ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΤΣΟΣ «Μικρές Ευτοπίες» στο χώρο Τέχνης ΊΡΙΣ.
aπό τον κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το πρόθεμα «ευ» ταιριάζει – ως άσκηση αισιοδοξίας σ’ εποχές Κρίσης. Είναι το αντίστοιχο – σε καλύτερη εκδοχή – του αρνητικού «ου», του πρώτου συνθετικού της λέξης «ου-τοπία». Όχι, μπορούμε να πλάσουμε τους τόπους ανα-ψυχής, ειδικά όταν ο βάλτος της καθημερινότητας με τις αποπνικτικές αναθυμιάσεις του μας επιβάλλει την παρουσία του επί δικαίων και αδίκων. Οι ψυχολόγοι λένε ότι σε μεταβατικές εποχές, όπου το πλοίο φαίνεται σα να βουλιάζει, οι άνθρωποι αντιδρούν σαν τα λυσσασμένα ποντίκια που δαγκώνουν τους πάντες γύρω τους, στην απελπισία τους να ξεφύγουν. Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό σύστημα στην σπονδυλική στήλη του ανθρώπινου όντος, η περίφημη ενέργεια της «κουνταλίνι» ανεβοκατεβαίνει ως διπλούν ερπετό του κηρυκείου ενός Ερμού («είδα τα φίδια σταυρωτά με τις οχιές πλεγμένα πάνω στην κακή γενιά, τη μοίρα μας», λέει ο Γιώργος Σεφέρης). Τότε είναι που οι λίγοι (καλλιτέχνες, λογοτέχνες, φιλόσοφοι, Ποιητές) βάζουν τα δυνατά τους να σχηματίσουν την κρίσιμη εκείνη μάζα που θα εξασφαλίσει το «ποιοτικό άλμα» (Σόρεν Κίρκεγκωρ) για όλη την ανθρωπότητα. «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται» (από τους μακαρισμούς). Ο Γιώργος Τσάτσος είναι ένας από αυτούς. Μετά από μια ταραχώδη επαγγελματική ζωή στα προκεχωρημένα φυλάκια της ελληνικής βιομηχανίας (που κάποιοι αποδυνάμωσαν σκόπιμα για να παραδώσουν τη χώρα μου ως αμνόν επί του θυσιαστηρίου σε κάποιες ξένες δυνάμεις που επιβουλεύτηκαν το καλύτερο οικόπεδο του πλανήτη), ο Γιώργος Τσάτσος γνωρίζει πολύ καλά την αδικία και την απρόκλητη επίθεση του φθόνου των άλλων για τις επιχειρηματικές επιτυχίες του. Όμως δεν έκλινε το γόνυ σε δυνάστες. Επιβίωσε, έγινε σοφότερος και τώρα μας παραδίδει το πνευματικό του έργο, το ζωγραφικό. Εδώ βλέπουμε με έκπληξη και παρατηρούμε έκθαμβοι μιαν αναδίπλωση της ψυχικής ενέργειας προς κόσμους φωτεινότερους, δομημένους ωστόσο και με όρια διακριτά. Οι γραμμές οι διαχωριστικές είναι bold. Ο ιμπρεσσιονισμός δεν έχει καμία θέση εδώ. Πρόκειται για έναν ανα-δομημένο εξπρεσσιονισμό με καταβολές στη γερμανική κουλτούρα και με βαθύ φιλοσοφικό ινδουιστικό υπόβαθρο. Ο κόσμος πλάστηκε σε κεχωρισμένες τάξεις, που μόνον κατόπιν κοινωφελούς υπηρεσίας επιτρέπεται η ανάρρησις (ουχί αναρρίχησις) εις ανώτερα κοινωνικά και πνευματικά στρώματα. Δια του έργου απελευθερωνόμεθα και το έργο μας δικαιώνει αφ’ εαυτού.
Θυμίζει βεβαίως πολλά ρεύματα του εικοστού αιώνα η ζωγραφική του Γιώργου Τσάτσου, είναι όμως πρωτότυπη και μοναδική γιατί αγνοεί επιδεικτικά το “artistical correct”, είναι αν-αρχική στην αντι-συμβατικότητά της και πασιφανώς αυτοδίδακτη κι αυτάρκης, ποτέ όμως ναρκισσιστική. Η πρεσβυωπική ματιά βλέπει μακριά και το Όλον παγιδεύει την όραση του καλλιτέχνη. Φανταστικές αστροπολιτείες και κωμικά διαστημόπλοια, η επίγεια ζωή ως τσίρκο, κουκλοθέατρο και θέατρο σκιών, με το στερέωμα να βαραίνει απειλητικά ή λυτρωτικά πάνω από τα ταλαίπωρα έμβια όντα.
Ο Γιώργος Τσάτσος ποιεί εν έργον εν εξελίξει. Δεν αντιγράφει τον εαυτό του, δεν επαναλαμβάνεται. Στην πρόσφατη δουλειά του που εκθέτει στην γκαλερί Ίρις, επιτείνει το στοιχείο των κόμικς, δυναμώνει την αναδυόμενη χαρά της ζωής, επιβάλλει τη χαρωπή αποδοχή του θανάτου, όχι ως καταστροφέα αλλά ως αναδημιουργού. Ο Σίβα δεν τον φοβίζει και η Κρίση που διανύουμε φαντάζει ως ψηφίδα μελανή στο χαρούμενο ψηφιδωτό του βίου.
Μακάρι να πληθαίνουν οι γαλήνιες ειρηνοποιές ματιές στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Το χρειαζόμαστε όλοι για να αποφορτίσουμε το βαρύ κλίμα που μας πνίγει, εκόντες άκοντες.
Κωνσταντίνος Μπούρας
ΚΩΣΤΟΥΛΑ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ…ΠΡΟΒΑ… ΣΤΑ ΆΚΡΑ
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Συγκινούμαι ιδιαίτερα γιατί ο δραματικός λόγος μιας γνήσιας κι αυθεντικής πεζογράφου, καταξιωμένης στα μάτια του κοινού, που είχε χτυπηθεί όσο καμία άλλη από τους επίσημους κριτικούς θεάτρου, επιβιώνει μέσα στην Κρίση με την διαχρονική αλήθεια του λόγου της. Τελικά, και τα βραβεία και η αναγνώριση και τα χειροκροτήματα, πρέπει να εκλαμβάνονται ως ατύχημα όσο είμαστε ζωντανοί κι η αντοχή στο Χρόνο ως ευλογημένη βροχούλα μετά την απομάκρυνσίν μας από τα φώτα του προσκηνίου προκειμένου να καθήσουμε στους σκοτεινούς (ή μήπως ολοφώτεινους;) εξώστες με τους άσαρκους.
Δύο μονόπρακτα της Κωστούλας Μητροπούλου (“Τα παπούτσια” και “Με το νόμο”), ερμηνευμένα μοναδικά (θα έλεγα ότι πρόκειται για «συλλεκτική» θεατρική μυσταγωγία) αποδεικνύουν ότι ο καλός συγγραφέας είναι μάρτυρας της ανθρώπινης κατάστασης, αυτοδύτης στο βαθύ συλλογικό ασυνείδητο, «άγιος» αμαρτωλός και ήρωας. Στα “Παπούτσια” ο γερασμένος ηθοποιός που τον πετάνε σα στυμμένη λεμονόκουπα έξω από το θέατρο για να σαπίσει ως άστεγος, αλκοολικός και παραληρών, ενώ “Με το Νόμο” η παραμελημένη περιθωριοποιημένη πόρνη καίει τα 40 διαμερίσματα της πολυκατοικίας της επειδή κανείς δεν της λέει καλημέρα και «Καλά Χριστούγεννα» προκειμένου να βρει την ασφάλεια της ισόβιας φυλακής της, εκεί που ο κάθε ομοιοπαθής (θύτης και θύμα) την αποκαλεί με το όνομά της και την κάνει να νιώθει …αξιοπρεπής… Αυτοί οι δύο ρόλοι, που ερμηνεύονται δεξιοτεχνικά από τον Σωτήρη Τσόγκα και την Γιούλη Πεζοπούλου, θα μπορούσαν να είχαν γραφτεί και σήμερα. Όταν με καλούν σε πρεμιέρες οι ποιοτικοί θίασοι δεν ρωτάω ποτέ ούτε τον τίτλο του έργου ούτε το όνομα του συγγραφέα. Δεν ανοίγω το πρόγραμμα, δεν διαβάζω το εξώφυλλό του. Θέλω να είμαι παρθένος και αθώος στην διονυσιακή τελετουργία. Όταν λοιπόν βγήκα από την πρεμιέρα του θεάτρου «Πρόβα» ρώτησα τη Μαίρη Ραζή ποιος σύγχρονος συγγραφέας έγγραψε αυτά τα κείμενα. Και μου απάντησε με έκπληξη για την άγνοιά μου: «Μα, η Κωστούλα Μητροπούλου!».
Η σύνθεση των κειμένων συμπεριλαμβάνει στο ρόλο του Αφηγητή μία νεαρά πλανόδια ακορντεονίστα, που την υποδύεται η Νάντια Αντωνίου, ενώ η αδελφή της Ειρήνη Αντωνίου παίζει off-stage πιάνο.
Αυτό το κουκλίστικο θεατράκι δωματίου, που εμψυχώνουν και διευθύνουν με πίστη γενναιότητα και μεράκι η Μαίρη Ραζή κι ο Σωτήρης Τσόγκας, μας πηγαίνει πίσω στις απαρχές του «αστικού θεάτρου», που έλκει την καταγωγή του από τις ιδιωτικές παραστάσεις των μίμων, των μιμάδων και των χορευτών ή μονωδών στα αρχαία συμπόσια. Σου δίνει μια αίσθηση οικειότητας, ακούς την αναπνοή των θεατών κι ακούνε την ανάσα σου. Είσαι αναγκαστικά προσηλωμένος γιατί η παραμικρή κίνηση καταγράφεται κι η κάθε αντίδραση – όσο ανεπαίσθητη κι αν είναι – ακούγεται σαν κανονιά.
«Η πρόβα» είναι ένας μη κερδοσκοπικός πολιτιστικός οργανισμός με τρεις σκηνές και σχολή θεάτρου. Στηρίξτε τους! Το αξίζουν. Τα Δευτερότριτα εισήγαγαν την εθελοντική συνεισφορά αντί εισιτηρίου στις παραστάσεις τους αναγνωρίζοντας έτσι το δικαίωμα των μη προνομιούχων να συμμετάσχουν στη θεατρική ευωχία. Μακάρι το παράδειγμά τους να βρει μιμητές. Σε όλες τις πολιτισμένες χώρες του κόσμου, δίδονται κονσέρτα, ρεσιτάλ, παραστάσεις, θέατρο του δρόμου, για όλους εκείνους που έχουν ή δεν έχουν να πληρώσουν κι αυτή είναι η πιο άμεση δημοκρατία που έγινε ποτέ: η δημοκρατία της ψυχ-αγωγίας.
Για λόγους δικαιοσύνης και με άπειρο σεβασμό, παραθέτω το Δελτίο Τύπου της Ομάδας με όλους τους συντελεστές:
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΣΚΗΝΗ «ΟΙ ΜΥΣΤΕΣ»
«ΣΤΑ ΑΚΡΑ» της Κωστούλας Μητροπούλου
ΠΡΕΜΙΕΡΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 28 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ στις 9μμ
Τη φετινή χειμερινή περίοδο 2014-2015, η Πειραματική Σκηνή του Θεάτρου Πρόβα παρουσιάζει το έργο «ΣΤΑ ΑΚΡΑ» βασισμένο σε δύο μονολόγους της Κωστούλας Μητροπούλου, μια απο τις πιο σημαντικές συγγραφείς της εποχής μας.
«ΣΤΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ» ο Σωτήρης Τσόγκας υποδύεται έναν ήρωα που πέρασε όλη του τη ζωή ως ηθοποιός του θεάτρου και τώρα που μεγάλωσε δεν μπορεί να πιστέψει ότι τελείωσε η καριέρα του. Στο μονόλογο «ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ» η Γιούλη Πεζοπούλου παίζει την Ευαγγελίτσα μία πόρνη που επειδή οι γείτονες της, την έχουν βάλει στο περιθώριο, τους εκδικείται βάζοντας φωτιά στην πολυκατοικία και γι’αυτό το λόγο φυλακίζεται. Οι δύο ήρωες του έργου εξακολουθούν να σκέφτονται, να αισθάνονται, να αντιστέκονται όταν γύρω τους η κοινωνία των σύγχρονων δούλων και καταναλωτών μοιάζει με ζαλισμένο κοπάδι, που παραπαίει αποχαυνωμένο, ευνουχισμένο, παράλυτο.
Το κοινό σημείο των ηρώων είναι η «αποτυχία» τους να συμβιβαστούν με την ηθική της υποκρισίας και του μικροαστισμού.
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: ΣΩΤΗΡΗΣ ΤΣΟΓΚΑΣ
Εικαστική επιμέλεια: ΜΑΙΡΗ ΡΑΖΗ
Μουσική: ΝΙΚΟΣ ΧΑΡΙΖΑΝΟΣ
Σχεδιασμός φωτισμών: ΣΩΤΗΡΗΣ ΤΣΟΓΚΑΣ
Εκτέλεση φωτισμών: ΡΙΖΟΣ ΤΣΙΓΑΡΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΕΡΒΑΣ
Βοηθός σκηνοθέτη: ΕΙΡΗΝΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Καλλιτεχνική επιμέλεια παράστασης: ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΟΥΡΟΥΝΑΚΗΣ
Επιμέλεια προγράμματος: ΕΙΡΗΝΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Φωτογραφίες: ΣΠΥΡΟΣ ΠΕΡΔΙΟΥ
Αφίσα: ΔΑΝΙΗΛ ΠΟΛΛΑΤΑΚΗΣ
Χειριστής φωτισμού και ήχου: ΑΚΗΣ ΣΑΜΩΛΗΣ
Ηθοποιοί
«Τα παπούτσια» ερμηνεύει ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΤΣΟΓΚΑΣ
«Με το νόμο» ερμηνεύει η ΓΙΟΥΛΗ ΠΕΖΟΠΟΥΛΟΥ
Στον ρόλο του Αφηγητή με συνοδεία ακορντεόν η ΝΑΝΤΙΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Στο πιάνο η ΕΙΡΗΝΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Πρόγραμμα Παραστάσεων
Παραστάσεις: Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00.
Διάρκεια Παράστασης: 70 λεπτά χωρίς Διάλλειμα
Τιμή Εισιτηρίου: Προαιρετική συνεισφορά
Στη Δεινοκράτους 103 στον ατμοσφαιρικό θεατρικό χώρο «Προσωρινός» «Περιμένοντας τη βροχή»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» σε σύγχρονη – γαλλική – ανεπτυγμένη εκδοχή, με ποιητική έκθεση συναισθημάτων κι αδιέξοδων καταστάσεων που εκπηγάζουν από την αρχετυπική σύγκρουση για την εξουσία μεταξύ αρσενικού και θηλυκού. Στα απομονωμένα χωριά, στις κλειστές αγροτικές κοινωνίες, ο «πατέρας-αφέντης» (για να θυμηθούμε την ταινία των αδελφών Ταβιάννι), αυτή η αποτροπαϊκή κι αποτροπιαστική θεοποιημένη φιγούρα, καταδυναστεύει τα θηλυκά, αλλά και τον αρσενικό γιο που κινείται στο ίδιο «κοτέτσι». Οι γυναίκες είναι σαστισμένες ανάμεσα σε αυτούς τους δύο ισχυρούς πόλους που μονοπωλούν το ενδιαφέρον τους. «Ο παλιός είν’ αλλιώς αλλά ο νέος είν’ ωραίος», όπως λέγαμε και στο στρατό. Το ερωτικό ενδιαφέρον αγγίζει και ξεπερνά τα όρια της αιμομειξίας. Τα παιχνίδια εξουσίας καταλήγουν στην επιβολή του δικαίου του ισχυροτέρου πάντα. Κι όπως τα αιλουροειδή στη ζούγκλα μαρκάρουν την περιοχή τους και τη διεκδικούν με μονομαχίες αρσενικών, έτσι κι ο ασθενέστερος γιος αναγκάζεται να εγκαταλείψει την οικογενειακή εστία. Είναι τόσο θυμωμένος που δεν πηγαίνει ούτε στην κηδεία του πατέρα του. Κόβει κάθε επαφή, κάνει – κάπου μακριά – τη ζωή του, δεν δίνει σημεία ζωής, αλλά γυρίζει εκεί για να πεθάνει, σαν πληγωμένο λιοντάρι, όπως κάνει ο νεαρός κύριος Άλβινγκ στους «Βρικόλακες» του Ίψεν. Κι οι γυναίκες του παραστέκουν, με προεξάρχουσα τη μάννα, που όλα τα έβλεπε αλλά όλα τα κουκούλωνε…
Πολύ ενδιαφέρον στόρι, δεν νομίζετε; Και τόσο αρχετυπικό. Ο γάλλος εκλιπών (σε ηλικία μόλις 38 χρονών) «ολικός» άνθρωπος του Θεάτρου, ο Ζαν Λυκ Λαγκάρς καταφέρνει το ακατόρθωτο: να γίνει κλασικός σε τόσο μικρή ηλικία και ν’ αποχωρήσει από τον μάταιο τούτο κόσμο αφήνοντας – όπως ο Κολτές – το ανεξίτηλο στίγμα του. Δεν είναι και λίγο αυτό. Ύψιστο κατόρθωμα. Δεν θα εξετάσουμε εδώ τα εργοβιογραφικά του στοιχεία. Στα κριτικά μου σημειώματα υπάρχει το θεατρικό γεγονός αυτό καθ’ εαυτό κι ο ανεμοστρόβιλος που γεννά στην ψυχή του επαρκούς θεατή.
Ε, λοιπόν, στον ατμοσφαιρικό χώρο του θεάτρου με το χαρακτηριστικό όνομα «Προσωρινός» καθισμένοι σαν σε σαλόνι αρχοντικού χωριάτικου σπιτιού απολαμβάνουμε μια σύγχρονη τραγωδία και την υπέρβασή της. Άθλος, μεγάλος άθλος. Και πρώτα-πρώτα ξεκινάμε με την μετάφραση. Ο καθηγητής και ιδιαίτερα έμπειρος στα μεταφραστικά θέματα, καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου, έπλασε ένα νέο κείμενο, πιστό στο πρωτότυπο αλλά πρωτογενώς εναργές και δυναμικό. Λόγος ποιητικός και δραματικός, υπερβατικός αλλά και ρεαλιστικός, ονειρικός αλλά κι αλληθοφανής, συνειρμικός αλλά και κινηματογραφικά συνεπής με τα εσωτερικά τοπία που περιγράφονται κι αναπτύσσονται δια του λόγου και των παραγλωσσικών σημείων. Θα περιμένω να δω κι αρχαία τραγωδία μεταφρασμένη από τον εμβριθή καθηγητή και γνώστη της θεατρικής γλώσσας.
Η σκηνοθέτις Εστέρ Αντρέ Γκονζάλες με βοηθό τον Γρηγόρη Δροσίδη έκανε θαύματα! Δεν είναι εύκολο πράγμα να ανα-στήσεις θεατρικά έναν ποιητικό λόγο και το σύγχρονο γαλλικό θέατρο διακρίνεται για την πληθωρικότητα της γλωσσικής έκφρασης. Ελάχιστα υπονοούνται ή παραλείπονται. Το νυστέρι του συγγραφέα μεταφράζει σε λόγια το Άρρητο. Αυτό το υλικό πρέπει να το επαναδραματοποιήσεις, να του προσδώσεις τη σωματικότητα που απαιτεί η θεατρική πράξη, να ψηλαφήσεις τις ρωγμές και τις υποστρώσεις του. Το αποτέλεσμα δικαίωσε την σκηνοθέτιδα. Οι πέντε ηθοποιές ήταν άψογες, με μέτρο, ρυθμό κι αρμονική συνύπαρξη. Εύγε τους. Καμία δεν υπερκάλυψε τις άλλες κι η κάθε μία ήταν αναγνωρίσιμη ως μονάδα. Σημειώστε τα ονόματά τους γιατί θα τις ξαναδούμε και σε άλλες επιτυχίες: Άννα Αναστασιάδου, Χρυσούλα Ζαχαριάδη, Ευαγγελία Καμπερίδου, Όλγα Κωνσταντοπούλου, Βιβή Σμέτη.
Μην χάσετε αυτό το “off–Broadway” σημαντικό θεατρικό γεγονός!!!
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
Θεατρικός χώρος «Προσωρινός»
Δεινοκράτους 103,Κολωνάκι (πίσω από το Ναυτικό Νοσοκομείο), +30 6932500545,
Δευτέρα & Τρίτη στις 21:00
Τηλ. κρατήσεων: +306943564344
Διάρκεια: 80’
Είσοδος 10 ευρώ
Συντελεστές:
Μετάφραση: Δημήτρης Φίλιας
Σκηνοθεσία – Κίνηση: Εστέρ Αντρέ Γκονζάλες
Σκηνικά – Κοστούμια: Χρήστος Κωνσταντέλλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Γρηγόρης Δροσίδης
Διδασκαλία φωνητικής: Κώστας Χατζηδημητρίου
Φωτογραφίες: Λευτέρης Εφραίμης
Teaser – Trailer: Πέτρος Γκίκας
Radio spot: Νέστορας Κοψιδάς
Παίζουν: Άννα Αναστασιάδου, Χρυσούλα Ζαχαριάδη, Ευαγγελία Καμπερίδου, Όλγα Κωνσταντοπούλου, Βιβή Σμέτη
Θέατρο 104. Πατρίτσια Χάισμιθ… ή το έξυπνο πουλί από τα …τέσσερα πιάνεται
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο Παναγιώτης Χριστόπουλος, που γεννήθηκε στην Καλαμάτα πριν από 34 χρόνια, μπορεί να ξέρει καλά την τέχνη του κινηματογράφου, στο θέατρο όμως έπλασε μια γρήγορη φάρσα (που φιλοδοξεί να είναι μαύρη κωμωδία). Σχηματικοί χαρακτήρες, αμηχανία κι επαναληπτικότητα. Ουδέν το νεώτερον, πλην της αισθητικής των κώμικς, των γκανγκ του βωβού κινηματογράφου και της βιασύνης των νέων να πάνε στο «δια ταύτα». Έτσι χάνεται η αισθητική ηδονή του συνδημιουργού θεατή κι οι ηθοποιοί δεν προλαβαίνουν ν’ ανασάνουν, αφού το να δώσουν σάρκα κι οστά στο ρόλο τους δεν είναι το ζητούμενο, αλλά μια αποστασιοποίηση νοητικού είδους, που οφείλεται ίσως στην υπερκόπωση του αριστερού ημισφαιρίου του εγκεφάλου (για τους δεξιόχειρες), ως παρενέργεια του κατακλυσμού από ψηφιακές εικόνες υψηλής φωτεινότητας και μεγάλης ταχύτητας. Εξηγούμαι. Έχουμε κι εδώ την περίπτωση «υλικό Πατρίτσια Χάϊσμιθ», ή πώς το μεταμοντέρνο ασελγεί κλασικίζοντας πάνω σε πεθαμένους συγγραφείς. Η ίδια η Πατρίτσια Χάισμιθ θα είχε φρικάρει με την επί σκηνής γελοιογραφία της ή θα είχε διασκεδάσει ασύλληπτα. Ένα από τα δύο. Ή και τα δύο μαζί, έτσι πολύπλευρη και αμφίπλευρη που ήταν. Εν τη ενώσει των αντιθέτων η ισχύς. Έμεινε στην Ιστορία της Λογοτεχνίας, όχι ως πολυβραβευμένη αλλά ως εστέτ. Αυτό σημαίνει ή ότι δεν ήταν φιλοχρήματη, ή ήταν τόσο που δεν την ένοιαζε η …δόξα. Ή (στην ενδιαφέρουσα περίπτωσή της) και τα δύο μαζί. Τελικά, μερικοί συγγραφείς, εκτός από ένα ή δύο (στην καλύτερη περίπτωση έργα τους) μένουν στο Χρόνο με την μυθιστορηματικότητα της αντιφατικής προσωπικότητάς τους. Αυτό είναι που προσπαθούν να οικοδομήσουν αποδομώντας το συγγραφέας, σκηνοθέτης και ηθοποιοί. Το αν το επιτυγχάνουν ή όχι, το κρίνει κάθε θεατής-συνδημιουργός από μόνος του. Ο κριτικός-θεός-αυθεντία-αλάθητος-πάπας πέθανε προ πολλού. Τώρα ο κάθε επαρκής και καταρτισμένος αναγνώστης που πάει να δει ποιοτικό θέατρο (του Ρουβά εξαιρουμένου) έχει την ευκαιρία να ανταλλάσσει διαξιφισμούς και άλλα …όργανα με τους συν-θεατές του (επί σκηνής και επί πλατείας).
Η δική μου άποψη είναι ότι είδα κάτι σχηματικό, καλοδουλεμένο και κακόγουστο. Ναι, κακόγουστο. Δεν μπορείς να υποτιμάς μια τόσο μεγάλη συγγραφέα και να την απεικονίζεις σαν γελοιογραφία! Σαν τους πλανόδιους ζωγράφους στα τουριστικά μέρη που σε τρία λεπτά σου φτιάχνουν το «πορτραίτο»! Πρέπει να έχεις βαθιά κατάθλιψη για να γελάσεις με την βαριά παραμόρφωση του ειδώλου σου. Πόσω μάλλον να ψυχαγωγηθείς ή να προβληματιστείς.
Και τι να σου κάνουν οι καλοί ηθοποιοί όταν οι πολυτάλαντοι και φερέλπιδες συγγραφέας και σκηνοθέτης τους θέτουν προ του διλήμματος: «ή σχηματικά και γρήγορα ή τίποτα;». Φαίνεται πως η κρίση στο Ελληνικό Θέατρο είχε πολλές παρενέργειες. Αρπαχτές, «οργισμένες» καταγγελτικές παραστάσεις, χαβαλές, αναρχικός εστετισμός του προχείρου, ευκολίες και μανιέρες παντός είδους. Ούτως ή άλλως με την κατευθυνόμενη προβολή των media, με τους στημένους καυγάδες και τα αλληλοβρισίδια το κοινό καταθέτει τον πενιχρό οβολό του και οι καινούργιοι «σταρ» χαίρονται την πρόσκαιρη δόξα τους. «Μετά την απομάκρυνσιν από το ταμείον ουδέν λάθος αναγνωρίζεται». Φαίνεται ότι γερνάω, ότι έχω ζήσει πάνω από πέντε δεκαετίες, γιατί νοσταλγώ την τελειομανία και την ποιητικότητα του υπογείου του Κουν, την εξωστρέφεια του Αλέξη Σολωμού, την καλοδουλεμένη προπέτεια του Αλέξη Μινωτή. Τώρα περίσσεψε το θράσος κι η δοκησισοφία. Σημεία των καιρών.
Κατά τα άλλα, μετά από αυτές τις γενικές επισημάνσεις, θαύμασα την Ρούλα Πατεράκη, αυτή την πρωτεϊκή γυναίκα που μπορεί να υποδυθεί αληθοφανώς ακόμα και τον …Πάπα (οποιονδήποτε πάπα, εν γένει). Ξέρει τη δουλειά της, είναι μεγάλη δασκάλα υποκριτικής, είναι αριστοκράτισσα και δουλεύει για το χαβιάρι το επιούσιον (αστειεύομαι), αγνοεί τις αντιδράσεις του κοινού, ερωτοτροπεί επί σκηνής με τον Ρουβά και τον Λιγνάδη (παλιότερα με τον Αλέκο Συσσοβίτη, αλλά αυτός μάλλον παραμεγάλωσε κι εξέπεσεν του θρόνου του βασιλικού)… Η αιωνία νεότης, από την Αλίκη (που είχε σκηνοθετήσει η Πατεράκη στην τελευταία απονεννοημένη “ποιοτική” θεατρική απόπειρα τής απαστράπτουσας σταρ με τη «Μελωδία της Ευτυχίας»), στον «πλαστικό» Ρουβά με τους άψογους κοιλιακούς και στον “ποιοτικό” λάτρη της υψηλής …κουλτούρας και πολυάσχολο Δημήτρη Λιγνάδη χωρίς …κοιλιακούς, είναι ίσως το υποσυνειδήτως ζητούμενο μιας σκηνοθέτιδος και ηθοποιού (πρωτίστως) που είναι η ίδια μυθιστορηματικό πρόσωπο κι εύχομαι κάποτε κάποιος να την περιποιηθεί εις την αιωνιότητα, όπως οι τελετάρχες των Φαραώ ή των βασιλιάδων των Μυκηνών φιλοτεχνούσαν την επιτάφια χρυσή προσωπίδα. Ουδείς ψόγος στα λεγόμενά μου, ουδεμία ειρωνείς. Θαυμάζω τους πολυποίκιλους κι αντιφατικούς ανθρώπους. Είναι ζωντανοί κι αληθινοί. Εισπράττουν εκμεταλλευόμενοι τις αδυναμίες τους. Λάμπουν με τη σκοτεινιά τους και κρύβουν το φως τους κάτω από επιφανειακή σκληρότητα και κυνικότητα. Δηλώνω θαυμαστής της Ρούλας Πατεράκη, ακόμα και στα λάθη της. Ειδικά σ’ ετούτα…
Για τον σκηνοθέτη τώρα. Τι να πω; Έκανε ο άνθρωπος τη δουλειά του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, με γνώση, επαγγελματισμό κι επάρκεια. Τόνισε τις ατάκες, όξυνε τις διαθέσεις, δημιούργησε συγκρούσεις κι εντάσεις, ακόμα κι εκεί που ήταν όλα αναμενόμενα. Του εύχομαι να έχει καλύτερη τύχη με τα κείμενα. Ιωσήφ Βαρδάκης το όνομά του.
Όσο για τους άλλους τρεις δευτεραγωνιστές; Ήταν όλοι τους κινηματογραφικά υπέροχοι κι αληθοφανώς πιστευτοί. Ουδέν έτερον. Ταλέντο, γνώση, επάρκεια και φιλομάθεια, θα τους εξασφαλίσουν μια λαμπρά θεατρική-κινηματογραφική-τηλεοπτική-ψηφιακή πορεία: Μαρκέλλα Γιαννάτου, Ευθύμης Γεωργόπουλος, Νίκος Μαυράκης
Δείτε την παράσταση. Δεν θα πλήξετε. Είναι μια ευκαιρία να αναζητήσετε τις ταινίες και τα βιβλία της Πατρίτσια Χάισμιθ.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Μαριέττα Πεπελάση, Δίδυμες Ακτίνες, εκδόσεις Ιανός, σ. 48, 7,00 €.
Από τον κριτικό λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Ποιητικώς σκέπτεσθαι, ποιητικώς εκφράζεσθαι. Είναι η δική μας απάντηση στη σύγχρονη πολιτισμική κρίση που μας ταλανίζει διεθνώς και πανανθρωπίνως. Η Ελλάδα είχε πάντα το προνόμιο να γεννάει ελεύθερους ανθρώπους που σκέφτονται κι εκφράζονται με τιμιότητα. Η πνευματική ζωή του τόπου μας κατατρύχεται από παρασιτικά και διαγκωνιστικά φαινόμενα που δεν συνάδουν ούτε με την γλώσσα που έχουμε το προνόμιο να ομιλούμε ούτε με τον πολιτισμό που κληρονομήσαμε ούτε με το ήπιο ελληνικό κλίμα που μας καθιστά περισσότερον πραείς κι ανεκτικούς. Οι αληθώς οραματιζόμενοι άνθρωποι υποτιμώνται και παραγκωνίζονται σε αυτό το περιβάλλον. Η Ποίηση έχει προ πολλού καταστεί ένα τελείως περιθωριακό φαινόμενο που αφορά μια χούφτα ανθρώπους, αφού έχει χάσει προ πολλού την πολιτική (και την κομματική της) ταυτότητα. Η αυτοψυχανάλυση, ο αυτό-οίκτος και η αυτό-εξορία σε εσωτερικά βασίλεια αυτοκτονικής μοναξιάς κι υπαρξιακών αδιεξόδων έχουν συμβάλλει στο διαζύγιο ποιητή κι αναγνώστη. Περισσότεροι οι γράφοντες από τους αναγιγνώσκοντες ποίησιν. Και μέχρι εδώ όλα καλά. Ποιητικός λαός είμαστε, γλωσσικούς θησαυρούς διαχειριζόμεθα και κατέχουμε. Γιατί όχι; Φτάνει όμως να είμαστε έτοιμοι να αναγνωρίσουμε τα επιτεύγματα, το ήθος και το έργο των άλλων. Όμως τέτοια γενναιοψυχία σπανίζει, είναι αλήθεια, στους χαλεπούς καιρούς μας. Όλοι νομίζουν ότι μπορούν να δρέψουν δάφνες με ένα λιγοστό, ολιγάριθμο κι ολιγοσέλιδο έργο (λακωνικότητος ένεκα… όσα δεν φτάνει η αλεπού, ορμάει και τα φτάνει). Όμως δεν είναι έτσι. Η συνέπεια, ο χρόνος κι η δυσεύρετη ποιότητα είναι αυτά που καταδεικνύουν την αντικειμενική αξία της όποιας ποιητικής γραφής. Όλα τα άλλα κουρνιαχτός, σποδός, κόκκοι άμμου θαλάσσης.
Ευτυχώς μέσα σε αυτή την πολυάνθρωπη και φλύαρη δυστοκία, υπάρχουν άνθρωποι σαν τη Μαριέττα Πεπελάση, που ανθούν, θάλλουν κι υψώνουν το ανάστημά τους στη φτήνεια, στη φαυλότητα, στην προχειρότητα και στις εκπτώσεις παντός είδους.
«Δίδυμες Ακτίνες» τιτλοφορείται το καινούργιο ποιητικό της βιβλίο, που κυκλοφορεί σε καιρούς χαλεπούς, κατάλληλους όμως για ενδοσκόπηση, ενσυναίσθηση, αλληλεγγύη, ενδυνάμωση των υγιών στοιχείων μέσα μας κι έξω μας. Μιλάει για το ιδεατό με ρεαλιστικούς όρους, αγκαλιάζει το ατομικό με συμπαντική απλότητα, αντέχει το υψιπετές χωρίς τη ναυτία των χαμερπών, βουτάει στη λάσπη της καθημερινότητας με τη λευκότητα του κύκνου που είναι αλεξίκακος.
Αυτή η ηθική διάσταση της ποίησής της σε συνδυασμό με την υψηλή ποιητική της τέχνη, την άρτια γνώση της ελληνικής γλώσσας, την εικονοπλαστική της δεινότητα, τον αρχέγονο βηματισμό της προς το ουσιώδες, παρακάμπτοντας κι αγνοώντας κάθε τι φτηνό και λίγο, προσδίδουν στο μέχρι τώρα έργο της μια αξιοζήλευτη και ποθητή διαχρονικότητα. Το καλλιτεχνικό έργο της Μαριέττας Πεπελάση είναι πέρα από εποχές κι επικαιρότητες. Ήδη ο πίνακάς της που κοσμεί το εξώφυλλο, όπως και οι άλλοι που εικονοποιούν εσωτερικώς την ποίησή της, διακρίνονται από τον ρομαντικό ιμπρεσσιονισμό του Odillon Redon, την ρομαντική ουτοπία και τον άκρατο ιδεαλισμό, σε συνδυασμό με την ορμητικότητα του κινήματος «Θύελλα και Ορμή» (Sturm und Drag). Οι πίνακες της Μαριέττας Πεπελάση, όπως και οι στίχοι της, καθώς κι η μουσική που συνθέτει θα μπορούσαν να έχουν φιλοτεχνηθεί οποτεδήποτε. Είναι ά-χρονοι και δια-χρονικοί. Είναι άνευ ασφυκτικής συνδέσεως με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, αλλά υγιώς ενταγμένη σ’ αυτήν. Αγαπώ τον τρόπο που σκέφτεται, δρα κι εκφράζεται. Τη θαυμάζω για την αμεσότητα και την ειλικρίνειά της. Η γνησιότητά της με συναρπάζει. Είναι το ιδανικό μου. Χωρίς συμπλέγματα, χωρίς τη διάθεση να πείσει ή να πιέσει κανέναν για ο,τιδήποτε τραγουδά όπως τα ωδικά πτηνά στα καμμένα δάση, πετάει όπως οι πεταλούδες που θα ζήσουν μόνο μία μέρα, ελπίζει με την απελπισία των ανθρώπων που έχουν ζήσει και γνωρίζουν πολύ καλά τα όρια της ουτοπίας… Είναι ένα φαινόμενο η Μαριέττα Πεπελάση και χαίρομαι που συνυπάρχω αρμονικώς μαζί της στον ίδιο ά-χρονο χώρο της αληθούς Ποιήσεως.
Κωνσταντίνος Μπούρας
ΚΡΙΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ …ΤΖΟΝ ΦΟΡΝΤ
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το μετα-μοντέρνο έχει κάνει πολύ ζημιά στο ελληνικό θέατρο. Τα πάντα ισοπεδώνονται, τα θεατρικά έργα αντιμετωπίζονται ασεβώς ως «υλικό παράστασης», ο καθένας κάνει ό,τι του καπνίσει κι ο απλός λαός θα έλεγε «ό,τι του φανεί του λωλο-Στεφανή». Κι όταν μεν πρόκειται για ιδιωτικές μη επιδοτούμενες από τον ισχνό κρατικό κορβανά παραστάσεις, ουδέν πρόβλημα. «Μετά την απομάκρυνσιν από το ταμείον ουδέν λάθος αναγνωρίζεται κι ο θεατής …ας πρόσεχε». Εν πάση περιπτώσει μπορεί να ζητήσει τα λεφτά του πίσω ή να ρίξει ζαρζαβατικά επί σκηνής.
Όταν όμως οι μεγαλεπήβολες κρατικές μας σκηνές αφήνουν τον κάθε έναν (που έχει πρόσβαση) να αλωνίσει επί σκηνής και κειμένου, τότε τα πράγματα γίνονται σοβαρότερα.
Εξηγούμαι, για να μην παρεξηγηθώ. Παρακολούθησα την πρεμιέρα του έργου του Τζον Φορντ «Κρίμα που είναι πόρνη». Στο διάλειμμα άκουσα ένα μέλος του Δ.Σ. του Εθνικού μας Θεάτρου (και καταξιωμένον συγγραφέα, που θα δει συντόμως ένα καλό έργο του να ανεβαίνει προσεχώς στην ίδια σκηνή) να λέει φωναχτά «ΜΑ ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΈΡΓΟ ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΦΟΡΝΤ!!!». Και φυσικά δεν ήταν. Αφού οι ηθοποιοί είχαν διδαχθεί να διαβάζουν το έργο σαν θρησκευτικό δρώμενο σε διαχρονική εκκλησία, με έντονα στοιχεία μπρεχτικής αποστασιοποιήσεως και χωρίς καμία οικονομία ή πίστη στο πρωτότυπο. Εντάξει, μέχρι εδώ. Αν και περάσαμε από την εποχή του σκηνοθετισμού ανεπιστρεπτί, και οι κάθε είδους υπερβάσεις-παραβιάσεις-αυθαιρεσίες δικαιολογούνται μόνο για τα ιερά τέρατα της Τέχνης και σίγουρα για αυτούς που έχουν γνώση-ταλέντο-όραμα-επάρκεια-καταξίωση-αναγνώριση (εκτός των συνόρων της χώρας τους), εδώ είδαμε απλώς μια επίδειξη δύναμης. Γιατί δεν έβαζε ο καλός σκηνοθέτης τον όρο “διασκευή” στον τίτλο ή – έστω – στο πρόγραμμα της παράστασής του; Γιατί δεν έγραψε ένα δικό του έργο βασισμένο στο κείμενο του αποθανόντος; Γιατί στερέψαμε τόσο πολύ από ιδέες κι αισθητική που πρέπει να αναμασάμε διαρκώς ξένα ληγμένα πρότυπα; Ποιος χειροκροτεί ποιον και ποιος αναγνωρίζει ποιον σε αυτή την πολύπαθη χώρα; Κρίση, ναι. Υπάρχει κι αλλού. Όμως εκεί δεν επικρατεί η ακρισία και το δίκαιο του ισχυρότερου, εκεί λειτουργούν οι θεσμοί και προστατεύουν το δίκαιο του θεατή στην ποιότητα. Εδώ μοιάζουν όλα αυτά ψιλά γράμματα. Μας μένει μόνο το αναφαίρετο δικαίωμα να εκφράζουμε τη γνώμη μας, χωρίς φόβο και πάθος, αλλά με σεβασμό στην Αλήθεια.
Δεν θα πω τίποτα άλλο. Δεν θα αναφέρω ούτε καν ονόματα. Ουδέν προσωπικόν. Μόνο η απορία ενός επαρκούς θεατή που αγαπάει το θέατρο: γιατί βρε παιδιά; Προς τι όλ’ αυτά; Δεν υπάρχουν έξω τόσοι νέοι άνθρωποι, με σκέψεις, ιδέες, γνώσεις, πτυχία, μεταπτυχιακά, ταλέντο, πρωτοτυπία για να μας μεταδώσουν καλλιτεχνικώς τον προβληματισμό τους για την πολιτιστική κρίση που βιώνουμε διεθνώς; Φυσικά και υπάρχουν. Κι ασφυκτιούν και δεν βρίσκουν βήμα έκφρασης.
Ας πρυτανεύσει κάποτε η Λογική κι ας δούμε όλοι μας τα λάθη μας, από καταβολής του νέου ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα. Κατά τα άλλα, όλα καλά (τρόπος του λέγειν). Υγεία και δύναμη στους αναξιοπαθούντες. Για τους άλλους, φροντίζουν οι …ίδιοι.
Κρίμα δεν είναι πόρνη. Θα είχε τουλάχιστον ένα …άλλοθι.
Πολύ κακό για το τίποτα.
Ταμείου αγώνας άγονος.
“Η Αλήθεια θα μας λυτρώσει”.
Όσο για την τέχνη του Θεάτρου, ο ευρών…αμειφθήσεται.
Φιλικά και με εκτίμηση, με σεβασμό και πίστη στις υγιείς δυνάμεις του Θεάτρου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
"LA STRADA" στο Θέατρο Βικτώρια.
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Strada στα Ιταλικά σημαίνει δρόμος. Θα έλεγα ο δρόμος της σκληρής επιβίωσης σε μια μακρινή εποχή, που συνάμα είναι τόσο σύγχρονη. Η ταινία γυρίστηκε το 1954 από τον Φελίνι. Μην έχοντας δει το φιλμ αποφάσισα ένα Κυριακάτικο βράδυ να δω την παράσταση στο Θέατρο Βικτώρια. Σε ένα αφαιρετικό, μαύρο σκηνικό οι «πλανόδιοι» καλλιτέχνες άρχισαν να ξεδιπλώνουν ευλαβικά το έργο τους. Ο Τζαμπανό- ένας σωματώδης λαϊκός τύπος- επιβιώνει κάνοντας επίδειξη της δύναμής του. Στην εναγώνια αναζήτηση για τον επιούσιο, αγοράζει την Τζελσομίνα-μια αμόρφωτη, χαμηλής νόησης, κοπέλα- η οποία τον βοηθάει στα διάφορα νούμερα, με τα οποία επιδεικνύεται στον κόσμο. Κατά την διάρκεια της παράστασης, εμφανίζονται διάφοροι σαλτιμπάγκοι, αρτίστες, ακροβάτες οι οποίοι μοχθούν για την επιβίωσή τους. Η παράσταση συνοδεύεται από ζωντανή μουσική, έχει ρυθμό χωρίς να κάνει κενά και παρακολουθείται ευχάριστα. Η λιτή σκηνοθεσία και το άψογο υποκριτικό ταλέντο όλων των συντελεστών δημιουργούν μια ικανοποίηση στον θεατή, χωρίς να τον απομακρύνουν από το δραματικό μοτίβο, μέσα στο οποίο κινείται το έργο. Πρόκειται για μια παράσταση, που αν μη τι άλλο, θα σας συγκινήσει.
«Το “LA STRADA” του Φελλίνι, θεατρική διασκευή βασισμένη στην ομώνυμη ταινία., θα παρουσιαστεί στην Κεντρική Σκηνή του THEATROVICTORIA, από τη Τετάρτη 5 Νοεμβρίου, σε σκηνοθεσία του Βασίλη Νικολαΐδη με τους Κάτια Γέρου, Θανάση Κουρλαμπά και Νίκο Νίκα στους βασικούς ρόλους. Η παράσταση θα παίζεται κάθε Τετάρτη στις 7:30, Πέμπτη έως Σάββατο στις 9:00μμ και Κυριακή στις 8:00μμ.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ:
Σκηνοθεσία: Βασίλης Νικολαϊδης
Σκηνικός χώρος – Κοστουμια: Γιάννης Μετζικώφ
Επιμέλεια κίνησης- Χορογραφία: Κωνσταντίνος Μίχος
Μουσική: Λεωνίδας Μαριδάκης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ευγενία Μαραγκού
Visuals: Aνδρέας Τρούσσας
Φωτισμοί: Βαγγέλης Κάνδιας
Φωτογραφίες: Γεωργία Σιέττου, Στέλιος Δανιήλ
Σχεδιασμός αφίσσας και προγράμματος:Κωνσταντίνος Γεωργαντάς
Επιμέλεια Παραγωγής: Δημήτρης Κομνηνός
ΠΑΙΖΟΥΝ:
Κάτια Γέρου, Θανάσης Κουρλαμπάς, Νίκος Νίκας, Έφη Κόντα, Μέλιος Κατσαμάκης, Ευγενία Μαραγκού, Λεωνίδας Μαριδάκης, Κίμων Παντερής.
Τηλ. Κρατήσεων: 210 – 8233125
Ένας «Μυστικός Κήπος» με τη φωνή, την καρδιά και την ψυχή της Μαριάννα Τόλη, για παιδιά όλων των ηλικιών και σοφούς γέροντες
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Μαριάννα Τόλη είναι ψυχούλα, αγνή σαν παιδί, αυθόρμητη σαν έφηβος, ώριμη σαν υπεραιωνόβιος σοφός. Σε όλες της τις θεατρικές-μουσικές παραγωγές βάζει τον καλύτερο εαυτό της με αληθινή έγνοια και φροντίδα για τον συνάνθρωπο. Είναι ποιήτρια από σκηνής, αφού παίρνει τους μικρούς και μεγάλους θεατές της από το χέρι και τους μεταφέρει, σαν άγγελος, ωσάν καλή νεράϊδα του παραμυθιού στο εσωτερικό περιβόλι που κρύβει η κλειδαμπαρωμένη και περιχαρακωμένη με τείχη καρδιά τους. Αυτός ο «Μυστικός Κήπος» είναι δικός και καταδικός μας, μόνο που έχουμε ξεχάσει τα κλειδιά, ή τα έχουμε θάψει βαθιά στο υποσυνείδητο και δεν θυμούμαστε πια πού είναι αυτός ο ιδιωτικός παράδεισος, ο δικαιωματικός κήπος της Εδέμ, που έχει ως μόνο του κλειδί την άνευ όρων και ορίων Αγάπη.
Την αγάπη, που και νεκρούς ανασταίνει, όπως στο κλασικό παραμύθι της Φ. Χ. Μπαρνέτ που μετέτρεψε σε ιδιοφυές μιούζικαλ η Μαριάννα Τόλη και παίζεται κάθε Κυριακή στις 11 πμ και στις 4μμ στη σκηνή του θεάτρου Αμιράλ (για σχολεία: πρωινές παραστάσεις 10-12πμ). Μην το χάσετε! Θα δροσιστεί η ψυχή σας. Θα αρδευτούν τα μέσα σας. Θα ξεχάσετε τη σκληρή πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά. Θα αναστηθεί η δίψα σας για ζωή. Θα ξανανιώσετε. Γιατί αυτό σημαίνει η λέξη ψυχ-αγωγία. Από τους ηθοποιούς θα ξεχωρίσω τον εκπληκτικό Γιώργο Λιβανό (τον σκηνοθέτη του θεάτρου Studio Κυψέλης), που υπογράφει και τους φωτισμούς αυτής της παράστασης. Όμως όλοι οι ηθοποιοί είναι υπέροχοι. Παίζουν, τραγουδούν, χορεύουν, διδάσκουν από σκηνής το ήθος της αυθεντικής αγάπης, παρασέρνουν τους μικρούς θεατές σε ενθουσιώδη εσωτερικά μονοπάτια αναζήτησης του Αγαθού.
Τα ονόματα όλων των συντελεστών:
Διασκευή-Σκηνοθεσία: Μαριάννα Τόλη
Επιλογή Τραγουδιών: Μαριάννα Τόλη
Χορογραφίες: Αλέξανδρος Κούζιτζκιν
Σκηνικά: Μιχάλης Σδούγκος
Κυστούμια: Ιωάννα Κουρμπέλα
Φωτισμοί: Γιώργος Λιβανός
Ενορχήστρωση: Πέτρος Πολίτης, Χρίστος Σερεμές
Μουσικοί:
Χρίστος Σερεμές (Πιάνο), Νεφέλη Μαρκάκη (Βιολί), Πέτρος Πολίτης (Κιθάρα)
Νηρέας Μαρκάκης (Τσέλο)
Πρωταγωνιστούν:
Μαριάννα Τόλη, Γιώργος Λιβανός, Άντεια Ολυμπίου, Στέλιος Κέλερης, Νεφέλη Μαρκάκη, Φανή Παρλή, Αλεξάνδρα Χάλαρη, Πέτρος Πολίτης, Νηρέας Μαρκάκης
Τα παιδιά που συμμετέχουν στις παραστάσεις:
Ράνια Ελευθερίου, Στεφανία Τερζοπούλου, Νίκος Αθηναίος, Γιώργος Μάλιος, Χριστίνα Μάλιου, Μαρία Νεφέλη Δούκα.
Κωνσταντίνος Μπούρας (έβαλα το ταπεινό όνομά μου μαζί με τα ονόματα των παιδιών) www.konstantinosbouras.gr
Το πρώτο Μεσοποταμιακό έπος που μοιάζει τόσα πολύ με τα Ομηρικά έπη και την Θεογονία του Ησίοδου
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Μελετούσα συστηματικά το έπος του Γκιλγκαμές στην αγγλική και κατοπινότερα στη γαλλική γλώσσα, από τότε που ήμουνα πρωτοετής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (1979). Η παράλληλη σπουδή των δικών μας αρχαιοελληνικών επών στο πρωτότυπο, με οδήγησε το 1990 στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου είχα την ευκαιρία να εντρυφήσω επί πέντε συναπτά έτη στους αρχαίους πολιτισμούς και στα δραματικά τους κατάλοιπα.
Η ομοιότητα του έπους του Γκιλγκαμές με την Ιλιάδα και την Οδύσσεια είναι προφανής. Η ανάγκη του νέυο άνδρα να αποδείξει την πολεμική του αξία και να κατατροπώσει τους «εχθρούς», προσπορίζοντας αγαθά-προνόμια-εξουσία-δόξα στη φυλή και στον οίκο του οδηγεί στην Ύβριν της αλαζονείας αφού κατασπαταλούνται οι φυσικοί πόροι, καταστρέφονται τα δάση, καταστρατηγείται η φυσική ροή των υδάτων και των ανθρώπινων συναισθηματικών ροών ενέργειας, αφού η βία, ο εξανδραποδισμός κι η υποδούλωση ανθρώπινων όντων είναι αντίθετος σε κάθε παγκόσμια και ηθική τάξη του Συμπαντικού Ενεργειακού Νόμου και Δικαίου (βλ. «Αντιγόνη» του Σοφοκλή). Ο Γκιλγκαμές, όπως κι ο Αχιλλέας, ο Αγαμέμνονας, ο Μενέλαος κι ο Οδυσσέας, ευθύνονται για την επίθεση εναντίον της Τροίας και για την εξόντωση των φορέων (υλικών και ανθρώπινων) ενός ολόκληρου πολιτισμού. Ο Γκιλγκαμές κρατάει, εφαρμόζοντας το δίκαιο του ισχυρότερου το προνόμιο να κοιμάται με τις παρθένες την πρώτη νύχτα του γάμου, κόβει τους κέδρους για να χτίσει «πόλεις» και γλεντάει μέχρις ύβρεως. Αυτό σκανδαλίζει τους αθανάτους και πλάθουν γι’ αυτόν το αντίπαλο δέος, τον Ένκιντου, με τον οποίο όμως αφού μονομαχήσει συμφιλιώνεται και γίνεται αδελφοποιτός. Το δίδυμο είναι τόσο αχτύπητο, που, ως άλλος Ιππόλυτος, ο Γκιλγκαμές αρνείται την ερωτική εξουσία της Αφροδίτης-Ιστάρ. Από εκεί και μετά «πτώσις του είναι βεβαία» (για να θυμηθούμε τον μυστικιστή Αλεξανδρινό ποιητή). Ως Οδυσσεύς, περιπλανείται ανά τας ρύμας και τα αγυιάς του Κάτω Κόσμου, συναντά αλλοδιαστασιακά όντα, περνάει ενεργειακές πύλες, βρίσκει την αθανασία και την χάνει, αφού το γνωστό μας φίδι από τον Κήπο της Εδέμ του κλέβει το μαγικό βοτάνι, ενόσω ο ήρωάς μας βυθίζεται στον αναπόδραστο για την ανθρώπινη φύση ύπνο. Εδώ ας θυμηθούμε την θαυμαστή πραγματεία του Παναγή Λεκατσά για τον ύπνο του Οδυσσέα σε σπήλαια, πριν από κάθε περιπέτεια της αδιάκοπης περιπλάνησής του, στο δρόμο της επιστροφής για την κοσμική Εστία, την «Ιθάκη». Ας θυμηθούμε επίσης τον Σαιξπηρικό Πρόσπερο από την «Τρικυμία», που δηλώνει ότι την «ύπαρξή μας ύπνος την περιβάλλει» και βυθίζει τα θύματά του σε βαθύ ύπνο πριν εξασφαλίσει την επανεπίτευξη της κοσμικής τάξεως και την αποπληρωμή των καρμικών χρεών.
Με το σύστημα Γκουρτζίεφ, πάνω στο οποίο στηρίζεται η θεατρική Ομάδα Ρόδα, ερμηνεύεται η παραδοχή του Θανάτου από τον Γκιλγκαμές ως αρχή σοφίας. Για την αρχή ελληνική (κι ευρύτερα μεσογειακή-μεσοποταμειακή) σκέψη όμως, ο θάνατος είναι αρρώστεια και ατύχημα, ατέλεια της ανθρώπινης σωματικής δομής, κατασκευαστικό λάθος του υλικού φορέα της ψυχής και δεν έχει καμία μεταφυσική-ιδεαλιστική-ρομαντική διάσταση. Ο Έρωτας, ως αντίπαλον δέος του Θανάτου, δεν είναι κυρίαρχο δίπολο στην ανθρώπινη Φιλοσοφία πριν την επικράτηση των μονοθεϊστικών θρησκειών και κοσμοθεωρίων. Βεβαίως, μιλάει η Αντιγόνη του Σοφοκλή για το «Ύστατον Φως», βεβαίως όλοι οι φωτισμένοι της Αρχαιότητας συμφιλιώνονται με την ιδέα ότι είμαστε όλοι περαστικοί από αυτόν τον κόσμο, σε αυτή την Τρίτη διάσταση, όμως ο Ηρακλής επιτυγχάνει τη θέωση και συντρώγει και συνπίει και ψυχαγωγείται μετά των αθανάτων. Έτσι κι ο Γκιλγκαμές αν νικούσε τον Ύπνο (αδελφό του Θανάτου) και δεν συμπεριφερόταν σαν τις αδύναμες μωρές παρθένες της Βιβλικής διηγήσεως, θα είχε ολοκληρώσει την γήινη τροχιά του ως ημίθεος και ήρως με τη θέωσή του. Αυτό το «ατύχημα» για την προχριστιανική σκέψη, στην παράσταση του θεάτρου Ρόδα εμφανίζεται ως ευλογία.
Βεβαίως, ο κάθε σκηνοθέτης έχει το δικαίωμα να ερμηνεύει τα αρχαία κείμενα κατά το δοκούν κι από σύγχρονη σκοπιά. Όμως, αυτή του η προσπάθεια μπορεί να συμβαδίζει ή να αντιβαίνει στην ουσία αυτών τούτων των κειμένων.
Εν πάση περιπτώσει, με απόλυτη πειθαρχία οι ηθοποιοί του θιάσου Ρόδα, υπάκουσαν στα κελεύσματα της Μαρίας Περετζή, μας έδωσαν μια καθόλα νόμιμη κι ενδιαφέρουσα προσπάθεια επανατελετουργοποίησης (reritualisation) των αρχαίων κειμένων (δραματικών και μη), δημιούργησαν μια παράσταση συνόλου που ανεδείκνυε (μέχρι ενός σημείου) τον λόγο κι έδωσε την ευκαιρία στον πρωταγωνιστή Δημήτρη Γασπαράτο να αποσπάσει βραβείο για την ερμηνεία του επώνυμου ρόλου. Όλα αυτά καλά και θαυμαστά.
Μήπως θα ήταν προτιμότερο όμως αυτή η καλή και συγκροτημένη και πειθαρχημένη ομάδα, που τείνει να δημιουργήσει σχολή θεατρική, να πλάσει τα δικά της αυτοσχέδια κείμενα-δρώμενα-τελετές, βασισμένα μεν στους αρχαίους μύθους, χωρίς όμως την μεθ-ερμηνεία των σωζομένων από την Αρχαιότητα κειμένων. Όλα αυτά τα «μετά» το μεταμοντέρνο που αντιμετωπίζουν κάθε κείμενο ως υλικό παράστασης είναι μια παιδική αρρώστεια του θεάτρου (και της λογοτεχνίας) στην αυγή του εικοστού πρώτου αιώνα, όμως ας γίνουν το έναυσμα για να σκαρώσουμε τα δικά μας πρωτότυπα κείμενα που θα φωτίσουν τις επόμενες γενεές και θα σταθούν φάροι κι ορόσημα του πανανθρώπινου πολιτισμού μας.
Η εσωτεριστική μέθοδος του συστήματος Γκουρτζίεφ (ενός πραγματικά σοφού και φωτισμένου όντος) συμβάλλει στην αυτογνωσία των ερευνητών. «Ζητήσετε και θα σας δοθεί». Η αυτογνωσία είναι πρώτο υλικό και προαπαίτηση της θεατρικής πράξης. Η Ελληνική Σκέψη όμως, από την Αρχαιότητα έως σήμερα είναι αντισυστημική κι «αν-αρχική». Διαβάστε την εκπληκτική μελέτη του Dodds «Οι Έλληνες και το Παράλογο» (στην οποία παραπέμπει κι ο Σεφέρης). Στους πέντε Έλληνες υπάρχουν έξι αρχηγοί. Επτά Έλληνες έχουν δέκα γνώμες, αφού αλλάζουν συχνά τις απόψεις τους. Όλα τα συστήματα κι οι μέθοδοι είναι καλά εφ’ όσον μας οδηγούν στο Πρωταρχικόν Φως (Φάος για τον Όμηρο). Όπως λέει ο Osho, o «μεσογειακός», ο Ζορμπάς, ο επικούρειος φιλόσοφος, είμαστε όλοι φωτισμένοι, φτάνει να το θυμηθούμε. Μόλις φτάσουμε στην εκστατική εκείνη κατάσταση της άνευ μεσαζόντων επικοινωνίας με το Θείον, τότε ο γήινος ή ο άσαρκος Δάσκαλός μας θαυμάζουν την επίτευξη του στόχου από τον μαθητή και προχωρούν να προσφέρουν τα φώτα τους σε άλλους μαθητές. Τόσο απλά. Η ασσυροβαβυλωνιακή προσκόλληση σε ελέω θεού αυθεντίες γεννάει την παρεξήγηση περί του αλαθήτου παπών και άλλων φωστήρων. Κάτι τελείως αντίθετο με την Ελληνική Σκέψη, όταν ο μεγάλος Σωκράτης δηλώνει ότι δεν γνωρίζει τίποτα και προτρέπει τους μαθητές του να μην σταματούν ποτέ να ερευνούν και να γνωρίζουν τον εαυτό τους μέσα από την αλληλεπίδρασή τους με τους άλλους.
Μετά από αυτή την κοινοποίηση σκέψεων που μου γέννησε η άκρως ενδιαφέρουσα παράσταση της Ομάδας Ρόδα, θα σπεύσω να παρακολουθήσω όλες τις επόμενες δουλειές της, ακόμα κι αν ο βιοποριστικός μου φόρτος με δυσκολέψει.
Όσο για τις ερμηνείες και την κριτική του θεατρικού γεγονότος, αυτή δεν μπορεί να επιτευχθεί με την αυστηρότητα που ο θεσμός επιβάλλει, επειδή πρόκειται μάλλον για μια αξιοσημείωτη «ερασιτεχνική» (με την καλή έννοια) παραγωγή, που υπηρετεί την διδασκαλία του μεγάλου διανοητή και αναζητητή της Αλήθειας Γκουρτζίεφ.
Μακάρι να πληθαίνουν οι ερευνητές του Αγνώστου και στο θέατρο. Τότε μπορεί να φτάσουμε σε μια καινούργια πνευματική άνθηση και στη δημιουργία φιλοσοφικών σχολών που θα λαμπρύνουν και πάλι την Ελλάδα και θα την καταστήσουν παγκόσμιο κέντρο ακαδημαϊκής εκπαίδευσης πρωτότυπης, σύγχρονης και δημιουργικής που θα υπηρετεί τις ανάγκες του εικοστού πρώτου αιώνα και θα βοηθήσει τον άνθρωπο να υπερβεί την πολιτισμική Κρίση οδηγώντας τον σε έναν καινούργιο Χρυσούν Αιώνα. Γέγονε!!!
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Πληροφορίες για την παράσταση από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο της ομάδας Ρόδα:
http://www.rodatheater.gr/gr/index.htm
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ
Μαρία Περετζή
ΚΕΙΜΕΝΟ
Δημήτρης Περετζής / Μαρία Περετζή
ΣΚΗΝΙΚΑ
Νίκος Τσιουμπλεκτσής
ΜΟΥΣΙΚΗ
Τάκης Πατερέλης / Πία Πιερράκου / Δημήτρης Γασπαράτος / Γιώργος Ντούνης / Μαρία Περετζή / Πάτυ Παπαγεωργίου / Ιουλία Βεντίκου / Αγγελος Γιαννάτος / Γιάννης Καλημέρης / Δήμητρα Παπαδημητρίου
ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ
Μαρία Περετζή / Ιουλία Βεντίκου / Βίκη Τσέλιου / Αθηνά Παπαφώτη / Αννα Κυπραίου / Μαρία Τσούγκα
ΧΟΡΟΓΡΑΦΙΕΣ
Μαρία Περετζή
ΗΧΗΤΙΚΑ
Δημήτρης Γασπαράτος / Ηλίας Πιλάτος
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
Φώτης Τραγανουδάκης / Μαρίζα Πελεκάνου / Ορφέας Περετζής
ΦΩΤΙΣΜΟΣ
Μαρία Περετζή / Δημήτρης Νέλλας
ΜΑΚΙΓΙΑΖ
Πάτυ Παπαγεωργίου / Ιουλία Βεντίκου / Δήμητρα Παπαδημητρίου / Υρώ Τσιουμπλεκτσή
ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΑ
Γκιλγκαμές – Δημήτρης Γασπαράτος
Ενκιντού – Γιώργος Κωστογιάννης
Αφηγητής – Σταύρος Κάππας
Ιστάρ – Ιουλία Βεντίκου
Σάμχατ – Εύα Αυλίδου
Χουμπαμπά / Νώε – Σταμάτης Λόγος
Σάμας – Νίκος Τσιουμπλεκτσής
Νινσούν – Αννα Κυπραίου
Φίδι – Κωνσταντίνα Μπαξεβάνη
Ουρσαναμπί – Δημήτρης Νέλλας
Χοροί – Αλέξανδρος Μπάτσης / Γιώργος Ντούνης / Μαρίζα Πελεκάνου / Πάτυ Παπαγεωργίου / Γιάννης Καλημέρης / Γιάννης Αγγέλης / Αθηνά Παπαφώτη / Υρώ Τσιουμπλεκτσή / Μαρία Τσούγκα / Βίκυ Τσέλιου / Δήμητρα Παπαδημητρίου / Πία Πιερράκου / Χρυσούλα Μπλέτσα
ΓΚΙΛΓΚΑΜΕΣ – Το μέγα Βαβυλωνιακό έπος
Ο Γκιλγκαμές, βασιλιάς της πόλης της Μεσοποταμίας Ουρούκ που τα ερείπιά της έχουν εντοπιστεί στο σημερινό Ιράκ, υποτίθεται πως ήταν τρισέγγονος του Νώε. Το έπος που περιγράφει τις περιπέτειές του, θεωρείται το παλαιότερο ποίημα της ανθρωπότητας. Στην αφήγησή του διαπλέκονται δεκάδες ιστορίες, πολλές από τις οποίες εμφανίζονται στις μυθολογίες άλλων λαών, όπως των Εβραίων και των Ελλήνων.
Το έπος που διηγείται τη ζωή του Γκιλγκαμές είχε επιβιώσει μέσα στις χιλιετίες στην προφορική μνήμη των λαών τις Καυκασίας, μέσα από τις απαγγελίες των ασόκ, των παραδοσιακών αφηγητάδων. Έξαφνα, στα τέλη του 19ου αιώνα, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν σε ανασκαφές στην αρχαία Βαβυλώνα τις πρώτες πήλινες πλάκες σε σφηνοειδή γραφή πάνω στις οποίες ήταν χαραγμένο το πρωτότυπο κείμενο, ίδιο σχεδόν λέξη προς λέξη, όπως είχε διασωθεί με το προφορικό λόγο. Πινακίδες που βρέθηκαν από τότε σε πολλά σημεία της Μέσης Ανατολής επιβεβαίωσαν τη γνησιότητα του έργου. Μέχρι σήμερα έχουν ανασυνταχθεί τρεις διαφορετικές εκδοχές του, η λεγόμενη Βαβυλωνιακή, η Σουμεριακή και η Ασσυριακή.
Για την απόδοση από την ΡΟΔΑ, το έργο διαπλάστηκε σε μορφή θεατρική, μεταφρασμένο και διασκευασμένο ανάλογα.
Διαβάστε επίσης:
– Το έπος του Γκιλγκαμές με φιλοσοφία Γκουρτζίεφ, του Τασου Οικονομου στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.
– Το έργο “Γκιλγκαμές” και οι συμβολισμοί του.
UNDER στο θέατρο ΣΗΜΕΙΟ
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το πρόβλημα της προσφυγιάς (είτε ατομικό είτε ομαδικό είτε ακόμα και συλλογικό) είναι για τους Έλληνες πανάρχαιο. Όντας πολλοί ικανοί και ταλαντούχοι άνθρωποι σε μια κομβική χερσόνησο που αποτελεί το πλέον καλό και ζηλευτό οικόπεδο του πλανήτη, αναγκαζόμασταν από αρχαιοτάτων χρόνων να καταφεύγουμε στην εξορία, την αυτοεξορία την εθελοντική αναζήτηση καλύτερης τύχης ή μιας ολόκληρης μοίρας κάτω από τον πανεπόπτη Ήλιο. Η μικρασιατική καταστροφή, η καταστροφή της Χίου, η Περσική απειλή, η πτώση της Κωνσταντινούπολης, ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, Η Ρωμαϊκή κατάκτηση που κατέληξε σε αφομοίωση, η φραγκοκρατία, η ενετοκρατία, η ιταλοκρατία, η γερμανική Κατοχή, η κατοχή της Βορείας Κύπρου από τους Τούρκους και πάει λέγοντας… Όλ’ αυτά ήταν μια καλή αφορμή για να επιλέγουμε ή να εξαναγκαζόμεθα σε φυγή. Ο Σωκράτης βεβαίως, που ήταν περισσότερος εγγρηγορώς, προτίμησε να πάρει το κώνειο, όμως αυτό δεν είναι λύση όταν υπερισχύει το ένστικτο της αυτοσυντήρησης.
Τα ανθρώπινα ένστικτα, που εδρεύουν στο παρασυμπαθητικό σύστημα κι ενεργοποιούνται με την έγερση της κουνταλίνι, των πλεγμένων φιδιών στο σκήπτρο του Ερμή, μετατρέπουν τον άνθρωπο σε αδυσώπητη καταστροφική μηχανή, σε θανάσιμο όπλο, όταν θιχτεί η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η επιβίωσή του η ίδια. Εκεί, τα ζώα της ζούγκλας λουφάζουν και μοιάζουν αγγελικά μπροστά στον αφηνιασμένο άνθρωπο. Οι αγριότητες που διαπράττονται σε καιρό πολέμου από φιλήσυχους κατά τ’ άλλα πολίτες και καλούς οικογενειάρχες, τα κρεματόρια και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί, όπου βρήκαν μαρτυρικό θάνατο Εβραίοι, ομοφυλόφιλοι, τέκτονες κι άλλες μειονοτικές ομάδες, οι οποίες συνήθως στοχοποιούνται για όλα τα δεινά κάθε φορά που η Πολιτισμική Κρίση εκδηλώνεται σε Οικονομική και τα συνήθη σύνορα δεν αντέχουν τον επεκτατισμό εθνών, κρατών, και τη μωροφιλοδοξία ατόμων ή ομάδων… όλα αυτά αποκτούν – δυστυχώς – μια κυκλική επαναληπτικότητα και η Ιστορία γυρίζει και ξαναγυρίζει λες την ίδια σελίδα, λες και δεν μάθαμε το μάθημά μας αρκετά – ως ανθρώπινο είδος – λες και μείναμε επανεξεταστέοι στο μάθημα της αλληλεγγύης, της ειρήνης και της συνειδητοποίησης ότι είμαστε όλοι άτομα στον πολύπλοκο οργανισμό της Ανθρωπότητας. Αυτό που γνωρίζουν καλώς τα αποδημητικά πτηνά κι όλα τα είδη που μεταναστεύουν ακολουθώντας τις κλιματικές αλλαγές εις αναζήτησιν τροφής, εμείς γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να το καταλάβουμε; Ο απέναντι δεν είναι εχθρός, είναι απλώς συνάνθρωπος, αδελφός εν Φωτί, ο άλλος είμαστε εμείς και το εσύ εγώ, αναπόδραστο…
Ο Λάο Τσου, μέγας ποιητής και φιλόσοφος, εισηγητής του Ταό, δηλώνει ότι «κανένα φύλλο δεν σαπίζει παρά με τη βουβή γνώση όλου του δέντρου» κι ότι η δράση γεννάει αντίδραση και ότι η κάθε κατάφαση εμπεριέχει και την αντίφαση… Τόσο δύσκολο είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε όλοι κρίκοι σε μια αδιαίρετη αλυσίδα κι ότι όταν ένας σπάσει, η θραύση καθίσταται μοιραία για όλους. Κι αυτά δεν είναι υψηλή φιλοσοφία, είναι απλή διαπίστωση που προέρχεται από τους μηχανισμούς επιβίωσης σε αυτόν τον μικροσκοπικό πλανήτη που ασφυκτιά από την δραστηριότητα της πολυάριθμης ανθρωπότητας, από την αλαζονεία, την απληστία και τον καιροσκοπισμό της. Η κατασπατάληση των φυσικών πόρων, η έλλειψη στοιχειωδών αγαθών για μεγάλο μέρος των κατοίκων του πλανήτη, η βίαιη μεταχείριση ζώων, φυτών και του νερού ακόμα, η μόλυνση, η ρύπανση, η αλόγιστη χρήση στο βωμό του ιδιοτελούς κέρδους, όλ’ αυτά αποτελούν Ύβριν στην παγκόσμια Αρμονία και θα επισύρουν την πτώσιν και την τιμωρίαν του υβριστή, ακριβώς όπως καταδεικνύει σαφώς η αρχαία τραγωδία.
Στην παράσταση τώρα του θεάτρου «Σημείον» σε σκηνοθεσία του Δασκάλου Νίκου Διαμαντή και με την σαφέστατο τίτλο «Under – Κρυμμένες Φωνές». Πρόκεται για ένα μη – ακόμα – διαδραστικό δρώμενο, όπου οι συνήθως σιωπηλοί και φορούντες τη μάσκα της υποταγής ή της οργής μετανάστες παίρνουν φόρα και ορμούν στο προσκήνιο για να εκφράσουν τον εσωτερικό τους κόσμο, πολλές φορές και διαγκωνίζοντας τους ομοίους τους. Τόσο μεγάλη είναι η καταπίεση της ελεύθερης έκφρασης.
Περιγραφές που υποβιβάζουν τον άνθρωπο σε ζώο, τόσο τον θύτη όσο και το θύμα, καθημερινός φασισμός και παράλογη αναίτια κι απρόκλητη βία. Αυτό είναι το κόστος που πληρώνουν οι πρόσφυγες σε μια κοινωνία που κάποτε ευημερούσε και τώρα ασφυκτιά υπό το βάρος των (πάσης φύσεως) χρεών της.
Φαίνεται ότι ο μικροαστισμός είναι ένα διαχρονικό φαινόμενο. Δεν έχει σχέση με τον εγωισμό ή τον ατομοκεντρισμό. Προσιδιάζει μάλλον στην κουτοπονηρία. Γιατί ο ευφυής (ή έστω έξυπνος) εγωιστής, όντας ατομοκεντρικός γνωρίζει ότι η ζωή είναι ένα αδιάκοπο αλισιβερίσι, “do ut des”, «δώσμου να σου δώσω», ή «το ένα χέρι νίβει το άλλο και τα δυο το πρόσωπο», όπως διδασκόμεθα στα δημοτικά σχολεία επί χούντας των συνταγματαρχών. Μόνον ο αφιονισμένος ηλίθιος δεν ξέρει ότι η βρισιά που εκσφενδονίζει στο πρόσωπο του συνανθρώπου του επιστρέφει στον ίδιον, ως μπούμεραγκ.
Η νεοελληνική κοινωνία (στα αστικά κέντρα – γιατί τα χωριά έχουν τον δικό τους κώδικα ευγένειας και καλής συμπεριφοράς λόγω αναγκαστικής αλληλεγγύης προκειμένου να επιτευχθεί η ασφαλής και ειρηνική επιβίωση της μικροκοινωνίας)… στα αστικά, χαοτικά, άναρχα νεοελληνικά κέντρα, ο μικροαστισμός είναι καταφύγιο κι αντίδοτο απέναντι στον ίλιγγο που προκαλεί ο αναπόφευκτος συγχρωτισμός με όλα τα γλωσσικά ιδιώματα, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τις πολιτικές απόψεις και τις φιλοσοφικές θεωρήσεις ολόκληρου του πλανήτη. Στους δημόσιους χώρους, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα γήπεδα, στα θέατρα, στα μέσα μαζικής επικοινωνίας φαίνεται καθαρά το μίσος και η αντιπαλότητα του ανθρώπου για τον συνάνθρωπό του. Στην Κρίση βγάζουν όλοι τον χειρότερο εαυτό τους κι ελάχιστοι πασχίζουν για να γίνουν καλύτεροι, ακολουθώντας συστήματα και μεθόδους αυτοβελτίωσης, ή απλώς εκφράζοντας την έμφυτη και α-συμπλεγματική ανθρωπιά που ξεχειλίζει μέσα τους.
Ναι, φίλοι μου, δεν έχουμε κανένα άλλοθι, ούτε ως κοινωνία ούτε ως άτομα. Η δυσανεξία, η μισαλλοδοξία, η καχυποψία απέναντι στο διαφορετικό έχουν χτυπήσει κόκκινο. Τώρα απομένει μόνο η ανάγκη για ορθολογική ειρήνευση και απάλυνση των παθών. Αλλιώς… Χαθήκαμε όλοι. «Έκαψα την καλύβα μου να μην με τρώνε οι ψύλλοι», λέει το λαϊκό ρητό.
Στην παράσταση του θεάτρου «Σημείο» πέντε άνθρωποι, ως ηθοποιοί αναπαριστούν τον Γολγοθά των κυνηγημένων: Έλενα Αρβανίτη, Σταύρος Γιαννακόπουλος, Μικές Γλύκας, Χρήστος Σκούρτας, Αράς Χαμεντιάν.
Τις προσωπικές (;) μαρτυρίες ακολουθούν λογοτεχνικά κείμενα, φιλοτεχνημένα από τους: Χρήστο Αγγελάκο, Ναταλία Κατσού, Βασιλική Πέτσα, Χρήστο Χρυσόπουλο.
Η παραγωγή είναι της πάντα ζεστής και ανθρώπινης Ιωάννας Μακρή και του θεάτρου Σημείο.
Σημαντική πολιτιστική και κοινωνική προσφορά. Ας πληθαίνουν οι προσπάθειες να βγούμε από την περιχαρακωμένη στην μυθοπλασία και στις ψευδαισθήσεις αστική Τέχνη και να αλλάξουμε τον κόσμο γύρω μας, προς το καλύτερο. Μόνον τότε αξίζει να λεγόμαστε καλλιτέχνες και πνευματικοί άνθρωποι.
Τη σκηνική επιμέλεια υπογράφει η πολύ καλή σκηνογράφος και ενδυματολόγος Άση Δημητρολοπούλου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Πληροφόρηση:
Εισιτήρια
Γενική είσοδος: 10 €
Ελεύθερη είσοδος για ανέργους και μετανάστες.
Θέατρο Σημείο
Χαρ. Τρικούπη 10, πίσω από το Πάντειο, +302109229579,
Κάθε Πέμπτη στις 21.30
Πρεμιέρα: Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2014
Διάρκεια: 60′
