Τόντ ψάχνει την αγάπη και ο Τζόκερ καλεί το άλλο του μισό. Ο Λόρκα συνομιλεί με το Satie κι ο Chopin με τη μοναξιά. Η Νεκρή Νύφη βρίσκει το Φάντασμα της Όπερας κι ο Ψαλιδοχέρης παρακολουθεί αμίλητος… Και μέσα απ΄ τους καπνούς, ο Αρωματοποιός αρπάζει την ουσία της αγάπης… Ο Αζίζ Νεσίν και η Κατερίνα Γώγου ακούν το τραγούδι της Μήδειας… και της Τζένης των Πειρατών…
Μάγια και ύμνοι, φεγγάρια κι αστερόσκονη συνοδεύουν τους στιγματισμένους στο δρόμο της κατανόησης. Μια παράσταση για την ευγένεια του σκοταδιού, την αφύπνιση της άλλης μας πλευράς… Μία γιορτή της διαφορετικότητας.
Ερμηνεύουν: Μιχαήλ Δουκάκης, Ευαγγελία Τσιάρα, Αναστασία Χαραλαμποπούλου.
Πιάνο: Ιωάννα – Μαρία Αβραάμ
Διδασκαλία τραγουδιών: Έλλη Πασπαλά
Σκηνικά – Κοστούμια: Άρτεμις Θεοδωρίδη
Video projections: Θανάσης Χατζής
Σχεδιασμός μακιγιάζ: Αναστάσης Παπαλέξης
Επεξεργασία μουσικού υλικού: Δημήτρης Δερμάνης
Special effect: Dry ice creations
Γενική είσοδος: 10 ευρώ
Φοιτητικό: 8 ευρώ
Ανέργων-ατέλειες: 5 ευρώ
https://www.facebook.com/events/1619571588270199/?source=1
Κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 21:00
Από 1 Νοεμβρίου έως 25 Ιανουαρίου στο Θέατρο «Φούρνος»
(Μαυρομιχάλη 168, Τηλ.2106460748)
Μια παραγωγή της Α.Μ.Κ.Ε. «ΘΕΑΤΡΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ»
http://theatremylife.blogspot.gr/?m=1
Πάρε κι εσύ μέρος στη μουσικοθεατρική παράσταση Darkland!
Αν υποθέσουμε πως ζεις κι εσυ σ’ έναν τόπο που για διάφορους λόγους έχει “σκοτεινιάσει”, ποιά είναι η δική σου πρόταση; Αφού διαβάσεις προσεκτικά το δελτίο τύπου της παράστασης, στείλε υλικό (φωτογραφία, κολάζ, κείμενο, video, εικαστική σύνθεση, ποίημα, animation) στο e-mail: theatremylife@gmail.com. Οι καλύτερες προτάσεις θα προβάλλονται σε γιγαντοοθόνη ως φόντο της σκηνής και οι δημιουργοί θα μνημονεύονται μετά το τέλος κάθε παράστασης. Το υλικό θα πρέπει να είναι σε μορφή mp4 , διαστάσεων 1024 επί 768, με μεγάλο contrast. Σε περίπτωση video, animation, video art, να μην υπερβαίνει τα 3 λεπτά. Οι δημιουργοί θα πρεπει να είναι οι μοναδικοί κάτοχοι των πνευματικών δικαιωμάτων.
Λίγα λόγια για τους συντελεστές
Μιχαήλ Δουκάκης
Γεννήθηκε στη Μυτιλήνη στις 23-10-1988. Κατοικεί μόνιμα στην Αθήνα αλλά το μισό έτος περιοδεύει στην επαρχία. Σπούδασε ηθοποιός στο Θέατρο Τέχνης <<Κάρολος Κουν>> και εικαστικός στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Υπήρξε πρόεδρος επί σειρά ετών της ΘΕατρικής Συντροφιάς Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με σημαντική προσφορά στην Πανεπιστημιακή κοινότητα αλλά και στα Ιωάννινα ως ηθοποιός σε θέατρα της πόλης καθώς και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φοιτητικού Θεάτρου (2009-2010). Από το 2000 έχει τη δική του θεατρική ομάδα. Ιδρυτής μαζί με άλλους 9 καλλιτέχνες και καλλιτεχνικός διευθυντής της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας <<ΘΕΑΤΡΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ>>. Εμπνευστής και διοργανωτής του <<Φεστιβάλ των Νησιών>> που πραγματοποιείται σε δέκα νησιά κάθε χρόνο.
Ιωάννα – Μαρία Αβραάμ
Η Ιωάννα-Μαρία Αβραάμ ξεκίνησε πιάνο στην ηλικία των 9 ετών στη Μυτιλήνη. Ακολούθησαν σπουδές στο Ελληνικό Ωδείο και κατόπιν στο Ωδείο Αθηνών απ’ όπου και αποφοίτησε από την τάξη της κας Λουκίας Φιλλιπόνη. Μαθήτευσε με την Pr. Irina Zaritskaya του Royal College of Music στο Λονδίνο και στην Ecole Normale de Musique de Paris / Alfred Cortot στην τάξη της Germaine Mounier και της Nina Patarcek στη Μουσική Δωματίου. Ακολούθως ολοκλήρωσε τις θεωρητικές σπουδές με το Πτυχίο Φούγκας και το Bachelor in Humanities with Music από το ανοιχτό πανεπιστήμιο του Λονδίνο. Έχει πραγματοποιήσει ατομικά ρεσιτάλ και συναυλίες Μουσικής Δωματίου στην Ελλάδα και τη Γαλλία, έχει συνεργαστεί με σύγχρονους Έλληνες συνθέτες και συμπράξει με την Ορχήστρα Δωματίου της Λυρικής Σκηνής. Από το 2006 πραγματοποιεί συναυλίες και ως μέλος Piano Duo, με ξεκίνημα το βραβείο Καλλιτεχνικής Ερμηνείας στον παγκόσμιο διαγωνισμό Seiler στο Ρέθυμνο.Τα σεμινάρια που έχει παρακολουθήσει περιλαμβάνουν τους: Sontraud Speidel, Duo Ganev, Γιάννη Βακαρέλλη, Friedrich Gevers, Christopher Elton, Μαρτίνο Τιρίμο, Λ. Μπογιατζίεβα, R.Rigeissen, Δημητρη Αγραφιώτη, Χρήστο Παπαγεωργίου, Vladimir Viardo. Συνεργάζεται με το Ωδείο Κλασικής και Σύγχρονης Μουσικής, Σπ. Μάζη.
Ευαγγελία Τσιάρα
Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε θεωρητικά της μουσικής (πτυχίο φούγκας), κλασσική κιθάρα, φοίτησε στην ανώτερη σχολή δραματικής τέχνης «Μοντέρνοι Καιροί» και για επτά χρόνια ήταν μέλος του εργαστηρίου φωνητικής τέχνης και έρευνας του Σπύρου Σακκά. ‘Εχει πάρει μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού από την Δόμνα Σαμίου, drums από τον Ανδρέα Νικόλη αλλά και κλασσικού μπαλέτου, μοντέρνου και σύγχρονου χορού, oriental και tap dance. Συμμετείχε στις μουσικοθεατρικές παραστάσεις «Woman», θέατρο Τέχνης (σκην. Κων/νος Αρβανιτάκης), «Musica Mista» και «Η αρπαγή της ηνωμένης Ευρώπης», θέατρο το τρένο στο Ρουφ (σκην. Τατιάνα Λύγαρη), «Pamesan alote», θέατρο Αττικού Άλσους (σκην. Νατάσσα Ζούκα), «Variétè σε 128 πράξεις», θέατρο Ροές (σκην. Σπύρος Σακκάς), και στις παιδικές παραστάσεις «Ο κόσμος ανάποδα», πολυχώρος PassPORT, «Παιγνιωδώς», θέατρο Εμπρός, «ο Καρυοθραύστης», δημ. θέατρο Αργυρούπολης.Τραγουδάει και παίζει επαγγελματικά λαϊκή και ρεμπέτικη μουσική, καθώς και έθνικ, τζαζ και ροκ, και παρουσιάζει τα προγράμματά της σε μουσικές σκηνές. Επίσης, κάνει μουσική διδασκαλία και μαθήματα φωνητικής αγωγής.Είναι απόφοιτη του ΙΕΚ Κορυδαλλού, τμήμα Προσχολικής αγωγής.
«ΚΡΑΥΓΕΣ ΖΩΣΕΣ» της Χριστίνας Κόλλια στο Θέατρο Βεάκη
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το βιβλίο Χριστίνα Κόλλια, «Κραυγές ζώσες», ποιητικοί μονόλογοι, τυπώθηκε από τις εκδόσεις Ιωλκός.
Στο θέατρο «Βεάκη» είχαμε την τύχη να δούμε θεατροποιημένο το κείμενο του έργου της Χριστίνας Κόλλια σε σκηνοθεσία Γιάννη Δρίτσα, με βοηθό σκηνοθέτη κι ενδυματολόγο την ταλαντούχα Μαίρη Τριανταφύλλου κι υποδηλωτική μινιμαλιστική μουσική του Μάριου Στρόφαλη. Ηθοποιοί, δύο απόφοιτοι της σχολής θεάτρου «Δήλος», από την τάξη του 2014, η εκπληκτική Χριστίνα Μαριάνου με την «πλαστική κίνηση» κι ο ψυχρά αποστασιοποιημένος από τα δρώμενα Άρης Κανέλλος, που δημιουργούσε με την κίνηση την απαραίτητη αντίστιξη στον καταιγισμό των υπερχειλισθέντων αισθημάτων. Ο ποιητικός λόγος όταν μεταφέρεται στο θέατρο ηχεί συνήθως ναρκισσιστικός, εκτός αν έχει τη δραματικότητα εκείνη που προκύπτει από τη σύγκρουση των αρχετύπων. Η ποίηση της Χριστίνας Κόλλια πέρασε αυτό το crash-test, οι Συμπληγάδες την έκλεψαν απλώς μερικά φτερά από τον άγγελο που την εμπνέει. Τα 45 λεπτά της δραματοποιημένης ποίησης πέρασαν απνευστί. Η αργή εκφορά του λόγου, η μελετημένη κίνηση, το αφαιρετικό σκηνικό (η τσαλακωμένη άσπρη οθόνη που άφηνε την φαντασία του συνδημιουργού θεατή να προβάλλει πάνω της τα «φαντάσματα της ηδονής», για να θυμηθούμε τον Μεγάλο Αλεξανδρινό Καβάφη). Αυτό το θέαμα, θα έδωσε – ελπίζω – στην αισθαντική ποιήτρια το απαραίτητο εκείνο feed-back (ανάδραση ελληνιστί), έτσι ώστε να εξελιχθεί και να προχωρήσει τη γραφή της σε μεγαλύτερα υπαρξιακά βάθη, στο χώρο όπου κρύβονται οι Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες του συλλογικού ασυνείδητου. Ίδωμεν.
Όσο για το βιβλίο θα επαναλάβω την προγενέστερη κριτική μου:
Η γραφή είναι η ψυχή μας. Όχι μόνο γιατί είναι αυτή που επιβιώνει τού σαρκίου μας, όχι γιατί αυτή κατισχύει τού Θανάτου, αλλά γιατί είναι μια διαρκής παρουσία, κραυγή ζώσα, αλαζονικός επ-αρμός που επιβεβαιώνει το είναι μας, στην Ύλη. Το πνεύμα χαμογελά γαλήνιο σαν το ταπεινό χαμομήλι κάθε φορά που γράφουμε αφήνοντας τα σημάδια μας στο χαρτί ή στη φωτεινή οθόνη. Χαμογελάει με την ύβριν που διαπράττουμε και δια του φόβου, δια του ελέους, μας επαναφέρει στην ήσυχη ή ταραγμένη καθημερινότητά μας. Η γραφή είναι μια εξαίρεση στην απραξία, είναι το αντίθετο τής σιωπής και σιωπή η ίδια, αφού ό,τι μας κατακτά κατακτιέται κι από εμάς χάνοντας τη διαφορετική πολικότητά του. Εξίσωση δυναμικού. Δυναμική ισορροπία αρσενικού-θηλυκού, φωτός-σκότους, καλού-κακού, άσπρου-μαύρου, μέρας-νύχτας. Η Χριστίνα Κόλλια που γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα σπούδασε και Χρηματοοικονομικά και Συμβουλευτική Υγείας (οποία αρμονία – συγκερασμός τών συμπληρωματικών – αναζήτηση τού Όλου). Δραστηριοποιείται στο χώρο τού πολιτισμού κι απαλύνει τη βαριά δόνηση τού πλανήτη μας που βιώνει τη μετάβασή τους στο Φως ως μία γέννα επώδυνη κι επεισοδιακή. Ο άντρας και η γυναίκα στις “Κραυγές ζώσες” τής Χριστίνας Κόλλια μονολογούν παράλληλα με παραπλήσια λόγια, μέχρι τον συγκερασμό τού τέλους. Τρία τα μέρη τού βιβλίου: “Κραυγή σε τέμπο θηλυκό” – “Κραυγή σε τέμπο αρσενικό” – “Κραυγή σε τέμπο δυαδικό”. Εικονογραφημένη ποίηση υψηλής ευκρίνειας, σταθμός στην ένωση τών αντιθέτων η λεκτική τους άμιλλα να επανακαθορίσουν τις θέσεις τους πριν ενωθούν εις Εν και αδιαίρετον Άπαν. Μοναξιά και σιωπή συνέχει τους λακωνικούς στίχους μεταξύ τους. Ακόμα κι η οργιαστική έκρηξη τού τέλους ηχεί σαν τα βεγγαλικά της Ανάστασης που απλώς τέμνουν για λίγο τις τροχιές τους. Ουδέν σταθερόν, ουδέν αιώνιον. Όλα αφετηρία για το αύριο που εμπεριέχεται στο απέραντο “τώρα”. Η ρομαντική απαίτηση της δια βίου δεσμέσεως δεν ισχύει στην ποιητική θεματολογία τής Χριστίνας Κόλλια. Είναι υγιής γιατί είναι πραγματίστρια. Απολαμβάνει το παρόν δομώντας το μέλλον. Όσο για το παρελθόν η διττώς επαναλαμβανόμενη διαπίστωση και από τα δύο πρόσωπα (αντρικό και γυναικείο) είναι σαφής: “Σε εμπόλεμη ψυχή ζω. / Από τότε που γεννήθηκα. / Όχι / δε γεννήθηκα στη Σπάρτη. / Σε μια γειτονιά τής Αθήνας / γεννήθηκα”. Οι ανάλαφρες παραλλαγές του αντρικού και γυναικείου λόγου δημιουργούν μιαν αντιστικτική μελωδία ευπρόσδεκτον τα μάλα εις το εσωτερικόν ους τού επαρκούς αναγνώστου. Η γυναίκα λέει: “Τ’ αδέλφια μου / ασελγούν στο μέλλον μου. / Τρέμουν / μη διαρρήξω τον κύκλο”. Ο άντρας μονολογεί επαλλήλως: “Τ’ αδέλφια μου / νομοθετούν το μέλλον μου. / Προστάζουν / να διαφυλάξω τον κύκλο”. Η γυναίκα βαυκαλίζεται ναρκισσιστικώς: «Εκλιπαρώ το Θεό μου: / “Είμαι όμορφη;” / “Σαν Εμένα” / καγχάζει. / “Για πόσο;” / θρηνώ αφελώς». Ο άντρας έχει άλλην οπτική: «Προκαλώ το Θεό μου: / “Είμαι ο Ένας;” / “Ο Καθένας” / καγχάζει. / “Γιατί;” / επιμένω αφελώς». Είναι προφανές [από τα ελάχιστα δείγματα και τις σκόρπιες επισημάνσεις μου] ότι η δραματικότητα τής γραφής και η θεατρικότητα τού εικονογραφημένου και γεωμετρικώς δομημένου κειμένου υπερισχύουν τής ποιητικής μονολογικότητας. Η Χριστίνα Κόλλια επιδιώκει να επικοινωνήσει δια τού λόγου και τής εικόνας με γλωσσικούς και παραγλωσσικούς κώδικες, αναζητά το Όλον και το ωκεάνειο συναίσθημα τής ένωσης με το Άπαν, το Εν, το Μοναδικό και διαιρέσιμο. Μια αυθεντική ποιητική μελωδικά λυρική φωνή που τείνει προς το θέατρο. Το μέλλον ευοίωνο και προσοδοφόρο. Ενεργειακώς.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
ΘΕΑΤΡΟ ΦΟΥΡΝΟΣ «Ελάτε σε μας για έναν καφέ»
Από τον κριτικό και θεατρολόγο Κωνσταντίνο Μπούρα
Έχει περάσει πολύ καιρός από την τελευταία φορά που διασκέδασα στο θέατρο χωρίς να προβληματιστώ, που απόλαυσα τις σκηνικές επιδόσεις των ηθοποιών χωρίς να χρειαστεί να τους κρίνω, να τους επικρίνω, να τους προκρίνω, να τους κατακρίνω. Είναι ελάχιστες οι φορές που πάλεψα μεταξύ υπνηλίας και τάσης φυγής από τη σκοτεινή αίθουσα να κρατήσω το σώμα μου καθηλωμένο και τα βλέφαρα ανοικτά. Ναι, τόσο φρικτές κι ανυπόφορες είναι μερικές παραστάσεις τις οποίες είμαι υποχρεωμένος σαν θεατρολόγος κι επαγγελματίας κριτικός να παρακολουθήσω μέχρι το τέλος.
Όμως υπάρχουν και παραστάσεις που σ’ αποζημιώνουν, που ο σκηνοθέτης φωτίζει το κείμενο από μέσα, η διανομή είναι ταιριαστή, οι ερμηνείες αλληλοσυμπληρούμενες και ουχί ανταγωνιστικές, το κέντρο βάρος πέφτει στο κοινωνούμενο νόημα και όχι στις τσαχπίνικες πονηριές των θεατρίνων που θέλουν να «κλέψουν την παράσταση». Τι ηλίθια έκφραση! Μα τι είναι η παράσταση αγαπητοί μου; Πορτοφόλι ή κινητό; Αν δεν συνεργαστούν όλοι αρμονικά ως ομάδα το αποτέλεσμα είναι ετεροβαρές και ουδείς ευχαριστείται (με πρώτο διαμαρτυρόμενο τον συγγραφέα, αν έχει την ατυχία να …ζει).
Στο ατμοσφαιρικό θεατράκι «Φούρνος» στη γειτονιά μου απόλαυσα έξι υπέροχους χιουμορίστες, δεξιοτέχνες επαγγελματίες ηθοποιούς να πειθαρχούν στα σκηνοθετικά κελεύσματα του σε πολλά έμπειρου Βασίλη Νικολαΐδη, κινήθηκαν στο αφαιρετικά λειτουργικό και καλοφωτισμένο (δια χειρός Αποστόλη Τσατσάκου) σκηνικό που έστησε ο Γιάννης Μετζικώφ, έδωσαν πνοή, ρυθμό και μπρίο σε ένα παλιοκαιρισμένο αλλά διαχρονικό κείμενο, αναδεικνύοντας τα στοιχεία εκείνα της αναλλοίωτης μέσα στο χρόνο ανθρώπινης φύσης. Την ακροβατική κίνηση δίδαξε η Κική Σελιώνη. Άθλος, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας τον ιδιότυπο περιορισμένο χώρο του παλιού φούρνου της οδού Μαυρομιχάλη.
Το έργο βασίστηκε στη νουβέλα του Πιέρο Κιάρα “La Spartizione” και στην ταινία “Venga a prendere il caffe da noi” του Αλμπέρτο Λατουάντα. Εκτυλίσσεται στη φασιστική Ιταλία της δεκαετίας του 1930 κι έχει σα θέμα του την εισβολή ενός μανιασμένου αρσενικού σε ένα σπίτι με τρεις γεροντοκόρες αριστοκρατικής καταγωγής και μια υπηρέτρια. «Μαύρος κόκορας μπήκε στο σπίτι». Από εκεί και πέρα, το σουρομάδημα κι ο χαμός είναι αναπόφευκτα. Η εξ ορισμού ανταγωνιστική ανθρώπινη φύση, η κατακτητική μανία του αρσενικού, η ανάγκη για επικράτηση του στερημένου, η άνευ όρων δίψα του κομπλεξικού να επιβεβαιωθεί ταπεινώνοντας τους άλλους. Όλ’ αυτά με χιούμορ, με κωμικά γκανγκ, με μια επίστρωση μπουρλέσκ, με ευθείες παραπομπές στον βωβό κινηματογράφο.
Οι σχέσεις των δύο φύλων, ο τυφλός καταστροφικός κι αυτοκαταστροφικός ερωτικός πόθος, η άσκηση εξουσίας πάνω στα άλλα ανθρώπινα όντα, το ένστικτο το ερωτικό όταν – ελλείψει υγιών συναισθημάτων – μεταστρέφεται σε ένστικτο θανάτου και καταστροφής. Έχει γραφτεί ότι το Κακό πάνω στη Γη οφείλεται στη Γνώση χωρίς Αγάπη, όταν το μυαλό και η καρδιά δεν επικοινωνούν, όταν η εξυπνάδα μεταπίπτει σε πονηριά και κόβει τη γέφυρα με την αγαθότητα.
Ο φασισμός, εκτός από μια κοινωνική μάστιγα, από καρκίνωμα σε εποχές φτώχειας κι ανεργίας, είναι και μια υφέρπουσα δύναμη του συλλογικού ανθρώπινου υποσυνείδητου, δύναμη διόλου αμελητέα, αφού όπως έδειξε ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν στο «Αυγό του φιδιού», δεν πεθαίνει ποτέ, απλώς κοιμάται.
Ήταν όλοι τους υπέροχοι! Ηθοποιοί που θα μπορούσαν να σταθούν στο λονδρέζικο Γουέστ-εντ, στο Μπρόουντγουέι, στο Χόλυγουντ, οπουδήποτε. Η Ελλάδα έχει τόσο καλούς καλλιτέχνες, που μόνον ο περιορισμός της γλώσσας κι ο αρχαιοελληνικός φθόνος τους εμποδίζουν να λάμψουν. Απόλαυσα τον Θανάση Κουρλαμπά ως Εμερεντζιάνο Παροντσίνι. Τον εξαίρετο αυτόν και σεμνό άνθρωπο του θεάτρου τον είχα επισημάνει πριν από χρόνια στο «Αμφι-θέατρο» του Σπύρου Ευαγγελάτου (ο οποίος έχει ανακαλύψει κι αναδείξει πολλά ταλέντα). Ένας τόσο πειθαρχημένος κι εκφραστικός ηθοποιός αξίζει τα καλύτερα. Το ευρύ κοινό θα τον κερδίσει μόλις του δοθεί η δυνατότητα να απευθυνθεί σ’ αυτό.
Από τις κυρίες, δεν θα ξεχωρίσω καμμία. Κατά σειράν αρχαιότητος (από πλευράς ηλικίας ρόλων): Η Στέλλα Χατζημιχελάκη, ως Φορτουνάτα, έδωσε υπέροχα τη μετάβαση της στερημένης γεροντοκόρης που διδάσκει γαλλικά στις καλόγριες σε κακοποιημένη σεξουαλικώς σύζυγο που δεν αντέχει την κατακτητική βία του πολιορκητικού κριού του αντρός της. Η Μαρία Καρακίτσου, ως Καμίλα, ισορρόπησε με ακροβατικό τρόπο μεταξύ αποτυχημένης μπαλαρίνας, καθηγήτριας λατινικών και πεινασμένης για έρωτα. Τρία σε ένα, κι όλα αυτά με έναν αξιοθαύμαστα αρμονικό και αληθοφανή τρόπο. Η πανύψηλη και κινηματογραφικά εκφραστική Θεοδώρα Σιάρκου ως Ταρσίλα έδωσε μία απολύτως ρεαλιστική νότα σε αυτό το κωμικό ψυχόδραμα υψηλών ενδοσκοπήσεων και βαθέων …διεισδύσεων. Όχι, το σεξ δεν αποδίδεται πορνικά επί σκηνής. Μόνον σχηματικώς κι αφαιρετικώς. Ουδέν γεννητικόν όργανον αποκαλύπτεται. Ευτυχώς. Έχω βαρεθεί να πηγαίνω στα θέατρα και να βλέπω κακοστημένα γυμνά εις άγραν θεατών. Έλεος θεατρώνες και θεατράνθρωποι. Δεν απευθύνεσθε σε σεξουαλικώς στερημένους. Το αντίθετο. Οι άνθρωποι που συνήθως πάνε στο καλό θέατρο έχουν λύσει προ πολλού τα ερωτικά τους, τουλάχιστον σε επίπεδο …πρακτικής. Ως προς αυτό, οι απελευθερωμένοι άνθρωποι γελούν στην απολαυστική παράσταση του «Φούρνου». Οι στερημένοι δεν ξέρω τι κάνουν.
Εκπληκτικά γραφικοί οι Ευγενία Μαραγκού και Γιώργος Σκυριανός στο ρόλο της υπηρέτριας και του κουμπάρου-γιατρού «έγραψαν» επί σκηνής κι «έδωσαν ρέστα».
