«Βρώμικα Κόλπα» με τη Μαρία Αλιφέρη στο “Studio Κυψέλης»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Μαρία Αλιφέρη επιστρέφει στα φώτα της ράμπας με ένα αγγλοσαξωνικής νοητικής υπερδιέγερσης έργο για λάτρεις του νουάρ και όχι μόνο. Καταπληκτικό το σκηνικό στο ατμοσφαιρικό “Studio Κυψέλης”. Σκηνικά-Κοστούμια: Δέσποινα Βολίδη. Παρακολουθούμε τη δράση ως ηδονοβλεψίες πίσω από το τζάμι του απέναντι ουρανοξύστη. Η έλλειψη κουρτινών αντικαθιστά τον «τέταρτο» ανοικτό τοίχο στη σκηνή «ιταλικού τύπου», ενώ το μαύρο τούλι που υποδηλώνει το τζάμι δίνει μια ονειρική αχλύ στα πρόσωπα απαλύνοντας τις σκληρές γραμμές τους, χωρίς να έχει η σκηνοθεσία ουδέν το ρομαντικόν. Τρεις άνθρωποι τρώνε τα σωθικά τους στη γκαρσονιέρα ενός ιδιόκτητου ουρανοξύστη. Ο ζιγκολό με το Οιδιπόδειο, ο τζογαδόρος σεκιουριτάς πρώην κατάδικος και η ώριμη κυρία που καταναλώνει νεαρούς εμπλέκονται σε ένα ψυχολογικό θρίλερ φόβου, ανασφάλειας, ενοχών, τάσεων φυγής και υπαρξιακού κενού. Από τα πιο καλοφτιαγμένα έργα του είδους, κρατάει τον θεατή στην «τσίτα» μέχρι και λίγο πριν το τέλος. Εκεί χάνεται το νήμα, αφού όλα έχουν αποκαλυφθεί κι είναι όλα αναμενόμενα. Οι εκπλήξεις του τέλους είναι πολύ ισχνές σε σχέση με το κρεσέντο που προηγήθηκε. Η ίντριγκα τελειώνει πρόωρα και ο ρυθμός της αξιοσημείωτης παράστασης «κατακάθεται» στο παρά πέντε. Παρ’ όλα αυτά είναι επιτυχία, γιατί ο θεατής αποκαθαίρεται, αγωνιά, συμπάσχει, ξεχνάει τα ασφυκτικά προβλήματά του… Αυτό δεν είναι και το λειτούργημα των θεατρανθρώπων; Αυτός δεν είναι ο σκοπός του θεάτρου;
Άξιοι όλοι οι συντελεστές, με προεξάρχουσα την απαστράπτουσα, την ώριμη κάτοχο των εκφραστικών της μέσων, Μαρία Αλιφέρη. Αυτή η εκφραστική γυναίκα που εκπέμπει καλοσύνη από χιλιόμετρα, εκλήθηκε να ερμηνεύσει έναν κόντρα-ρόλο με όλη τη σκηνική πείρα και τη δεξιότητα που τη διακρίνει. Τα κατάφερε με το παραπάνω. Βεβαίως, την προτιμώ στις σκηνές που σπάει την ατσάλινη πανοπλία του αδίστακτου προσώπου που υποδύεται και τότε αχνοφαίνεται η ανθρώπινη πλευρά του πληγωμένου ζώου, που μπορεί να κόψει ακόμα και το πόδι του για να λυτρωθεί από την παγίδα που του στήσανε.
Οι ηθοποιοί Χρήστος Λιακόπουλος κι Απόστολος Κρίτσας κράτησαν με ευσυνειδησία τους ρόλους τους, έχοντας πλήρη έγνοια του ρυθμού και του περιορισμένου χώρου που αναγκάστηκαν να κινηθούν λειτουργικά με τα ογκώδη για το σκηνικό (και σε σύγκριση με την πρωταγωνίστρια) σώματά τους. Αυτή η αντίθεση υπογραμμίστηκε ακόμα περισσότερο από τους κατακόρυφους φωτισμούς που μεγεθύνουν τους όγκους. Σωστή διανομή. Από τις βέλτιστες. Ήταν κι οι δυο τους υπέροχοι, διακριτικοί κι άψογοι.
Διακριτική η μουσική που συνέθεσε κι ενορχήστρωσε ο πολυτάλαντος Γιάννης Φίλιας, ο οποίος έγραψε και το τραγούδι της έναρξης.
Σύμβουλος παράστασης-στίχοι τραγουδιών: Μαριάννα Τόλη. Στο πιάνο και στο τραγούδι ζωντανά επί σκηνής ο Σωτήρης Αντωνίου.
Απολύτως ρέουσα η μετάφραση που υπογράφει η Κωνσταντίνα Ρίτσου.
Ο Γιώργος Λιβανός είναι ένας σημαντικός σκηνοθέτης με πείρα ηθοποιού. Κατέχει από ρυθμολογία, εικαστική λειτουργικότητα, μουσικό υποτονισμό, λειτουργική διανομή. Σκηνοθεσία-φωτισμοί: Γιώργος Λιβανός
Όμως η έκπληξη, η πρωταρχική είναι του συγγραφέα David Foley. Πρωτοπαιγμένος στην Ελλάδα, είμαι σίγουρος ότι θα βρει πολλούς ερμηνευτές. Ο άνθρωπος ξέρει να γράφει «καλοφτιαγμένα έργα» (κατά Σκριμπ). Χωρίς να είναι μεγαλοφυία, γνωρίζει τον σκηνικό κώδικα και τον εκμεταλλεύεται στο έπακρο.
Στο «Studio Κυψέλης» βλέπουμε πάντα ενδιαφέρουσες παραστάσεις. Και το κοινό επικροτεί κι επιστρέφει, ξανά και ξανά.
Κωνσταντίνος Μπούρας
INFO:
Χώρος: Θέατρο Studio Κυψέλης, Κυψέλης και Σπετσοπούλας 9, Κυψέλη
ΧΡΗΣΤΟΥ ΝΑΟΥΜ «Τα αυγά της στρουθοκαμήλου» στο θέατρο «Εξ Αρχής»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το τυπωμένο έργο των λογοτεχνών είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Συγγραφέας είσαι, δεν γίνεσαι. Είναι ο τρόπος που κοιτάς τα πράγματα κι η ιδιαιτερότητα που εκπέμπεις. Το οράν και το οράσθαι. Το είναι και ουχί το έχειν και κατέχειν. Τα βραβεία κι οι τιμητικές διακρίσεις είναι απλές κοινωνικές εκδηλώσεις όπως οι γάμοι και τα βαφτίσια. Όμως ο συγγραφέας τρέφεται στη μοναξιά και στη σιωπή. Καλλιεργεί τον πόθο μέσα του και βιώνει την ηδονή της ύπαρξης μέσα στο απειροελάχιστο κλάσμα του δευτερολέπτου που ο δημιουργικός πυρετός κατεβαίνει ως κεραυνός και ταράσσει τα μέλη. Η δραματικότητα που εκπέμπουν ελάσσονες και μείζονες συγγραφείς είναι σύμφυτη με το έργο τους, είναι το αποτύπωμά τους στον κόσμο της ύλης. Και το χιούμορ είναι η σηματωρός του συγγραφικού ταλέντου. Είχα την τύχη να γνωρίσω πολλούς συγγραφείς από κοντά: τον Αντώνη Σαμαράκη που με συμβούλευε στα εφηβικά μου πετάγματα και προσπαθούσε να με αποτρέψει από την ποίηση (εις μάτην), τον Βασίλη Ζιώγα, τον Γιάννη Πάνου (ομιλώ μόνο για τους μεταστάντες)… Όλοι είχαν χιούμορ, ακόμα κι όταν έδειχναν σοβαροί. Όλοι είχαν συνείδηση της ανθρώπινης κωμωδίας. Η σοβαροφάνεια είναι για τους μέτριους. Η βραβειοθηρεία για τους ανεπαρκείς. Η ματαιοδοξία για τους ματαιοκάματους. Το αυθεντικό ταλέντο παλινωδεί μεταξύ δράματος και κωμωδίας. Όλα τ’ άλλα είναι τεχνητά κι αφύσικα, παροδικά κι αναλώσιμα.
Ένας από τους συγγραφείς που με τιμούν με τη φιλία τους είναι και ο Χρήστος Ναούμ, διακεκριμένος δερματολόγος-αφροδισιολόγος και γνώστης της ανθρώπινης ψυχής, από κέφι και μεράκι. Είναι επίσης ένας ταλαντούχος πεζογράφος με δύο ήδη ευπώλητα μυθιστορήματα στο ενεργητικό του: πρώτα ήρθαν οι σουρεαλιστικές αλλά ουδέποτε γελοιογραφούμενες φιγούρες των αλλόκοτων όντων, που μοιάζουν εν τούτοις περιέργως πώς αληθοφανείς από το τσιφορικό και ταχτσικό «Αχ αυτές οι βασίλισσες». Ακολούθησαν οι απολύτως ρεαλιστικές αλλά όχι λιγότερο απογειωμένες υπάρξεις που στοιχειώνουν το ερεβώδες «Γιαρντίμ. Οι φλόγες της Ανατολής». Και τώρα, όπως ορθώς είχα προβλέψει, το συγγραφικό εκκρεμές γύρισε πάλι στην κωμωδία. Μακριά από την κωμωδία χαρακτήρων και καταστάσεων, πέρα από το μπουλβάρ και τα εύπεπτα θεατρογραφήματα που αναδίδουν μυρωδιά τηλεοπτικής σειράς, ο καλός συγγραφέας βυθίζει το νυστέρι του στην παθολογία της νεοελληνικής μικροαστικής τάξης. Μιας τάξης γνωστής για τους ανίερους συμβιβασμούς και τον ανήθικο κομφορμισμό της. «Τα καλά και συμφέροντα…», αυτός θα μπορούσε να είναι ο υπότιτλος αυτού του θεατρικού, όπου πρωταγωνιστούν τρία τέρατα, τρία εξαμβλώματα θα έλεγα «της διπλανής πόρτας»: η ευνουχιστική μάνα που καταλαβαίνει μόνο όσα θέλει, ο αμφιφυλόφιλος γιος που έχει ένα πρόβλημα ταυτότητας (μπορεί και δύο …προβλήματα) και η βιασμένη κόρη που το ρίχνει στη θρησκοληψία και φθονεί τον αδελφό της μέχρι εγκλήματος. Όχι, δεν γίνονται φονικά σ’ αυτό το έργο. Μόνο παρ’ ολίγον …γάμοι, που αποσοβούνται την τελευταία στιγμή πριν ανοίξει ένα ακόμα κακορίζικο σπιτικό θεμελιωμένο στα ψέματα, πριν ανάψει μια ακόμα πυρκαγιά που θα πυρπολεί τις αθώες ψυχές των άμοιρων απογόνων για γενεές δεκατέσσερις.
Μαύρη κωμωδία; Γέλιο με δαγκωμένα χείλη; Ένα δάκρυ που πάει να κυλήσει και μετατρέπεται σε σαρκασμό; Ο γιατρός Χρήστος Ναούμ είναι πολύ ευαίσθητος για να μην εκπίπτει στο μελό και πολύ ρεαλιστής για να μη χρειάζεται να γίνει κυνικός. Η γνωστή φιλανθρωπία του, η αμέριστη συμπαράσταση στη ζωή (σε όλες της τις εκφάνσεις), η αθώωση εν τέλει όλων των έμβιων όντων που κάνουν ό,τι μπορούν σε αυτόν τον δύσκολο αλλά πανέμορφο πλανήτη αυτή την κρίσιμη στιγμή, τον οδηγούν κι εδώ με ασφάλεια στη συγγραφική «Ιθάκη» του: στο τέλος όλοι είναι ικανοποιημένοι κι ό,τι καταλάβουν …κατάλαβαν. Ό,τι δεν θέλουν να κατανοήσουν, να γνωρίσουν ή να πιστέψουν παραμένει στη σφαίρα του ιδεατού. Κανείς δεν ζορίζει κανέναν για τίποτα. «Αφού η ζωή είναι τόσο σύντομη και μόνο μια κακία μένει, γιατί βιαζόμαστε να κάνουμε τόσο ντόρο με την αδιάφορη ύπαρξή μας;». Αυτό φαίνεται να λέει κάτω από τις γραμμές του ευχάριστου αυτού κειμένου ο δόκιμος (και θεατρικός) συγγραφέας. Χιούμορ, συχώρεση και καλή καρδιά. Αυτό είναι το ηθικό δίδαγμα, η κεντρική ιδέα και η αδιασάλευτη αισθητική θέση του Χρήστου Ναούμ.

Κι ήγγικεν η ώρα να δούμε το τυπωμένο έργο στο θέατρο. Η ιδέα πήρε σάρκα και οστά στο ατμοσφαιρικό θεατράκι «Εξ Αρχής» απέναντι από το μαγειρείο του Μπαρμπαγιάννη στα Εξάρχεια. Απόλαυση. Καθαρή κι αμιγής. Ψυχαγωγία και διασκέδαση. Απλότητα και ταπεινότητα. Ρεαλιστικότητα και σουρεαλισμός. Νατουραλισμός κι απογείωση. Η σκληρότητα της καθημερινότητας δίνει μια άλλη ποιητικότητα στους αληθοφανέστατους χαρακτήρες κι η πειστικότητα των διαλόγων θυμίζει τις παλιές καλές ασπρόμαυρες ταινίες του Φίνου, ή τους «νούτικους» ηθοποιούς της Αθηναϊκής Επιθεώρησης να αυτοσχεδιάζουν κατά το δοκούν. Μόνο που οι τρεις καλοί ηθοποιοί έκαναν εξαντλητικές πρόβες και παρέμειναν απολύτως πιστοί στο πρωτότυπο: Ελένη Τσακάλου (θεϊκή – θύμιζε την Δέσποινα Στυλιανοπούλου σε αυθορμητισμό και λαϊκή αγνότητα), Βασίλης Μαστρογιάννης (το παιδί της διπλανής πόρτας με τα όχι καλά κρυμμένα μυστικά, τόσο συνηθισμένος που μοιάζει εξωπραγματικός) και η Νάντια Μεχάνι (σε ρόλο κακοποιημένου παιδιού που ντύνεται δόκιμη καλόγρια για να τραβήξει την προσοχή κι όταν εξομολογείται το δράμα της αναζητεί νέο βασανιστήριο για να καλύψει το υπαρξιακό της κενό και να αυτοθυματοποιηθεί για άλλη μια φορά).
Ο υπόγειος χώρος, λιλιπούτειος, καλοστημένος, ρεαλιστικά ασφυκτικός, φέρνει κοντά ηθοποιούς και θεατές, το παραμικρό γίνεται αντιληπτό, δεν υπάρχουν όρια, το γέλιο εκρηκτικό και η χαρά αλώβητη από την Κρίση: η χαρά της ύπαρξης, η ηδονή του αναπνέειν, του υπάρχειν, του ερωτεύεσθαι. Από τις σπάνιες φορές που βγαίνοντας από το θέατρο αναθεωρώ την καθημερινή κατήφεια. Τίποτα δεν είναι μοιραίο εφ’ όσον υπάρχει ο θάνατος, τίποτα δεν είναι αφόρητο σε σύγκριση με την αιωνία σιωπή. Γελάτε, κραυγάστε, θυμώστε, φιλιώστε, εκτονωθείτε, αγαπήστε, γιατί χανόμαστε! Αυτό μοιάζει να είναι το μήνυμα του Χρήστου Ναούμ και των καλών, άξιων συντελεστών αυτής της παράστασης που θα διαδοθεί και θα αγαπηθεί από κοινό και κριτικούς. Το καλό επιβάλλεται αυτομάτως. Το κακό πρέπει να επιδοθεί σε ίντριγκες. Ευτυχώς, ο Χρήστος Ναούμ επαφίεται μόνο στο ταλέντο του.
Άξιοι όλοι οι ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Σκηνοθεσία, Μουσική επιμέλεια: Ντίνος Σπυρόπουλος
Σκηνικό, Κοστούμια: Κοσμάς Πανωρίδης
Φωτισμοί: JohnMackenzie
Βοηθός Σκηνοθέτη: Αιμιλιανός Λήτος
Ερμηνεύουν: Ελένη Τσακάλου, Βασίλης Μαστρογιάννης, Νάντια Μεχάνι.
Από τις λίγες παραστάσεις που θα ήθελα να ξαναδώ πολλές φορές, κάθε βράδυ, για να έχω ευτυχισμένον και γαλήνιον ύπνο.
Κωνσταντίνος Μπούρας
«Εγώ η Μάρθα Φρόϋντ» με την εξπρεσσιονιστική Γιούλη Ζήκου
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Τελικά, τα ιστορικά πρόσωπα κερδίζουν την «αιωνιότητα» όταν γίνουν μύθος στο συλλογικό συνειδητό ή α-συνείδητο. Ο Φρόϋντ, ο Αϊνστάιν, το ζεύγος Φλέμινγκ, ο Καραθεοδωρής, ο Γιουνγκ (για να μείνουμε στον αυστηρό κι αποστειρωμένο κόσμο των Επιστημών κι όχι στον ξε ορισμού ξεσαλωμένο κόσμο της Τέχνης…) όλοι αυτοί τροφοδοτούν διαρκώς την ανθρώπινη σκέψη με το κουτσομπολίστικο ενίοτε μέρος του βίου και της πολιτείας τους. Η Μάρθα Φρόϋντ ήταν μέχρι τώρα στη σκιά του μεγαλοφυούς συζύγου της. Χάρη όμως στην Φωτεινή Τσαλίκογλου και στο ομώνυμο πόνημά της έγινε αφορμή για προβολή ερωτικών αρχετύπων, ορμεφύτων, προκατασκευασμένων ιδεών και προκαταλήψεων. Η κάθε εποχή (κι ο κάθε «ερμηνευτής») βλέπει το παρελθόν μέσα από τις δικές του ανάγκες και στερήσεις. Έτσι όλες οι γυναίκες δεν είναι αγίες κι όλες οι σύζυγοι δεν είναι πιστές. Το αντίθετο θα ήταν σκάνδαλο για την ελευθέρια ηθική μας που τροφοδοτεί τον κόσμο του ελευθέρου εμπορίου. Αλίμονο σ’ όποιον ξεφεύγει. Η Σαλώμη του Όσκαρ Ουάιλντ δεν ανέχεται την αγέρωχη αγνότητα του ασυμβίβαστου Ιωάννη. Το τίμημα: ο θάνατος, αλλά όχι ο όποιος-όποιος θάνατος, μαρτυρικός, παραδειγματικός, αποκρουστικός, παραδειγματικός… Οι ανθρωποθυσίες κι οι κανιβαλισμοί στην σύγχρονη δυτική κοινωνία μας, είτε πρόκειται για την αδικοχαμένη Νταϊάνα, είτε για τα θύματα τρομοκρατικών ενεργειών ή για την παραδειγματική εκτέλεση και τιμωρία τρομοκρατών ή αντιφρονούντων, επιβεβαιώνουν τη δυσανεξία του ανθρωπίνου είδους για το διαφορετικό, την καχυποψία απέναντι στο ξένο, τον φόβο των εισβολέων στην «αγία» οικογένεια. Ο Φρόϋντ καινοτόμησε, γιατί έφερε το βαθύ υποσυνείδητο στο πιάτο της μικροαστικής και μεσοαστικής κοινωνίας. Η μεγαλοαστική και η ιθύνουσα τάξη δεν είχε ποτέ τέτοια προβλήματα. Τα ταμπού και τα φετίχ ισχύουν για τις κατώτερες, καταδυναστευόμενες, εκμεταλλευόμενες κι εκμεταλλεύσιμες τάξεις. Οι ισχυροί έχουν δικαίωμα στην «αμαρτία», αφού ταυτίζονται με το επίγειο Δίκαιο. Η φράση του Γάλλου βασιλιά «το κράτος είμαι εγώ» παραπέμπει στη Βία που υφίσταται ο φωτοδότης και ζωοδότης Προμηθέας. Αν και προσωπικά προτιμώ την αποκρυφιστική, μεταφυσική σκέψη του Γιουνγκ, ο Φρόϋντ ήταν για τις λαϊκές μάζες ανάλογος του Μαρξ, του Ρεμπώ, του Πικάσο. Έδωσε φωνή στο άρρητο και τόπο στο αχώρητο.
Η Γιούλη Ζήκου είναι μια καταπληκτική εύπλαστη μαχητική «ευάγωγος» ηθοποιός. Ερεύνησε τον βίο και την πολιτεία του ζεύγους Φρόϋντ, παρακινούμενη από το βιβλίο της Φωτεινής Τσαλίκογλου «Εγώ η Μάρθα Φρόϋντ» από τις εκδόσεις Καστανιώτη, έφτιαξε ένα σφιχτοδεμένο δραματικό κείμενο, αποφεύγοντας με δεξιοτεχνία τον μονόλογο, στήνοντας σκιές και είδωλα επί σκηνής, συνδιαλεγόμενη με τον εαυτό της και το Άχρονο, έγινε εταίρα κι Έτερον, ταυτόν και Άλλον, στο τέλος όμως δικαιώθηκε από το χειροκρότημα.
Δύσκολο το εγχείρημά της. Σχεδόν αδύνατον. Η κυρία Φρόϋντ έζησε στο περιθώριο της ζωής του διάσημου συζύγου της. Ήταν το απόλυτο μηδέν από το οποίο αναπηδάει το πρωταρχικόν Ωόν της Δημιουργίας. Έζησε και δεν έζησε. Γι’ αυτό είναι τώρα σημαντικό που αναβιώνει επί σκηνής, έστω κι ως αλλότρια φωνή μέσα από ένα προσωπείο που φέρει το όνομα και – ίσως – τα χαρακτηριστικά της.
Μία παράσταση που αξίζει να παρακολουθήσετε, να μελετήσετε, να σχολιάσετε.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Πληροφορίες για την παράσταση:
Συντελεστές
Θεατρική Διασκευή – Σκηνοθεσία: Γιούλη Ζήκου
Σκηνικά- Κοστούμια: Λαμπρινή Καρδαρά
Πρωταγωνιστούν:
Γιούλη Ζήκου: (Μάρθα Φρόυντ)
Πέτρος Αποστολόπουλος: (Σίγκμουντ Φρόυντ)
Γιάννης Ζαραφωνίτης: Σεργκέι- Γιόζεφ Μπρόυερ- Γιατρός- Οιδίποδας
Μύρια Δημητροπούλου: Άννα Φρόυντ- Λου Σαλομέ
Φωνές:
Φαίη Κοκκινοπούλου: Λου Σαλομέ – Ηθοποιός
Ηλιάνα Παναγιωτούνη: Αμαλία Φρόυντ –Μίνα Μπέρνεϋς
Πέτρος Αποστολόπουλος: Πατέρας Μάρθας Φρόυντ – Γυναίκα άρρωστη
Γιάννης Μόρτζος: Αυτοκράτορας
Πρόγραμμα Παραστάσεων
Πέμπτη – Παρασκευή- Σάββατο 21.30, Κυριακή 19.30
Τιμές εισιτηρίων:
Πέμπτη και Κυριακή: 10€
Παρασκευή και Σάββατο: 15€
Διάρκεια: 1 ώρα και 35 λεπτά
«ΞΑΦΝΙΚΑ ΠΕΡΣΙ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ», ένα αριστούργημα στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Μπέτυ Αρβανίτη είναι μεγάλη ηθοποιός. Απόδειξη ο τρόπος που διαχειρίζεται τον εαυτό της και το θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας όλ’ αυτά τα χρόνια. Απλή, αυθεντική, τελειοθήρας, Κυρία με κάππα κεφαλαίο, ξέρει να διαλέγει συνεργάτες αξιοποιώντας τα ταλέντα και τις ικανότητές τους στο έπακρο, χωρίς ν’ ασχημονεί επάνω τους, χωρίς να εφαρμόζει στην πράξη το δίκαιο του ισχυροτέρου…(όπως κάποιοι άλλοι…). Δύναμή της το κοινό που την ακολουθεί σταθερά και την ψηφίζει με τον οβολό του τακτικά. Η εκφραστικότητά της είναι απαράμιλλη. Πολύ πέρα από κινηματογραφικούς κώδικες κι ευκολίες τηλεοπτικές, η θεατρική της παρουσία είναι στέρεα, η μεταλλαγή της από ρόλο σε ρόλο ολοκληρωτική.
Λιτά τα σκηνικά αυτής της παράστασης. Η προβολή στην μεγάλη οθόνη του τέταρτου τοίχου, με τους θεατές καθισμένους σε τρεις πτέρυγες, έδιδε άλλο βάθος και προοπτική στο φρικιαστικό αυτό έργο που παραπέμπει σε αρχετυπικές συγκρούσεις πρωταρχικών ενστίκτων αυτοσυντήρησης-ερωτικού-αυτοκαταστροφής. Αν τηρούσαμε τις αναλογίες, θα λέγαμε πως αυτό το ποιητικό έργο του μεγάλου δραματουργού στέκει σε ίση απόσταση ανάμεσα στην αρχαία τραγωδία και στο αστικό δράμα. Οι δυνάμεις που συμπλέκονται είναι διαχρονικές και παγκόσμιες. Η εκμετάλλευση ανθρώπου από ανθρώπου (ακόμα και μέσα στη στενή οικογένεια), η αδικία, η ανισοκατανομή των φυσικών πόρων, η εξοργισμένη Φύση που απειλεί το κυρίαρχο είδος μας με αφανισμό, η ανάγκη του ανθρώπου να αγαπηθεί και να σμίξει με τους άλλους σε αντίθεση με το κυρίαρχο εγώ που απαιτεί εξουσία κι επιβολή… όλ’ αυτά σε διαρκή ηρακλείτεια ροή. «Οι αυθεντικοί ποιητές αναζητούν τον Θεό», λέει η μητέρα-αράχνη-σαρκοβόρο φυτό στο αριστούργημα αυτό του Τεννεσσή Ουίλλιαμς. Πόσο αλήθεια είναι! Μόνον που ο θεός – όπως και η Φύσις – «κρύπτεσθαι φιλεί» κι αλίμονο σ’ αυτόν που θα περιοριστεί στην επιδερμική εξέταση των φαινομένων με τις πέντε και μόνον πέντε αισθήσεις του. Η «φωτογραφική» άποψις της ζωής και του ανθρωπίνου σώματος (ως εικόνα του Θεού), εξιδανικεύει την αιώνια νεότητα και την ανακηρύσσει σε αυταξία απαράμιλλη. Ο έρωτας γίνεται ναρκισσιστικό σπορ για αργόσχολους ή μανία επιβεβαίωσης για καταθλιπτικούς. Μόνον η συμφιλίωσις με το γήρας, την ασθένεια και την ανημπόρια και τον θάνατο δίνει στον άνθρωπο την περιορισμένη σοφία του έμπειρου όντος που αντιπαρέρχεται τις προκλήσεις του βίου με την μόνη τεχνική που μπορεί να μεταχειρισθεί: την φιλοσοφημένη απάθεια: ούτε υπερβολικοί ενθουσιασμοί ούτε αβυσσαλέες απογοητεύσεις. Αυτή η αρχαιοελληνική στάση ζωής, τόσο διαφορετική με τον μελοδραματισμό του ανθρώπου στον Δυτικό Πολιτισμό, είναι η μόνη εγγύηση για την εξασφάλιση του Δικαίου, της Ισονομίας, της Ισότητας, της Ελευθερίας, και της Αδελφοσύνης όλων των ανθρώπων. Κάθε άλλη υπερβολή συνιστά Ύβριν και τιμωρείται από τη Νέμεσι, τη Δίκη και τη Θέμιδα.
Απόλαυσα την παράσταση «Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι» στο «Θέατρο Οδού Κυκλάδων». Τόσο ανανεωμένο το παλιομοδίτικο αυτό και κάπως υπερβολικό (σχεδόν ρετρό) μελοδραματικό έργο. Η διανομή έξοχη.
Πρόσωπα του έργου και θίασος (με τη σειρά εμφάνισης που ορίζει ο συγγραφέας):
Βάϊολετ Βέναμπλ: Μπέττυ Αρβανίτη
Δρ Τσουκρόβιτς: Αλέξανδρος Βάρθης
Δεσποινίς Φόξχιλ / Αδελφή Φελίσιτι: Άννα Πατητή
Κυρία Χόλι: Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη
Τζορτζ Χόλι: Γιάννης Φλουράκης
Κάθριν Χόλι: Λουκία Μιχαλοπούλου
Τον Σεμπάστιαν Βέναμπλ από την οθόνη υποδύεται ο Νίκος Κουρής.
Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Μαυρίκιος, που φιλοτέχνησε και τη μετάφραση, έδωσε ακόμα μία άρτια παράσταση που φέρει τη σφραγίδα και την υπογραφή του: έντονη θεατρικότητα, χρήση πολυμέσων και βιντεοπροβολών (συνάντηση έβδομης και διονυσιακής τέχνης), ιδιότυπη αποστασιοποίηση, στυλιζάρισμα, ρυθμική συγχορδία φωνών και σωμάτων, χορογραφημένες κινήσεις, δραματικοί (σχεδόν μπαρόκ) φωτισμοί.
Σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης
Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Μουσική: Στάθης Σκουρόπουλος
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Βίντεο: Χρήστος Δήμας
Συνεργάτης στη Σκηνοθεσία: Μανώλης Δούνιας
Βοηθός Σκηνοθέτη: Άννα Πατητή
Μακιγιάζ: Γιάνης Παμούκης.
Hair Design: Daniel Αθανασίου
Για τα ένθετα κινηματογραφικά:
Σκηνοθεσία: Χρήστος Δήμας
Φωτογραφία/Ειδικά εφέ: Άγγελος Παπαδόπουλος
Μοντάζ: Ιωάννα Σπηλιοπούλου
Ο κανιβαλισμός της τελικώς περιγραφομένης σκηνής δίδεται με τέτοιο αισθητικά παραληρηματικό τρόπο που δεν σοκάρει τον θεατή.
Ας μην λησμονούμε και την φρικιαστική ιστορία που υποκρύπτεται κάτω από το άσχετο, αθώο (;) παιδικό τραγουδάκι «Ήτανε ένα μικρό καράβι… να δούμε ποιος θα φαγωθεί». Η πραγματική ιστορία κανιβαλισμού στα χρόνια του Ναπολέοντα καμουφλάρεται κάτω από την παιδική ελαφρότητα…
Εδώ η θεατρική κινηματογραφικότητα σώζει το θυμικό του κοινού από υπερφόρτωση κυκλωμάτων, αφού η υποκειμενική, βιωμένη και μαρτυρημένη πραγματικότητα κινείται μεταξύ εφιάλτη, παραισθήσεων κι εκκεντρικής ψυχοπαθολογίας. Όπως και στην αρχαία τραγωδία, το τερατώδες ξυπνά το θηρίο του κατώτερου εαυτού μέσα μας, το εξαγνίζει, το καθαίρει και το λυτρώνει. «Δι’ ελέου και φόβου περαίνουσα την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν…» (Αριστοτέλης, Περί Ποιητικής).
Κωνσταντίνος Μπούρας
πληροφορίες για την παράσταση από τον επίσημο ιστότοπο του Θεάτρου Οδού Κεφαλληνίας:
Το Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας παρουσιάζει από τις 25 Δεκεμβρίου 2014 το αριστούργημα του Tennessee Williams, ‘Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι’.
Ένας ερευνητής βυθίζεται σε μια σκοτεινή υπόθεση ανθρωποφαγίας στα χρόνια του μεσοπολέμου. Θύμα είναι ένας ομοφυλόφιλος ποιητής , ο Σεμπάστιαν Βέναμπλ, και θύτες κάποιοι έφηβοι εξαθλιωμένοι από κάθε μορφής πείνα.
Ο ποιητής, μετά από 25 καλοκαίρια που γύριζε τον κόσμο έχοντας στο πλάι του τη λαμπερή μητέρα του Βάιολετ, πήρε τη μοιραία απόφαση να την αντικαταστήσει με την εξαδέλφη του Κάθριν, αθώα και ανέτοιμη να υποδυθεί τον ρόλο του «κράχτη», όπως λέει η ίδια. Η Βάιολετ όμως κατηγορεί την Κάθριν ως ιδιοτελή και ανίκανη να προστατέψει τον ευαίσθητο δημιουργό, την κλείνει σε ψυχιατρική κλινική και επιδιώκει να της γίνει λοβοτομή, για να πάψει να αφηγείται το φριχτό τέλος του Σεμπάστιαν διασύροντας τη μνήμη του ανυπεράσπιστου ποιητή.
Η αντιπαράθεση και η κατάθεση ψυχής των δυο γυναικών τις τοποθετούν στην πρώτη γραμμή των μεγάλων ηρωίδων του Tennessee Williams, ο οποίος για μια ακόμα φορά αυτοβιογραφείται, ειδικά ως προς το βιωματικό τραύμα της λοβοτομής: η αγαπημένη του αδελφή Ρόουζ, ύστερα από επιμονή της μητέρας τους, είχε υποβληθεί στην ολέθρια αυτή επέμβαση, που την άφησε για πάντα διανοητικά ανάπηρη.
Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα έργα του διάσημου Αμερικανού συγγραφέα, το οποίο γνώρισε τεράστια επιτυχία και ως κινηματογραφική ταινία (1959). Στην Ελλάδα έχει παρουσιαστεί αρκετές φορές, αναμένεται όμως με ιδιαίτερο ενδιαφέρον η σκηνοθεσία του Δημήτρη Μαυρίκιου, ο οποίος μας έχει ήδη χαρίσει έναν μοναδικό Tennessee Williams με τον «Γυάλινο Κόσμο» του, μια παράσταση που άφησε εποχή. Η συνεργασία του με τη θεατρική εταιρεία “Πράξη” και την Μπέττυ Αρβανίτη, που επί 27 χρόνια παρουσιάζει έργα ρεπερτορίου, σίγουρα θα συζητηθεί στη φετινή θεατρική Αθήνα.
Πρόσωπα του έργου και θίασος (με τη σειρά εμφάνισης που ορίζει ο συγγραφέας):
Βάϊολετ Βέναμπλ: Μπέττυ Αρβανίτη
Δρ Τσουκρόβιτς: Αλέξανδρος Βάρθης
Δεσποινίς Φόξχιλ / Αδελφή Φελίσιτι: Άννα Πατητή
Κυρία Χόλι: Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη
Τζορτζ Χόλι: Γιάννης Φλουράκης
Κάθριν Χόλι: Λουκία Μιχαλοπούλου
Τον Σεμπάστιαν Βέναμπλ από την οθόνη υποδύεται ο Νίκος Κουρής.
Μετάφραση-Σκηνοθεσία: Δημήτρης Μαυρίκιος
Σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης
Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Μουσική: Στάθης Σκουρόπουλος
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Βίντεο: Χρήστος Δήμας
Συνεργάτης στη Σκηνοθεσία: Μανώλης Δούνιας
Βοηθός Σκηνοθέτη: Άννα Πατητή
Μακιγιάζ: Γιάνης Παμούκης.
Hair Design: Daniel Αθανασίου
Για τα ένθετα κινηματογραφικά:
Σκηνοθεσία: Χρήστος Δήμας
Φωτογραφία/Ειδικά εφέ: Άγγελος Παπαδόπουλος
Μοντάζ: Ιωάννα Σπηλιοπούλου
Το έργο παίζεται κάθε Τετάρτη και Κυριακή στις 8μμ. Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 9μμ.
Τιμές εισητηρίων: 19 ευρώ, 16 ευρώ, 13 ευρώ. Φοιτητικό: 13 ευρώ
«ΠΑΡΑΣΙΤΑ» στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ένα δυνατό καλοφτιαγμένο έργο με αγγλοσαξωνικές προδιαγραφές και για ηθοποιούς λάστιχο με έμπειρο σκηνοθέτη γίνεται θέαμα-γροθιά στο στομάχι. Οι «Άθλιοι» του σύγχρονου κόσμου, οι παρίες, τα κλεφτρόνια, οι ναρκομανείς, οι παραβατικοί, οι περιθωριακοί, μετά τον Ζενέ έχουν την τιμητική τους στο θέατρο. Ο αστός βλέπει εκ του ασφαλούς τι σημαίνει «ελευθερία χωρίς όρια και όρους» και φροντίζει δια του αριστοτελικού «ελέους και φόβου» καθαίρεται από τα νοητικά «παράσιτα» κι επιστρέφει ανενόχλητος στην τακτοποιημένη ζωή του.
Η παράσταση στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου» (που μοιάζει πλέον με εργοστάσιο ποιοτικών θεατρικών ευωχιών) σε σκηνοθεσία τού κατά πολλά έμπειρου Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου είναι αριστουργηματική. Το εννοώ. Καθηλώνει το θεατή, του κόβει την ανάσα, τον αναγκάζει να σκεφτεί, πυρπολεί τον συναισθηματικό του κόσμου, ανασύρει αρχετυπικούς φόβους και προκατακλυσμιαίες ενοχές, επιτυγχάνει εν πολλοίς αυτό που το θέατρο επιδιώκει αρχαιόθεν: να διδάξει, να προσαρμόσει, να εντάξει το άτομο στον κοινωνικό ιστό, να οριοθετήσει την ελευθερία του στο επίπεδο σεβασμού της ελευθερίας των άλλων…
Και οι δύο ηθοποιές ήταν υπέροχες. Η μία καλύτερη από την άλλη. Και οι δυο διαφορετικές, όμως τόσο όμοιες. Αλληλοσυμπληρωματικές, υποβαστάζουσες το βάρος μιας μοίρας σχεδόν τραγικής. «Αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα»… Ισορροπία θυμικού και νοητικού. Δύσκολα αλλά επιτευχθείσα. Ολοκλήρωση του ρόλου συνολικώς: ψυχοσωματικώς. Τα ονόματά τους: Κόρα Καρβούνη, Ιωάννα Κολλιοπούλου.
Δείτε το, αφού πάρετε τα υπογλώσσιά σας και τα χάπια για το στομάχι.
Αξίζει.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Πληροφορίες για την παράσταση:
Μετάφραση: Αγγελική Κοκκώνη
Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος
Επιμέλεια κίνησης: Έλενα Αντωνίου
Σχεδιασμός φωτισμών: Σάκης Μπιρμπίλης
Παίζουν οι ηθοποιοί: Κόρα Καρβούνη, Ιωάννα Κολλιοπούλου
“Παράσιτα” της Βίβιεν Φράντσμαν
Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Παίζουν: Κόρα Καρβούνη, Ιωάννα Κολλιοπούλου
H Πινκ αγαπάει τη Ρόλλυ και η Ρόλλυ αγαπάει την Πινκ. Είναι αδελφές, που μοιράζονται το ίδιο τραυματικό παρελθόν και το ίδιο ζοφερό παρόν: κακοποίηση, φτώχεια, φυλακή, ναρκωτικά. Η μία θέλει να ξεφύγει. Η άλλη δεν την αφήνει, την χρειάζεται κοντά της. Αλλά πώς μπορείς να σταθείς στα πόδια σου κουβαλώντας το ασήκωτο βάρος της ύπαρξης ενός δικού σου ανθρώπου;
«Loot», σαν παλιά καλή αυτοσχέδια ελληνική κωμωδία
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το βρεττανικό φλεγματικό χιούμορ βρίσκει την ελληνική-μεσογειακή εκδοχή του απολαύσαμε στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου», που πάντα μας εκπλήσσει με την πανσπερμία των ταλέντων που φιλοξενεί.
Το έργο του Τζο Όρτον “Loot” σε μετάφραση Κώστα Τσιανάκα, και σκηνοθεσία Μάκη Παπαδημητρίου, αποδείχθηκε ανθεκτικό στη μάλλον αυθαίρετη και ψιλοχαβαλεδιάρικη διασκευή του, αφού και το ενδιαφέρον του κοινού διατήρησε αμείωτο και το δαγκωτό γέλιο των αγγλοσαξώνων μετατράπηκε σε επιθεωρησιακή εκτόνωση των ελληνοφρόνων και οι ηθοποιοί ατυοσχεδίασαν όπως οι παλιοί «νούτικοι» συνάδελφοί τους κι ο αθάνατος ελληνικός ασπρόμαυρος κινηματογράφος απέδειξε ότι δημιούργησε σχολή αυτοσχέδιας υποκριτικής που βρίσκει ακόμα επίδοξους κι επιτυχημένους μιμητές.
Εξηγούμαι. Το πρωτότυπο κείμενο βασίζεται στο υπονοούμενο και στη «λανθάνουσα» γλώσσα. Είναι ανατρεπτικό, αναρχικό. «Μαύρη κωμωδία» με τα όλα της. Όμως οι ανέκφραστοι εγγλέζοι θα απορούσαν (με πρώτον τον ίδιον τον συγγραφέα) με τα τρανταχτά γέλια και την απρόσκοπτη εκτόνωση των Ελλήνων – τόσον επί σκηνής όσον κι επί πλατείας… Φαίνεται ότι αυτή είναι μια ακόμα παρενέργεια της Κρίσης. Μάθαμε να εκτονωνόμαστε χωρίς να πολυνοιαζόμαστε για τα όρια (αισθητικά, υφολογικά, κοινωνικά κ.ά.), ως εάν να συμφωνήσαμε όλοι μαζί να γελάσουμε μέχρι θανάτου. «Ένα γέλιο θα σας θάψει», σύμφωνα με το γνωστό αναρχικό σύνθημα.
Κι ως εδώ όλα καλά, αφού δεν έχουμε πια – ως φαίνεται – «ούτε ιερόν ούτε όσιον» κι η σάτιρα καλά κρατεί. Κι ο αυτοσαρκασμός επίσης…
Μήπως όμως θα ήταν σκόπιμο να βάζουμε και μια μικρή λεξούλα «διασκευή-απόδοση-ελεύθερη ερμηνεία-παράφραση» ή ό,τι άλλο θέλουμε δίπλα στον τίτλο του έργου και στο όνομα του συγγραφέα; Βεβαίως, τα διαχρονικά κείμενα αντέχουν σε κάθε είδους αυθαιρεσίες. Κι αυτό ακριβώς καταδεικνύει κι αποδεικνύει τη διαχρονικότητά τους. Υπάρχουν όμως πάντα κάποια ηθικά όρια, όπως: όταν θες να κάνεις χαβαλέ, γράψε δικό σου έργο, μην ασχημονείς πάνω στο έργο του άλλου, και δη του πεθαμένου…
Θα μου πείτε, ο ίδιος ο Όρτον δεν έχει ούτε ιερό ούτε όσιο σε αυτή τη μαύρη κωμωδία που διακωμωδείται η μικροαστική τάξη, οι προκαταλήψεις κι οι προκατασκευασμένες ιδέες της. Όταν το φέρετρο με τη βαλσαμωμένη μάνα κατέχει την κεντρική θέση της σκηνής, αυτό τα λέει όλα. Από αυτή την άποψη είχαν κάθε δίκιο, μεταφραστής, σκηνοθέτης κι ηθοποιοί να ζωντανέψουν το σκονισμένο έργο όπως μπορούσαν καλύτερα.
Ήταν όλοι τους αξιοθαύμαστοι. Δεν θα ξεχωρίσω κανέναν, γιατί παρά τις ευγενείς προσπάθειές τους, ουδείς έκλεψε την παράσταση. Όλοι οι ρόλοι ήταν αβανταδόρικοι κι έδιναν τη δυνατότητα σε όλους τους ηθοποιούς να πλάσουν χαρακτήρες σπαρταριστούς κι αληθοφανείς μέσα στην εκκεντρικότητα της δραματουργικής υπερβολής τους.
Δείτε το, αν θέλετε να ξεχάσετε τις στεναχώριες σας.
Είναι ένα έργο για να γελάσει κάθε πικραμένος.
Πληροφορίες για την παράσταση:
Μετάφραση: Κώστας Τσιανάκας
Σκηνοθεσία: Μάκης Παπαδημητρίου
Σκηνικά – Κοστούμια: Χριστίνα Κάλμπαρη
Μουσική: Σπύρος Γραμμένος
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Παίζουν οι ηθοποιοί:
Γιώργος Μακρής, Κατερίνα Λυπηρίδου, Δημήτρης Πασσάς, Όμηρος Πουλάκης, Γιάννος Περλέγκας
«Κρέας» του Peter Straughan στο Αγγέλων Βήμα
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Το έργο διαδραματίζεται το 1960, σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της Βρετανίας. Δυο αδέρφια, έχουν μια μικρή επιχείρηση (ένα πορνοσινεμά), το οποίο όμως δεν πάει καλά. Κι οι δυο είναι καταχρεωμένοι και ψάχνουν τρόπους να βρουν χρήματα. Επίσης, στην υπηρεσία τους εργάζονται δυο υπάλληλοι, οι οποίοι προσπαθούν κάτι να κάνουν, κάπως να τα φέρουν βόλτα, χωρίς να τα καταφέρνουν. Χριστούγεννα κι η ευκαιρία που δίνεται στους επιχειρηματίες, έρχεται στο πρόσωπο ενός σεσημασμένου κακοποιού, τον οποίον κρατούν όμηρο για λύτρα. Ο ένας από τα δύο αδέρφια απαγωγείς, στο πρόσωπο του ομήρου βρίσκει τον σκοπό της ζωής του, που δεν είναι παρά άλλη μια μπλόφα, όπως η υπόλοιπη ζωή του. Κι αυτό αποδεικνύεται με το τραγικό φινάλε. Η σκηνοθεσία του κ. Βαρδάκη έχει γοργό ρυθμό, εντάσεις, εναλλαγές συναισθημάτων, σασπένς, όπως οφείλει μια μαύρη κωμωδία. Το έργο παίζεται στο θέατρο «Αγγέλων Βήμα» από το Νοέμβριο του 2014, σε μετάφραση: Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου.
Όλοι οι ηθοποιοί δίνουν το καλύτερό τους εαυτό σε μια παράσταση, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον.
Σκηνικά/Κοστούμια: Χρήστος Κωνσταντέλλος
Παίζουν:
Γιάννης Μάνιος
Ακίνδυνος Γκίκας
Δημήτρης Λιακόπουλος
Νικόλας Μπράβος
Κωνσταντίνος Μούτσης
Η πρωτεϊκή χρονοταξιώτισσα Άννα Κοκκίνου σε μία από τις μεταμορφώσεις της: «Εγώ ο Θουκυδίδης ένας Αθηναίος».
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Επιτέλους, το θέατρο, το σύγχρονο ελληνικό θέατρο μπήκε στην μετα-ψηφιακή εποχή του. Πέρα από το μεταμοντέρνο, τον φουτουρισμό, τον σουρεαλισμό και κάθε άλλο –ισμό, η Άννα Κοκκίνου ιδιοφυής, μοναχική κι ανεπανάληπτη, τελειομανής και τελειοθήρας, λάτρης του καλού στην Τέχνη κι απόλυτα σεβαστική προς τον θεατή της, αποκαλύπτει τον Θουκυδίδη κι αποκαλύπτεται κρυμμένη πίσω από την έντονη μάσκα του ρόλου της και θαμμένη μέσα σε μια μετα-τεχνολογική αναπηρική πολυθρόνα-πτητική μηχανή, παραπέμποντας τόσο στην μυθική πτήση του Ίκαρου όσο και στον γνωστό Φυσικό Στήβεν Χώκινγκ, που, ως ομιλούσα κεφαλή, μας ξεναγεί στα μυστήρια του Κόσμου. Η έμμεση κριτική ειρωνεία των social media και της υποβάθμισης του πολυεπίπεδου ανθρώπινου σώματος σε μια μονότονη κίνηση του δείκτη του δεξιού χεριού που πιέζει ακαταπαύστως (ακόμα και την ώρα του ύπνου) το ιντερνετικό «ποντίκι», δίνοντας έτσι μία δήθεν διέξοδο στο υπαρξιακό κενό, σκοτώνοντας την ώρα – αντί να καπνίζει ή να μασουλάει πασατέμπο ως μηρυκαστικό τετράποδο, ή ως βιαίως εκπολιτισθείς άνθρωπος των σπηλαίων…
«Εγώ ο Θουκιδίδης ένας Αθηναίος» είναι ίσως η καλύτερη δουλειά της πρωτεϊκής Άννας Κοκκίνου έως σήμερα. Μας ξεναγεί σε έναν κόσμο τόσο μακρινό και τόσο σύγχρονο, σε μια εποχή που αποδομήθηκε ο ελληνισμός στο παρανάλωμα των εμφυλίων συγκρούσεων. Ό,τι δεν κατάφεραν οι βάρβαροι, το επέτυχαν οι Έλληνες με το μίσος, το φθόνο, την αρχομανία, τον εγωκεντρισμό, τη φιλαυτία, την αναξιοκρατία, την άρνηση υπακοής στους άγραφους κανόνες του Δικαίου, ακόμα και στους νόμους του κράτους και στις καθομολογημένες συνθήκες… Σας θυμίζει κάτι; Πολύ επίκαιρο, δεν νομίζετε; Γιατί αυτή είναι η δουλειά του θεατράνθρωπου: να σχολιάζει την εποχή του αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα και την κυκλικότητα των ιστορικών φαινομένων.
Αισθητικώς άψογη η παράσταση μέχρι την τελευταία της λεπτομέρεια. Εξαίσια, καίρια και λειτουργική η δραματουργική επεξεργασία του αρχαίου πρωτοτύπου (σε μετάφραση Νίκου Σκουτερόπουλου) από την Άννα Κοκκίνου και τον Νίκο Φλέσσα. Διεθνών προδιαγραφών ο σχεδιασμός των φωνών από τον Μηνά Εμμανουήλ και των φτερών του σκηνικού μηχανήματος από τον Δημήτρη Κορρέ. Αριστοτέχνης στον σχεδιασμό των φώτων ο Χρήστος Τζιόγκας. Έργα τέχνης οι φωτογραφίες της ενδιαφέρουσας αυτής παράστασης χάρη στον Σπύρο Σταβέρη. Στη μουσική επιμέλεια θαυματοποιεί ο Δημήτρης Ιατρόπουλος.
Μην το χάσετε! Αυτή η παράσταση θα παίζεται για χρόνια στη φιλόξενη σκηνή του θεάτρου «Σφενδόνη», όπως κι ο αναβιωμένος Βιζυηνός κι η αριστουργηματικά αληθοφανής, η ουσιαστικά υπαρξιακή “Λα Πουπέ” του Χατζηγιαννίδη.
Η ταλαντούχα Άννα Κοκκίνου, η μοναχική, η παρεξηγημένη, η ανεπανάληπτη, κέρδισε τη μάχη με το χρόνο. Δεν την εξόντωσε η μίζερη ελληνική πραγματικότητά μας, όσο κι αν το προσπάθησαν διάφοροι ζηλόφθονες. Η αρνητική ενέργεια γύρισε πάνω τους. Η Άννα Κοκκίνου λάμπει – όχι χωρίς απώλειες – μετουσιώνοντας το φαρμάκι σε οίστρο Διονυσιακό.
Αναμένω κι άλλα θαύματα επί σκηνής από αυτή τη χαρισματική ύπαρξη.
Μετά λόγου γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Ζενεϊκή «Χίλντα» στο Ίδρυμα Κακογιάννη
Ζενεϊκή «Χίλντα» στο Ίδρυμα Κακογιάννη
από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η κυρία από τις «Δούλες» του Ζενέ, σε συνδυασμό με την κινηματογραφική επιτυχία “la Haine” («Το Μίσος») συνηχούν πίσω από τη μάλλον μονότονη και μονοδιάστατη γραφή της Μαρί Ντιάιγ στο θεατρικό της έργο «Χίλντα». Όταν εξαντλείται ένας ρόλος τα πέντε πρώτα λετπά, και διαφοροποιείται ελάχιστα πέντε δευτερόλεπτα πριν το τέλος, η όλη δραματουργική δομή χωλαίνει ανεπανόρθωτα. Ο Ζαν Ζενέ στις «Δούλες» εμφανίζει την Κυρία, και τις αδελφές δούλες που την υπηρετούν και την υποδύονται εναλλάξ σε ένα σαδομαζοχιστικό παιχνίδι μέχρις τελικής εξοντώσεως, όμως συνυφαίνει τόσο δεξιοτεχνικά τις δράσεις και τις αντιδράσεις τους ώστε και το τέλος είναι εκπληκτικό αν και προοικονομείται και οι δραματικές συγκρούσεις είναι ενδιαφέρουσες. Η «Χίλντα» είναι πληκτική ως γραφή. Καλή η ιδέα της αριστερής νεόπλουτης που καταπιέζει με το γάντι την εργατική τάξη. Εξιδανικευμένοι κι απλοποιημένοι, σχηματικοί και μη αληθοφανείς και οι εκπρόσωποι της εργατικής τάξης. Για να παραφράσουμε την γνωστή φράση «έτσι θα μιλούσε η ζωή αν μιλούσε», θα πούμε: «έτσι δεν μιλάει ποτέ η ζωή». Αγαπητή Μαρί Ντιάιγ, έρχεστε τρίτη και καταϊδρωμένη. Τι να σου κάνουν οι έξοχοι ηθοποιοί όταν υπηρετούν ένα βαρετό κείμενο; Ήταν όλοι τους υπέροχοι: Άννα Κουτσαφτίκη, Νικόλας Πιπεράς, Νατάσα Εξηνταβελώνη.
Κατά τα άλλα πάντα βρίσκεις κάτι να σκεφτείς όταν δεν σε ενδιαφέρουν τα επί σκηνής δρώμενα. Κρίμα μόνο που δεν πιάνει το wifi στα υπόγεια του Ιδρύματος Κακογιάννη. Έτσι δεν θα χάναμε την ευκαιρία να σερφάρουμε στα τάμπλετ μας.
Το πολιτικό-καταγγελτικό θέατρο είναι εξ ορισμού αποστασιοποιημένο τόσο από την αληθοφάνεια όσο κι από την ρεαλιστική ταύτιση κοινού-ηρώων. Η σχηματικότητα και η υπερβολή εξυπηρετεί σαφώς το κοινωνούμενο νόημα. Η μεγέθυνση ελαττωμάτων, στάσεων ζωής, απόψεων είναι σαφώς επιβεβλημένη, όταν όμως δεν θίγονται οι αισθητικές αντιλήψεις του θεατή και δεν προσπίπτουν οι καλλιτέχνες στον τοίχο της προσληπτικής ικανότητας του «μέσου θεατριζόμενου». Αν πάλι πρόκειται για «ειδικό» θέαμα που απευθύνεται σε ορισμένη κατηγορία του κοινού, καλόν είναι αυτό να επισημαίνεται στα Δελτία Τύπου.
Εν πάση περιπτώσει, εμπεδώσαμε πλήρως τη σκληρότητα της αποτυχημένης νεόπλουτης αριστερής… ουδέν όμως το καινοφανές. Η Μαρί Ντιάιγ δεν εκόμισεν γλαύκαν εις Αθήνας. Μετά τον Κολτές, το σύγχρονο γαλλικό θέατρο εξακολουθεί να είναι φλύαρο, ρητορικό, υπερ-αναλυτικό, νοησιαρχικό (ρασιοναλιστικό). Όμως δεν πάμε στο θέατρο για να παρακολουθήσουμε πανεπιστημιακή διάλεξη. Ούτε για να δώσουμε την ευκαιρία σε έναν από σκηνής διδάσκαλο να θριαμβεύσει επί του ημιμαθούς όχλου της πλατείας.
Ο καλός δραματουργός αφήνει τον θεατή να συμδημιουργήσει το αποτέλεσμα. Δεν εξηγεί, «σημαίνει»…
Αυτά τα ολίγα θεατρολογικά.
Κωνσταντίνος Μπούρας
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Μετά την επιτυχημένη παρουσίασή της στο Φεστιβάλ Σύγχρονου Θεάτρου 2014 «Το Γαλλικό Θέατρο à la Grecque», η «Χίλντα» της Μαρί Ντιάιγ σε σκηνοθεσία Βασίλη Μαυρογεωργίου επαναλαμβάνεται στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, σ’ένα δεύτερο κύκλο παραστάσεων από τις 15 Ιανουαρίου 2015 έως τις 8 Φεβρουαρίου 2015, κάθε Πέμπτη με Κυριακή στις 21:00.
Γεννημένη το 1967 στη βόρειο-κεντρική Γαλλία η Μαρί Ντιάιγ από μητέρα Γαλλίδα και πατέρα Σενεγαλέζο ξεκίνησε να γράφει από τα 12-13 της χρόνια και σπούδασε στη Σορβόννη. Έχει αποσπάσει τα βραβεία Femina (2001) και Goncourt (2009) για μυθιστορήματά της και έργα της παίζονται σταθερά στο θέατρο από το 2000.
Στο έργο της «Χίλντα» πρωταγωνιστούν μία νεαρή υπηρέτρια η Χίλντα και η κυρία της. Η συγγραφέας διεισδύει στα άδυτα του αιώνιου ζεύγους κύριος – υπηρέτης, ανώτερος – κατώτερος, ισχυρός – ανίσχυρος. Ένα δοκίμιο για την αλλοτρίωση της προσωπικότητας και την ουτοπία της συνύπαρξης. Η κυρία επιθυμεί να δώσει σάρκα και οστά στις συγκεχυμένες και ουτοπικές της ιδέες περί ελευθερίας, δημοκρατίας και ισότητας ενώ η Χίλντα θέλει απλώς, να παραμείνει μία απλή υπηρέτρια. Η ιστορία μιας καταστροφής!
*Η παράσταση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Σύγχρονου Θεάτρου 2014 «Το Γαλλικό Θέατρο à la Grecque» στις 31 Μαΐου, και από 1 μέχρι 3 Ιουνίου 2014 στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.
Συντελεστές
Μετάφραση: Ανδρέας Στάικος
Σκηνοθεσία: Βασίλης Μαυρογεωργίου
Σκηνικά κουστούμια: Κωσταντίνος Ζαμάνης
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Φωτογραφίες: Ορφέας Εμιρζάς, Θωμάς Αρσένης
Video: plays2place productions
Ερμηνεύουν: Άννα Κουτσαφτίκη, Νικόλας Πιπεράς, Νατάσα Εξηνταβελώνη
Εισιτήρια
Γενική είσοδος: 12€,
Μειωμένο (φοιτητικό): 8 €
Ατέλειες: 4 €
Πληροφορίες εκδήλωσης
Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
Πειραιώς 206, (ύψος Χαμοστέρνας), Ταύρος , +302103418550 , http://www.mcf.gr/
Είσοδος 4 – 12 ευρώ
Το μαχαίρι της Μηδείας του Νίκου Σαλτερή
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Στο τελευταίο του μυθιστόρημα (447 σελίδων, από την Εμπειρία Εκδοτική,) ο Νίκος Σαλτερής, πιο ώριμος και λεπτολόγος καταδύεται στην προσωπικότητα του αρχιτέκτονα Αλέξανδρου, γνωστού επιστήμονα και επιχειρηματία, αφού εργάζεται στην εταιρεία, που έχει ιδρύσει ο αδερφός του, Άλκης. Η δράση του βιβλίου εξελίσσεται σε μια συνοικία του Πειραιά αλλά και σε κάποιο κυκλαδίτικο νησί, όπου συνήθως μαζεύεται η οικογένεια, τα καλοκαίρια. Επίσης, τα ταξίδια στην Μασσαλία και στο Γκέρλιτζ, έχουν ενδιαφέρον αφού μας σχολιάζουν κομμάτια της ιστορίας μας, εντελώς άγνωστα.
Ένα βράδυ, κατά την παράσταση αρχαίου δράματος, η σύζυγός του Σοφία τον εγκαταλείπει. Στο διάστημα της θλίψης και των ερωτηματικών, η φίλη της, η Μελίνα του ρίχνεται απροκάλυπτα. Και σα να μην έφτανε αυτό, ο δίδυμος αδερφός του βρίσκεται δολοφονημένος, αφήνοντας την Σκανδιναβή γυναίκα του και τον αυτιστικό γιο του στην μοίρα τους, φροντίζοντας ωστόσο να τους αφήσει την εταιρεία του. Οι ιστορίες διαδέχονται η μία την άλλη συμπληρώνοντας ή αφαιρώντας κομμάτια του πάζλ. Τι ιστορία κρύβεται στο πρόσωπο του παππού του, που άφησε ένα ημερολόγιο πίσω του; Πόση σημαντική είναι αυτή η ιστορία για τον ίδιο αλλά και μερικά πρόσωπα του περιβάλλοντός του; Ο ήρωας βυθισμένος στην παθητικότητά του αφήνει τα γεγονότα να συμβαίνουν, αφού δίνει την δυνατότητα στους «άλλους» να ρυθμίζουν την ζωή του. Όπως ακριβώς η Μήδεια, που με το μαχαίρι της σκότωσε τα παιδιά της, την ίδια της την σάρκα, έτσι κι ο Αλέξανδρος καταφέρνει να θυσιάσει μέρος του εαυτού του. Όσο για το μαχαίρι της Μήδειας, είναι η επιφυλλίδα μιας στήλης, σε εφημερίδα καθημερινής κατανάλωσης, στην οποία περιγράφονται ιστορίες σαν παραμύθια, για ενήλικες και παιδιά.
Οι περιγραφές ρέουν, αν και θα μπορούσαν να είναι συντομότερες, αποφεύγοντας τις αδιάφορες λεπτομέρειες. Τα πρόσωπα του έργου στρέφονται ρυθμικά γύρω από τον ήρωα, καταγράφοντας και σημειώνοντας κάθε τι, που κάνει την ζωή του ελκυστική. Και στο τέλος, σε μια βεράντα μ’ ένα ποτήρι κρασί, όπως συνηθίζει ο Αλέξανδρος κάνει τις αποτιμήσεις του. Πρόκειται για ένα σύγχρονο μυθιστόρημα, με ρυθμό, συνέπεια, εντάσεις κι εξαιρετική αφήγηση.
















