«Κρέας» του Peter Straughan στο Αγγέλων Βήμα
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Το έργο διαδραματίζεται το 1960, σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της Βρετανίας. Δυο αδέρφια, έχουν μια μικρή επιχείρηση (ένα πορνοσινεμά), το οποίο όμως δεν πάει καλά. Κι οι δυο είναι καταχρεωμένοι και ψάχνουν τρόπους να βρουν χρήματα. Επίσης, στην υπηρεσία τους εργάζονται δυο υπάλληλοι, οι οποίοι προσπαθούν κάτι να κάνουν, κάπως να τα φέρουν βόλτα, χωρίς να τα καταφέρνουν. Χριστούγεννα κι η ευκαιρία που δίνεται στους επιχειρηματίες, έρχεται στο πρόσωπο ενός σεσημασμένου κακοποιού, τον οποίον κρατούν όμηρο για λύτρα. Ο ένας από τα δύο αδέρφια απαγωγείς, στο πρόσωπο του ομήρου βρίσκει τον σκοπό της ζωής του, που δεν είναι παρά άλλη μια μπλόφα, όπως η υπόλοιπη ζωή του. Κι αυτό αποδεικνύεται με το τραγικό φινάλε. Η σκηνοθεσία του κ. Βαρδάκη έχει γοργό ρυθμό, εντάσεις, εναλλαγές συναισθημάτων, σασπένς, όπως οφείλει μια μαύρη κωμωδία. Το έργο παίζεται στο θέατρο «Αγγέλων Βήμα» από το Νοέμβριο του 2014, σε μετάφραση: Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου.
Όλοι οι ηθοποιοί δίνουν το καλύτερό τους εαυτό σε μια παράσταση, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον.
Σκηνικά/Κοστούμια: Χρήστος Κωνσταντέλλος
Παίζουν:
Γιάννης Μάνιος
Ακίνδυνος Γκίκας
Δημήτρης Λιακόπουλος
Νικόλας Μπράβος
Κωνσταντίνος Μούτσης
Η πρωτεϊκή χρονοταξιώτισσα Άννα Κοκκίνου σε μία από τις μεταμορφώσεις της: «Εγώ ο Θουκυδίδης ένας Αθηναίος».
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Επιτέλους, το θέατρο, το σύγχρονο ελληνικό θέατρο μπήκε στην μετα-ψηφιακή εποχή του. Πέρα από το μεταμοντέρνο, τον φουτουρισμό, τον σουρεαλισμό και κάθε άλλο –ισμό, η Άννα Κοκκίνου ιδιοφυής, μοναχική κι ανεπανάληπτη, τελειομανής και τελειοθήρας, λάτρης του καλού στην Τέχνη κι απόλυτα σεβαστική προς τον θεατή της, αποκαλύπτει τον Θουκυδίδη κι αποκαλύπτεται κρυμμένη πίσω από την έντονη μάσκα του ρόλου της και θαμμένη μέσα σε μια μετα-τεχνολογική αναπηρική πολυθρόνα-πτητική μηχανή, παραπέμποντας τόσο στην μυθική πτήση του Ίκαρου όσο και στον γνωστό Φυσικό Στήβεν Χώκινγκ, που, ως ομιλούσα κεφαλή, μας ξεναγεί στα μυστήρια του Κόσμου. Η έμμεση κριτική ειρωνεία των social media και της υποβάθμισης του πολυεπίπεδου ανθρώπινου σώματος σε μια μονότονη κίνηση του δείκτη του δεξιού χεριού που πιέζει ακαταπαύστως (ακόμα και την ώρα του ύπνου) το ιντερνετικό «ποντίκι», δίνοντας έτσι μία δήθεν διέξοδο στο υπαρξιακό κενό, σκοτώνοντας την ώρα – αντί να καπνίζει ή να μασουλάει πασατέμπο ως μηρυκαστικό τετράποδο, ή ως βιαίως εκπολιτισθείς άνθρωπος των σπηλαίων…
«Εγώ ο Θουκιδίδης ένας Αθηναίος» είναι ίσως η καλύτερη δουλειά της πρωτεϊκής Άννας Κοκκίνου έως σήμερα. Μας ξεναγεί σε έναν κόσμο τόσο μακρινό και τόσο σύγχρονο, σε μια εποχή που αποδομήθηκε ο ελληνισμός στο παρανάλωμα των εμφυλίων συγκρούσεων. Ό,τι δεν κατάφεραν οι βάρβαροι, το επέτυχαν οι Έλληνες με το μίσος, το φθόνο, την αρχομανία, τον εγωκεντρισμό, τη φιλαυτία, την αναξιοκρατία, την άρνηση υπακοής στους άγραφους κανόνες του Δικαίου, ακόμα και στους νόμους του κράτους και στις καθομολογημένες συνθήκες… Σας θυμίζει κάτι; Πολύ επίκαιρο, δεν νομίζετε; Γιατί αυτή είναι η δουλειά του θεατράνθρωπου: να σχολιάζει την εποχή του αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα και την κυκλικότητα των ιστορικών φαινομένων.
Αισθητικώς άψογη η παράσταση μέχρι την τελευταία της λεπτομέρεια. Εξαίσια, καίρια και λειτουργική η δραματουργική επεξεργασία του αρχαίου πρωτοτύπου (σε μετάφραση Νίκου Σκουτερόπουλου) από την Άννα Κοκκίνου και τον Νίκο Φλέσσα. Διεθνών προδιαγραφών ο σχεδιασμός των φωνών από τον Μηνά Εμμανουήλ και των φτερών του σκηνικού μηχανήματος από τον Δημήτρη Κορρέ. Αριστοτέχνης στον σχεδιασμό των φώτων ο Χρήστος Τζιόγκας. Έργα τέχνης οι φωτογραφίες της ενδιαφέρουσας αυτής παράστασης χάρη στον Σπύρο Σταβέρη. Στη μουσική επιμέλεια θαυματοποιεί ο Δημήτρης Ιατρόπουλος.
Μην το χάσετε! Αυτή η παράσταση θα παίζεται για χρόνια στη φιλόξενη σκηνή του θεάτρου «Σφενδόνη», όπως κι ο αναβιωμένος Βιζυηνός κι η αριστουργηματικά αληθοφανής, η ουσιαστικά υπαρξιακή “Λα Πουπέ” του Χατζηγιαννίδη.
Η ταλαντούχα Άννα Κοκκίνου, η μοναχική, η παρεξηγημένη, η ανεπανάληπτη, κέρδισε τη μάχη με το χρόνο. Δεν την εξόντωσε η μίζερη ελληνική πραγματικότητά μας, όσο κι αν το προσπάθησαν διάφοροι ζηλόφθονες. Η αρνητική ενέργεια γύρισε πάνω τους. Η Άννα Κοκκίνου λάμπει – όχι χωρίς απώλειες – μετουσιώνοντας το φαρμάκι σε οίστρο Διονυσιακό.
Αναμένω κι άλλα θαύματα επί σκηνής από αυτή τη χαρισματική ύπαρξη.
Μετά λόγου γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Ζενεϊκή «Χίλντα» στο Ίδρυμα Κακογιάννη
Ζενεϊκή «Χίλντα» στο Ίδρυμα Κακογιάννη
από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η κυρία από τις «Δούλες» του Ζενέ, σε συνδυασμό με την κινηματογραφική επιτυχία “la Haine” («Το Μίσος») συνηχούν πίσω από τη μάλλον μονότονη και μονοδιάστατη γραφή της Μαρί Ντιάιγ στο θεατρικό της έργο «Χίλντα». Όταν εξαντλείται ένας ρόλος τα πέντε πρώτα λετπά, και διαφοροποιείται ελάχιστα πέντε δευτερόλεπτα πριν το τέλος, η όλη δραματουργική δομή χωλαίνει ανεπανόρθωτα. Ο Ζαν Ζενέ στις «Δούλες» εμφανίζει την Κυρία, και τις αδελφές δούλες που την υπηρετούν και την υποδύονται εναλλάξ σε ένα σαδομαζοχιστικό παιχνίδι μέχρις τελικής εξοντώσεως, όμως συνυφαίνει τόσο δεξιοτεχνικά τις δράσεις και τις αντιδράσεις τους ώστε και το τέλος είναι εκπληκτικό αν και προοικονομείται και οι δραματικές συγκρούσεις είναι ενδιαφέρουσες. Η «Χίλντα» είναι πληκτική ως γραφή. Καλή η ιδέα της αριστερής νεόπλουτης που καταπιέζει με το γάντι την εργατική τάξη. Εξιδανικευμένοι κι απλοποιημένοι, σχηματικοί και μη αληθοφανείς και οι εκπρόσωποι της εργατικής τάξης. Για να παραφράσουμε την γνωστή φράση «έτσι θα μιλούσε η ζωή αν μιλούσε», θα πούμε: «έτσι δεν μιλάει ποτέ η ζωή». Αγαπητή Μαρί Ντιάιγ, έρχεστε τρίτη και καταϊδρωμένη. Τι να σου κάνουν οι έξοχοι ηθοποιοί όταν υπηρετούν ένα βαρετό κείμενο; Ήταν όλοι τους υπέροχοι: Άννα Κουτσαφτίκη, Νικόλας Πιπεράς, Νατάσα Εξηνταβελώνη.
Κατά τα άλλα πάντα βρίσκεις κάτι να σκεφτείς όταν δεν σε ενδιαφέρουν τα επί σκηνής δρώμενα. Κρίμα μόνο που δεν πιάνει το wifi στα υπόγεια του Ιδρύματος Κακογιάννη. Έτσι δεν θα χάναμε την ευκαιρία να σερφάρουμε στα τάμπλετ μας.
Το πολιτικό-καταγγελτικό θέατρο είναι εξ ορισμού αποστασιοποιημένο τόσο από την αληθοφάνεια όσο κι από την ρεαλιστική ταύτιση κοινού-ηρώων. Η σχηματικότητα και η υπερβολή εξυπηρετεί σαφώς το κοινωνούμενο νόημα. Η μεγέθυνση ελαττωμάτων, στάσεων ζωής, απόψεων είναι σαφώς επιβεβλημένη, όταν όμως δεν θίγονται οι αισθητικές αντιλήψεις του θεατή και δεν προσπίπτουν οι καλλιτέχνες στον τοίχο της προσληπτικής ικανότητας του «μέσου θεατριζόμενου». Αν πάλι πρόκειται για «ειδικό» θέαμα που απευθύνεται σε ορισμένη κατηγορία του κοινού, καλόν είναι αυτό να επισημαίνεται στα Δελτία Τύπου.
Εν πάση περιπτώσει, εμπεδώσαμε πλήρως τη σκληρότητα της αποτυχημένης νεόπλουτης αριστερής… ουδέν όμως το καινοφανές. Η Μαρί Ντιάιγ δεν εκόμισεν γλαύκαν εις Αθήνας. Μετά τον Κολτές, το σύγχρονο γαλλικό θέατρο εξακολουθεί να είναι φλύαρο, ρητορικό, υπερ-αναλυτικό, νοησιαρχικό (ρασιοναλιστικό). Όμως δεν πάμε στο θέατρο για να παρακολουθήσουμε πανεπιστημιακή διάλεξη. Ούτε για να δώσουμε την ευκαιρία σε έναν από σκηνής διδάσκαλο να θριαμβεύσει επί του ημιμαθούς όχλου της πλατείας.
Ο καλός δραματουργός αφήνει τον θεατή να συμδημιουργήσει το αποτέλεσμα. Δεν εξηγεί, «σημαίνει»…
Αυτά τα ολίγα θεατρολογικά.
Κωνσταντίνος Μπούρας
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Μετά την επιτυχημένη παρουσίασή της στο Φεστιβάλ Σύγχρονου Θεάτρου 2014 «Το Γαλλικό Θέατρο à la Grecque», η «Χίλντα» της Μαρί Ντιάιγ σε σκηνοθεσία Βασίλη Μαυρογεωργίου επαναλαμβάνεται στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, σ’ένα δεύτερο κύκλο παραστάσεων από τις 15 Ιανουαρίου 2015 έως τις 8 Φεβρουαρίου 2015, κάθε Πέμπτη με Κυριακή στις 21:00.
Γεννημένη το 1967 στη βόρειο-κεντρική Γαλλία η Μαρί Ντιάιγ από μητέρα Γαλλίδα και πατέρα Σενεγαλέζο ξεκίνησε να γράφει από τα 12-13 της χρόνια και σπούδασε στη Σορβόννη. Έχει αποσπάσει τα βραβεία Femina (2001) και Goncourt (2009) για μυθιστορήματά της και έργα της παίζονται σταθερά στο θέατρο από το 2000.
Στο έργο της «Χίλντα» πρωταγωνιστούν μία νεαρή υπηρέτρια η Χίλντα και η κυρία της. Η συγγραφέας διεισδύει στα άδυτα του αιώνιου ζεύγους κύριος – υπηρέτης, ανώτερος – κατώτερος, ισχυρός – ανίσχυρος. Ένα δοκίμιο για την αλλοτρίωση της προσωπικότητας και την ουτοπία της συνύπαρξης. Η κυρία επιθυμεί να δώσει σάρκα και οστά στις συγκεχυμένες και ουτοπικές της ιδέες περί ελευθερίας, δημοκρατίας και ισότητας ενώ η Χίλντα θέλει απλώς, να παραμείνει μία απλή υπηρέτρια. Η ιστορία μιας καταστροφής!
*Η παράσταση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Σύγχρονου Θεάτρου 2014 «Το Γαλλικό Θέατρο à la Grecque» στις 31 Μαΐου, και από 1 μέχρι 3 Ιουνίου 2014 στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.
Συντελεστές
Μετάφραση: Ανδρέας Στάικος
Σκηνοθεσία: Βασίλης Μαυρογεωργίου
Σκηνικά κουστούμια: Κωσταντίνος Ζαμάνης
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Φωτογραφίες: Ορφέας Εμιρζάς, Θωμάς Αρσένης
Video: plays2place productions
Ερμηνεύουν: Άννα Κουτσαφτίκη, Νικόλας Πιπεράς, Νατάσα Εξηνταβελώνη
Εισιτήρια
Γενική είσοδος: 12€,
Μειωμένο (φοιτητικό): 8 €
Ατέλειες: 4 €
Πληροφορίες εκδήλωσης
Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
Πειραιώς 206, (ύψος Χαμοστέρνας), Ταύρος , +302103418550 , http://www.mcf.gr/
Είσοδος 4 – 12 ευρώ
Το μαχαίρι της Μηδείας του Νίκου Σαλτερή
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Στο τελευταίο του μυθιστόρημα (447 σελίδων, από την Εμπειρία Εκδοτική,) ο Νίκος Σαλτερής, πιο ώριμος και λεπτολόγος καταδύεται στην προσωπικότητα του αρχιτέκτονα Αλέξανδρου, γνωστού επιστήμονα και επιχειρηματία, αφού εργάζεται στην εταιρεία, που έχει ιδρύσει ο αδερφός του, Άλκης. Η δράση του βιβλίου εξελίσσεται σε μια συνοικία του Πειραιά αλλά και σε κάποιο κυκλαδίτικο νησί, όπου συνήθως μαζεύεται η οικογένεια, τα καλοκαίρια. Επίσης, τα ταξίδια στην Μασσαλία και στο Γκέρλιτζ, έχουν ενδιαφέρον αφού μας σχολιάζουν κομμάτια της ιστορίας μας, εντελώς άγνωστα.
Ένα βράδυ, κατά την παράσταση αρχαίου δράματος, η σύζυγός του Σοφία τον εγκαταλείπει. Στο διάστημα της θλίψης και των ερωτηματικών, η φίλη της, η Μελίνα του ρίχνεται απροκάλυπτα. Και σα να μην έφτανε αυτό, ο δίδυμος αδερφός του βρίσκεται δολοφονημένος, αφήνοντας την Σκανδιναβή γυναίκα του και τον αυτιστικό γιο του στην μοίρα τους, φροντίζοντας ωστόσο να τους αφήσει την εταιρεία του. Οι ιστορίες διαδέχονται η μία την άλλη συμπληρώνοντας ή αφαιρώντας κομμάτια του πάζλ. Τι ιστορία κρύβεται στο πρόσωπο του παππού του, που άφησε ένα ημερολόγιο πίσω του; Πόση σημαντική είναι αυτή η ιστορία για τον ίδιο αλλά και μερικά πρόσωπα του περιβάλλοντός του; Ο ήρωας βυθισμένος στην παθητικότητά του αφήνει τα γεγονότα να συμβαίνουν, αφού δίνει την δυνατότητα στους «άλλους» να ρυθμίζουν την ζωή του. Όπως ακριβώς η Μήδεια, που με το μαχαίρι της σκότωσε τα παιδιά της, την ίδια της την σάρκα, έτσι κι ο Αλέξανδρος καταφέρνει να θυσιάσει μέρος του εαυτού του. Όσο για το μαχαίρι της Μήδειας, είναι η επιφυλλίδα μιας στήλης, σε εφημερίδα καθημερινής κατανάλωσης, στην οποία περιγράφονται ιστορίες σαν παραμύθια, για ενήλικες και παιδιά.
Οι περιγραφές ρέουν, αν και θα μπορούσαν να είναι συντομότερες, αποφεύγοντας τις αδιάφορες λεπτομέρειες. Τα πρόσωπα του έργου στρέφονται ρυθμικά γύρω από τον ήρωα, καταγράφοντας και σημειώνοντας κάθε τι, που κάνει την ζωή του ελκυστική. Και στο τέλος, σε μια βεράντα μ’ ένα ποτήρι κρασί, όπως συνηθίζει ο Αλέξανδρος κάνει τις αποτιμήσεις του. Πρόκειται για ένα σύγχρονο μυθιστόρημα, με ρυθμό, συνέπεια, εντάσεις κι εξαιρετική αφήγηση.
Αγγέλα Γαβρίλη, Ίσκρα, μυθιστόρημα, εκδόσεις Πάπυρος/Σύγχρονοι Έλληνες συγγραφείς, σ. 282, 13,00 ευρώ.
Από τον κριτικό λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Η νεαρά Αγγέλα Γαβρίλη, αφού πέρασε από την ποίηση και το δοκίμιο, ωρίμασε, βρήκε τον λογοτεχνικό εαυτό της και μας εκπλήσσει με ένα συναρπαστικό, καθηλωτικό, απρόβλεπτο κι αξιομελέτητο μυθιστόρημα. Στα όρια του φανταστικού, με πτυχές ποιοτικού αστυνομικού, με μια αφηγηματική ευθυβολία που υπερβαίνει ακόμα και την ειρωνεία, ενώ ο αυτοσαρκασμός είναι αόρατος, δίνει το στίγμα της πολύ νέας γενιάς των συγγραφέων που δημιουργούν μέσα στην Κρίση, που αυτοπραγματώνονται δημιουργικά, που δεν εθελοτυφλούν ακόμα κι όταν καταφεύγουν σε φαντασιακές ου-τοπίες μετατρέποντάς τες σε ευ-τοπίες [για να παραπέμψω στην ομώνυμη έκθεση ζωγραφικής του Γιώργου Τσάτσου]. Οι εκδόσεις Πάπυρος έκαναν ένα μεγάλο άνοιγμα στους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς εκδίδοντας κατ’ αρχήν μερικούς από τους πλέον ανήσυχους: Στέφανος Ξένος, Διονύσης Μαρίνος, Αγγέλα Γαβρίλη, Μαρία Σούμπερτ, Χριστίνα Χρυσανθοπούλου και έπεται συνέχεια. Απομένει το δοκίμιο, το σύγχρονο μετά το μεταμοντέρνο δοκίμιο, η μικρή φόρμα, η κατασυκοφαντημένη ποίηση, που πολλά έχει να πει και να μεταπλάσσει τα χρόνια του Χάους. Να με θυμηθείτε ότι η «γενιά του 2012» [νεολογισμός δικής μου κοπής] θα μείνει στην Ιστορία της Λογοτεχνίας ως αυτή που αμφισβήτησε κάθε αυθεντία, έβγαλε τα κάστανα από τη φωτιά και το φίδι της δοκησισοφίας από την τρύπα του.
Η Αγγέλα Γαβρίλη το αποδεικνύει, αν κι εμφανίστηκε στην Ποίηση το 2009, είναι συναυτουργός του ευανάγνωστου ηλεκτρονικού περιοδικού για τα Γράμματα και τις Τέχνες www.diavasame.gr, είναι λογοτεχνικός [φανερός κι ουχί μυστικός] πράκτωρ του καλού κ’ Αγαθού, συμπάσχει, συνδημιουργεί με τον αναγνώστη και τους συν-συγγραφείς της, προτείνει, μελετά, επιλέγει, δια-κρίνει. Αυτή η ασκημένη κριτική ικανότητά της φαίνεται στη γραφή της. Ο τριτοπρόσωπος «πανεπόπτης» αφηγητής του μυθιστορήματός της με τον σκανδιναβικό τίτλο «Ίσκρα» που σημαίνει «σπίθα», όπως μας πληροφορεί στο οπισθόφυλλο του εξαίρετου αυτού βιβλίου της, επιδεικνύει μια ιδιαίτερη ψυχογραφική αυστηρότητα στα δραματικά πρόσωπά της, χωρίς να τα ειρωνεύεται πασιφανώς, χωρίς να το παρακάνει στον αυτοσαρκασμό, ταυτίζεται προφανώς με την επώνυμη ηρωίδα, διατηρώντας όμως μια κριτική απόσταση από τις επιλογές και τις πράξεις της. Σα να την βλέπει αντικειμενικά απ’ έξω, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθεί τον ταραγμένο ψυχισμό της μέχρι τα απειροελάχιστα, ανεπαίσθητα ενίοτε, σκαμπανεβάσματά της, γίνεται από αφηγητής, δραματικό πρόσωπο κι αυτός… Σημαντική πρωτοτυπία, εκπηγάζουσα ίσως από το μετά το μεταμοντέρνο. Κάτι μας άφησε κληρονομιά κι αυτή η σύγχυση της «αποδόμησης» με τον ινδουιστικό θεό Σίβα να επιχαίρει της αναδημιουργού συνεισφοράς του στον δυτικό λεγόμενο πολιτισμό μας [αν υποθέσουμε – ποιητική αδεία – ότι τον ενδιαφέρει τι πράττουν οι ταλαίπωροι χριστιανοί – για να θυμηθούμε τον αιώνιο Καβάφη]. Κλείνει η παρένθεση. Η Αγγέλα Γαβρίλη έχει πολλά ακόμα να δώσει γιατί είναι στην αρχή. Οι καθημερινές της παρεμβάσεις στα social media, είναι ένα άλλο είδους «έργο» ή στίγμα μιας ποιητικής προσωπικότητας που δεν αρκείται πλέον στο ρόλο του αγίου και μάρτυρα μιας εποχής, αλλά επιμένει να επηρεάσει το μέλλον με τη διαδραστική γραφή και παρουσία της. Τέρμα οι περιθωριοποιήσεις κι αποκλεισμοί των νέων λογοτεχνών. Η καινούργια ψηφιακή δημοκρατία του Διαδικτύου δίνει βήμα ακόμα και σ’ αυτούς που δεν είχαν [και δεν έχουν ακόμα, ίσως] πρόσβαση στα έντυπα μέσα κι αίρει τον πολύχρονο χαρακτηρισμό της «άγονης γραμμής» για όσους ξεφεύγουν από τα εσκαμμένα και τα εσκεμμένα ενός συστήματος που επικροτεί τις ανώδυνες μετριότητες πάντα μετά την απομάκρυνσιν του ταμείου της όποιας συν-τάξεως και με αποκλειστικό κριτήριο την αναξιοκρατία. Δεν υπονοώ και δεν φωτογραφίζω κανέναν. Μιλώ σαφώς για πρόσωπα και πράγματα της εποχής μας.
Δεν θα εκπαγλώ αν δεν βρω την Αγγέλα Γαβρίλη στις short lists των «επίσημων» [θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου!] βραβείων. Κι αν την προσθέσουν θα είναι για ξεκάρφωμα και άλλοθι. Είναι αιρετική, ενοχλητική για τους μετριοκρατούντες κι έχει άποψη, εκπεφρασμένη. Θανάσιμο αμάρτημα για έναν εκτός των τειχών λογοτέχνη. Και προτέρημα για όσους αναζητούν στην Ανάγνωση την Αλήθεια και το Φως. Χαίρομαι, γιατί είμαι από τους πρώτους που επεσήμανε το ταλέντο της. Ο Χρόνος θα μας δικαιώσει. Πάντα μας δικαιώνει. Μόνο που χρειάζεται υπομονή και πείσμα. Κι Αντοχή. Δικός σας. Με τους νέους. Με τους ταλαντούχους. Με τους απελπισμένους. Τους φερέλπιδες.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Αγριόπαπια, στο Θέατρο Εκάτη.
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Η Αγριόπαπια του Ίψεν είναι ένα από τα σημαντικότερα υπαρξιακά δράματα του Νορβηγού συγγραφέα. Η αγριόπαπια είναι ένα πτηνό, που σε περίπτωση κινδύνου βουτάει βαθιά στο νερό ποταμού ή λίμνης, προκειμένου να αποφύγει τον κίνδυνο. Με αυτόν τον συμβολισμό, ο συγγραφέας θέλει να ερμηνεύσει την καταστροφή μιας οικογένειας, όταν ένας υπέρμαχος ιδεαλιστής εμφανίζεται κι αποκαλύπτει αλήθειες, που η οικογένεια αρνείται να κοιτάξει, κομματιάζοντας την εύθραυστη κι ευάλωτη ισορροπία της. Είναι ένα βαθύ υπαρξιακό δράμα, που ερμηνεύει την ανάγκη του ανθρώπου να γαντζώνεται στην ζωή από κάποιο υψηλό κίνητρο, αγάπη, έρευνα, αλτρουισμό.
Η παράσταση στο θεατράκι της οδού Εκάτης ενορχηστρώνεται από την Βαλεντίνη Λουρμπά συστηματικά και διεξοδικά, με ρυθμό, με τις ανάλογες εντάσεις και τέλος, την κορύφωση. Θα έλεγα ότι όλοι οι ηθοποιοί δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, στηρίζοντας μια άρτια δομημένη παράσταση. Ο Μάνος Χατζηγεωργίου στον ρόλο του Γιάλμαρ δίνει ανάγλυφα την σκληρότητα του πατέρα, αποκαθιστώντας τις τραγικές διαστάσεις του ρόλου. Καλοί επίσης κι οι άλλοι δύο ηθοποιοί κ.κ. Ηλίας Μαζιώτης και Ξενοφών Χατζής. Επίσης και οι κ.κ. Δέσποινα Αποστολίδη και Αλεξάνδρα Μαρθαλαμάκη απέδωσαν έντιμα τους γυναικείους ρόλους.
Αν θέλετε να νοιώσετε την συγκίνηση ενός τόσο ενδιαφέροντος έργου, δεν έχετε παρά να δείτε την παράσταση.
Το έργο είναι σε μετάφραση Βάσου Δασκαλάκη και σκηνοθεσία Βαλεντίνης Λουρμπά.
Μουσική επιμέλεια: Ουρανία Αργυροπούλου
Ηχοληψία: Μιχάλης Σαρημανώλης
Παίζουν οι ηθοποιοί: Δέσποινα Αποστολίδη
Ηλίας Μαζιώτης
Αλεξάνδρα Μαρθαλαμάκη
Ξενοφών Χαντζής
Μάνος Χατζηγεωργίου
Παραστάσεις:
Παρασκευή & Σάββατο στις 21:00
Κυριακή στις 19:00
Τιμές Εισιτηρίων: 12€ Γενικό, 8€ Φοιτητικό
«Αγριόπαπιες» είμαστε όλοι μας. Μάρτυς μου η Εκάτη
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Μελετώντας για πολλοστή φορά τον Ίψεν, τον Στρίντμπεργκ, τον Τσέχωφ, τον Γκόρκι, τον Ουίλλιαμς, τον Ευριπίδη, νομίζω ότι ανακάλυψα το μυστικό της αθανασίας τους: είναι από σκηνής φιλόσοφοι! Ο Τσέχωφ λέει στο «Θείο Βάνια» ότι η κανονική κατάσταση του ανθρώπου είναι η τρέλα. Το ίδιο λέει κι ο Ίψεν στην «Αγριόπαπια» εισαγάγοντας την θεωρία του ζωτικού ψεύδους: ότι δηλαδή για να ξεφύγουμε από το υπαρξιακό κενό και την τρέλα της συνειδητοποίησης του Χάους που μας περιβάλλει σε αυτή τη μικρή νησίδα εντροπίας, καταφεύγει ο κάθε ένας από εμάς σε ένα ψευδαισθητικό ου-τοπικό καταφύγιο όπου βρίσκει δημιουργώντας και συντηρώντας την παραμυθίαν της ψυχής του. Κι αλίμονο σ’ αυτόν που θα θελήσει να τον βγάλει από την εθελοτυφλία κι εθελοδουλεία του. Θα γίνει αμέσως ορκισμένος εχθρός του από-μυθοποιητή. Ο γιος του βιομήχανου Γκρέγκερς πάσχει από «οξεία ειλικρινίτιδα» σύμφωνα με τη διάγνωση του άσωτου γιατρού Ρέλλιγκ. Επιμένει στην αποκάλυψη της Αλήθειας, σώνει και καλά, γιατί πιστεύει κατά βάθος στην υγιή φύση του ανθρώπου. Όμως όπως λέει ο Τεννεσσή Ουίλλιαμς δια στόματος Μπλανς Ντυμπουά: «τη μαγεία θέλω, όχι την αλήθεια». Αντίθετα από τη Βιβλική ρήση «Η Αλήθεια θα σας λυτρώσει», φαίνεται ότι οι κυνηγοί της πάσης φύσεως διαφάνειας, διαύγειας, αποκάλυψης της Αλήθειας, παθολογικής ειλικρίνειας (που μόνο τα παιδιά, οι τρελοί κι οι μεθυσμένοι δικαιούνται) προσκρούουν στα καβαφικά «τείχη» των προκαταλήψεων, των ιδεοληψιών, των περιχαρακώσεων των «Μικροαστών» για να θυμηθούμε τον Γκόρκι, που μιλάει πρώτος για τον «βυθό» του ταραγμένου συλλογικού α-συνείδητου, στο οποίο παραπέμπει ευθέως εικονοποιώντας το ως σοφίτα με πουλερικά κι αγριόπαπια ο Ίψεν, βάζοντας τον ατιμασμένο πρώην λοχαγό Έκνταλ να κυνηγάει με περίστροφο κουνέλια και κότες, να περιθάλπτει όμως την τραυματισμένη από τον εργοστασιάρχη και σωσμένη από το κυνηγόσκυλό του αγριόπαπια [η πλήρης σχιζοφρένεια του ανθρωπίνου είδους εικονοποιείται στη θεά Άρτεμη που είναι προστάτης και των κυνηγών και των θηραμάτων ταυτόχρονα!]. Ειδικά σε εποχές Κρίσης σαν αυτήν που είχαμε την ευτυχή ατυχία να ζούμε, το Χάος εντός κι εκτός μας αυξάνει επικίνδυνα και τότε θησαυρίζουν οι κάθε λογής Μεσσίες, προφήτες, μάγοι, τσαρλατάνοι, πολιτικοί και πόρνες των ιδεών.
Εκπληκτική η παράσταση της Βαλεντίνης Λουρμπά στο υπόγειο ατμοσφαιρικό θεατράκι της πλατείας Κυψέλης με το σαφές συμβολικό όνομα «Θέατρο Εκάτη», επί της οδού Εκάτης 11. Επιτέλους είδα καλό θέατρο! Απλό, ποιητικό, καλοερμηνευμένο, με σεβασμό στο κείμενο και στο συγγραφέα, με ηθοποιίες που θα έπρεπε να βραβευθούν, ειδικά αυτή του πολύ σημαντικού και σεμνού ηθοποιού Μάνου Χατζηγεωργίου, που δημιουργεί όλ’ αυτά τα χρόνια μακριά από τα φώτα της εκπορνευμένης κι εξόφθαλμα αναξιοκρατικής διαφήμισης. Τι σπουδαίος ηθοποιός! Είδα έναν Γιάλμαρ ανθρώπινο, χαμένο μέσα στις αντιθέσεις του, αληθοφανή, ουδέποτε σχηματικό, γεμάτο. Η εκφραστικότητα αυτού του ανθρώπου και όλων των άλλων ηθοποιών μου θύμισε τις παλιές καλές στιγμές του υπογείου του Θεάτρου Τέχνης, με τα υποφωτισμένα σκηνικά, την ποιητική σεμνότητα, την ακριβολογία, το σεβασμό σε κείμενα και συγγραφείς, την ανάδειξη νέων άφθαρτων ταλέντων. Η Δέσποινα Αποστολίδη καταπληκτικά κινηματογραφική μέσα στην εσωτερικότητά της. Δεν υπερέβη ούτε προς στιγμήν το μέτρο της θαμμένης μοναξιάς και του αποδεκτού αδιεξόδου. Τη θαύμασα, όπως επίσης και τον Ηλία Μαζιώτη στο ρόλο του ιδεαλιστή Γκρέγκερς. Φαινόταν σα να ήμουνα στη χιονισμένη Σκανδιναβία και παρακολουθούσα «θέατρο δωματίου». Τόσο πειστικός ήταν κι ακριβοδίκαιος στο ρόλο του. Η Αλεξάνδρα Μαρθαλαμάκη απολύτως ρεαλιστική στην τυφλωνόμενη νεαρά [το δραματουργικό δίδυμο του νεαρού κυρίου Άλβινγκ] πάσχει κι αυτή από κληρονομική πάθηση που αποδεικνύει την κεκρυμμένη πατρότητά της («αμαρτίες γονέων παιδεύουσιν τέκνα»). Άφησα τελευταίο τον Ξενοφώντα Χαντζή που επωμίστηκε επαξίως κι αληθοφανώς δύο ρόλους: και του ιατροφιλοσόφου Ρέλλιγκ και του ξεπεσμένου και συμβιβασμένου λοχαγού Έκνταλ! Εύγε του. Τόσο εκφραστικός και τίμιος ηθοποιός, χωρίς να προβάλλει ούτε μια στιγμή το εγώ του είναι σπάνιο στο ελληνικό θέατρο. Όμως τα πολλά συγχαρητήρια ανήκουν στην Βαλεντίνη Λουρμπά που με γνώση, ταλέντο, μεράκι, γενναιότητα κι αυτοθυσία εμψυχώνει αυτό το θεατράκι όπου ανεβαίνουν τα μεγάλα έργα με τον πιο σεμνό και υγιώς καθημερινό τρόπο, αφού διασκευάζονται πάντα στα καθ’ ημάς και προσαρμόζονται στο μικρό υπόγειο, που θυμίζει ξεπεσμένο αρχοντικό, διαχρονικό κι επιβλητικό. Αυτή η γυναίκα, χωρίς επιχορηγήσεις, χωρίς πληρωμένες καταχωρήσεις, χωρίς ναρκισσισμούς, χωρίς σκανδαλοθηρία, χωρίς καμιά βοήθεια από την «επίσημη κριτική» [υπάρχει ακόμα τοιούτον τι;], επέτυχε το ακατόρθωτο: να είναι συνεπής με την αισθητική της και το «πνεύμα» των συγγραφέων που ανεβάζει χωρίς εκπτώσεις και τυμπανοκρουσίες. Το θεωρείτε λίγο αυτό στους καιρούς που ζούμε; Το αντίθετο. Είναι η νησίδα της εντροπίας που λέγαμε όταν όλα γύρω μας καταρρέουν. Ανακαλύψτε την πριν από το Χρόνο. Στην Ιστορία του Θεάτρου θα έχει τη δική της σεμνή θέση, ως πρώτη μεταξύ πρώτων. Και το εννοώ και το υπογράφω μετά λόγου γνώσεως.
Για λόγους θεατρικής δικαιοσύνης θα αναφέρω και τους εκτός σκηνής συντελεστές, αυτούς τους άξιους καλλιτέχνες που ιερουργούν χωρίς να τους αντιλαμβανόμεθα: Μετάφραση: Βάσος Δασκαλάκης. Φωτισμοί: Νύσος Βασιλόπουλος. Μουσική επιμέλεια [διακριτική κι απολύτως σεβαστική]: Ουρανία Αργυροπούλου. Ενδυματολόγος-Σκηνογράφος [άθλος λιτότητος και διαχρονικότητος!]: Σώση Πάλου, Ηχολήπτης: Ευρυδίκη Γεωργίου, Φωτογραφία: Σταυρούλα Παναγοπούλου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Θέατρο Εκάτη
Υακίνθου & Εκάτης 11,Κυψέλη
Τηλ : 2106401931
Πληροφορίες : Απόγ.: Κυρ. 7 μ.μ. Βραδ.: Παρ., Σάβ. 9 μ.μ.
Τιμη : € 12, 8.
ΦΑΙΔΡΑ …a la Racine
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Από τα μεταπτυχιακά φοιτητικά μου χρόνια στη Νέα Σορβόννη δεν θα λησμονήσω την υποδοχή με τις …λεμονόκουπες της «Φαίδρας» του Ρακίνα από μια τάξη γαλλικού σχολείου που πήγε να παρακολουθήσει ένα κλασικό ανέβασμα της «τραγωδίας» στην Κομεντί Φρανσαίζ. Τα παιδάκια κάθε που έσβηναν τα φώτα έκαναν καζούρα, με το που άναβαν έκαναν τις παναγίες, η πρωταγωνίστρια έπαθε νευρική κρίση κι εγκατέλειψε τη σκηνή κι ένας γιγαντιαίων διαστάσεων ηθοποιός τα έβαλε με το κοινό για την αγένειά του. Τελικά, είναι μουσειακό είδος αυτά τα φλύαρα (για τις ανάγκες της ταχείας σύγχρονης εποχής μας) έργα; Αποτελούν αντικείμενο μελέτης θεατρολόγων και πάσης φύσεως ερευνητών; Γιατί να μας ενδιαφέρουν σήμερα, όταν έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε τον ευριπίδειο «Ιππόλυτο» ή έστω την κινηματογραφική Φαίδρα με τη Μελίνα στην αθάνατη μουσική του Θεοδωράκη;
Με αυτές τις σκέψεις κατά νου, πήγαν μάλλον απρόθυμα – για να είμαι ειλικρινής, που πάντα είμαι – να δω την παράσταση στο beton 7 στον Βοτανικό. Δεν είχα διαβάσει τίποτα από πριν, για να μην επηρεαστώ. Όμως το (συμπτωματικά) ομοιόμορφα ντυμένο κοινό με τις πρωταγωνίστριες, μια μαχητική θεωρητική ατμόσφαιρα που ευωδίαζε …Σύριζα κι οι ευνοϊκές κουβέντες που έδιναν κι έπαιρναν πριν το τρίτο κουδούνι, με επηρέασαν μάλλον θετικά.
Όταν άρχισε η παράσταση, αμέσως κατάλαβα ότι θα δω κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Τα λιτά σκηνικά, οι διαχρονικές ενδυμασίες, ο χαμηλός τόνος, ο διακριτικός φωτισμός και η εκφορά ενός μάλλον δύσπλαστου κειμένου με την αληθοφάνεια της καθημερινής ανθρώπινης λαλιάς με βύθισαν σε έναν βαθύ θεατρικό και φιλοσοφικό διαλογισμό. Οι δραματικές εντάσεις αποδόθηκαν τέλεια από τις δύο ηθοποιούς. Η διαδραστική επαφή με το κοινό με εξέπληξε ευχάριστα. Η αιώνια αντιπαλότητα ηλίου-σελήνης, αρσενικού-θηλυκού, μέρας-νύχτας, ειλικρίνειας-κολακείας, αφοσίωσης-παρασιτισμού, γνησιότητας-πλαστότητας, αλήθειας-ψεύδους δόθηκαν με τόση ενάργεια από σκηνοθέτη και ηθοποιούς, που κανένα από τα σύγχρονα δραματοποιημένα ή δραματικά έργα που παρακολούθησα εσχάτως δεν έπιαναν τόσο πολλά και τόσο βαθιά υπαρξιακά ανθρώπινα προβλήματα.
Βεβαίως, η μεταδραματική χρήση του κειμένου, η αντιμετώπισή του ως υλικός παράστασης κι ο εμβόλιμος μεταμοντέρος σχολιασμός του, φυσικά και υπήρξαν – πώς αλλιώς θα εντασσόταν η παράσταση στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα; – όμως δεν αλλοίωσαν σχεδόν καθόλου το γράμμα και το θέμα του έργου, αντιθέτως λειτούργησαν ως ιντερμέδιο που αποφορτίζει συναισθηματικώς τον θεατή. Σωστή αναλογία, μέτρο, είναι η ένδειξη του καλόγουστου σοφού από τον άκριτο αποδομητή των πάντων. Αυτό το μέτρο είναι που λείπει από τα τωρινά θεατρικά μας πράγματα. Κι όπου το βρίσκω – ή νομίζω ότι το βρίσκω – οφείλω να το εντοπίζω και να το επαινώ. Αυτή άλλωστε δεν είναι η δουλειά του θεατρικού κριτικού: βλέπω-διακρίνω-ξεδιαλέγω-επισημαίνω-προτείνω;
Τελικά, μπορούμε να επανερχόμεθα και σε σκονισμένα από τον Χρόνο κείμενα, με τιμιότητα, ευθύτητα, επάρκεια, μελέτη, συστηματικότητα, εργατικότητα, δημιουργικότητα.
Το εύγε ανήκει σε όλους τους συντελεστές.
Πληροφορίες για την παράσταση:
Φεστιβάλ Θεατρικές Συνθέσεις ΙV: Πολύ αργά, Φαίδρα
Hμερομηνίες: 3, 4, 10, 11, 17, 18, 25 Δεκεμβρίου 2014 & 1 Ιανουαρίου 2015
Ώρα: 21:00
Διάρκεια: 65 λεπτά
Εισιτήριο: 10€ γενική είσοδος & 5€ Φοιτητικό, Ατέλειες και Ανέργων
Τι δηλητήριο σκοτεινό έχει σκορπίσει ο έρωτας…
Δυο γυναίκες στη σκηνή, με την ανάμνηση του Ιππόλυτου και την απειλή του Θησέα. Η Φαίδρα, θύτης και θύμα. Η Οινώνη, σύντροφος και συνομιλητής. Ποιες είναι αυτές οι δυο γυναίκες που ο λαβύρινθος του πάθους θα τις καταπιεί; Στην παράσταση που δημιουργούν η Μαριτίνα Πάσσαρη και η Εύρη Σωφρονιάδου, η Φαίδρα του Ρακίνα διασταυρώνεται και με άλλες εκδοχές του μύθου. Η ποίηση του λόγου συγκρούεται με τις συμπεριφορές του πάθους. Η σιωπή της λογικής διαρρηγνύεται. Η ομολογία του έρωτα οδηγεί στο θάνατο.
Συντελεστές
Δραματουργία, Σκηνοθεσία, Ερμηνεία: Μαριτίνα Πάσσαρη, Εύρη Σωφρονιάδου
Μετάφραση: Στρατής Πασχάλης (Ρακίνα/Φαίδρα), Θόδωρος Παπαγγελής (Οβιδίου/Επιστολή)
Κοστούμια, Χώρος, Φωτισμοί: Ζωή Μολυβδά Φαμέλη
Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος
Ήχοι, Μουσική Επιμέλεια: Κώστας Σουρβάνος
Βοηθός σκηνοθέτη: Αναστασία Τζέλλου
Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Παπαδόπουλος
What’s on @ Beton 7
Θεατρική παράσταση | Το ξενύχτι
Θεατρική παράσταση | Beat Generation
Έκθεση | +-
Έκθεση | Evocative Objects
Μουσική Παράσταση | Lifeline/Hymn to Gaia
Συναυλία | Η Ιστορία του Στρατιώτη
Προβολές | Swiss Documentaries
Προβολές | Ομάδα Χίμαιρες
Εκδήλωση | Festival of iDEAS
Ο Τσιμάρας Τζανάτος σε διαρκή… «Εκκρεμότητα»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Στο θολό θεατρικό νεοελληνικό μας τοπίο, με τους …βουκόλους, τις ανιαρές τάχαμου πρωτοποριακές κλασικούρες, την πλήξη και τις αρπαχτές, την κακογουστιά και την αναγωγή του κιτς σε …υψηλή τέχνη, ξεχωρίζει η ποιητικότητα μερικών ανθρώπων που επιμένουν ποιοτικά. Όσο κι αν η τέχνη τους απέχει του διονυσιασμού, όσο κι αν προσκρούουν στα τείχη της βαθιά συντηρητικής και χωριατο-μικροαστικής ελληνικής κοινωνίας που δαιμονοποιεί κάθε τι διαφορετικό και του φοράει τα κουδούνια του μεσαιωνικού «σαλού», κάποιοι επιμένουν μετα-μοντερνιστικά, επιδίδονται σε αναγνώσεις δραματικών και μη κειμένων που βασίζονται στη μετατροπή κειμένου και εμψύχου ανθρώπινου δυναμικού σε «υλικό» παράστασης, οδηγώντας μας σε μια νέου τύπου σκηνική «δουλεία», όπου ο σαδομαζοχιστής δυνάστης, φεουδάρχης και τύραννος, βυσσοδομεί επί ηθοποιών και κοινού ενίοτε, με τη συγκατάθεση ή μη των άμοιρων θεατών και την αναγκαστική (;) συμμετοχή των ηθοποιών που κινούνται ανάμεσα σε δύο διελκυνστίδες: το φάσμα της ανεργίας και της απασχόλησης άνευ όρων και ορίων. Όπως και σε όλα τα επαγγέλματα, εφαρμόζεται η λογική του «ποδήλατου»: κάνεις πετάλ για να μην πέσεις κι ελπίζεις ότι το όχημά σου θα σε οδηγήσει σε φωτεινότερες περιοχές όσο κι αν δεν μπορείς να παραβλέψεις ότι βουλιάζεις ολοένα και περισσότερο στη λάσπη του βάλτου που έγινε η ζωή μας. Βεβαίως, ο χρόνος είναι κυκλικός και οι πολιτισμικές, οικονομικές ή πολιτειακές κρίσεις είναι περιοδικά φαινόμενα, άκρως εκμεταλλεύσιμα από τους καλλιτέχνες παντός είδους, τόσο που νομίζεις ότι λιμοκτονούν χωρίς αυτά. Σας παρέθεσα κάποιες γενικές σκέψεις πριν έρθουμε στο προκείμενο, γιατί βλέπω ότι από τις πρώτες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα με αποκορύφωμα το μέσον του, κυριάρχησαν στη Δύση μια σειρά «πρωτοπορίες» και «-ισμοί» που άφησαν το ίχνος τους στην – ούτως ή άλλως – βραδέως εξελισσόμενη πολιτιστική μας ταυτότητα. Είναι δύσκολο να γράψεις ξανά «θέατρο του παράλογου», είναι δύσκολο να ξαναμοντερνίσεις, να ανατρέψεις το κατεστημένο κάνοντάς το «dad»… Όχι χωρίς να επαναληφθείς ή να κατηγορηθείς για έλλειψη πρωτοτυπίας.
Και τα θεατρικά έργα της Μαρίας Λαϊνά και το πρόσφατα ανεβασθέν έργο του Τσιμάρα Τζανάτου με τον διακριτικό τίτλο «Εκκρεμότητα – Suspense» πάσχουν ακριβώς ως προς αυτό. Ουδέν μετα-μπεκετικόν μετά τον Μπέκετ. Όπως ουδέν τραγικόν μετά τον Ευριπίδη. Είτε το θέλουμε είτε όχι πρέπει να επινοήσουμε άλλους κώδικες, να επανεφεύρουμε την σκηνική (και όχι μόνο) γλώσσα μας, να λογοτεχνίσουμε χωρίς να τραφούμε με τα ψίχουλα από το τραπέζι των προκατόχων μας, να αντιμετωπίσουμε το κοινωνούμενο μήνυμα ως αυτοσκοπό κι όχι ως πρόφαση, να επιλέξουμε να συνδιαλαγγούμε με τους άλλους επί της ουσίας, ενώπιος-ενωπίω, χωρίς τα επτά πέπλα της Σαλώμης. Και το γυμνό, το επί σκηνής γυμνό, καταλλήλως φωτισμένο, είναι ένα ακόμα φίλτρο, ένα πέπλο, που απομακρύνει τον θεατή από το δρώμενο και γαργαλάει τις γεννετήσιες ορμές του. Όχι πάντα, βεβαίως, αλλά στις πλείστες όσες των περιπτώσεων.
Όπως και στην ποίηση και στη σύγχρονη μετα-μοντέρνα πεζογραφία, απαξιώθηκε η ειλικρινής σχέση κι επαφή δημιουργού-συνδημιουργού αποδέκτη. Ο καθείς και το παραλήρημά του. Ενδιαφέρον βεβαίως από κοινωνιολογικής πλευράς και θησαυρός για τους ερευνητές του μέλλοντος, όπως πότε θα «ξαναπούμε τα λιγοστά μας λόγια, γιατί αύριο η ψυχή μας κάνει πανιά;», πόθε θα ξαναπούμε «τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη»; Πότε θα τολμήσουμε να είμαστε εμείς γυμνοί απέναντι στις ανεπάρκειές μας; Πότε θα γράψουμε αυτά που δεν θα τολμούσαμε ούτε να εξομολογηθούμε;
Ο Τσιμάρας Τζανάτος είναι από αυτούς τους τολμηρούς νέους ανθρώπους που μιλάει για το τώρα μέσα από το τώρα. Δεν βαυκαλίζεται, δεν ασχημονεί απέναντι στην Αλήθεια, δεν αφορίζει. Μια ολόκληρη γενιά, τα «παιδιά Indigo», που βάφονται και ντύνονται σαν “imo” έρχονται να μας καταθέσουν θεατρικώς την άποψή τους για τον διεφθαρμένον κόσμο που τους παραδώσαμε. Άγγελοι με τομάρια λύκων κι αμνοί σε σώματα ανθρώπων. Δεν καταλαβαίνουν, δεν μπορούν να προσαρμοστούν, δεν μπορούν να συγκεντρώσουν την προσοχή τους στην ψευδαισθητική αντίληψή μας για την πραγματικότητα. Διακρίνονται από υπερκινητικότητα, σύνδρομο αδυναμίας συγκεντρώσεως, κρίσεις καταθλίψεως κι απάθεια, υπαρξιακό κενό κι αυτοκαταστροφικές τάσεις. Με λίγα λόγια, αποτύχαμε σύγχρονοι μεσήλικες. Ο κόσμος που παραδώσαμε στους τριαντάρηδες όζει πανταχόθεν. Τα «παιδιά» θα μείνει αιωνίως προστατευόμενο είδος υπό εξαφάνισιν, μέχρι να φέρουν – κι αρχίζουν να φέρνουν – τα δικά τους «παιδιά των παιδιών», που ελπίζουμε να είναι πιο δραστικά και βιτριολικά από τους «μωβ» γονείς τους. Κάποιοι μιλάνε για τα «crystal children» (που γεννήθηκαν μεταξύ 2000 και 2012) κι άλλοι για τα παιδιά με βαθιά μπλε αύρα, που γεννιούνται από το 2013 και μετά. Τόσες μεγάλες αλλαγές μέσα σε λίγες δεκαετίες! Μήπως περνάμε από τον Homo erectus στον Homo sapiens πάρα πολύ γρήγορα; Vertigo. Ναυτία. Αηδία. Απραξία. Αμηχανία.
Αυτές οι σκέψεις μου γεννήθηκαν στο μυαλό παρακολουθώντας το ενδιαφέρον έργο του Τσιμάρα Τζανάτου, δια σκηνοθετικής αιρετικής χειρός Βασίλη Νούλα (τι όνομα κι αυτό! Μηδενιστικό!!!) και με εξαίρετους ηθοποιούς σε γυμνές φωνητικές και εικαστικές επιδόσεις. Όσο για την υποκριτική, μακράν της αστικής απαίτησης για άκριτη ταύτιση θεατή-πρωταγωνιστή, υπηρέτησε το όραμα συγγραφέα-σκηνοθέτη με τον πλέον συνδημιουργικό τρόπο. Κάτι αλλάζει στο θεατρικό τοπίο της Ελλάδας. Το μέλλον μοιάζει με το παρελθόν, κι όμως κάτι κινείται – έστω κι ανεπαίσθητα. Κρατήστε το όνομα Τσιμάρας Τζανάτος. Κινείται με ευκολία αίλουρου – έτσι αδύνατος και γυμνασμένος που είναι – μεταξύ υποκριτικής-σκηνοθεσίας-συγγραφής-social media-διαδικτυακής ποίησης χωρίς (;) βλέψεις εγγραφής υποθηκών στην αιωνιότητα (ή μήπως όχι; – ποιος ξέρει; Ίδωμεν).
Πληροφορίες παράστασης:
Στα πλαίσια του φεστιβάλ «Έξι Εγκλήματα ζητούν Συγγραφέα…», το Αγγέλων Βήμα παρουσιάζει το 2ο Έγκλημα με τίτλο «Η Εκκρεμότητα»του Τσιμάρα Τζανάτου από 17 Νοεμβρίου έως 23 Δεκεμβρίου 2014.
H Εκκρεμότητα είναι η περιπέτεια της ανακάλυψης της πολλαπλότητας του εγώ μέσα από την ποίηση. Μιαπαράσταση που φωτίζει το εγγενές suspense της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ένας άντρας αποκλεισμένος από τον κόσμο αφηγείται τη σκοτεινή συνάντηση με τον εαυτό του. Μια εκτός χρόνου ενηλικίωση που μετατρέπεται σε ιστορία νουάρ. Μια αλλόκοτη γυναικεία παρουσία δίπλα του τον βοηθάει να θυμηθεί. Όσα ξέχασε. Όσα δεν άντεξε. Μια αναδρομή-αναπαράσταση που εγείρει ερωτήματα. Και ερωτηματικά.
Ποιος είναι αυτός; Ποια είναι εκείνη; Εμείς- ποιοί είμαστε;
Εκτός Κόσμου- είμαστε; Κι αυτό που “είμαστε”- πώς “έγινε”;
Οι απαντήσεις εκκρεμούν. Ανυπόφορα…
Συντελεστές παράστασης
Παίζουν: Βίκυ Κυριακουλάκου, Γιάννης Μπόγρης, Δέσποινα Χατζηπαυλίδου
Κείμενο: Τσιμάρας Τζανάτος
Σκηνοθεσία: Βασίλης Νούλας
Σκηνικά-κοστούμια: Σοφία Σιμάκη
Φωτισμοί: Βαλεντίνα Ταμιωλάκη
Βοηθός σκηνοθέτη: Ελισάβετ Ξανθοπούλου
Ένας Θεόφιλος σοφός μάστορας σε φελινική «Πρόβα Ορχήστρας»
από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο Γιάννης Σολδάτος είναι σπουδαίος κινηματογραφιστής, ευέλικτος συνεντευξιαστής, έμπειρος εκδότης και μορφωμένος συγγραφέας, που ξέρει να στήνει πλοκή, να πλάθει ή αναδημιουργεί μύθους, να πολιτικολογεί χωρίς να κομματίζεται και να χρησμοδοτεί χωρίς να εκστασιάζεται, να διδάσκει χωρίς να κομπορημονεύεται και να υπάρχει χωρίς να καταβάλλεται. Όχι και λίγα, δε νομίζετε;
Είδα με πολύ ενδιαφέρον στο «Θέατρο Τέσσερις Εποχές» σε σκηνοθεσία Γιάννη Μόρτζου τη θεατρική μεταφορά του έργου του Γιάννη Σολδάτου «Όταν ο Θεόφιλος συνάντησε την ερωτευμένη απελπισθείσα» και προβληματίστηκα, ακριβώς όπως τότε (το μακρινό και ξέγνοιαστο 1978) είχα δει σε πρώτη προβολή την «Πρόβα ορχήστρας» του Φελίνι. Το πρόβλημα της αυθεντίας και του αρμονικού δικαιώματος του μαέστρου να επιβάλλεται στα όργανα της ορχήστρας, όπως και το δικαίωμα του μάστορα Θεόφιλου να έχει λόγο για την ακίνητη αθανασία των ζωγραφισμένων μοντέλων του, καθώς επίσης και τα «Έξι πρόσωπα που ζητούν συγγραφέα» στο έργο του Λουίτζι Πιραντέλλο, με είχαν απασχολήσει προ πολλού κι επί πολύ, από τη φιλοσοφική πλευρά της Ισότητας, της Ελευθερίας, αλλά και της Δικαιοσύνης. Είμαστε όλοι ίσα κι όμοια; Συνεισφέρουμε όλοι το ίδιο στην ευημερία του Κόσμου; Η Δικαιοσύνη δεν απαιτεί και δεν δικαιολογεί την διαφοροποίηση των τιμών και των απολαβών που εισπράττουμε ανάλογα με τους κόπους μας, αλλά και με την αποτελεσματικότητα των ενεργειών και των επιλογών μας; Μεγάλο φιλοσοφικό ζήτημα αγγίξαμε ακροθιγώς σήμερα φίλοι μου. Ποιος είναι ο αρχηγός και πώς αναγνωρίζεται; Ποιος έχει το αλάθητο κι από πού το προσπορίζεται; Ποιος είναι ο μαέστρος και ποιοι οι εργάτες; Γιατί η βασίλισσα μέλισσα τρώει βασιλικό πολτό και γεννοβολά ατέλειωτα, ενώ οι εργάτριες κουράζονται να πετούν πέρα-δώθε κουβαλώντας γύρη και νέκταρ, αλλά δεν κοιλοπονάνε; Κι όταν η βασίλισσα μέλισσα πεθάνει, οι εργάτριες πέφτουν σε βαθιά αναστάτωση και για να αποφύγουν το χάος εκλέγουν (ή μήπως τους επιβάλλεται;) μία από τις όμοιές τους, την τρέφουν συστηματικά με βασιλικό πολτό μέχρι εκείνη να μεταλλαχθεί, να γίνει ογκωδέστερη, γονιμότερη, δυνατότερη, ισχυρότερη και να τους αποδώσει τους καρπούς της παραφορτωμένης κοιλιάς της. Όπως καταλαβαίνετε, το πρόβλημα της Ισότητας άπτεται της Δημοκρατίας, της Δικαιοσύνης σχετίζεται με την Ισονομία και ούτω καθεξής.
Βεβαίως, αυτά τα προβλήματα δεν έχουν μονοδιάστατη απάντηση. Η κάθε εποχή δίνει τις δικές της. Κι ο κάθε από σκηνής (ή από χάρτου) φιλόσοφος παίρνει θέση στο ακανθώδες αυτό ερώτημα. Ο Γιάννης Σολδάτος στο πόνημά του αυτό, που συνιστά ευθεία θεατρική παρέμβαση στα καλλιτεχνικά αλλά και στα πολιτικά μας πράγματα φαίνεται σα να διακατέχεται από μια «αριστοκρατική» αντίληψη του λαϊκού, αφού ο αυτοδίδακτος, πτωχός και πένης λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος ανακηρύσσεται μάγος, προφήτης και «μάστορας», με δικαίωμα ζωής κι αθανασίας πάνω στα μοντέλα του. Πολύ καλό το εύρημα κι ενδιαφέρουσα η απόδοσή του από τον ιδιαίτερα έμπειρο Γιάννη Μόρτζο στον επώνυμο ρόλο.
Πρωταγωνιστούν:
Μέλανι Μαρχάινε
Αγγελική Παρδαλίδου
Μύρια Δημητροπούλου
Τιτίκα Μαρίνου
Ελισάβετ Δημητρίου
Συντελεστές:
Μουσική : Μάριος Στρόφαλης
Σκηνικά κοστούμια: Λαμπρινή Καρδαρά
Χορογραφία: Σίμων Πάτροκλος
Φωτισμοί: Τάκης Ποδαρόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Θοδωρής Σκαρής
Πρόγραμμα Παραστάσεων:
Δευτέρα: 9.30
Τρίτη : 9.30
Τετάρτη: 7.30
Κάθε Πέμπτη Παρασκευή Σάββατο και Κυριακή στο Θέατρο Τέσσερις Εποχές παρουσιάζεται η παράσταση «Εγώ η Μάρθα Φρόυντ» της Φωτεινής Τσαλίκογλου σε διασκευή και σκηνοθεσία της Γιούλης Ζήκου
