Μαριέττα Πεπελάση, Δίδυμες Ακτίνες, εκδόσεις Ιανός, σ. 48, 7,00 €.
Από τον κριτικό λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Ποιητικώς σκέπτεσθαι, ποιητικώς εκφράζεσθαι. Είναι η δική μας απάντηση στη σύγχρονη πολιτισμική κρίση που μας ταλανίζει διεθνώς και πανανθρωπίνως. Η Ελλάδα είχε πάντα το προνόμιο να γεννάει ελεύθερους ανθρώπους που σκέφτονται κι εκφράζονται με τιμιότητα. Η πνευματική ζωή του τόπου μας κατατρύχεται από παρασιτικά και διαγκωνιστικά φαινόμενα που δεν συνάδουν ούτε με την γλώσσα που έχουμε το προνόμιο να ομιλούμε ούτε με τον πολιτισμό που κληρονομήσαμε ούτε με το ήπιο ελληνικό κλίμα που μας καθιστά περισσότερον πραείς κι ανεκτικούς. Οι αληθώς οραματιζόμενοι άνθρωποι υποτιμώνται και παραγκωνίζονται σε αυτό το περιβάλλον. Η Ποίηση έχει προ πολλού καταστεί ένα τελείως περιθωριακό φαινόμενο που αφορά μια χούφτα ανθρώπους, αφού έχει χάσει προ πολλού την πολιτική (και την κομματική της) ταυτότητα. Η αυτοψυχανάλυση, ο αυτό-οίκτος και η αυτό-εξορία σε εσωτερικά βασίλεια αυτοκτονικής μοναξιάς κι υπαρξιακών αδιεξόδων έχουν συμβάλλει στο διαζύγιο ποιητή κι αναγνώστη. Περισσότεροι οι γράφοντες από τους αναγιγνώσκοντες ποίησιν. Και μέχρι εδώ όλα καλά. Ποιητικός λαός είμαστε, γλωσσικούς θησαυρούς διαχειριζόμεθα και κατέχουμε. Γιατί όχι; Φτάνει όμως να είμαστε έτοιμοι να αναγνωρίσουμε τα επιτεύγματα, το ήθος και το έργο των άλλων. Όμως τέτοια γενναιοψυχία σπανίζει, είναι αλήθεια, στους χαλεπούς καιρούς μας. Όλοι νομίζουν ότι μπορούν να δρέψουν δάφνες με ένα λιγοστό, ολιγάριθμο κι ολιγοσέλιδο έργο (λακωνικότητος ένεκα… όσα δεν φτάνει η αλεπού, ορμάει και τα φτάνει). Όμως δεν είναι έτσι. Η συνέπεια, ο χρόνος κι η δυσεύρετη ποιότητα είναι αυτά που καταδεικνύουν την αντικειμενική αξία της όποιας ποιητικής γραφής. Όλα τα άλλα κουρνιαχτός, σποδός, κόκκοι άμμου θαλάσσης.
Ευτυχώς μέσα σε αυτή την πολυάνθρωπη και φλύαρη δυστοκία, υπάρχουν άνθρωποι σαν τη Μαριέττα Πεπελάση, που ανθούν, θάλλουν κι υψώνουν το ανάστημά τους στη φτήνεια, στη φαυλότητα, στην προχειρότητα και στις εκπτώσεις παντός είδους.
«Δίδυμες Ακτίνες» τιτλοφορείται το καινούργιο ποιητικό της βιβλίο, που κυκλοφορεί σε καιρούς χαλεπούς, κατάλληλους όμως για ενδοσκόπηση, ενσυναίσθηση, αλληλεγγύη, ενδυνάμωση των υγιών στοιχείων μέσα μας κι έξω μας. Μιλάει για το ιδεατό με ρεαλιστικούς όρους, αγκαλιάζει το ατομικό με συμπαντική απλότητα, αντέχει το υψιπετές χωρίς τη ναυτία των χαμερπών, βουτάει στη λάσπη της καθημερινότητας με τη λευκότητα του κύκνου που είναι αλεξίκακος.
Αυτή η ηθική διάσταση της ποίησής της σε συνδυασμό με την υψηλή ποιητική της τέχνη, την άρτια γνώση της ελληνικής γλώσσας, την εικονοπλαστική της δεινότητα, τον αρχέγονο βηματισμό της προς το ουσιώδες, παρακάμπτοντας κι αγνοώντας κάθε τι φτηνό και λίγο, προσδίδουν στο μέχρι τώρα έργο της μια αξιοζήλευτη και ποθητή διαχρονικότητα. Το καλλιτεχνικό έργο της Μαριέττας Πεπελάση είναι πέρα από εποχές κι επικαιρότητες. Ήδη ο πίνακάς της που κοσμεί το εξώφυλλο, όπως και οι άλλοι που εικονοποιούν εσωτερικώς την ποίησή της, διακρίνονται από τον ρομαντικό ιμπρεσσιονισμό του Odillon Redon, την ρομαντική ουτοπία και τον άκρατο ιδεαλισμό, σε συνδυασμό με την ορμητικότητα του κινήματος «Θύελλα και Ορμή» (Sturm und Drag). Οι πίνακες της Μαριέττας Πεπελάση, όπως και οι στίχοι της, καθώς κι η μουσική που συνθέτει θα μπορούσαν να έχουν φιλοτεχνηθεί οποτεδήποτε. Είναι ά-χρονοι και δια-χρονικοί. Είναι άνευ ασφυκτικής συνδέσεως με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, αλλά υγιώς ενταγμένη σ’ αυτήν. Αγαπώ τον τρόπο που σκέφτεται, δρα κι εκφράζεται. Τη θαυμάζω για την αμεσότητα και την ειλικρίνειά της. Η γνησιότητά της με συναρπάζει. Είναι το ιδανικό μου. Χωρίς συμπλέγματα, χωρίς τη διάθεση να πείσει ή να πιέσει κανέναν για ο,τιδήποτε τραγουδά όπως τα ωδικά πτηνά στα καμμένα δάση, πετάει όπως οι πεταλούδες που θα ζήσουν μόνο μία μέρα, ελπίζει με την απελπισία των ανθρώπων που έχουν ζήσει και γνωρίζουν πολύ καλά τα όρια της ουτοπίας… Είναι ένα φαινόμενο η Μαριέττα Πεπελάση και χαίρομαι που συνυπάρχω αρμονικώς μαζί της στον ίδιο ά-χρονο χώρο της αληθούς Ποιήσεως.
Κωνσταντίνος Μπούρας
ΚΡΙΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ …ΤΖΟΝ ΦΟΡΝΤ
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το μετα-μοντέρνο έχει κάνει πολύ ζημιά στο ελληνικό θέατρο. Τα πάντα ισοπεδώνονται, τα θεατρικά έργα αντιμετωπίζονται ασεβώς ως «υλικό παράστασης», ο καθένας κάνει ό,τι του καπνίσει κι ο απλός λαός θα έλεγε «ό,τι του φανεί του λωλο-Στεφανή». Κι όταν μεν πρόκειται για ιδιωτικές μη επιδοτούμενες από τον ισχνό κρατικό κορβανά παραστάσεις, ουδέν πρόβλημα. «Μετά την απομάκρυνσιν από το ταμείον ουδέν λάθος αναγνωρίζεται κι ο θεατής …ας πρόσεχε». Εν πάση περιπτώσει μπορεί να ζητήσει τα λεφτά του πίσω ή να ρίξει ζαρζαβατικά επί σκηνής.
Όταν όμως οι μεγαλεπήβολες κρατικές μας σκηνές αφήνουν τον κάθε έναν (που έχει πρόσβαση) να αλωνίσει επί σκηνής και κειμένου, τότε τα πράγματα γίνονται σοβαρότερα.
Εξηγούμαι, για να μην παρεξηγηθώ. Παρακολούθησα την πρεμιέρα του έργου του Τζον Φορντ «Κρίμα που είναι πόρνη». Στο διάλειμμα άκουσα ένα μέλος του Δ.Σ. του Εθνικού μας Θεάτρου (και καταξιωμένον συγγραφέα, που θα δει συντόμως ένα καλό έργο του να ανεβαίνει προσεχώς στην ίδια σκηνή) να λέει φωναχτά «ΜΑ ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΈΡΓΟ ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΦΟΡΝΤ!!!». Και φυσικά δεν ήταν. Αφού οι ηθοποιοί είχαν διδαχθεί να διαβάζουν το έργο σαν θρησκευτικό δρώμενο σε διαχρονική εκκλησία, με έντονα στοιχεία μπρεχτικής αποστασιοποιήσεως και χωρίς καμία οικονομία ή πίστη στο πρωτότυπο. Εντάξει, μέχρι εδώ. Αν και περάσαμε από την εποχή του σκηνοθετισμού ανεπιστρεπτί, και οι κάθε είδους υπερβάσεις-παραβιάσεις-αυθαιρεσίες δικαιολογούνται μόνο για τα ιερά τέρατα της Τέχνης και σίγουρα για αυτούς που έχουν γνώση-ταλέντο-όραμα-επάρκεια-καταξίωση-αναγνώριση (εκτός των συνόρων της χώρας τους), εδώ είδαμε απλώς μια επίδειξη δύναμης. Γιατί δεν έβαζε ο καλός σκηνοθέτης τον όρο “διασκευή” στον τίτλο ή – έστω – στο πρόγραμμα της παράστασής του; Γιατί δεν έγραψε ένα δικό του έργο βασισμένο στο κείμενο του αποθανόντος; Γιατί στερέψαμε τόσο πολύ από ιδέες κι αισθητική που πρέπει να αναμασάμε διαρκώς ξένα ληγμένα πρότυπα; Ποιος χειροκροτεί ποιον και ποιος αναγνωρίζει ποιον σε αυτή την πολύπαθη χώρα; Κρίση, ναι. Υπάρχει κι αλλού. Όμως εκεί δεν επικρατεί η ακρισία και το δίκαιο του ισχυρότερου, εκεί λειτουργούν οι θεσμοί και προστατεύουν το δίκαιο του θεατή στην ποιότητα. Εδώ μοιάζουν όλα αυτά ψιλά γράμματα. Μας μένει μόνο το αναφαίρετο δικαίωμα να εκφράζουμε τη γνώμη μας, χωρίς φόβο και πάθος, αλλά με σεβασμό στην Αλήθεια.
Δεν θα πω τίποτα άλλο. Δεν θα αναφέρω ούτε καν ονόματα. Ουδέν προσωπικόν. Μόνο η απορία ενός επαρκούς θεατή που αγαπάει το θέατρο: γιατί βρε παιδιά; Προς τι όλ’ αυτά; Δεν υπάρχουν έξω τόσοι νέοι άνθρωποι, με σκέψεις, ιδέες, γνώσεις, πτυχία, μεταπτυχιακά, ταλέντο, πρωτοτυπία για να μας μεταδώσουν καλλιτεχνικώς τον προβληματισμό τους για την πολιτιστική κρίση που βιώνουμε διεθνώς; Φυσικά και υπάρχουν. Κι ασφυκτιούν και δεν βρίσκουν βήμα έκφρασης.
Ας πρυτανεύσει κάποτε η Λογική κι ας δούμε όλοι μας τα λάθη μας, από καταβολής του νέου ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα. Κατά τα άλλα, όλα καλά (τρόπος του λέγειν). Υγεία και δύναμη στους αναξιοπαθούντες. Για τους άλλους, φροντίζουν οι …ίδιοι.
Κρίμα δεν είναι πόρνη. Θα είχε τουλάχιστον ένα …άλλοθι.
Πολύ κακό για το τίποτα.
Ταμείου αγώνας άγονος.
“Η Αλήθεια θα μας λυτρώσει”.
Όσο για την τέχνη του Θεάτρου, ο ευρών…αμειφθήσεται.
Φιλικά και με εκτίμηση, με σεβασμό και πίστη στις υγιείς δυνάμεις του Θεάτρου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
"LA STRADA" στο Θέατρο Βικτώρια.
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Strada στα Ιταλικά σημαίνει δρόμος. Θα έλεγα ο δρόμος της σκληρής επιβίωσης σε μια μακρινή εποχή, που συνάμα είναι τόσο σύγχρονη. Η ταινία γυρίστηκε το 1954 από τον Φελίνι. Μην έχοντας δει το φιλμ αποφάσισα ένα Κυριακάτικο βράδυ να δω την παράσταση στο Θέατρο Βικτώρια. Σε ένα αφαιρετικό, μαύρο σκηνικό οι «πλανόδιοι» καλλιτέχνες άρχισαν να ξεδιπλώνουν ευλαβικά το έργο τους. Ο Τζαμπανό- ένας σωματώδης λαϊκός τύπος- επιβιώνει κάνοντας επίδειξη της δύναμής του. Στην εναγώνια αναζήτηση για τον επιούσιο, αγοράζει την Τζελσομίνα-μια αμόρφωτη, χαμηλής νόησης, κοπέλα- η οποία τον βοηθάει στα διάφορα νούμερα, με τα οποία επιδεικνύεται στον κόσμο. Κατά την διάρκεια της παράστασης, εμφανίζονται διάφοροι σαλτιμπάγκοι, αρτίστες, ακροβάτες οι οποίοι μοχθούν για την επιβίωσή τους. Η παράσταση συνοδεύεται από ζωντανή μουσική, έχει ρυθμό χωρίς να κάνει κενά και παρακολουθείται ευχάριστα. Η λιτή σκηνοθεσία και το άψογο υποκριτικό ταλέντο όλων των συντελεστών δημιουργούν μια ικανοποίηση στον θεατή, χωρίς να τον απομακρύνουν από το δραματικό μοτίβο, μέσα στο οποίο κινείται το έργο. Πρόκειται για μια παράσταση, που αν μη τι άλλο, θα σας συγκινήσει.
«Το “LA STRADA” του Φελλίνι, θεατρική διασκευή βασισμένη στην ομώνυμη ταινία., θα παρουσιαστεί στην Κεντρική Σκηνή του THEATROVICTORIA, από τη Τετάρτη 5 Νοεμβρίου, σε σκηνοθεσία του Βασίλη Νικολαΐδη με τους Κάτια Γέρου, Θανάση Κουρλαμπά και Νίκο Νίκα στους βασικούς ρόλους. Η παράσταση θα παίζεται κάθε Τετάρτη στις 7:30, Πέμπτη έως Σάββατο στις 9:00μμ και Κυριακή στις 8:00μμ.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ:
Σκηνοθεσία: Βασίλης Νικολαϊδης
Σκηνικός χώρος – Κοστουμια: Γιάννης Μετζικώφ
Επιμέλεια κίνησης- Χορογραφία: Κωνσταντίνος Μίχος
Μουσική: Λεωνίδας Μαριδάκης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ευγενία Μαραγκού
Visuals: Aνδρέας Τρούσσας
Φωτισμοί: Βαγγέλης Κάνδιας
Φωτογραφίες: Γεωργία Σιέττου, Στέλιος Δανιήλ
Σχεδιασμός αφίσσας και προγράμματος:Κωνσταντίνος Γεωργαντάς
Επιμέλεια Παραγωγής: Δημήτρης Κομνηνός
ΠΑΙΖΟΥΝ:
Κάτια Γέρου, Θανάσης Κουρλαμπάς, Νίκος Νίκας, Έφη Κόντα, Μέλιος Κατσαμάκης, Ευγενία Μαραγκού, Λεωνίδας Μαριδάκης, Κίμων Παντερής.
Τηλ. Κρατήσεων: 210 – 8233125
Ένας «Μυστικός Κήπος» με τη φωνή, την καρδιά και την ψυχή της Μαριάννα Τόλη, για παιδιά όλων των ηλικιών και σοφούς γέροντες
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Μαριάννα Τόλη είναι ψυχούλα, αγνή σαν παιδί, αυθόρμητη σαν έφηβος, ώριμη σαν υπεραιωνόβιος σοφός. Σε όλες της τις θεατρικές-μουσικές παραγωγές βάζει τον καλύτερο εαυτό της με αληθινή έγνοια και φροντίδα για τον συνάνθρωπο. Είναι ποιήτρια από σκηνής, αφού παίρνει τους μικρούς και μεγάλους θεατές της από το χέρι και τους μεταφέρει, σαν άγγελος, ωσάν καλή νεράϊδα του παραμυθιού στο εσωτερικό περιβόλι που κρύβει η κλειδαμπαρωμένη και περιχαρακωμένη με τείχη καρδιά τους. Αυτός ο «Μυστικός Κήπος» είναι δικός και καταδικός μας, μόνο που έχουμε ξεχάσει τα κλειδιά, ή τα έχουμε θάψει βαθιά στο υποσυνείδητο και δεν θυμούμαστε πια πού είναι αυτός ο ιδιωτικός παράδεισος, ο δικαιωματικός κήπος της Εδέμ, που έχει ως μόνο του κλειδί την άνευ όρων και ορίων Αγάπη.
Την αγάπη, που και νεκρούς ανασταίνει, όπως στο κλασικό παραμύθι της Φ. Χ. Μπαρνέτ που μετέτρεψε σε ιδιοφυές μιούζικαλ η Μαριάννα Τόλη και παίζεται κάθε Κυριακή στις 11 πμ και στις 4μμ στη σκηνή του θεάτρου Αμιράλ (για σχολεία: πρωινές παραστάσεις 10-12πμ). Μην το χάσετε! Θα δροσιστεί η ψυχή σας. Θα αρδευτούν τα μέσα σας. Θα ξεχάσετε τη σκληρή πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά. Θα αναστηθεί η δίψα σας για ζωή. Θα ξανανιώσετε. Γιατί αυτό σημαίνει η λέξη ψυχ-αγωγία. Από τους ηθοποιούς θα ξεχωρίσω τον εκπληκτικό Γιώργο Λιβανό (τον σκηνοθέτη του θεάτρου Studio Κυψέλης), που υπογράφει και τους φωτισμούς αυτής της παράστασης. Όμως όλοι οι ηθοποιοί είναι υπέροχοι. Παίζουν, τραγουδούν, χορεύουν, διδάσκουν από σκηνής το ήθος της αυθεντικής αγάπης, παρασέρνουν τους μικρούς θεατές σε ενθουσιώδη εσωτερικά μονοπάτια αναζήτησης του Αγαθού.
Τα ονόματα όλων των συντελεστών:
Διασκευή-Σκηνοθεσία: Μαριάννα Τόλη
Επιλογή Τραγουδιών: Μαριάννα Τόλη
Χορογραφίες: Αλέξανδρος Κούζιτζκιν
Σκηνικά: Μιχάλης Σδούγκος
Κυστούμια: Ιωάννα Κουρμπέλα
Φωτισμοί: Γιώργος Λιβανός
Ενορχήστρωση: Πέτρος Πολίτης, Χρίστος Σερεμές
Μουσικοί:
Χρίστος Σερεμές (Πιάνο), Νεφέλη Μαρκάκη (Βιολί), Πέτρος Πολίτης (Κιθάρα)
Νηρέας Μαρκάκης (Τσέλο)
Πρωταγωνιστούν:
Μαριάννα Τόλη, Γιώργος Λιβανός, Άντεια Ολυμπίου, Στέλιος Κέλερης, Νεφέλη Μαρκάκη, Φανή Παρλή, Αλεξάνδρα Χάλαρη, Πέτρος Πολίτης, Νηρέας Μαρκάκης
Τα παιδιά που συμμετέχουν στις παραστάσεις:
Ράνια Ελευθερίου, Στεφανία Τερζοπούλου, Νίκος Αθηναίος, Γιώργος Μάλιος, Χριστίνα Μάλιου, Μαρία Νεφέλη Δούκα.
Κωνσταντίνος Μπούρας (έβαλα το ταπεινό όνομά μου μαζί με τα ονόματα των παιδιών) www.konstantinosbouras.gr
Το πρώτο Μεσοποταμιακό έπος που μοιάζει τόσα πολύ με τα Ομηρικά έπη και την Θεογονία του Ησίοδου
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Μελετούσα συστηματικά το έπος του Γκιλγκαμές στην αγγλική και κατοπινότερα στη γαλλική γλώσσα, από τότε που ήμουνα πρωτοετής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (1979). Η παράλληλη σπουδή των δικών μας αρχαιοελληνικών επών στο πρωτότυπο, με οδήγησε το 1990 στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου είχα την ευκαιρία να εντρυφήσω επί πέντε συναπτά έτη στους αρχαίους πολιτισμούς και στα δραματικά τους κατάλοιπα.
Η ομοιότητα του έπους του Γκιλγκαμές με την Ιλιάδα και την Οδύσσεια είναι προφανής. Η ανάγκη του νέυο άνδρα να αποδείξει την πολεμική του αξία και να κατατροπώσει τους «εχθρούς», προσπορίζοντας αγαθά-προνόμια-εξουσία-δόξα στη φυλή και στον οίκο του οδηγεί στην Ύβριν της αλαζονείας αφού κατασπαταλούνται οι φυσικοί πόροι, καταστρέφονται τα δάση, καταστρατηγείται η φυσική ροή των υδάτων και των ανθρώπινων συναισθηματικών ροών ενέργειας, αφού η βία, ο εξανδραποδισμός κι η υποδούλωση ανθρώπινων όντων είναι αντίθετος σε κάθε παγκόσμια και ηθική τάξη του Συμπαντικού Ενεργειακού Νόμου και Δικαίου (βλ. «Αντιγόνη» του Σοφοκλή). Ο Γκιλγκαμές, όπως κι ο Αχιλλέας, ο Αγαμέμνονας, ο Μενέλαος κι ο Οδυσσέας, ευθύνονται για την επίθεση εναντίον της Τροίας και για την εξόντωση των φορέων (υλικών και ανθρώπινων) ενός ολόκληρου πολιτισμού. Ο Γκιλγκαμές κρατάει, εφαρμόζοντας το δίκαιο του ισχυρότερου το προνόμιο να κοιμάται με τις παρθένες την πρώτη νύχτα του γάμου, κόβει τους κέδρους για να χτίσει «πόλεις» και γλεντάει μέχρις ύβρεως. Αυτό σκανδαλίζει τους αθανάτους και πλάθουν γι’ αυτόν το αντίπαλο δέος, τον Ένκιντου, με τον οποίο όμως αφού μονομαχήσει συμφιλιώνεται και γίνεται αδελφοποιτός. Το δίδυμο είναι τόσο αχτύπητο, που, ως άλλος Ιππόλυτος, ο Γκιλγκαμές αρνείται την ερωτική εξουσία της Αφροδίτης-Ιστάρ. Από εκεί και μετά «πτώσις του είναι βεβαία» (για να θυμηθούμε τον μυστικιστή Αλεξανδρινό ποιητή). Ως Οδυσσεύς, περιπλανείται ανά τας ρύμας και τα αγυιάς του Κάτω Κόσμου, συναντά αλλοδιαστασιακά όντα, περνάει ενεργειακές πύλες, βρίσκει την αθανασία και την χάνει, αφού το γνωστό μας φίδι από τον Κήπο της Εδέμ του κλέβει το μαγικό βοτάνι, ενόσω ο ήρωάς μας βυθίζεται στον αναπόδραστο για την ανθρώπινη φύση ύπνο. Εδώ ας θυμηθούμε την θαυμαστή πραγματεία του Παναγή Λεκατσά για τον ύπνο του Οδυσσέα σε σπήλαια, πριν από κάθε περιπέτεια της αδιάκοπης περιπλάνησής του, στο δρόμο της επιστροφής για την κοσμική Εστία, την «Ιθάκη». Ας θυμηθούμε επίσης τον Σαιξπηρικό Πρόσπερο από την «Τρικυμία», που δηλώνει ότι την «ύπαρξή μας ύπνος την περιβάλλει» και βυθίζει τα θύματά του σε βαθύ ύπνο πριν εξασφαλίσει την επανεπίτευξη της κοσμικής τάξεως και την αποπληρωμή των καρμικών χρεών.
Με το σύστημα Γκουρτζίεφ, πάνω στο οποίο στηρίζεται η θεατρική Ομάδα Ρόδα, ερμηνεύεται η παραδοχή του Θανάτου από τον Γκιλγκαμές ως αρχή σοφίας. Για την αρχή ελληνική (κι ευρύτερα μεσογειακή-μεσοποταμειακή) σκέψη όμως, ο θάνατος είναι αρρώστεια και ατύχημα, ατέλεια της ανθρώπινης σωματικής δομής, κατασκευαστικό λάθος του υλικού φορέα της ψυχής και δεν έχει καμία μεταφυσική-ιδεαλιστική-ρομαντική διάσταση. Ο Έρωτας, ως αντίπαλον δέος του Θανάτου, δεν είναι κυρίαρχο δίπολο στην ανθρώπινη Φιλοσοφία πριν την επικράτηση των μονοθεϊστικών θρησκειών και κοσμοθεωρίων. Βεβαίως, μιλάει η Αντιγόνη του Σοφοκλή για το «Ύστατον Φως», βεβαίως όλοι οι φωτισμένοι της Αρχαιότητας συμφιλιώνονται με την ιδέα ότι είμαστε όλοι περαστικοί από αυτόν τον κόσμο, σε αυτή την Τρίτη διάσταση, όμως ο Ηρακλής επιτυγχάνει τη θέωση και συντρώγει και συνπίει και ψυχαγωγείται μετά των αθανάτων. Έτσι κι ο Γκιλγκαμές αν νικούσε τον Ύπνο (αδελφό του Θανάτου) και δεν συμπεριφερόταν σαν τις αδύναμες μωρές παρθένες της Βιβλικής διηγήσεως, θα είχε ολοκληρώσει την γήινη τροχιά του ως ημίθεος και ήρως με τη θέωσή του. Αυτό το «ατύχημα» για την προχριστιανική σκέψη, στην παράσταση του θεάτρου Ρόδα εμφανίζεται ως ευλογία.
Βεβαίως, ο κάθε σκηνοθέτης έχει το δικαίωμα να ερμηνεύει τα αρχαία κείμενα κατά το δοκούν κι από σύγχρονη σκοπιά. Όμως, αυτή του η προσπάθεια μπορεί να συμβαδίζει ή να αντιβαίνει στην ουσία αυτών τούτων των κειμένων.
Εν πάση περιπτώσει, με απόλυτη πειθαρχία οι ηθοποιοί του θιάσου Ρόδα, υπάκουσαν στα κελεύσματα της Μαρίας Περετζή, μας έδωσαν μια καθόλα νόμιμη κι ενδιαφέρουσα προσπάθεια επανατελετουργοποίησης (reritualisation) των αρχαίων κειμένων (δραματικών και μη), δημιούργησαν μια παράσταση συνόλου που ανεδείκνυε (μέχρι ενός σημείου) τον λόγο κι έδωσε την ευκαιρία στον πρωταγωνιστή Δημήτρη Γασπαράτο να αποσπάσει βραβείο για την ερμηνεία του επώνυμου ρόλου. Όλα αυτά καλά και θαυμαστά.
Μήπως θα ήταν προτιμότερο όμως αυτή η καλή και συγκροτημένη και πειθαρχημένη ομάδα, που τείνει να δημιουργήσει σχολή θεατρική, να πλάσει τα δικά της αυτοσχέδια κείμενα-δρώμενα-τελετές, βασισμένα μεν στους αρχαίους μύθους, χωρίς όμως την μεθ-ερμηνεία των σωζομένων από την Αρχαιότητα κειμένων. Όλα αυτά τα «μετά» το μεταμοντέρνο που αντιμετωπίζουν κάθε κείμενο ως υλικό παράστασης είναι μια παιδική αρρώστεια του θεάτρου (και της λογοτεχνίας) στην αυγή του εικοστού πρώτου αιώνα, όμως ας γίνουν το έναυσμα για να σκαρώσουμε τα δικά μας πρωτότυπα κείμενα που θα φωτίσουν τις επόμενες γενεές και θα σταθούν φάροι κι ορόσημα του πανανθρώπινου πολιτισμού μας.
Η εσωτεριστική μέθοδος του συστήματος Γκουρτζίεφ (ενός πραγματικά σοφού και φωτισμένου όντος) συμβάλλει στην αυτογνωσία των ερευνητών. «Ζητήσετε και θα σας δοθεί». Η αυτογνωσία είναι πρώτο υλικό και προαπαίτηση της θεατρικής πράξης. Η Ελληνική Σκέψη όμως, από την Αρχαιότητα έως σήμερα είναι αντισυστημική κι «αν-αρχική». Διαβάστε την εκπληκτική μελέτη του Dodds «Οι Έλληνες και το Παράλογο» (στην οποία παραπέμπει κι ο Σεφέρης). Στους πέντε Έλληνες υπάρχουν έξι αρχηγοί. Επτά Έλληνες έχουν δέκα γνώμες, αφού αλλάζουν συχνά τις απόψεις τους. Όλα τα συστήματα κι οι μέθοδοι είναι καλά εφ’ όσον μας οδηγούν στο Πρωταρχικόν Φως (Φάος για τον Όμηρο). Όπως λέει ο Osho, o «μεσογειακός», ο Ζορμπάς, ο επικούρειος φιλόσοφος, είμαστε όλοι φωτισμένοι, φτάνει να το θυμηθούμε. Μόλις φτάσουμε στην εκστατική εκείνη κατάσταση της άνευ μεσαζόντων επικοινωνίας με το Θείον, τότε ο γήινος ή ο άσαρκος Δάσκαλός μας θαυμάζουν την επίτευξη του στόχου από τον μαθητή και προχωρούν να προσφέρουν τα φώτα τους σε άλλους μαθητές. Τόσο απλά. Η ασσυροβαβυλωνιακή προσκόλληση σε ελέω θεού αυθεντίες γεννάει την παρεξήγηση περί του αλαθήτου παπών και άλλων φωστήρων. Κάτι τελείως αντίθετο με την Ελληνική Σκέψη, όταν ο μεγάλος Σωκράτης δηλώνει ότι δεν γνωρίζει τίποτα και προτρέπει τους μαθητές του να μην σταματούν ποτέ να ερευνούν και να γνωρίζουν τον εαυτό τους μέσα από την αλληλεπίδρασή τους με τους άλλους.
Μετά από αυτή την κοινοποίηση σκέψεων που μου γέννησε η άκρως ενδιαφέρουσα παράσταση της Ομάδας Ρόδα, θα σπεύσω να παρακολουθήσω όλες τις επόμενες δουλειές της, ακόμα κι αν ο βιοποριστικός μου φόρτος με δυσκολέψει.
Όσο για τις ερμηνείες και την κριτική του θεατρικού γεγονότος, αυτή δεν μπορεί να επιτευχθεί με την αυστηρότητα που ο θεσμός επιβάλλει, επειδή πρόκειται μάλλον για μια αξιοσημείωτη «ερασιτεχνική» (με την καλή έννοια) παραγωγή, που υπηρετεί την διδασκαλία του μεγάλου διανοητή και αναζητητή της Αλήθειας Γκουρτζίεφ.
Μακάρι να πληθαίνουν οι ερευνητές του Αγνώστου και στο θέατρο. Τότε μπορεί να φτάσουμε σε μια καινούργια πνευματική άνθηση και στη δημιουργία φιλοσοφικών σχολών που θα λαμπρύνουν και πάλι την Ελλάδα και θα την καταστήσουν παγκόσμιο κέντρο ακαδημαϊκής εκπαίδευσης πρωτότυπης, σύγχρονης και δημιουργικής που θα υπηρετεί τις ανάγκες του εικοστού πρώτου αιώνα και θα βοηθήσει τον άνθρωπο να υπερβεί την πολιτισμική Κρίση οδηγώντας τον σε έναν καινούργιο Χρυσούν Αιώνα. Γέγονε!!!
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Πληροφορίες για την παράσταση από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο της ομάδας Ρόδα:
http://www.rodatheater.gr/gr/index.htm
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ
Μαρία Περετζή
ΚΕΙΜΕΝΟ
Δημήτρης Περετζής / Μαρία Περετζή
ΣΚΗΝΙΚΑ
Νίκος Τσιουμπλεκτσής
ΜΟΥΣΙΚΗ
Τάκης Πατερέλης / Πία Πιερράκου / Δημήτρης Γασπαράτος / Γιώργος Ντούνης / Μαρία Περετζή / Πάτυ Παπαγεωργίου / Ιουλία Βεντίκου / Αγγελος Γιαννάτος / Γιάννης Καλημέρης / Δήμητρα Παπαδημητρίου
ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ
Μαρία Περετζή / Ιουλία Βεντίκου / Βίκη Τσέλιου / Αθηνά Παπαφώτη / Αννα Κυπραίου / Μαρία Τσούγκα
ΧΟΡΟΓΡΑΦΙΕΣ
Μαρία Περετζή
ΗΧΗΤΙΚΑ
Δημήτρης Γασπαράτος / Ηλίας Πιλάτος
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
Φώτης Τραγανουδάκης / Μαρίζα Πελεκάνου / Ορφέας Περετζής
ΦΩΤΙΣΜΟΣ
Μαρία Περετζή / Δημήτρης Νέλλας
ΜΑΚΙΓΙΑΖ
Πάτυ Παπαγεωργίου / Ιουλία Βεντίκου / Δήμητρα Παπαδημητρίου / Υρώ Τσιουμπλεκτσή
ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΑ
Γκιλγκαμές – Δημήτρης Γασπαράτος
Ενκιντού – Γιώργος Κωστογιάννης
Αφηγητής – Σταύρος Κάππας
Ιστάρ – Ιουλία Βεντίκου
Σάμχατ – Εύα Αυλίδου
Χουμπαμπά / Νώε – Σταμάτης Λόγος
Σάμας – Νίκος Τσιουμπλεκτσής
Νινσούν – Αννα Κυπραίου
Φίδι – Κωνσταντίνα Μπαξεβάνη
Ουρσαναμπί – Δημήτρης Νέλλας
Χοροί – Αλέξανδρος Μπάτσης / Γιώργος Ντούνης / Μαρίζα Πελεκάνου / Πάτυ Παπαγεωργίου / Γιάννης Καλημέρης / Γιάννης Αγγέλης / Αθηνά Παπαφώτη / Υρώ Τσιουμπλεκτσή / Μαρία Τσούγκα / Βίκυ Τσέλιου / Δήμητρα Παπαδημητρίου / Πία Πιερράκου / Χρυσούλα Μπλέτσα
ΓΚΙΛΓΚΑΜΕΣ – Το μέγα Βαβυλωνιακό έπος
Ο Γκιλγκαμές, βασιλιάς της πόλης της Μεσοποταμίας Ουρούκ που τα ερείπιά της έχουν εντοπιστεί στο σημερινό Ιράκ, υποτίθεται πως ήταν τρισέγγονος του Νώε. Το έπος που περιγράφει τις περιπέτειές του, θεωρείται το παλαιότερο ποίημα της ανθρωπότητας. Στην αφήγησή του διαπλέκονται δεκάδες ιστορίες, πολλές από τις οποίες εμφανίζονται στις μυθολογίες άλλων λαών, όπως των Εβραίων και των Ελλήνων.
Το έπος που διηγείται τη ζωή του Γκιλγκαμές είχε επιβιώσει μέσα στις χιλιετίες στην προφορική μνήμη των λαών τις Καυκασίας, μέσα από τις απαγγελίες των ασόκ, των παραδοσιακών αφηγητάδων. Έξαφνα, στα τέλη του 19ου αιώνα, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν σε ανασκαφές στην αρχαία Βαβυλώνα τις πρώτες πήλινες πλάκες σε σφηνοειδή γραφή πάνω στις οποίες ήταν χαραγμένο το πρωτότυπο κείμενο, ίδιο σχεδόν λέξη προς λέξη, όπως είχε διασωθεί με το προφορικό λόγο. Πινακίδες που βρέθηκαν από τότε σε πολλά σημεία της Μέσης Ανατολής επιβεβαίωσαν τη γνησιότητα του έργου. Μέχρι σήμερα έχουν ανασυνταχθεί τρεις διαφορετικές εκδοχές του, η λεγόμενη Βαβυλωνιακή, η Σουμεριακή και η Ασσυριακή.
Για την απόδοση από την ΡΟΔΑ, το έργο διαπλάστηκε σε μορφή θεατρική, μεταφρασμένο και διασκευασμένο ανάλογα.
Διαβάστε επίσης:
– Το έπος του Γκιλγκαμές με φιλοσοφία Γκουρτζίεφ, του Τασου Οικονομου στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.
– Το έργο “Γκιλγκαμές” και οι συμβολισμοί του.
UNDER στο θέατρο ΣΗΜΕΙΟ
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το πρόβλημα της προσφυγιάς (είτε ατομικό είτε ομαδικό είτε ακόμα και συλλογικό) είναι για τους Έλληνες πανάρχαιο. Όντας πολλοί ικανοί και ταλαντούχοι άνθρωποι σε μια κομβική χερσόνησο που αποτελεί το πλέον καλό και ζηλευτό οικόπεδο του πλανήτη, αναγκαζόμασταν από αρχαιοτάτων χρόνων να καταφεύγουμε στην εξορία, την αυτοεξορία την εθελοντική αναζήτηση καλύτερης τύχης ή μιας ολόκληρης μοίρας κάτω από τον πανεπόπτη Ήλιο. Η μικρασιατική καταστροφή, η καταστροφή της Χίου, η Περσική απειλή, η πτώση της Κωνσταντινούπολης, ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, Η Ρωμαϊκή κατάκτηση που κατέληξε σε αφομοίωση, η φραγκοκρατία, η ενετοκρατία, η ιταλοκρατία, η γερμανική Κατοχή, η κατοχή της Βορείας Κύπρου από τους Τούρκους και πάει λέγοντας… Όλ’ αυτά ήταν μια καλή αφορμή για να επιλέγουμε ή να εξαναγκαζόμεθα σε φυγή. Ο Σωκράτης βεβαίως, που ήταν περισσότερος εγγρηγορώς, προτίμησε να πάρει το κώνειο, όμως αυτό δεν είναι λύση όταν υπερισχύει το ένστικτο της αυτοσυντήρησης.
Τα ανθρώπινα ένστικτα, που εδρεύουν στο παρασυμπαθητικό σύστημα κι ενεργοποιούνται με την έγερση της κουνταλίνι, των πλεγμένων φιδιών στο σκήπτρο του Ερμή, μετατρέπουν τον άνθρωπο σε αδυσώπητη καταστροφική μηχανή, σε θανάσιμο όπλο, όταν θιχτεί η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η επιβίωσή του η ίδια. Εκεί, τα ζώα της ζούγκλας λουφάζουν και μοιάζουν αγγελικά μπροστά στον αφηνιασμένο άνθρωπο. Οι αγριότητες που διαπράττονται σε καιρό πολέμου από φιλήσυχους κατά τ’ άλλα πολίτες και καλούς οικογενειάρχες, τα κρεματόρια και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί, όπου βρήκαν μαρτυρικό θάνατο Εβραίοι, ομοφυλόφιλοι, τέκτονες κι άλλες μειονοτικές ομάδες, οι οποίες συνήθως στοχοποιούνται για όλα τα δεινά κάθε φορά που η Πολιτισμική Κρίση εκδηλώνεται σε Οικονομική και τα συνήθη σύνορα δεν αντέχουν τον επεκτατισμό εθνών, κρατών, και τη μωροφιλοδοξία ατόμων ή ομάδων… όλα αυτά αποκτούν – δυστυχώς – μια κυκλική επαναληπτικότητα και η Ιστορία γυρίζει και ξαναγυρίζει λες την ίδια σελίδα, λες και δεν μάθαμε το μάθημά μας αρκετά – ως ανθρώπινο είδος – λες και μείναμε επανεξεταστέοι στο μάθημα της αλληλεγγύης, της ειρήνης και της συνειδητοποίησης ότι είμαστε όλοι άτομα στον πολύπλοκο οργανισμό της Ανθρωπότητας. Αυτό που γνωρίζουν καλώς τα αποδημητικά πτηνά κι όλα τα είδη που μεταναστεύουν ακολουθώντας τις κλιματικές αλλαγές εις αναζήτησιν τροφής, εμείς γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να το καταλάβουμε; Ο απέναντι δεν είναι εχθρός, είναι απλώς συνάνθρωπος, αδελφός εν Φωτί, ο άλλος είμαστε εμείς και το εσύ εγώ, αναπόδραστο…
Ο Λάο Τσου, μέγας ποιητής και φιλόσοφος, εισηγητής του Ταό, δηλώνει ότι «κανένα φύλλο δεν σαπίζει παρά με τη βουβή γνώση όλου του δέντρου» κι ότι η δράση γεννάει αντίδραση και ότι η κάθε κατάφαση εμπεριέχει και την αντίφαση… Τόσο δύσκολο είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε όλοι κρίκοι σε μια αδιαίρετη αλυσίδα κι ότι όταν ένας σπάσει, η θραύση καθίσταται μοιραία για όλους. Κι αυτά δεν είναι υψηλή φιλοσοφία, είναι απλή διαπίστωση που προέρχεται από τους μηχανισμούς επιβίωσης σε αυτόν τον μικροσκοπικό πλανήτη που ασφυκτιά από την δραστηριότητα της πολυάριθμης ανθρωπότητας, από την αλαζονεία, την απληστία και τον καιροσκοπισμό της. Η κατασπατάληση των φυσικών πόρων, η έλλειψη στοιχειωδών αγαθών για μεγάλο μέρος των κατοίκων του πλανήτη, η βίαιη μεταχείριση ζώων, φυτών και του νερού ακόμα, η μόλυνση, η ρύπανση, η αλόγιστη χρήση στο βωμό του ιδιοτελούς κέρδους, όλ’ αυτά αποτελούν Ύβριν στην παγκόσμια Αρμονία και θα επισύρουν την πτώσιν και την τιμωρίαν του υβριστή, ακριβώς όπως καταδεικνύει σαφώς η αρχαία τραγωδία.
Στην παράσταση τώρα του θεάτρου «Σημείον» σε σκηνοθεσία του Δασκάλου Νίκου Διαμαντή και με την σαφέστατο τίτλο «Under – Κρυμμένες Φωνές». Πρόκεται για ένα μη – ακόμα – διαδραστικό δρώμενο, όπου οι συνήθως σιωπηλοί και φορούντες τη μάσκα της υποταγής ή της οργής μετανάστες παίρνουν φόρα και ορμούν στο προσκήνιο για να εκφράσουν τον εσωτερικό τους κόσμο, πολλές φορές και διαγκωνίζοντας τους ομοίους τους. Τόσο μεγάλη είναι η καταπίεση της ελεύθερης έκφρασης.
Περιγραφές που υποβιβάζουν τον άνθρωπο σε ζώο, τόσο τον θύτη όσο και το θύμα, καθημερινός φασισμός και παράλογη αναίτια κι απρόκλητη βία. Αυτό είναι το κόστος που πληρώνουν οι πρόσφυγες σε μια κοινωνία που κάποτε ευημερούσε και τώρα ασφυκτιά υπό το βάρος των (πάσης φύσεως) χρεών της.
Φαίνεται ότι ο μικροαστισμός είναι ένα διαχρονικό φαινόμενο. Δεν έχει σχέση με τον εγωισμό ή τον ατομοκεντρισμό. Προσιδιάζει μάλλον στην κουτοπονηρία. Γιατί ο ευφυής (ή έστω έξυπνος) εγωιστής, όντας ατομοκεντρικός γνωρίζει ότι η ζωή είναι ένα αδιάκοπο αλισιβερίσι, “do ut des”, «δώσμου να σου δώσω», ή «το ένα χέρι νίβει το άλλο και τα δυο το πρόσωπο», όπως διδασκόμεθα στα δημοτικά σχολεία επί χούντας των συνταγματαρχών. Μόνον ο αφιονισμένος ηλίθιος δεν ξέρει ότι η βρισιά που εκσφενδονίζει στο πρόσωπο του συνανθρώπου του επιστρέφει στον ίδιον, ως μπούμεραγκ.
Η νεοελληνική κοινωνία (στα αστικά κέντρα – γιατί τα χωριά έχουν τον δικό τους κώδικα ευγένειας και καλής συμπεριφοράς λόγω αναγκαστικής αλληλεγγύης προκειμένου να επιτευχθεί η ασφαλής και ειρηνική επιβίωση της μικροκοινωνίας)… στα αστικά, χαοτικά, άναρχα νεοελληνικά κέντρα, ο μικροαστισμός είναι καταφύγιο κι αντίδοτο απέναντι στον ίλιγγο που προκαλεί ο αναπόφευκτος συγχρωτισμός με όλα τα γλωσσικά ιδιώματα, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τις πολιτικές απόψεις και τις φιλοσοφικές θεωρήσεις ολόκληρου του πλανήτη. Στους δημόσιους χώρους, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα γήπεδα, στα θέατρα, στα μέσα μαζικής επικοινωνίας φαίνεται καθαρά το μίσος και η αντιπαλότητα του ανθρώπου για τον συνάνθρωπό του. Στην Κρίση βγάζουν όλοι τον χειρότερο εαυτό τους κι ελάχιστοι πασχίζουν για να γίνουν καλύτεροι, ακολουθώντας συστήματα και μεθόδους αυτοβελτίωσης, ή απλώς εκφράζοντας την έμφυτη και α-συμπλεγματική ανθρωπιά που ξεχειλίζει μέσα τους.
Ναι, φίλοι μου, δεν έχουμε κανένα άλλοθι, ούτε ως κοινωνία ούτε ως άτομα. Η δυσανεξία, η μισαλλοδοξία, η καχυποψία απέναντι στο διαφορετικό έχουν χτυπήσει κόκκινο. Τώρα απομένει μόνο η ανάγκη για ορθολογική ειρήνευση και απάλυνση των παθών. Αλλιώς… Χαθήκαμε όλοι. «Έκαψα την καλύβα μου να μην με τρώνε οι ψύλλοι», λέει το λαϊκό ρητό.
Στην παράσταση του θεάτρου «Σημείο» πέντε άνθρωποι, ως ηθοποιοί αναπαριστούν τον Γολγοθά των κυνηγημένων: Έλενα Αρβανίτη, Σταύρος Γιαννακόπουλος, Μικές Γλύκας, Χρήστος Σκούρτας, Αράς Χαμεντιάν.
Τις προσωπικές (;) μαρτυρίες ακολουθούν λογοτεχνικά κείμενα, φιλοτεχνημένα από τους: Χρήστο Αγγελάκο, Ναταλία Κατσού, Βασιλική Πέτσα, Χρήστο Χρυσόπουλο.
Η παραγωγή είναι της πάντα ζεστής και ανθρώπινης Ιωάννας Μακρή και του θεάτρου Σημείο.
Σημαντική πολιτιστική και κοινωνική προσφορά. Ας πληθαίνουν οι προσπάθειες να βγούμε από την περιχαρακωμένη στην μυθοπλασία και στις ψευδαισθήσεις αστική Τέχνη και να αλλάξουμε τον κόσμο γύρω μας, προς το καλύτερο. Μόνον τότε αξίζει να λεγόμαστε καλλιτέχνες και πνευματικοί άνθρωποι.
Τη σκηνική επιμέλεια υπογράφει η πολύ καλή σκηνογράφος και ενδυματολόγος Άση Δημητρολοπούλου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Πληροφόρηση:
Εισιτήρια
Γενική είσοδος: 10 €
Ελεύθερη είσοδος για ανέργους και μετανάστες.
Θέατρο Σημείο
Χαρ. Τρικούπη 10, πίσω από το Πάντειο, +302109229579,
Κάθε Πέμπτη στις 21.30
Πρεμιέρα: Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2014
Διάρκεια: 60′
«Μέθοδος Γκρόνχολμ» στο Θέατρο Αμιράλ
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το σύγχρονο μάνατζμεντ στις απρόσωπες εταιρείες-κολοσσούς που απλώνουν τις δραστηριότητές τους σε όλον τον πλανήτη είναι μια ιδιαίτερα απαιτητική κι απάνθρωπη – θα έλεγα – επιστήμη. Εδώ δεν μετράει ο άνθρωπος ως μονάδα, ο συναισθηματικός του κόσμος πρέπει να μένει αυστηρά εκτός εργασίας, ο ιδιωτικός του βίος – απαλλαγμένος από σκάνδαλα – να είναι αυστηρά περιχαρακωμένος στους τέσσερις τοίχους του σπιτιού του… Εν ολίγοις, ποιητές, ρομαντικοί, ερωτευμένοι κι αμφισβητίες αποκλείονται. Εκτός εάν το ιδιαίτερα προσαρμοστικό σύστημα χρησιμοποιήσει τις ιδιαιτερότητές τους και μετατρέψει την περισσευούμενη ενέργεια σε δημιουργικό έργο υπέρ του εταιρικού σκοπού. Για τον σκοπό αυτό επιστρατεύονται ψυχολόγοι εργασίας, που κάνουν την δύσκολη δουλειά της Ιεράς Εξετάσεως, περνάνε τον υποψήφιο από εκατό κόσκινα, το απόρρητο της προσωπικής του ζωής καταπατάται κι ο άνθρωπος γίνεται ένα – δυνάμει – εξάρτημα στον αχανή μηχανισμό ενός καφκικού ή οργουελικού συσσωματώματος, το οποίο πόρρω απέχει από τις προσωποπαγείς αστικές εταιρείες των πρώτων δεκαετιών της Βιομηχανικής Επανάστασης, τότε που ο εργοστασιάρχης ήταν κάτι σαν πάτερ-φαμίλιας, κάτι σαν τον παπά της ενορίας ή τον επίσκοπο και φρόντιζε να βαφτίζει, να παντρεύει, να προικίζει τα τέκνα της εργατικής τάξης, όταν δεν χρησιμοποιούσε και το φεουδαρχικής καταβολής δικαίωμά του να παίρνει την παρθενιά της ωραίας κόρης πριν την πρώτη νύχτα που θα περάσει με τον νόμιμο – και όμοιο – σύζυγό της. Όλα ωραία και καλά …τότε (τρόπος του λέγειν). Ήταν όμως περισσότερο ανθρωποκεντρικά και μπορούσες να πάρεις ο,τιδήποτε «προσωπικά», αφού και οι υπάλληλοι εθεωρούντο «προσωπικό». Σήμερα όμως μιλάμε για αλληλοσυμπληρούμενα γρανάζια σε ένα παζλ που είναι ενδεχομένως τόσο ευρύ που τα όριά του είναι ρευστά ή ακαθόριστα, δίνοντας τροφή σε συνωμοσιολογικές καταστάσεις και αστικές μυθοπλασίες παντός είδους. Η φυγή στο αλλοδιαστασιακό ή εξωπραγματικό πάντα βόλευε τους κρατούντες, αφού υπέθαλπτε τον Φόβο κι ο Φόβος είναι δίδυμος αδελφός της κάθε Εξουσίας. Ας θυμηθούμε τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου. Ελεύθερος είναι αυτός που δεν φοβάται τίποτα, δεν πιστεύει ό,τι του σερβίρουν και δεν ελπίζει σε αμοιβές κι αποζημιώσεις που ποτέ δεν θα έρθουν. Το τώρα μετράει κι αυτό δεν υποθηκεύεται σε κανένα χρηματιστήριο «αξιών» του μέλλοντος. Όταν η μέρα μας είναι άθλια κι ο ψυχισμός είναι άθλιος και το σώμα καταρρακώνεται και το μέλλον υποβαθμίζεται.
Στο αριστουργηματικό θεατρικό έργο «Μέθοδος Γκρόνχολμ», ένας υποψήφιος υφίσταται έντονες ψυχολογικές δοκιμασίες, που μοιάζουν με τα πάλαι ποτέ (;) καψώνια του Στρατού, ελέγχεται η αντοχή του στον ακραίο συναισθηματικό πόνο, η αυτοκυριαρχία κι οι αντιδράσεις του. Απαιτούν από αυτόν να είναι λύκος με συμπεριφορά αρνιού κι αλλίμονό του αν αποδειχθεί το αντίθετο. Τότε εξοβελίζεται για πάντα από την Εδέμ κι είναι καταδικασμένος να φυτοζωεί στις παρυφές του κόσμου των «επιτυχημένων». Αυτή είναι η λογική της υποθετικής φαντάζομαι μεθόδου Γκρόνχολμ κι οι τέσσερις ηθοποιοί που ενσαρκώνουν τους αντίστοιχους εξοντωτικούς ρόλους είναι εύπλαστοι στις αριστοτεχνικές ερμηνείες τους. Όθων Μεταξάς, Στέλιος Καλαθάς, Ιωάννα Δελάκου, Αντώνης Καλογήρου. Δεν θα ξεχωρίσω κανέναν τους. Η διανομή είναι τόσο ταιριαστή, το κείμενο τούς οδηγεί από μόνο του, η σκηνοθεσία υπηρετεί το κείμενο σεμνά και χωρίς μάταιες κι ανέξοδες επιδείξεις δεξιοτεχνίας. Πρόκειται για απολύτως κι αμιγώς επιτυχημένη παράσταση συνόλου.

Δείτε το με ή χωρίς δακρυγόνα (εκτός αιθούσης του θεάτρου Αμιράλ). Είναι τόσο ασφυκτικό το συναισθηματικό φορτίο που θα σας προκαλέσει που ο γέλως θα βγει αυθόρμητος, αβίαστος και λυτρωτικός.
Κωνσταντίνος Μπούρας
πληροφορίες:
Θέατρο ΑΜΙΡΑΛ
Αμερικής 10, Αθήνα
Τηλ. 210.363.9385, 210.360.6192
Μετάφραση: Τζέλα Αυλωνίτη, Θάνος Ροδίτης
Σκηνοθεσία: Θανάσης Θεολόγης
Σκηνικά: Μιχάλης Σδούγκος
Κοστούμια: Evi Lee
Βοηθός σκηνοθέτη: Ηλέκτρα Θεολόγη
Παίζουν οι ηθοποιοί: Όθων Μεταξάς, Στέλιος Καλαθάς, Ιωάννα Δελάκου, Αντώνης Καλογήρου
Αβελάρδος και Ελοΐζα, ύμνος στον Έρωτα, ύμνος στη Ζωή
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Δύο παράνομοι εραστές στο Μεσαίωνα, που ασχολούνται ειλικρινώς με τα Θεία, αλλά βιώνουν την καταδίωξη μιας υποκριτικής κοινωνίας που ανέχεται τις παρεκτροπές της νύχτας αλλά δεν επιτρέπει τη δημοσιοποίηση της μέρας, πληρώνουν το τίμημα της δίψας για Ζωή, με ευνουχισμό εκείνος και με εγκλεισμό σε μοναστήρι αμφότεροι. Ο Έρωτας, παγανιστικός θεός και λυτρωτής σωμάτων και ενστίκτων, που βοηθάει την πνευματοποίηση του ανθρώπου – όταν γίνεται με υγιεινά κριτήρια και άξονα την Αγάπη – όταν στραγγαλίζεται μεταστρέφεται σε ένστικτο Θανάτου και δύναμη καταστροφική. Ένας φημισμένος δάσκαλος θεολογίας ο Πέτρος Αβελάρδος, πέφτει στον έρωτα της δεκαεξάχρονης Ελοΐζ, που έχει μεγαλώσει σε μοναστήρι μετά την ορφάνια της. Κρύβονται από τον κόσμο προκειμένου να νιώσουν τις ηδονές της σάρκας και να βιώσουν την ουράνια αγάπη τους, όμως τα μάτια των περιέργων είναι παντού και τα αυτιά ανοικτά και οι γλώσσες πρόθυμες για καταλαλιά. Όταν αποφασίζουν να παντρευτούν, εκείνη – μην θέλοντας να του καταστρέψει την εκκλησιαστική καριέρα – τον πιέζει να κρατήσουν τον γάμο τους κρυφό, ο θείος της όμως έχει αντίθετη γνώμη. Τελικά, οι καλοθελητές, οι σαδιστές, οι στερημένοι, οι σατανικοί θεοσεβούμενοι [θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου!] εισβάλλουν στο κρησφύγετό τους, δένουν τον άτυχο άνδρα και τον ευνουχίζουν βασανιστικά [προς επαύξησιν της οικείας εαυτών ηδονής]. Εκείνος αποδέχεται την τιμωρία για τις αμαρτίες του, εκείνη όμως, παρ’ όλο που την αναγκάζει ο άντρας της να κλειστεί σε μοναστήρι για να του μείνει πιστή, δεν παύει ούτε στιγμή να τον σκέφτεται και να τον ποθεί ερωτικά, σωματικά… Και πώς αλλιώς; Η ερωτική τους αλληλογραφία είναι από τα μνημεία της Τέχνης και του Πολιτισμού ανά τους αιώνες, είναι αντάξια των ποιημάτων της Σαπφούς, τού Ίβυκου, του Αλκαίου, των μονωδιών ενός Ευριπίδη. Απολαύστε τα στην εκπληκτικά συγκινητική και μουσική παράσταση που έστησε ο συγγραφέας, σκηνοθέτης, θεατρολόγος και γιατρός Γιάννης Καλαβριανός. Πιστοί, ταυτισμένοι κι αποστασιοποιημένοι ο Γιώργος Γλάστρας και η Χριστίνα Μαξούρη στους ρόλους των αρχετυπικών εραστών.
Ρεαλιστική, συγκινητική, αρμονική αντίστιξη η παρουσία της απαράμιλλης Ελένης Κοκκίδου, που δίνει τον απαραίτητο πραγματιστικό τόνο στη ρομαντική ιστορία. Διαχρονική η μουσική του ταλαντούχου Άγγελου Τριανταφύλλου, υποδηλωτικά τα σκηνικά της Εύας Μανιδάκη, λειτουργικά τα κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη, κατανυκτικοί οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη. Τι άλλο θα μπορούσε να θέλει κανείς από μια παράσταση; Ήταν όλα τέλεια. Εύγε σε όλους. Δουλειά συνόλου, με συνοχή, γνώση, αισθητική, μεράκι και σωστή δοσολογία συναισθήματος. Στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου» στεγάζονται πολλές νέες κι ελπιδοφόρες φωνές του Ελληνικού Θεάτρου μας. Παρακολουθήστε τους, υποστηρίξτε τους, βοηθείστε τους, θαυμάστε τους! Αυτό είναι το μέλλον. Αρκετά πια με τις χρυσές μετριότητες του παρελθόντος. Τα έφαγαν τα ψωμιά τους οι μαϊντανοί των Media. Κουραστήκαμε με τα φληναφήματα και τους δήθεν αναρχισμούς των βολεμένων ασυμβίβαστων… Σιωπή. Μόνον οι ποιητές, οι ερωτευμένοι κι οι σαιξπηρικοί τρελοί μπορούν να θίγουν ατιμωρητί τα κακώς κείμενα. Ειδικά όταν συγκεντρώνουν και τις τρεις ιδιότητες. Η υποκρισία των μετρίων στήνει ακόμα τις ιδιότυπες πυρές της Ιεράς ή μη Εξετάσεως. Όμως εμείς αντέχουμε κι επιμένουμε, ποιοτικά και ποιητικά. Ελευθερία!
Κωνσταντίνος Μπούρας
πληροφορίες παράστασης:
Ιδέα-Κείμενο-Σκηνοθεσία: Γιάννης Καλαβριανός
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Μουσική: Άγγελος Τριανταφύλλου
Παίζουν: Γιώργος Γλάστρας, Ελένη Κοκκίδου, Χριστίνα Μαξούρη
ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ – ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ Από 08/10/2014 έως 28/12/2014
Αντισθένους 7 & Θαρύπου Αθήνα / Νέος Κόσμος +302109212900
«Μέθοδος Γκρόνχολμ»
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Ο Καταλανός συγγραφέας Χόλντι Γκαλθεράν έγραψε μια πικρή κωμωδία, που αφορά την επιλογή και την πρόσληψη διευθυντικού στελέχους σε πολυεθνική εταιρεία. Οι υποψήφιοι για αυτήν την θέση, διέρχονται μια σειρά ψυχολογικών δοκιμασιών, οι οποίες αποσκοπούν στην εύρεση του «καλού ανθρώπου». Ουδόλως ενδιαφέρονται για την πραγματική ψυχική κατάσταση των υποψηφίων, παρά μόνο για την «καλή» τους εικόνα.
Φημολογείται, ότι σε κάδο απορριμμάτων βρέθηκαν σελίδες με χαρακτηρισμούς υποψηφίων για την θέση ταμία, σε σουπερ μάρκετ. Ο αρμόδιος υπάλληλος, που είχε την εντολή της καταγραφής και παρατήρησης, κάτω από το πέπλο της δικής του ασφάλειας κι ανωνυμίας, έγραφε με υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς για τους λοιπούς υπαλλήλους.
Το έργο με πυκνή πλοκή, έξυπνους και χιουμοριστικούς διαλόγους αφηγείται ακριβώς την ιστορία πρόσληψης ενός «μεγαλο-στελέχους». Όσο προχωρά, τόσο η δράση περιπλέκεται. Ενώ ο θεατής προσπαθεί να αντιληφθεί, ποιος τυχερός θα καταλάβει την θέση, οι συνεχείς ανατροπές τον προλαβαίνουν. Είναι απορίας άξιον, πως και γιατί ενδιαφέρει την Εταιρεία η πρόσληψη ανθρώπων, με διαταραγμένη ψυχική υγεία και προβληματική συναισθηματική κατάσταση κι όχι ανθρώπων, με σύστημα αξιών και αρχών. Σημασία έχει, για τις σύγχρονες Εταιρείες το «φαίνεσθαι» κι όχι η εσωτερική κατάσταση των προσλαμβανομένων, ακόμα κι αν αυτή αγγίζει το παράλογο.
Η παράσταση κυλά γοργά, χωρίς διάλειμμα, χωρίς να κουράζει. Απεναντίας, το σωστό στήσιμο, η υπέροχη υποκριτική και τα καλοραμμένα και φτιαγμένα σκηνικά, φτιάχνουν μια άρτια παράσταση. Όλοι οι ηθοποιοί ξεχωρίζουν για τις απολαυστικές ερμηνείες τους.
Δείτε την παράσταση και θα απολαύσετε μια όμορφη θεατρική βραδιά.
«Δεν έχει σημασία ούτε ποιοι είμαστε ούτε πώς είμαστε, αλλά ποιοι φαινόμαστε ότι είμαστε. Η πραγματική μας ταυτότητα δεν ενδιαφέρει κανέναν, ούτε καν εμάς τους ίδιους…»
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ:
Μετάφραση: Τζέλα Αυλωνίτη, Θάνος Ροδίτης
Σκηνοθεσία: Θανάσης Θεολόγης
Σκηνικά: Μιχάλης Σδούγκος
Κοστούμια: EviLee
Βοηθός σκηνοθέτη: Ηλέκτρα Θεολόγη
Παίζουν οι ηθοποιοί: Όθων Μεταξάς, Στέλιος Καλαθάς, Ιωάννα Δελάκου, Αντώνης Καλογήρου
Ημέρες και ώρες παραστάσεων
Πέμπτη 21:15
Παρασκευή 21:15
Σάββατο 18:15(λαϊκή) & 21:15
Κυριακή 20:00
Τιμές εισιτηρίων
Πλατεία: 16 ευρώ
Λαϊκή, φοιτητικό: 12 ευρώ
Διάρκεια: 105’
ΕΝΑΡΞΗ: Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2014
www.facebook.com/gronholmmethod
ΘέατροΑΜΙΡΑΛ
Αμερικής 10, Αθήνα
Τηλ. 210.363.9385, 210.360.6192
«Η Πηνελόπη Δέλτα» του Γ. Χριστοδούλου
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Η Πηνελόπη Δέλτα-Μπενάκη ήταν μεγάλη πατριώτισσα. Αυτοκτόνησε στις 2 Μαίου του 1941, μια μέρα μετά την εισβολή των Γερμανών στην Αθήνα. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1874. Εκεί έζησε μέχρι και την εφηβεία, αν και ταξίδευε συχνά με την οικογένειά της στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στο θέατρο Ημέρας, ξετυλίγεται όλη η ζωή της, από την εφηβεία της στην Αλεξάνδρεια, μέχρι το τραγικό της τέλος. Με έμφυτο ταλέντο στην δημιουργική γραφή, εξέδωσε αρκετά βιβλία. Τα πιο γνωστά είναι: τα «Παραμύθι χωρίς όνομα», «Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου», «Τα Μυστικά του Βάλτου», «Ο Μάγκας», και το πλέον αγαπητό, «Ο Τρελαντώνης», διήγημα για τον αδελφό της, Αντώνη Μπενάκη.
Τα έργα της είναι ιστορικά και απευθύνονται κυρίως στην εφηβική και παιδική ηλικία. Συμμετείχε σε πολλά επιστημονικά σωματεία και πολιτιστικές εταιρείες με σκοπό την διάδοση και την διαμόρφωση εθνικών ιδεωδών. Η ευαισθησία της στα εθνικά θέματα και η οικογενειακή της παράδοση την οδήγησαν σε μείζονες αποφάσεις. Συμμετείχε σε δυο αποστολές, προκειμένου να βοηθήσει τους παλιννοστούντες ομήρους. από την Βουλγαρία, το 1918. Ακριβώς με την ίδια ευαισθησία αντιμετώπισε τα τραγικά γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής και του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου.
Μοιραίο στάθηκε το ερωτικό ειδύλλιο, που αναπτύχθηκε με τον Ίωνα Δραγούμη. Ήταν ήδη παντρεμένη, όταν τον ερωτεύθηκε στην Αλεξάνδρεια. Παρά τον παράφορο έρωτά της στο πρόσωπο του, αυτή η σχέση δεν κράτησε. Στις επιστολές της, έγραφε: «Μένω ακόμη ένα χρόνο, σου το έγραψα· αν με θέλεις ύστερα, αν δεν αλλάξεις, Ιων μου, αν θέλεις τότε, πάρε με… Και τώρα όμως αν με ήθελες δεν θα μπορούσα να σου πω πια όχι· τώρα δεν ξέρω πια τι θα πει τιμή και λόγος και όρκος· ξέρω πως στον κόσμο κάπου ζεις εσύ, πως μ’ αγαπάς ακόμη, πως εσύ μπορείς να γίνεις δικός μου όποταν σε φωνάξω. Ιων μου, δεν σε φωνάζω· μα αν με θελήσεις ποτέ, ξέρεις πού είμαι· σε περιμένω πάντα και σ’ αγαπώ σαν Μήδεια, είσαι το μόνο δίλημμα που ζει μέσα μου με φρικτή ένταση· τ’ άλλα όλα πέθαναν, η αγάπη σου τα σκότωσε…»
Το έργο έχει ανεβεί σε σκηνοθεσία Ανδρομάχης Μοντζολή. Παίζουν οι ηθοποιοί: Τζένη Καλλέργη στον πρωταγωνιστικό ρόλο, αποδίδοντας όλες τις φάσεις ζωής της τραγικής συγγραφέως. Εξαιρετικός o Ντίνος Καρύδης στον ρόλο του πατέρα της, Εμμ. Μπενάκη. Επίσης, συμμετέχουν οι Θεόφιλος Βανδώρος και Ράσμη Τσάπελα. Τα σκηνικά –κουστούμια είναι του Α. Σαντόπουλου. Η Μουσική, η οποία είναι υπέροχη είναι γραμμένη από τον Γ. Κότσιρα. Οι παραστάσεις για το κοινό είναι κάθε Σάββατο στις 9 μμ και Κυριακή στις 8 μμ. Μετρό Πανόρμου, τηλ. 210-6929090
Για περισσότερες πληροφορίες στην επίσημη ιστοσελίδα του Θεάτρου της Ημέρας:






















