«Μέθοδος Γκρόνχολμ» στο Θέατρο Αμιράλ
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το σύγχρονο μάνατζμεντ στις απρόσωπες εταιρείες-κολοσσούς που απλώνουν τις δραστηριότητές τους σε όλον τον πλανήτη είναι μια ιδιαίτερα απαιτητική κι απάνθρωπη – θα έλεγα – επιστήμη. Εδώ δεν μετράει ο άνθρωπος ως μονάδα, ο συναισθηματικός του κόσμος πρέπει να μένει αυστηρά εκτός εργασίας, ο ιδιωτικός του βίος – απαλλαγμένος από σκάνδαλα – να είναι αυστηρά περιχαρακωμένος στους τέσσερις τοίχους του σπιτιού του… Εν ολίγοις, ποιητές, ρομαντικοί, ερωτευμένοι κι αμφισβητίες αποκλείονται. Εκτός εάν το ιδιαίτερα προσαρμοστικό σύστημα χρησιμοποιήσει τις ιδιαιτερότητές τους και μετατρέψει την περισσευούμενη ενέργεια σε δημιουργικό έργο υπέρ του εταιρικού σκοπού. Για τον σκοπό αυτό επιστρατεύονται ψυχολόγοι εργασίας, που κάνουν την δύσκολη δουλειά της Ιεράς Εξετάσεως, περνάνε τον υποψήφιο από εκατό κόσκινα, το απόρρητο της προσωπικής του ζωής καταπατάται κι ο άνθρωπος γίνεται ένα – δυνάμει – εξάρτημα στον αχανή μηχανισμό ενός καφκικού ή οργουελικού συσσωματώματος, το οποίο πόρρω απέχει από τις προσωποπαγείς αστικές εταιρείες των πρώτων δεκαετιών της Βιομηχανικής Επανάστασης, τότε που ο εργοστασιάρχης ήταν κάτι σαν πάτερ-φαμίλιας, κάτι σαν τον παπά της ενορίας ή τον επίσκοπο και φρόντιζε να βαφτίζει, να παντρεύει, να προικίζει τα τέκνα της εργατικής τάξης, όταν δεν χρησιμοποιούσε και το φεουδαρχικής καταβολής δικαίωμά του να παίρνει την παρθενιά της ωραίας κόρης πριν την πρώτη νύχτα που θα περάσει με τον νόμιμο – και όμοιο – σύζυγό της. Όλα ωραία και καλά …τότε (τρόπος του λέγειν). Ήταν όμως περισσότερο ανθρωποκεντρικά και μπορούσες να πάρεις ο,τιδήποτε «προσωπικά», αφού και οι υπάλληλοι εθεωρούντο «προσωπικό». Σήμερα όμως μιλάμε για αλληλοσυμπληρούμενα γρανάζια σε ένα παζλ που είναι ενδεχομένως τόσο ευρύ που τα όριά του είναι ρευστά ή ακαθόριστα, δίνοντας τροφή σε συνωμοσιολογικές καταστάσεις και αστικές μυθοπλασίες παντός είδους. Η φυγή στο αλλοδιαστασιακό ή εξωπραγματικό πάντα βόλευε τους κρατούντες, αφού υπέθαλπτε τον Φόβο κι ο Φόβος είναι δίδυμος αδελφός της κάθε Εξουσίας. Ας θυμηθούμε τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου. Ελεύθερος είναι αυτός που δεν φοβάται τίποτα, δεν πιστεύει ό,τι του σερβίρουν και δεν ελπίζει σε αμοιβές κι αποζημιώσεις που ποτέ δεν θα έρθουν. Το τώρα μετράει κι αυτό δεν υποθηκεύεται σε κανένα χρηματιστήριο «αξιών» του μέλλοντος. Όταν η μέρα μας είναι άθλια κι ο ψυχισμός είναι άθλιος και το σώμα καταρρακώνεται και το μέλλον υποβαθμίζεται.
Στο αριστουργηματικό θεατρικό έργο «Μέθοδος Γκρόνχολμ», ένας υποψήφιος υφίσταται έντονες ψυχολογικές δοκιμασίες, που μοιάζουν με τα πάλαι ποτέ (;) καψώνια του Στρατού, ελέγχεται η αντοχή του στον ακραίο συναισθηματικό πόνο, η αυτοκυριαρχία κι οι αντιδράσεις του. Απαιτούν από αυτόν να είναι λύκος με συμπεριφορά αρνιού κι αλλίμονό του αν αποδειχθεί το αντίθετο. Τότε εξοβελίζεται για πάντα από την Εδέμ κι είναι καταδικασμένος να φυτοζωεί στις παρυφές του κόσμου των «επιτυχημένων». Αυτή είναι η λογική της υποθετικής φαντάζομαι μεθόδου Γκρόνχολμ κι οι τέσσερις ηθοποιοί που ενσαρκώνουν τους αντίστοιχους εξοντωτικούς ρόλους είναι εύπλαστοι στις αριστοτεχνικές ερμηνείες τους. Όθων Μεταξάς, Στέλιος Καλαθάς, Ιωάννα Δελάκου, Αντώνης Καλογήρου. Δεν θα ξεχωρίσω κανέναν τους. Η διανομή είναι τόσο ταιριαστή, το κείμενο τούς οδηγεί από μόνο του, η σκηνοθεσία υπηρετεί το κείμενο σεμνά και χωρίς μάταιες κι ανέξοδες επιδείξεις δεξιοτεχνίας. Πρόκειται για απολύτως κι αμιγώς επιτυχημένη παράσταση συνόλου.
Δείτε το με ή χωρίς δακρυγόνα (εκτός αιθούσης του θεάτρου Αμιράλ). Είναι τόσο ασφυκτικό το συναισθηματικό φορτίο που θα σας προκαλέσει που ο γέλως θα βγει αυθόρμητος, αβίαστος και λυτρωτικός.
Κωνσταντίνος Μπούρας
πληροφορίες:
Θέατρο ΑΜΙΡΑΛ
Αμερικής 10, Αθήνα
Τηλ. 210.363.9385, 210.360.6192
Μετάφραση: Τζέλα Αυλωνίτη, Θάνος Ροδίτης
Σκηνοθεσία: Θανάσης Θεολόγης
Σκηνικά: Μιχάλης Σδούγκος
Κοστούμια: Evi Lee
Βοηθός σκηνοθέτη: Ηλέκτρα Θεολόγη
Παίζουν οι ηθοποιοί: Όθων Μεταξάς, Στέλιος Καλαθάς, Ιωάννα Δελάκου, Αντώνης Καλογήρου
Αβελάρδος και Ελοΐζα, ύμνος στον Έρωτα, ύμνος στη Ζωή
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Δύο παράνομοι εραστές στο Μεσαίωνα, που ασχολούνται ειλικρινώς με τα Θεία, αλλά βιώνουν την καταδίωξη μιας υποκριτικής κοινωνίας που ανέχεται τις παρεκτροπές της νύχτας αλλά δεν επιτρέπει τη δημοσιοποίηση της μέρας, πληρώνουν το τίμημα της δίψας για Ζωή, με ευνουχισμό εκείνος και με εγκλεισμό σε μοναστήρι αμφότεροι. Ο Έρωτας, παγανιστικός θεός και λυτρωτής σωμάτων και ενστίκτων, που βοηθάει την πνευματοποίηση του ανθρώπου – όταν γίνεται με υγιεινά κριτήρια και άξονα την Αγάπη – όταν στραγγαλίζεται μεταστρέφεται σε ένστικτο Θανάτου και δύναμη καταστροφική. Ένας φημισμένος δάσκαλος θεολογίας ο Πέτρος Αβελάρδος, πέφτει στον έρωτα της δεκαεξάχρονης Ελοΐζ, που έχει μεγαλώσει σε μοναστήρι μετά την ορφάνια της. Κρύβονται από τον κόσμο προκειμένου να νιώσουν τις ηδονές της σάρκας και να βιώσουν την ουράνια αγάπη τους, όμως τα μάτια των περιέργων είναι παντού και τα αυτιά ανοικτά και οι γλώσσες πρόθυμες για καταλαλιά. Όταν αποφασίζουν να παντρευτούν, εκείνη – μην θέλοντας να του καταστρέψει την εκκλησιαστική καριέρα – τον πιέζει να κρατήσουν τον γάμο τους κρυφό, ο θείος της όμως έχει αντίθετη γνώμη. Τελικά, οι καλοθελητές, οι σαδιστές, οι στερημένοι, οι σατανικοί θεοσεβούμενοι [θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου!] εισβάλλουν στο κρησφύγετό τους, δένουν τον άτυχο άνδρα και τον ευνουχίζουν βασανιστικά [προς επαύξησιν της οικείας εαυτών ηδονής]. Εκείνος αποδέχεται την τιμωρία για τις αμαρτίες του, εκείνη όμως, παρ’ όλο που την αναγκάζει ο άντρας της να κλειστεί σε μοναστήρι για να του μείνει πιστή, δεν παύει ούτε στιγμή να τον σκέφτεται και να τον ποθεί ερωτικά, σωματικά… Και πώς αλλιώς; Η ερωτική τους αλληλογραφία είναι από τα μνημεία της Τέχνης και του Πολιτισμού ανά τους αιώνες, είναι αντάξια των ποιημάτων της Σαπφούς, τού Ίβυκου, του Αλκαίου, των μονωδιών ενός Ευριπίδη. Απολαύστε τα στην εκπληκτικά συγκινητική και μουσική παράσταση που έστησε ο συγγραφέας, σκηνοθέτης, θεατρολόγος και γιατρός Γιάννης Καλαβριανός. Πιστοί, ταυτισμένοι κι αποστασιοποιημένοι ο Γιώργος Γλάστρας και η Χριστίνα Μαξούρη στους ρόλους των αρχετυπικών εραστών.
Ρεαλιστική, συγκινητική, αρμονική αντίστιξη η παρουσία της απαράμιλλης Ελένης Κοκκίδου, που δίνει τον απαραίτητο πραγματιστικό τόνο στη ρομαντική ιστορία. Διαχρονική η μουσική του ταλαντούχου Άγγελου Τριανταφύλλου, υποδηλωτικά τα σκηνικά της Εύας Μανιδάκη, λειτουργικά τα κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη, κατανυκτικοί οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη. Τι άλλο θα μπορούσε να θέλει κανείς από μια παράσταση; Ήταν όλα τέλεια. Εύγε σε όλους. Δουλειά συνόλου, με συνοχή, γνώση, αισθητική, μεράκι και σωστή δοσολογία συναισθήματος. Στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου» στεγάζονται πολλές νέες κι ελπιδοφόρες φωνές του Ελληνικού Θεάτρου μας. Παρακολουθήστε τους, υποστηρίξτε τους, βοηθείστε τους, θαυμάστε τους! Αυτό είναι το μέλλον. Αρκετά πια με τις χρυσές μετριότητες του παρελθόντος. Τα έφαγαν τα ψωμιά τους οι μαϊντανοί των Media. Κουραστήκαμε με τα φληναφήματα και τους δήθεν αναρχισμούς των βολεμένων ασυμβίβαστων… Σιωπή. Μόνον οι ποιητές, οι ερωτευμένοι κι οι σαιξπηρικοί τρελοί μπορούν να θίγουν ατιμωρητί τα κακώς κείμενα. Ειδικά όταν συγκεντρώνουν και τις τρεις ιδιότητες. Η υποκρισία των μετρίων στήνει ακόμα τις ιδιότυπες πυρές της Ιεράς ή μη Εξετάσεως. Όμως εμείς αντέχουμε κι επιμένουμε, ποιοτικά και ποιητικά. Ελευθερία!
Κωνσταντίνος Μπούρας
πληροφορίες παράστασης:
Ιδέα-Κείμενο-Σκηνοθεσία: Γιάννης Καλαβριανός
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Μουσική: Άγγελος Τριανταφύλλου
Παίζουν: Γιώργος Γλάστρας, Ελένη Κοκκίδου, Χριστίνα Μαξούρη
ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ – ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ Από 08/10/2014 έως 28/12/2014
Αντισθένους 7 & Θαρύπου Αθήνα / Νέος Κόσμος +302109212900
«Μέθοδος Γκρόνχολμ»
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Ο Καταλανός συγγραφέας Χόλντι Γκαλθεράν έγραψε μια πικρή κωμωδία, που αφορά την επιλογή και την πρόσληψη διευθυντικού στελέχους σε πολυεθνική εταιρεία. Οι υποψήφιοι για αυτήν την θέση, διέρχονται μια σειρά ψυχολογικών δοκιμασιών, οι οποίες αποσκοπούν στην εύρεση του «καλού ανθρώπου». Ουδόλως ενδιαφέρονται για την πραγματική ψυχική κατάσταση των υποψηφίων, παρά μόνο για την «καλή» τους εικόνα.
Φημολογείται, ότι σε κάδο απορριμμάτων βρέθηκαν σελίδες με χαρακτηρισμούς υποψηφίων για την θέση ταμία, σε σουπερ μάρκετ. Ο αρμόδιος υπάλληλος, που είχε την εντολή της καταγραφής και παρατήρησης, κάτω από το πέπλο της δικής του ασφάλειας κι ανωνυμίας, έγραφε με υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς για τους λοιπούς υπαλλήλους.
Το έργο με πυκνή πλοκή, έξυπνους και χιουμοριστικούς διαλόγους αφηγείται ακριβώς την ιστορία πρόσληψης ενός «μεγαλο-στελέχους». Όσο προχωρά, τόσο η δράση περιπλέκεται. Ενώ ο θεατής προσπαθεί να αντιληφθεί, ποιος τυχερός θα καταλάβει την θέση, οι συνεχείς ανατροπές τον προλαβαίνουν. Είναι απορίας άξιον, πως και γιατί ενδιαφέρει την Εταιρεία η πρόσληψη ανθρώπων, με διαταραγμένη ψυχική υγεία και προβληματική συναισθηματική κατάσταση κι όχι ανθρώπων, με σύστημα αξιών και αρχών. Σημασία έχει, για τις σύγχρονες Εταιρείες το «φαίνεσθαι» κι όχι η εσωτερική κατάσταση των προσλαμβανομένων, ακόμα κι αν αυτή αγγίζει το παράλογο.
Η παράσταση κυλά γοργά, χωρίς διάλειμμα, χωρίς να κουράζει. Απεναντίας, το σωστό στήσιμο, η υπέροχη υποκριτική και τα καλοραμμένα και φτιαγμένα σκηνικά, φτιάχνουν μια άρτια παράσταση. Όλοι οι ηθοποιοί ξεχωρίζουν για τις απολαυστικές ερμηνείες τους.
Δείτε την παράσταση και θα απολαύσετε μια όμορφη θεατρική βραδιά.
«Δεν έχει σημασία ούτε ποιοι είμαστε ούτε πώς είμαστε, αλλά ποιοι φαινόμαστε ότι είμαστε. Η πραγματική μας ταυτότητα δεν ενδιαφέρει κανέναν, ούτε καν εμάς τους ίδιους…»
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ:
Μετάφραση: Τζέλα Αυλωνίτη, Θάνος Ροδίτης
Σκηνοθεσία: Θανάσης Θεολόγης
Σκηνικά: Μιχάλης Σδούγκος
Κοστούμια: EviLee
Βοηθός σκηνοθέτη: Ηλέκτρα Θεολόγη
Παίζουν οι ηθοποιοί: Όθων Μεταξάς, Στέλιος Καλαθάς, Ιωάννα Δελάκου, Αντώνης Καλογήρου
Ημέρες και ώρες παραστάσεων
Πέμπτη 21:15
Παρασκευή 21:15
Σάββατο 18:15(λαϊκή) & 21:15
Κυριακή 20:00
Τιμές εισιτηρίων
Πλατεία: 16 ευρώ
Λαϊκή, φοιτητικό: 12 ευρώ
Διάρκεια: 105’
ΕΝΑΡΞΗ: Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2014
www.facebook.com/gronholmmethod
ΘέατροΑΜΙΡΑΛ
Αμερικής 10, Αθήνα
Τηλ. 210.363.9385, 210.360.6192
«Η Πηνελόπη Δέλτα» του Γ. Χριστοδούλου
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Η Πηνελόπη Δέλτα-Μπενάκη ήταν μεγάλη πατριώτισσα. Αυτοκτόνησε στις 2 Μαίου του 1941, μια μέρα μετά την εισβολή των Γερμανών στην Αθήνα. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1874. Εκεί έζησε μέχρι και την εφηβεία, αν και ταξίδευε συχνά με την οικογένειά της στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στο θέατρο Ημέρας, ξετυλίγεται όλη η ζωή της, από την εφηβεία της στην Αλεξάνδρεια, μέχρι το τραγικό της τέλος. Με έμφυτο ταλέντο στην δημιουργική γραφή, εξέδωσε αρκετά βιβλία. Τα πιο γνωστά είναι: τα «Παραμύθι χωρίς όνομα», «Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου», «Τα Μυστικά του Βάλτου», «Ο Μάγκας», και το πλέον αγαπητό, «Ο Τρελαντώνης», διήγημα για τον αδελφό της, Αντώνη Μπενάκη.
Τα έργα της είναι ιστορικά και απευθύνονται κυρίως στην εφηβική και παιδική ηλικία. Συμμετείχε σε πολλά επιστημονικά σωματεία και πολιτιστικές εταιρείες με σκοπό την διάδοση και την διαμόρφωση εθνικών ιδεωδών. Η ευαισθησία της στα εθνικά θέματα και η οικογενειακή της παράδοση την οδήγησαν σε μείζονες αποφάσεις. Συμμετείχε σε δυο αποστολές, προκειμένου να βοηθήσει τους παλιννοστούντες ομήρους. από την Βουλγαρία, το 1918. Ακριβώς με την ίδια ευαισθησία αντιμετώπισε τα τραγικά γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής και του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου.
Μοιραίο στάθηκε το ερωτικό ειδύλλιο, που αναπτύχθηκε με τον Ίωνα Δραγούμη. Ήταν ήδη παντρεμένη, όταν τον ερωτεύθηκε στην Αλεξάνδρεια. Παρά τον παράφορο έρωτά της στο πρόσωπο του, αυτή η σχέση δεν κράτησε. Στις επιστολές της, έγραφε: «Μένω ακόμη ένα χρόνο, σου το έγραψα· αν με θέλεις ύστερα, αν δεν αλλάξεις, Ιων μου, αν θέλεις τότε, πάρε με… Και τώρα όμως αν με ήθελες δεν θα μπορούσα να σου πω πια όχι· τώρα δεν ξέρω πια τι θα πει τιμή και λόγος και όρκος· ξέρω πως στον κόσμο κάπου ζεις εσύ, πως μ’ αγαπάς ακόμη, πως εσύ μπορείς να γίνεις δικός μου όποταν σε φωνάξω. Ιων μου, δεν σε φωνάζω· μα αν με θελήσεις ποτέ, ξέρεις πού είμαι· σε περιμένω πάντα και σ’ αγαπώ σαν Μήδεια, είσαι το μόνο δίλημμα που ζει μέσα μου με φρικτή ένταση· τ’ άλλα όλα πέθαναν, η αγάπη σου τα σκότωσε…»
Το έργο έχει ανεβεί σε σκηνοθεσία Ανδρομάχης Μοντζολή. Παίζουν οι ηθοποιοί: Τζένη Καλλέργη στον πρωταγωνιστικό ρόλο, αποδίδοντας όλες τις φάσεις ζωής της τραγικής συγγραφέως. Εξαιρετικός o Ντίνος Καρύδης στον ρόλο του πατέρα της, Εμμ. Μπενάκη. Επίσης, συμμετέχουν οι Θεόφιλος Βανδώρος και Ράσμη Τσάπελα. Τα σκηνικά –κουστούμια είναι του Α. Σαντόπουλου. Η Μουσική, η οποία είναι υπέροχη είναι γραμμένη από τον Γ. Κότσιρα. Οι παραστάσεις για το κοινό είναι κάθε Σάββατο στις 9 μμ και Κυριακή στις 8 μμ. Μετρό Πανόρμου, τηλ. 210-6929090
Για περισσότερες πληροφορίες στην επίσημη ιστοσελίδα του Θεάτρου της Ημέρας:
“ΤΑ ΠΙΚΡΑ ΔΑΚΡΥΑ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑ ΦΟΝ ΚΑΝΤ» του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ στο ΜΙΚΡΟ REX – ΣKHNH «ΚΑΤΙΝΑ ΠΑΞΙΝΟY»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
«Η αγάπη είναι πιο κρύα κι από το θάνατο», «Ο Έλληνας γείτονας», «Η χρονιά με τα 13 φεγγάρια», «Ο καυγατζής της Δρέσδης», “Berlin Alexanderplatz”, είναι μερικά από τα αριστουργήματα του πρόωρα αηδιασμένου από το ανθρώπινο είδος Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ. Την αγάπη έψαξε σε όλο το έργο του, όχι τη χριστιανική ή βουδιστική αγάπη, αλλά την αγάπη προς τον πλησίον και συγκεκριμένα την αγάπη για τον εγγύς πλησίον, αυτόν που ξαπλώνει γυμνός το βράδυ δίπλα μας κάτω από το ίδιο σεντόνι!!! Όμως πώς να αγαπηθούν τα ταλαίπωρα, τα ευνουχισμένα ανθρώπινα όντα, πώς να απαιτήσουν ή να διεκδικήσουν το πολύτιμο αυτό δώρο, όταν δεν αγαπούν τον ίδιον τον εαυτό τους, όταν είναι τεμαχισμένοι, σαν ψάρια στον πάγκο της ιχθυόσκαλας; Όταν ζουν αλλοτριωμένες ζωές, ξεπουλάνε ό,τι πιο ιερό έχουν και δεν έχουν για μια μικρή άνοδο στην αχανή κλίμακα της κοινωνικής ιεραρχίας; Όταν αντιμετωπίζεις τον εαυτό σου σαν σκουπίδι και τους άλλους ως πτυελοδοχεία, πώς να απαιτήσεις σεβασμό, πώς να εκτιμήσεις τον εαυτό σου, πώς να διεκδικήσεις το μερίδιό σου στην αξιοπρέπεια; Στην εκπληκτική ταινία «Η χρονιά με τα 13 φεγγάρια», η τραβεστί που βοηθάει τον δεσμό της στην καριέρα του ως ηθοποιού, του κρατάει το κείμενο για να μάθει τα λόγια του ενόσω περιπατούν σε ένα σφαγείο με τα κρεμασμένα κρέατα στα τσιγκέλια να αιμάσσουν. Τι καταπληκτική σκηνή! Όταν σκοτώνουμε τα πάντα γύρω μας, όταν καταστρέφουμε τη φύση, όταν δεν σεβόμαστε το ίδιο το σώμα μας, τι περιμένουμε; Έλεος; Χάρι; Όχι, φίλοι μου. Ο νόμος της αιτίας και του αποτελέσματος είναι σκληρός. Αντιπεπονθός, κάρμα, αμαρτία, κρίμα, πείτε το όπως θέλετε. Αν δεν αλλάξουμε συνήθειες, αν δεν χαλιναγωγήσουμε τον εγωισμό, τον ατομοκεντρισμό και το ναρκισσισμό μας, σωτηρία δεν επέρχεται. Κι η Αγάπη είναι κάτι οξύμωρο, ακούγεται ειρωνική, σε έναν κόσμο που αλληλοσπαράσσεται για να κρύψει την αγωνία του, την υπαρξιακή αγωνία για τον Θάνατο, για το Τέλος…
Ο Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ αυτοκτόνησε όταν συνειδητοποίησε το αδιέξοδο. Πιστός μέχρι τέλους στην αναζήτηση της αγάπης άνευ όρων και άνευ ορίων. Το έργο του είναι βαθιά χριστιανικό, βουδιστικό και σοσιαλιστικό. Η αναρχική ουτοπία της ελευθερίας ζώων, φυτών και γης, ο «φυσικός άνθρωπος» του Ρουσώ, τα ουμανιστικά ιδεώδη υποφώσκουν στα έργα του. Η ζωή του όμως, έργο νε εξελίξει, έργο διακοπέν βιαίως, μάρτυρας χωρίς φωτοστέφανο και θαυματοποιός χωρίς αγιότητα… Θα τον θυμούμαστε πάντα με αγάπη για το σκληρό παράδειγμα της ζωής του.
Στην παράσταση τώρα. Η Άντζελα Μπρούσκου είναι αιρετική, δυναμική, αμφισβητίας, αναγνωρίζει ως “ενός ανδρός αρχή” την δουλειά του σκηνοθέτη. Παίζει κιόλας. Ο κουκλοπαίκτης μπαίνει και μέσα στο παιχνίδι, γίνεται κινούν και κινούμενο, ενεργών κι ενεργούμενο. Η ιδεολογία είναι πέρα κι από τον αναρχισμό. Βυθίζεται στο απόλυτο Μηδέν, στο Τίποτα κι έτσι αντλεί ενέργεια από το άπειρο, δωρεάν. Τρέμε Τέσλα!!! Δεν αστειεύομαι. Αναδεικνύει κάθε φορά την ενεργειακή ουσία και το ενεργειακό δυναμικό των έργων που σέβεται απολύτως. Στην «Πέτρα φον Καντ» έδειξε όλη την απάνθρωπη βιαιότητα ενός συστήματος που βασίζεται στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, στην υποδούλωση των όντων στο βωμό του κέρδους, στη λατρεία του Χρήματος ως της μόνης ανώτερης οντότητας. Η βίαιη σκηνή του τέλους θα προκαλούσε ίσως την επιδοκιμασία του Φασμπίντερ. Όχι όμως κι η παντελής έλλειψη αληθούς τρυφερότητος μεταξύ των ηρώων. Για να είναι αληθοφανείς οι ήρωες, για να φαίνονται ανάγλυφοι στη συνείδηση του συνδημιουργού θεατή, πρέπει να κινούνται και στην άλλη άκρη του εκκρεμούς, πρέπει να δανείζονται κι από τα θερμά χρώματα του ενεργειακού φάσματος. Εδώ ήταν επίπεδοι και μονοδιάστατοι, σχηματικοί, πασιφανείς και διάφανοι από την αρχή μέχρι το τέλος. Ουδέν απρόοπτον, ουδεμία εσωτερική κλιμάκωσις ή διαφοροποίησις. Όλα εξωτερικά, εξωστρεφή, δεικνυόμενα και μηδέποτε υποδηλούμενα, τόσο σαφή που κάθε σχόλιο περίττευε. Τι να σου κάνουν κι οι ταλαίπωροι εξαίρετοι ηθοποιοί όταν δέχονται και πρέπει να δώσουν γροθιά στο στομάχι και στο υπογάστριο; Παλεύουν, πολεμούν, αλλά δεν μας πείθουν. Λείπει το συναίσθημα, η αληθής αναζήτησις της αληθούς αγάπης. Σχόλιο της σκηνοθέτιδος για το ανέφικτο; Ναι, αλλά τότε ακυρώνει εξαρχής την αγωνία του συγγραφέα, την περιπέτεια της αναζήτησης, τη συνειδητοποίηση του αδιεξόδου, την παραδοχή και τον θάνατο της ψυχής.
Στην αντίστοιχη σκηνοθεσία της Ρούλας Πατεράκη με την δυσεξιχνίαστη Μπέτυ Αρβανίτη στον επώνυμο ρόλο, η απαθής κουκλίστικη μάσκα της πρωταγωνίστριας υποδήλωνε πολύ περισσότερα από την εξπρεσιονιστική, πληθωρική έκφραση της Καρυοφιλιάς Καραμπέτη. Οι Γερμανοί δεν είναι μεσογειακός λαός, κάθε απόπειρα μετατροπής τους σε ευκόλως εξωτερικευμένα όντα είναι εκ προοιμίου καταδικασμένη.
Οι ηθοποιές ήταν όλες τους υπέροχες, της σκηνοθέτιδος συμπεριλαμβανομένης, το έργο αποκαλύφθηκε στον πιο βίαιο πυρήνα του, χάθηκε όμως η ρομαντική δραματικότητα, η ιδεαλιστική αναζήτηση του ουτοπικού, χωρίς την οποία τα πράγματα είναι μονομερή, μονότονα και μονοδιάστατα.
Ένα ενδιαφέρον πείραμα, αιρετική και ρηξικέλευθη ανάγνωση. Η Άντζελα Μπρούσκου είναι σημαντική και δεν μιμείται κανέναν. Ίδωμεν!
Κωνσταντίνος Μπούρας
Πληροφορίες από το επίσημο site του Εθνικού Θεάτρου:
Η Πέτρα φον Καντ, καταξιωμένη σχεδιάστρια μόδας, πρόσφατα χωρισμένη από τον άντρα της, μετά από μια άτυχη συμβίωση, ερωτεύεται την Κάριν, ένα νέο κορίτσι, που εκτός από ερωμένη γίνεται και μοντέλο της. Η Πέτρα, εγκαταλείποντας τους πάντες γύρω της, επενδύει απόλυτα σε μια άνιση σχέση, καθώς η κοπέλα δεν μοιράζεται τα ίδια συναισθήματα με εκείνη. Έτσι, αφού ξεκινήσει μια επιτυχημένη καριέρα, η Κάριν δεν θα αργήσει να εγκαταλείψει την Πέτρα και να επιστρέψει στον άντρα της. Για την Πέτρα φον Καντ το σοκ είναι ισχυρό. Όμως η εμπειρία αυτή θα της δώσει την ευκαιρία να αναθεωρήσει τις αντιλήψεις της για την αγάπη και για τους ανθρώπους που την περιβάλλουν.
Το έργο του σπουδαίου Γερμανού καλλιτέχνη Ρ. Β. Φασμπίντερ πάνω στην γυναικεία νεύρωση μέσα από την ιστορία μιας φιλόδοξης, εγωιστικής γυναίκας, που οδηγεί στην κατάρρευση του σύμπαντός τη
Μετάφραση Γιώργος Δεπάστας
Σκηνοθεσία- Κοστούμια Άντζελα Μπρούσκου
Σκηνικά Σταύρος Λίτινας
Μουσική σύνθεση Nalyssa Green
Φωτισμοί Νίκος Βλασόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη Χριστίνα Παπαδοπούλου
Διανομή:
Πέτρα Φον Καντ Καρυοφυλλιά Καραμπέτη
Μαρλένε Παρθενόπη Μπουζούρη
Σιντονί Φον Γκράζεναμπ Άντζελα Μπρούσκου
Κάριν Τιμμ Γιούλικα Σκαφιδά
Γκάμπι Κωνσταντίνα Αγγελοπούλου
Βαλερί Φον Καντ Ρίκα Διαλυνά
Ερμηνείες για βραβείο
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
Στις εποχές της Κρίσης οι άνθρωποι αναγκάζονται να υπερβούν τα όριά τους. Οι καλλιτέχνες είναι εξ ορισμού «μεθοριακά» άτομα, που ζουν πέρα από τις συνήθεις νόρμες, εξοικειωμένοι με την αδιάκοπη υπαρξιακή κρίση, ελαστικοί και «πλαστικοί» στο έπακρο. Πηγαίνοντας σχεδόν κάθε βράδυ και σε άλλη θεατρική σκηνή, οφείλω να επισημάνω έστω κι επιγραμματικά ορισμένες ερμηνείες άξιες για βραβείο.
Στην αίθουσα Black Box του Ιδρύματος Κακογιάννη, που επιτελεί ένα ασυμβίβαστο ποιοτικό έργο, δίνοντας βήμα σε νέες φωνές του καλλιτεχνικού μας στερεώματος, απόλαυσα την εκπληκτική Ελίνα Ρίζου σε σκηνοθεσία Γιώργου Οικονόμου στο αποσβολωτικό έργο της Charlotte Josephine “Bitch Boxer”. Μονόλογος; Ναι. Ελάχιστα σκηνικά, μόνο κάποια requisites. Όμως η ηθοποιός-ορχήστρα με το καλογυμνασμένο σώμα, σχολίασε, αυτοσαρκάστηκε, υπερέβη τα όριά της, ως ολυμπιονίκης στην τέχνη του Διονύσου και καταχειροκροτήθηκε.
Στο θέατρο “Altera Pars” της Μίνας Χειμώνα και του Πέτρου Νάκου, ο βραβευμένος ηθοποιός, σκηνοθέτης και ποιητής Στέφανος Κακαβούλης, έδωσε μια τραγικά αντιπολεμική ερμηνεία του έργου “Birdy” του Ουίλλιαμ Γουώρτον, σε σκηνοθεσία του συμπρωταγωνιστή του Πέτρου Νάκου και σε μετάφραση του Ερρίκου Μπελιέ. Ο σιωπηλός, σχεδόν αυτιστικός κρατούμενος, που αποδρά σε ένα δικό του φανταστικό σύμπαν, μιμούμενος τα πουλιά, επανέρχεται στη ζωή των «φυσιολογικών» ανθρώπων, χάρη στην επιμονή του πιστού του παιδικού φίλου. Η αγάπη μας λευτερώνει, η αγάπη μας λυτρώνει, η αγάπη μας δικαιώνει.
Στο θέατρο «Σημείο» απολαύσαμε την εκφραστική Ιωάννα Μακρή στον υπαρξιακό μονόλογο «Καιομένη» του Γιον Φόσσε, σε σκηνοθεσία του πολύ έμπειρου και ικανώτατου Νίκου Διαμαντή, μετάφραση Αντώνη Γαλέου, και με την πολύτιμη συμβολή του Γιώργου Πάτσα στη διαμόρφωση του σκηνικού χώρου, όπου χορεύει ο Γρηγόρης Γαϊτάνος θυμίζοντάς μας τον Νιζίνσκυ, και συμμετέχουν παντομιμικά, καλυμμένοι με πανιά ο Σταύρος Γιαννακόπουλος και η Φεντερίκα Σανταρέλλι.
Στο ατμοσφαιρικό «Αγγέλων Βήμα» παρακολουθήσαμε το πρώτο έργο του Φεστιβάλ με τον εύστοχο τίτλο «Έξι Εγκλήματα ζητούν συγγραφέα». Η Νίνα Ράπη έγραψε τις πολιτικά ακραίες «Άγριες νότες». Ενδιαφέρον κείμενο, οργουελλικό, που θυμίζει το αφανές μέχρι πρόσφατα αριστούργημα του Τεννεσσή Ουίλλιαμς «Όχι για αηδόνια». Από τους τέσσερις άξιους ηθοποιούς ξεχώρισε ο Τσιμάρας Τζανάτος στο ρόλο του Φύλακα. Ερμηνεία αξιομνημόνευτη, υπερβάλλουσα του κειμένου.
Τελευταία, αλλά όχι έσχατη, άφησα την ερμηνεία του Γιώργου Νινιού στο «Ζεϋμπέκικο» της Λείας Βιτάλη, που ανεβαίνει για δεύτερη χρονιά στο Studio Μαυρομιχάλη. Ένα στέρεο κείμενο, ρεαλιστικό μέχρις εξουθενώσεως, μελοδραματικό μέχρις υπερβάσεως, συγκινητικό έως κλαυσίγελου, που θα παίζεται για πολλά χρόνια. Ο Γιώργος Νινιός τραγουδάει, υποδύεται, αυτοσαρκάζεται και ψάλλει έναν ύμνο στη ζωή, που αξίζει να τη ζούμε ακόμα και μέσα στην Κρίση, ειδικά μέσα στην Κρίση. Γιατί τι άλλο είναι η ανθρώπινη κατάσταση, εκτός από μια διαρκή πάλη δυνάμεων μέσα μας κι έξω μας;
Για το βραβείο της καλύτερης συλλογικής θεατρικής ερμηνείας προκρίνεται η Ομάδα VASISTAS και η Αργυρώ Χιώτη στο έργο «Αίματα» του Ευθύμη Φιλίππου, όπως ανέβηκε στη φιλόξενη «Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών» του Ιδρύματος Ωνάση. Βία (λεκτική) που σου κόβει την ανάσα, παρωδία του κιτς, αναζήτηση του λεκτικού στα γλωσσικά και στα παραγλωσσικά σημεία ενός θεάματος που προκαλούσε ποικίλες αντιδράσεις αλλά δεν περνούσε απαρατήρητο, όχι λιγότερο από γροθιά στο στομάχι.
Στον αντίποδα, το χιλιοερμηνευμένο «Το αμάρτημα της μητρός μου» του Γεωργίου Βιζυηνού σε σκηνική ερμηνεία του Δήμου Αβδελιώδη στο θέατρο «Θησείον» με τον Κωνσταντίνο Γιαννακόπουλο και τη Ρένα Κυπριώτη. «Εν αρχή ην ο λόγος», επανατελετουργοποίηση της κίνησης, μινιμαλιστικό σκηνικό, υποδηλωτικοί φωτισμοί που παραπέμπουν στο θέατρο σκιών. Στα όρια μεταξύ αναλογίου και παραστατικών τεχνών, καθηλώνει τον θεατή έως τελικού χειροκροτήματος.
Ξενόπουλος για πάντα.
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Μπορεί κανείς να διαφωνεί όσο θέλει με το δραματικό έργο ζώντων και περασμένων εποχών συγγραφέων, όμως δεν μπορεί να αμφισβητήσει τη διαχρονικότητα ενός «καλοφτιαγμένου» έργου, που απεικονίζει μέσα από κάποιο φαντασιακό πρίσμα την εποχή του και καταδεικνύει τις αντιφάσεις του δημιουργού του.
Για τον Ξενόπουλο ο λόγος, ο οποίος και στην υπερσυντηρική «Διάπλασις των Παίδων» αρθρογραφούσε και υπέρμαχος του καδιωκόμενου Ίψεν αυτοχρίστηκε και τον Κωνσταντίνο Χρηστομάνο περιέθαλψε και ακαδημαϊκός έγινε. Αντιφάσεις, αντιθέσεις κι αλληλεπικαλύψεις, για να μην πω παλινωδίες (που δεν ταιριάζει στην περίπτωση). Όμως ο Γρηγόριος Ξενόπουλος ήταν αυθεντικός μάρτυς του καιρού του και οι όποιες φαινομενικές αντιφάσεις ή αντιθέσεις του αντανακλούν μάλλον την ταραγμένη εποχή του, παρά τον εσωτερικό του κόσμο. Η διπλωματία είναι απραίτητη προϋπόθεση, ικανή κι αναγκαία συνήθη για να επιβιώσεις σ’ αυτή τη δύσκολη χώρα, που επικρατεί ο Φθόνος και γεννιούνται περισσότερα φωτεινά πνεύματα απ’ όσα αντέχει η στενή αυτή λωρίδα γης της χερσονήσου του Αίμου.
Είδα με ιδιαίτερη έκπληξη τους «Μυστικούς αρραβώνες» στο Εθνικό Θέατρο σε διασκευή Άκη Δήμου και σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη κι απόλαυσα τον ρέοντα λόγο, τις έξοχες ερμηνείες (άριστη η διανομή – αντάξια του πρώτου Κρατικού μας Θεάτρου). Πολύχρωμο ψηφιδωτό της εποχής. Μια αστική τάξη μοιρασμένη στις μπίζνες, στην Τέχνη και στο φλερτ. Τα μεγάλα προβλήματα μακρινοί απόηχοι. Η ποιητική φυγή σε ιδιωτικούς παραδείσους το ζητούμενο και το ευφκτέον.
Εξαίρετη η Ντίνα Αβαγιανού στο ρόλο της χαροκαμμένης κυρίας Αρεοπαγίτου. Ιδιαίτερα λειτουργικό το τέχνασμα του σκηνοθέτη να παρουσιάζει σε χορευτικό δίδυμο τις ψυχές των πεθαμένων που κυλίουν επί σκηνής ένα διπλό, ετεροαντικρυστό παγκάκι. Ξεχώρισα επίσης τον Δημήτρη Καραμπέτση σε έναν αναγκαστικά σχηματικό κόντρα-ρόλο. Η ευγένεια αυτού του ηθοποιού ακτινοβολεί πέραν από τις μάσκες των προσώπων που υποδύεται. Συμπαθής ο Άλκης Κούρκουλος, έδωσε μια μπουλβαρική χροιά στο ρόλο του. Η Αλεξάνδρα Παντελάκη με δραματικούς απόηχους από ερεβωδέστερα έργα. Όλοι οι ηθοποιοί ήταν άψογοι, πειθαρχημένοι στο σκηνοθετικό σχέδιο (η λέξη όραμα είναι ακριβή και δεν χαρίζεται εύκολα).
Μια ψυχαγωγική, διασκεδαστική βραδιά, για όλη την οικογένεια. «Διάπλασις των Παίδων» είναι αυτή!
Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
Θεατρική διασκευή Άκης Δήμου
Σκηνοθεσία Σωτήρης Χατζάκης
Σκηνικά – κοστούμια Έρση Δρίνη
Μουσική Θοδωρής Οικονόμου
Χορογραφία Κική Μπάκα
Φωτισμοί Αντώνης Παναγιωτόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη Ανδρομάχη Δαυλού
Διανομή:
- Κυρία Καστρίτη: Ντίνα Αβαγιανού
- Γιώργος Μαράνος: Δημήτρης Αλεξανδρής
- Οδυσσέας Καστρίτης: Μελέτης Γεωργιάδης
- Αλέξανδρος Στρατίδης: Αλέξης Γεωργούλης
- Κυρία Δημάδη: Κατερίνα Γιαμαλή
- Ανδρέας Φιλιππίδης: Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος
- Ορέστης Διβάνης: Δημήτρης Γκοτσόπουλος
- Κυρία Πηλίδη: Ανδρομάχη Δαυλού
- Θάλεια Δημάδη: Μαρίνα Καλογήρου
- Αλέξανδρος Πηλίδης: Δημήτρης Καραμπέτσης
- Νάσος Ανάστης: Άλκις Κούρκουλος
- Λένα Μαράνου: Λίλα Μπακλέση
- Ευανθία Αλεξία: Μπεζίκη
- Αριστόβουλος: Αργύρης Παυλίδης
- Στρατηγός Δημάδης: Βασίλης Ρίσβας
- Αμβροσία Ψάθη: Ευδοκία Ρουμελιώτη
- Αθηνά Ανάστη: Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου
- Καίτη Καστρίτη: Δανάη Σκιάδη
- Πολύβιος Δημάδης: Γρηγόρης Σταμούλης
Πληροφορίες για το έργο από το επίσημο site του Εθνικού Θεάτρου:
«Μυστικοί αρραβώνες»
του Γρηγορίου Ξενοπούλου
ΘΕΑΤΡΟ REX – ΣΚΗΝΗ «ΜΑΡΙΚΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ»
Ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα του Ξενόπουλου σε μια διασκευή του θεατρικού συγγραφέα Άκη Δήμου. Έρωτες, αμφιβολίες, μυστικά και ψέματα μιας Αθήνας που θυμίζει το σήμερα και προκαλεί το ενδιαφέρον του σύγχρονου θεατή.
Στα αθηναϊκά σαλόνια της μπελ επόκ, ο γοητευτικός ζωγράφος Νάσος Ανάστης, είναι περιζήτητος στους κύκλους των φιλότεχνων αστών. Πλούσιοι έμποροι, δικαστικοί, τραπεζίτες, αλλά και όμορφες δεσποινίδες επιδιώκουν τη συναναστροφή του. Ανάμεσα σε αυτές, η νεαρή Θάλεια, του εξομολογείται με τόλμη τον έρωτά της. Στην αλληλογραφία που ακολουθεί ανάμεσά τους, το πάθος δεν μπορεί να μείνει κρυφό. Ο Νάσος ερωτεύεται παράφορα την Θάλεια, και βάζει σε κίνδυνο τον μυστικό του αρραβώνα με την Καίτη. Η επιταγή του καθήκοντος, αλλά και μια μεγάλη παρεξήγηση, οδηγούν τον Νάσο σε μια επιλογή που θα τον βυθίσει στην δυστυχία και θα τον οδηγήσει την καλλιτεχνική μετριότητα.
«Πάπισσα Ιωάννα» διαχρονική
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
Όταν σε κλέβουν …έχεις κάτι αξιοζήλευτο, όταν σε διασκευάζουν υπάρχεις, όταν ασχολούνται με την ψυχανάλυσή σου έναν και πλέον αιώνα μετά το θάνατό σου, ε, τότε είσαι ή σημαντικός ή …περιπεπλεγμένος (ή και τα δύο). Ο αφορισμένος Εμμανουήλ Ροΐδης αναβιώνει στο Φεστιβάλ Αθηνών χάρη στην εμπνευσμένη πειραματική απόπειρα του δοκιμασμένου και καταξιωμένου Δημήτρη Μαυρίκιου να διαβάσει παράλληλα το έργο και τη ζωή του. Η μυθιστορηματική μητέρα του, η Κορνηλία, μετέπειτα Αϊσέ (και εξιδανικευμένη ως «Πάπισσα Ιωάννα», που ζει παρενδυτικώς ως …Ιωάννης), ερμηνεύτηκε με δωρική απλότητα από τη σημαντική ηθοποιό Ράνια Οικονομίδη. Σε μια «παράσταση εν εξελίξει» [όπως την χαρακτηρίζει ο εμπνευστής της και προάγγελος ενός μελλοντικού ανεβάσματος του πολυθρύλητου βιβλίου που κατάκλεψε ο Λώρενς Ντάρρελ και το κυκλοφόρησε σε όλον τον κόσμο με το όνομά του χωρίς ουδεμία μνεία στον Ροΐδη], ο Δημήτρης Μαυρίκιος συνέπλεξε το πρώτο μέρος της «Πάπισσας Ιωάννας» με τον πρωτότυπα συν-γραμμένο από τον ίδιον μονόλογο της μητέρας του Κορνηλίας. Επιτέλους κι ένα φεστιβαλικό θέαμα που προκύπτει κατόπιν ερευνητικού βασάνου, δεν βγαίνει αβρόχοις ποσί, που οι προθέσεις των εμπνευστών είναι σεμνές και δηλωμένες, ο τόνος χαμηλός, το σύνολο αρμονικά κουρδισμένο, η αισθητική αρτιότητα συμπαγής. Καταπληκτικά τα σκηνικά του Δημήτρη Πολυχρονιάδη, λειτουργικά τα κοστούμια της Εύας Νάθενα, ευθύβολοι οι φωτισμοί του Λευτέρη Παυλόπουλου, αποτελεσματική και ταιριαστή με το όλον ύφος η μουσική σύνθεση κι επιμέλεια που υπογράφει ο Στάθης Σκουρόπουλος. Η Αποστολία Παπαδαμάκη βοήθησε τον σκηνοθέτη να κινήσει με παντομιμική χάρη τον πολυάνθρωπο θίασο. Όμως η έκπληξη ήταν η εκφραστική Έρη Ρίτσου στο φιλμάκι που συνόδευε την παράσταση. Απρόβλεπτη ηθοποιός. Μήπως θα έπρεπε να ασχοληθεί επισταμένως και μ’ αυτήν την καριέρα; Μαζί με την Λένα Κιτσοπούλου και την τυποποιημένη πλέον Εβελίνα Παπούλια (μαϊντανός δαιμονικών κι εξωκοσμικών ρόλων), σχολίασαν κινηματογραφικά την εποχή συγγραφής του έργου, αλλά και την εποχή που εκτυλίσσονται όλα αυτά τα σουρεαλιστικά κι ευτράπελα. Η πάπισσα Ιωάννα που γεννάει επί σκηνής κι από οθόνης το θνησιγενές τέκνο της και λιθοβολείται ως πόρνη από τους σκανδαλισμένους πιστούς, η ελευθεριότητα των μεικτών μοναστηριών, η εμπορία, κλοπή και καπηλεία λειψάνων, η δεισιδαιμονία κι ο λαϊκισμός ήταν στο στόχαστρο του μεγάλου αναρχικού πνεύματος ενός αδικημένου αλλά νικητή, του διαχρονικού Εμμανουήλ Ροΐδη, που αμφισβήτησε κάθε αυθεντία και πυροβόλησε με τη σάτιρα του κάθε «κουκουβαγείον» (για να θυμηθούμε έναν άλλον ανένταχτο από την Χαλκίδα, τον Σκαρίμπα). Ο Δημήτρης Μαυρίκιος πλησίασε με πολύ σεμνότητα κι απλότητα το υλικό του. Ίσως γιατί ανήκει στην παλιά γενιά σκηνοθετών (γεννήθηκε το 1948 στην Γκίζα της Αιγύπτου) που δεν φιλοδοξεί να ασχημονήσει πάνω στα κείμενα των άλλων και του αρκεί να τα σχολιάσει διακριτικά εικονογραφώντας τα με ελκυστικό τρόπο και τελετουργοποιώντας το ρηθέν, δομώντας και οικοδομώντας συμπαγή κι αρμονικά παραστατικά σύνολα. Αρκετά πια με την αποδόμηση. Ο πύργος της Πίζας, οι δίδυμοι πύργοι και ο βιβλικός πύργος της Βαβέλ μόνον με το καταστροφικό έργο ενός Σίβα συνάδουν κι ουδεμίαν σχέσιν έχουν με την ψυχ-αγωγόν Τέχνην. Ούτε με τον Λόγον ούτε με τη Λογική. Ας σοβαρευτούμε αμφισβητώντας κι ας καυτηριάσουμε τα κακώς κείμενα προτείνοντας εφικτές και πραγματοποιήσιμες λύσεις. Οικοδομήστε γιατί …χανόμαστε. Εκπληκτικά ειρωνική κι αυτοσαρκαστική η φωνή του σκηνοθέτη «από το ηλεκτρολογείον», επαυξημένη ως φωνή εξ ουρανού, αποκαλυπτικού θεού ή τριτοπρόσωπου παντεπόπτη αφηγητή και συναυτουργού. Ναι, αυτό (ακόμα και δεν συνιστά εύρημα ή πρωτοτυπία) είναι θεμιτό τέχνασμα εκ μέρους ενός σκηνοθέτη που δεν βαυκαλίζεται, που αυτοσαρκάζεται και μετατρέπει τις ελλείψεις του σε προτερήματα, χωρίς να καταφεύγει σε ναρκισσιστικούς σκηνοθετισμούς για να κρύψει ή να υπεραναπληρώσει τις όποιες αδυναμίες του. Ανυπομονώ να δω όλο το σκανδαλώδες αυτό έργο του Ροΐδη σε ενιαία παράσταση με την εμβόλιμη μυθιστορία της μητρός του. Αναμένομεν.
Συγκρίνοντας ψυχώσεις
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
Το να συγκρίνεις ψυχώσεις ακούγεται οξύμωρο, όταν πρόκειται όμως για το έργο της (μη) ιδανικής αυτόχειρος Σάρα Κέιν με τίτλο «4,48 Ψύχωση» (που το είχε ανεβάσει με θαυμαστό μονολογικό τρόπο η Ρούλα Πατεράκη το 2002) και παίζεται ταυτόχρονα σε δύο αθηναϊκές σκηνές που τις χωρίζουν μόνο λίγα τετράγωνα στην Αθήνα της Κρίσης και της ομαδικής απόγνωσης, ε, τότε τα πράγματα αποκτούν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Κι όχι επειδή θυμηθήκαμε τη φράση του αείμνηστου Προέδρου Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή ότι η Ελλάδα είναι απέραντο τρελοκομείο, πράγμα που δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Στο θεατρικό έργο εικονογραφείται εκ των έσω ο κόσμος ενός ψυχωσικού με εκλάμψεις που καταφέρνει να συλλάβει το διανοητικό του αδιέξοδο κάθε πρωί στις 4,48 ώρα και αναλύεται σε παραλήρημα μοναδικής δραματικότητας και γλωσσικής σκληρότητας. Ο Αντονέν Αρτώ θα έβλεπε στα έργα της Σάρα Κέιν μια αφορμή για το δικό του «Θέατρο της Σκληρότητας».
Η Άντζελα Μπρούσκου είναι γνωστή για την αιρετική «νουάρ» αισθητική τελειοθηρία της. Είναι μια δασκάλα της σιωπής και του λόγου, γνωρίζει την τέχνη των φωτοσκιάσεων, αναδεικνύει το γράμμα και το πνεύμα των έργων που ερμηνεύει, καθοδηγεί τους ηθοποιούς της προς μια εκφραστική ομοιογένεια που μόνον οι μεγάλοι άνθρωποι του θεάτρου επιτυγχάνουν. Στο Bios basement μεγαλούργησε χρησιμοποιώντας κάμερα που προβάλλει σε πραγματικό χρόνο τα επί σκηνής διαδραματιζόμενα και ζωντανή μουσική από τη νεραϊδόμορφη Nalyssa Green, ενώ μοιράζεται την αφηγηματική δραματική φωνή με την εύπλαστη, πειθαρχημένη και λειτουργική Παρθενόπη Μπουζούρη, καθώς και με την εξαίρετη Κωνσταντίνα Αγγελοπούλου. Παράσταση αξιώσεων που προβάλλει ανάγλυφα τον ταραγμένο κόσμο του σύγχρονου ανθρώπου στην ασφυκτική ανάγκη του να βρει μιαν έξοδο κινδύνου και να εγκαταλείψει την ενσώματη ζωή σε αυτόν τον μικροσκοπικό πλανήτη.
Αντίθετα, στην παράσταση που ανεβαίνει στο Θέατρο Παραμυθίας σε σκηνοθεσία Τάσσου Σαγρή και είναι βασισμένη στο εν λόγω έργο της Σάρα Κέιν, το βάρος μετατίθεται από την εικόνα στη σκληρή γυμνότητα λόγου και ηθοποιού (ηθοποιού και λόγου). Το τελευταίο μέρος μάλιστα εκτυλίσσεται σε απόλυτο σκότος, τόσο που μερικοί ανυποψίαστοι για το καλλιτεχνικό εύρημα θεατές αναρωτιούνται μήπως έγινε μπλακ-άουτ από την διάδοχο κατάσταση της ΔΕΗ! Αντιθεατρικό, κατά τη γνώμη μου το τέχνασμα. Το επί σκηνής σκότος, που αντιστοιχεί στο εσωτερικό σκότος της ηρωίδας, μπορεί να απεικονιστεί με ημίφως ή με το ιώδες φως των black-lights. Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορείς να βυθίζεις τον θεατή σε αμηχανία χωρίς προειδοποίηση πριν την έναρξη της παράστασης. Φανταστείτε τι θα συνέβαινε αν ένας πραγματικός ψυχωσικός εύρισκε κατάλληλη αφορμή για να βυθιστεί στην κρίση του. Χάος επί σκηνής κι επί πλατείας. Κατά τα άλλα, η εκφραστικότατη Σίσσυ Δούτσιου, που δούλεψε μάλλον με τη μέθοδο Στανισλάβσκι, πλαισιωμένη από τις βουβές και με καλυμμένα πρόσωπα σκιές των ηθοποιών Μ.Ρ. Παναγάκη, Δ. Σακελλαρίου, A. Σπανίδου, Ηλ. Γκοτζαρίδη, δίνει μια σχεδόν κυριολεκτική ερμηνεία του κειμένου, σε αντιδιαστολή με τη μεταμοντέρνα, διακειμενική και μεταδραματική ματιά της Άντζελας Μπρούσκου. Είναι ενδιαφέρον να βλέπεις το ίδιο υλικό φωτισμένο από διαφορετικές γωνίες και με άλλη μέθοδο. Έτσι μπορείς να επιλέξεις, να τοποθετηθείς, να οξύνεις το κριτικό στοιχείο μέσα σου, να γνωρίσεις εν τέλει ανοίκειες πλευρές του εαυτού σου. Αυτό άλλωστε δεν είναι και το ζητούμενο της αριστοτελικής κάθαρσης;
Η Σάρα Κέιν επέτυχε στον σύντομο βίο της να συγκαταλεχθεί στους μεγάλους του παγκόσμιου θεάτρου. Μαζί με τον Κολτές και τον Φασμπίντερ, τον Ζενέ, τον Στρίντμπεργκ και τον Ευριπίδη, λάμπουν ως μετέωρα με πολλή σκιά στον αστερισμό των ιδανικών οραματιστών της ουτοπίας που λέγεται αγάπη. Κι ο ευρών αμειφθήσεται.
