«ΞΑΦΝΙΚΑ ΠΕΡΣΙ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ», ένα αριστούργημα στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Μπέτυ Αρβανίτη είναι μεγάλη ηθοποιός. Απόδειξη ο τρόπος που διαχειρίζεται τον εαυτό της και το θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας όλ’ αυτά τα χρόνια. Απλή, αυθεντική, τελειοθήρας, Κυρία με κάππα κεφαλαίο, ξέρει να διαλέγει συνεργάτες αξιοποιώντας τα ταλέντα και τις ικανότητές τους στο έπακρο, χωρίς ν’ ασχημονεί επάνω τους, χωρίς να εφαρμόζει στην πράξη το δίκαιο του ισχυροτέρου…(όπως κάποιοι άλλοι…). Δύναμή της το κοινό που την ακολουθεί σταθερά και την ψηφίζει με τον οβολό του τακτικά. Η εκφραστικότητά της είναι απαράμιλλη. Πολύ πέρα από κινηματογραφικούς κώδικες κι ευκολίες τηλεοπτικές, η θεατρική της παρουσία είναι στέρεα, η μεταλλαγή της από ρόλο σε ρόλο ολοκληρωτική.
Λιτά τα σκηνικά αυτής της παράστασης. Η προβολή στην μεγάλη οθόνη του τέταρτου τοίχου, με τους θεατές καθισμένους σε τρεις πτέρυγες, έδιδε άλλο βάθος και προοπτική στο φρικιαστικό αυτό έργο που παραπέμπει σε αρχετυπικές συγκρούσεις πρωταρχικών ενστίκτων αυτοσυντήρησης-ερωτικού-αυτοκαταστροφής. Αν τηρούσαμε τις αναλογίες, θα λέγαμε πως αυτό το ποιητικό έργο του μεγάλου δραματουργού στέκει σε ίση απόσταση ανάμεσα στην αρχαία τραγωδία και στο αστικό δράμα. Οι δυνάμεις που συμπλέκονται είναι διαχρονικές και παγκόσμιες. Η εκμετάλλευση ανθρώπου από ανθρώπου (ακόμα και μέσα στη στενή οικογένεια), η αδικία, η ανισοκατανομή των φυσικών πόρων, η εξοργισμένη Φύση που απειλεί το κυρίαρχο είδος μας με αφανισμό, η ανάγκη του ανθρώπου να αγαπηθεί και να σμίξει με τους άλλους σε αντίθεση με το κυρίαρχο εγώ που απαιτεί εξουσία κι επιβολή… όλ’ αυτά σε διαρκή ηρακλείτεια ροή. «Οι αυθεντικοί ποιητές αναζητούν τον Θεό», λέει η μητέρα-αράχνη-σαρκοβόρο φυτό στο αριστούργημα αυτό του Τεννεσσή Ουίλλιαμς. Πόσο αλήθεια είναι! Μόνον που ο θεός – όπως και η Φύσις – «κρύπτεσθαι φιλεί» κι αλίμονο σ’ αυτόν που θα περιοριστεί στην επιδερμική εξέταση των φαινομένων με τις πέντε και μόνον πέντε αισθήσεις του. Η «φωτογραφική» άποψις της ζωής και του ανθρωπίνου σώματος (ως εικόνα του Θεού), εξιδανικεύει την αιώνια νεότητα και την ανακηρύσσει σε αυταξία απαράμιλλη. Ο έρωτας γίνεται ναρκισσιστικό σπορ για αργόσχολους ή μανία επιβεβαίωσης για καταθλιπτικούς. Μόνον η συμφιλίωσις με το γήρας, την ασθένεια και την ανημπόρια και τον θάνατο δίνει στον άνθρωπο την περιορισμένη σοφία του έμπειρου όντος που αντιπαρέρχεται τις προκλήσεις του βίου με την μόνη τεχνική που μπορεί να μεταχειρισθεί: την φιλοσοφημένη απάθεια: ούτε υπερβολικοί ενθουσιασμοί ούτε αβυσσαλέες απογοητεύσεις. Αυτή η αρχαιοελληνική στάση ζωής, τόσο διαφορετική με τον μελοδραματισμό του ανθρώπου στον Δυτικό Πολιτισμό, είναι η μόνη εγγύηση για την εξασφάλιση του Δικαίου, της Ισονομίας, της Ισότητας, της Ελευθερίας, και της Αδελφοσύνης όλων των ανθρώπων. Κάθε άλλη υπερβολή συνιστά Ύβριν και τιμωρείται από τη Νέμεσι, τη Δίκη και τη Θέμιδα.
Απόλαυσα την παράσταση «Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι» στο «Θέατρο Οδού Κυκλάδων». Τόσο ανανεωμένο το παλιομοδίτικο αυτό και κάπως υπερβολικό (σχεδόν ρετρό) μελοδραματικό έργο. Η διανομή έξοχη.
Πρόσωπα του έργου και θίασος (με τη σειρά εμφάνισης που ορίζει ο συγγραφέας):
Βάϊολετ Βέναμπλ: Μπέττυ Αρβανίτη
Δρ Τσουκρόβιτς: Αλέξανδρος Βάρθης
Δεσποινίς Φόξχιλ / Αδελφή Φελίσιτι: Άννα Πατητή
Κυρία Χόλι: Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη
Τζορτζ Χόλι: Γιάννης Φλουράκης
Κάθριν Χόλι: Λουκία Μιχαλοπούλου
Τον Σεμπάστιαν Βέναμπλ από την οθόνη υποδύεται ο Νίκος Κουρής.
Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Μαυρίκιος, που φιλοτέχνησε και τη μετάφραση, έδωσε ακόμα μία άρτια παράσταση που φέρει τη σφραγίδα και την υπογραφή του: έντονη θεατρικότητα, χρήση πολυμέσων και βιντεοπροβολών (συνάντηση έβδομης και διονυσιακής τέχνης), ιδιότυπη αποστασιοποίηση, στυλιζάρισμα, ρυθμική συγχορδία φωνών και σωμάτων, χορογραφημένες κινήσεις, δραματικοί (σχεδόν μπαρόκ) φωτισμοί.
Σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης
Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Μουσική: Στάθης Σκουρόπουλος
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Βίντεο: Χρήστος Δήμας
Συνεργάτης στη Σκηνοθεσία: Μανώλης Δούνιας
Βοηθός Σκηνοθέτη: Άννα Πατητή
Μακιγιάζ: Γιάνης Παμούκης.
Hair Design: Daniel Αθανασίου
Για τα ένθετα κινηματογραφικά:
Σκηνοθεσία: Χρήστος Δήμας
Φωτογραφία/Ειδικά εφέ: Άγγελος Παπαδόπουλος
Μοντάζ: Ιωάννα Σπηλιοπούλου
Ο κανιβαλισμός της τελικώς περιγραφομένης σκηνής δίδεται με τέτοιο αισθητικά παραληρηματικό τρόπο που δεν σοκάρει τον θεατή.
Ας μην λησμονούμε και την φρικιαστική ιστορία που υποκρύπτεται κάτω από το άσχετο, αθώο (;) παιδικό τραγουδάκι «Ήτανε ένα μικρό καράβι… να δούμε ποιος θα φαγωθεί». Η πραγματική ιστορία κανιβαλισμού στα χρόνια του Ναπολέοντα καμουφλάρεται κάτω από την παιδική ελαφρότητα…
Εδώ η θεατρική κινηματογραφικότητα σώζει το θυμικό του κοινού από υπερφόρτωση κυκλωμάτων, αφού η υποκειμενική, βιωμένη και μαρτυρημένη πραγματικότητα κινείται μεταξύ εφιάλτη, παραισθήσεων κι εκκεντρικής ψυχοπαθολογίας. Όπως και στην αρχαία τραγωδία, το τερατώδες ξυπνά το θηρίο του κατώτερου εαυτού μέσα μας, το εξαγνίζει, το καθαίρει και το λυτρώνει. «Δι’ ελέου και φόβου περαίνουσα την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν…» (Αριστοτέλης, Περί Ποιητικής).
Κωνσταντίνος Μπούρας
πληροφορίες για την παράσταση από τον επίσημο ιστότοπο του Θεάτρου Οδού Κεφαλληνίας:
Το Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας παρουσιάζει από τις 25 Δεκεμβρίου 2014 το αριστούργημα του Tennessee Williams, ‘Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι’.
Ένας ερευνητής βυθίζεται σε μια σκοτεινή υπόθεση ανθρωποφαγίας στα χρόνια του μεσοπολέμου. Θύμα είναι ένας ομοφυλόφιλος ποιητής , ο Σεμπάστιαν Βέναμπλ, και θύτες κάποιοι έφηβοι εξαθλιωμένοι από κάθε μορφής πείνα.
Ο ποιητής, μετά από 25 καλοκαίρια που γύριζε τον κόσμο έχοντας στο πλάι του τη λαμπερή μητέρα του Βάιολετ, πήρε τη μοιραία απόφαση να την αντικαταστήσει με την εξαδέλφη του Κάθριν, αθώα και ανέτοιμη να υποδυθεί τον ρόλο του «κράχτη», όπως λέει η ίδια. Η Βάιολετ όμως κατηγορεί την Κάθριν ως ιδιοτελή και ανίκανη να προστατέψει τον ευαίσθητο δημιουργό, την κλείνει σε ψυχιατρική κλινική και επιδιώκει να της γίνει λοβοτομή, για να πάψει να αφηγείται το φριχτό τέλος του Σεμπάστιαν διασύροντας τη μνήμη του ανυπεράσπιστου ποιητή.
Η αντιπαράθεση και η κατάθεση ψυχής των δυο γυναικών τις τοποθετούν στην πρώτη γραμμή των μεγάλων ηρωίδων του Tennessee Williams, ο οποίος για μια ακόμα φορά αυτοβιογραφείται, ειδικά ως προς το βιωματικό τραύμα της λοβοτομής: η αγαπημένη του αδελφή Ρόουζ, ύστερα από επιμονή της μητέρας τους, είχε υποβληθεί στην ολέθρια αυτή επέμβαση, που την άφησε για πάντα διανοητικά ανάπηρη.
Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα έργα του διάσημου Αμερικανού συγγραφέα, το οποίο γνώρισε τεράστια επιτυχία και ως κινηματογραφική ταινία (1959). Στην Ελλάδα έχει παρουσιαστεί αρκετές φορές, αναμένεται όμως με ιδιαίτερο ενδιαφέρον η σκηνοθεσία του Δημήτρη Μαυρίκιου, ο οποίος μας έχει ήδη χαρίσει έναν μοναδικό Tennessee Williams με τον «Γυάλινο Κόσμο» του, μια παράσταση που άφησε εποχή. Η συνεργασία του με τη θεατρική εταιρεία “Πράξη” και την Μπέττυ Αρβανίτη, που επί 27 χρόνια παρουσιάζει έργα ρεπερτορίου, σίγουρα θα συζητηθεί στη φετινή θεατρική Αθήνα.
Πρόσωπα του έργου και θίασος (με τη σειρά εμφάνισης που ορίζει ο συγγραφέας):
Βάϊολετ Βέναμπλ: Μπέττυ Αρβανίτη
Δρ Τσουκρόβιτς: Αλέξανδρος Βάρθης
Δεσποινίς Φόξχιλ / Αδελφή Φελίσιτι: Άννα Πατητή
Κυρία Χόλι: Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη
Τζορτζ Χόλι: Γιάννης Φλουράκης
Κάθριν Χόλι: Λουκία Μιχαλοπούλου
Τον Σεμπάστιαν Βέναμπλ από την οθόνη υποδύεται ο Νίκος Κουρής.
Μετάφραση-Σκηνοθεσία: Δημήτρης Μαυρίκιος
Σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης
Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Μουσική: Στάθης Σκουρόπουλος
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Βίντεο: Χρήστος Δήμας
Συνεργάτης στη Σκηνοθεσία: Μανώλης Δούνιας
Βοηθός Σκηνοθέτη: Άννα Πατητή
Μακιγιάζ: Γιάνης Παμούκης.
Hair Design: Daniel Αθανασίου
Για τα ένθετα κινηματογραφικά:
Σκηνοθεσία: Χρήστος Δήμας
Φωτογραφία/Ειδικά εφέ: Άγγελος Παπαδόπουλος
Μοντάζ: Ιωάννα Σπηλιοπούλου
Το έργο παίζεται κάθε Τετάρτη και Κυριακή στις 8μμ. Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 9μμ.
Τιμές εισητηρίων: 19 ευρώ, 16 ευρώ, 13 ευρώ. Φοιτητικό: 13 ευρώ
«ΠΑΡΑΣΙΤΑ» στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ένα δυνατό καλοφτιαγμένο έργο με αγγλοσαξωνικές προδιαγραφές και για ηθοποιούς λάστιχο με έμπειρο σκηνοθέτη γίνεται θέαμα-γροθιά στο στομάχι. Οι «Άθλιοι» του σύγχρονου κόσμου, οι παρίες, τα κλεφτρόνια, οι ναρκομανείς, οι παραβατικοί, οι περιθωριακοί, μετά τον Ζενέ έχουν την τιμητική τους στο θέατρο. Ο αστός βλέπει εκ του ασφαλούς τι σημαίνει «ελευθερία χωρίς όρια και όρους» και φροντίζει δια του αριστοτελικού «ελέους και φόβου» καθαίρεται από τα νοητικά «παράσιτα» κι επιστρέφει ανενόχλητος στην τακτοποιημένη ζωή του.
Η παράσταση στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου» (που μοιάζει πλέον με εργοστάσιο ποιοτικών θεατρικών ευωχιών) σε σκηνοθεσία τού κατά πολλά έμπειρου Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου είναι αριστουργηματική. Το εννοώ. Καθηλώνει το θεατή, του κόβει την ανάσα, τον αναγκάζει να σκεφτεί, πυρπολεί τον συναισθηματικό του κόσμου, ανασύρει αρχετυπικούς φόβους και προκατακλυσμιαίες ενοχές, επιτυγχάνει εν πολλοίς αυτό που το θέατρο επιδιώκει αρχαιόθεν: να διδάξει, να προσαρμόσει, να εντάξει το άτομο στον κοινωνικό ιστό, να οριοθετήσει την ελευθερία του στο επίπεδο σεβασμού της ελευθερίας των άλλων…
Και οι δύο ηθοποιές ήταν υπέροχες. Η μία καλύτερη από την άλλη. Και οι δυο διαφορετικές, όμως τόσο όμοιες. Αλληλοσυμπληρωματικές, υποβαστάζουσες το βάρος μιας μοίρας σχεδόν τραγικής. «Αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα»… Ισορροπία θυμικού και νοητικού. Δύσκολα αλλά επιτευχθείσα. Ολοκλήρωση του ρόλου συνολικώς: ψυχοσωματικώς. Τα ονόματά τους: Κόρα Καρβούνη, Ιωάννα Κολλιοπούλου.
Δείτε το, αφού πάρετε τα υπογλώσσιά σας και τα χάπια για το στομάχι.
Αξίζει.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Πληροφορίες για την παράσταση:
Μετάφραση: Αγγελική Κοκκώνη
Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος
Επιμέλεια κίνησης: Έλενα Αντωνίου
Σχεδιασμός φωτισμών: Σάκης Μπιρμπίλης
Παίζουν οι ηθοποιοί: Κόρα Καρβούνη, Ιωάννα Κολλιοπούλου
“Παράσιτα” της Βίβιεν Φράντσμαν
Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Παίζουν: Κόρα Καρβούνη, Ιωάννα Κολλιοπούλου
H Πινκ αγαπάει τη Ρόλλυ και η Ρόλλυ αγαπάει την Πινκ. Είναι αδελφές, που μοιράζονται το ίδιο τραυματικό παρελθόν και το ίδιο ζοφερό παρόν: κακοποίηση, φτώχεια, φυλακή, ναρκωτικά. Η μία θέλει να ξεφύγει. Η άλλη δεν την αφήνει, την χρειάζεται κοντά της. Αλλά πώς μπορείς να σταθείς στα πόδια σου κουβαλώντας το ασήκωτο βάρος της ύπαρξης ενός δικού σου ανθρώπου;
«Loot», σαν παλιά καλή αυτοσχέδια ελληνική κωμωδία
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το βρεττανικό φλεγματικό χιούμορ βρίσκει την ελληνική-μεσογειακή εκδοχή του απολαύσαμε στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου», που πάντα μας εκπλήσσει με την πανσπερμία των ταλέντων που φιλοξενεί.
Το έργο του Τζο Όρτον “Loot” σε μετάφραση Κώστα Τσιανάκα, και σκηνοθεσία Μάκη Παπαδημητρίου, αποδείχθηκε ανθεκτικό στη μάλλον αυθαίρετη και ψιλοχαβαλεδιάρικη διασκευή του, αφού και το ενδιαφέρον του κοινού διατήρησε αμείωτο και το δαγκωτό γέλιο των αγγλοσαξώνων μετατράπηκε σε επιθεωρησιακή εκτόνωση των ελληνοφρόνων και οι ηθοποιοί ατυοσχεδίασαν όπως οι παλιοί «νούτικοι» συνάδελφοί τους κι ο αθάνατος ελληνικός ασπρόμαυρος κινηματογράφος απέδειξε ότι δημιούργησε σχολή αυτοσχέδιας υποκριτικής που βρίσκει ακόμα επίδοξους κι επιτυχημένους μιμητές.
Εξηγούμαι. Το πρωτότυπο κείμενο βασίζεται στο υπονοούμενο και στη «λανθάνουσα» γλώσσα. Είναι ανατρεπτικό, αναρχικό. «Μαύρη κωμωδία» με τα όλα της. Όμως οι ανέκφραστοι εγγλέζοι θα απορούσαν (με πρώτον τον ίδιον τον συγγραφέα) με τα τρανταχτά γέλια και την απρόσκοπτη εκτόνωση των Ελλήνων – τόσον επί σκηνής όσον κι επί πλατείας… Φαίνεται ότι αυτή είναι μια ακόμα παρενέργεια της Κρίσης. Μάθαμε να εκτονωνόμαστε χωρίς να πολυνοιαζόμαστε για τα όρια (αισθητικά, υφολογικά, κοινωνικά κ.ά.), ως εάν να συμφωνήσαμε όλοι μαζί να γελάσουμε μέχρι θανάτου. «Ένα γέλιο θα σας θάψει», σύμφωνα με το γνωστό αναρχικό σύνθημα.
Κι ως εδώ όλα καλά, αφού δεν έχουμε πια – ως φαίνεται – «ούτε ιερόν ούτε όσιον» κι η σάτιρα καλά κρατεί. Κι ο αυτοσαρκασμός επίσης…
Μήπως όμως θα ήταν σκόπιμο να βάζουμε και μια μικρή λεξούλα «διασκευή-απόδοση-ελεύθερη ερμηνεία-παράφραση» ή ό,τι άλλο θέλουμε δίπλα στον τίτλο του έργου και στο όνομα του συγγραφέα; Βεβαίως, τα διαχρονικά κείμενα αντέχουν σε κάθε είδους αυθαιρεσίες. Κι αυτό ακριβώς καταδεικνύει κι αποδεικνύει τη διαχρονικότητά τους. Υπάρχουν όμως πάντα κάποια ηθικά όρια, όπως: όταν θες να κάνεις χαβαλέ, γράψε δικό σου έργο, μην ασχημονείς πάνω στο έργο του άλλου, και δη του πεθαμένου…
Θα μου πείτε, ο ίδιος ο Όρτον δεν έχει ούτε ιερό ούτε όσιο σε αυτή τη μαύρη κωμωδία που διακωμωδείται η μικροαστική τάξη, οι προκαταλήψεις κι οι προκατασκευασμένες ιδέες της. Όταν το φέρετρο με τη βαλσαμωμένη μάνα κατέχει την κεντρική θέση της σκηνής, αυτό τα λέει όλα. Από αυτή την άποψη είχαν κάθε δίκιο, μεταφραστής, σκηνοθέτης κι ηθοποιοί να ζωντανέψουν το σκονισμένο έργο όπως μπορούσαν καλύτερα.
Ήταν όλοι τους αξιοθαύμαστοι. Δεν θα ξεχωρίσω κανέναν, γιατί παρά τις ευγενείς προσπάθειές τους, ουδείς έκλεψε την παράσταση. Όλοι οι ρόλοι ήταν αβανταδόρικοι κι έδιναν τη δυνατότητα σε όλους τους ηθοποιούς να πλάσουν χαρακτήρες σπαρταριστούς κι αληθοφανείς μέσα στην εκκεντρικότητα της δραματουργικής υπερβολής τους.
Δείτε το, αν θέλετε να ξεχάσετε τις στεναχώριες σας.
Είναι ένα έργο για να γελάσει κάθε πικραμένος.
Πληροφορίες για την παράσταση:
Μετάφραση: Κώστας Τσιανάκας
Σκηνοθεσία: Μάκης Παπαδημητρίου
Σκηνικά – Κοστούμια: Χριστίνα Κάλμπαρη
Μουσική: Σπύρος Γραμμένος
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Παίζουν οι ηθοποιοί:
Γιώργος Μακρής, Κατερίνα Λυπηρίδου, Δημήτρης Πασσάς, Όμηρος Πουλάκης, Γιάννος Περλέγκας
«Κρέας» του Peter Straughan στο Αγγέλων Βήμα
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Το έργο διαδραματίζεται το 1960, σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της Βρετανίας. Δυο αδέρφια, έχουν μια μικρή επιχείρηση (ένα πορνοσινεμά), το οποίο όμως δεν πάει καλά. Κι οι δυο είναι καταχρεωμένοι και ψάχνουν τρόπους να βρουν χρήματα. Επίσης, στην υπηρεσία τους εργάζονται δυο υπάλληλοι, οι οποίοι προσπαθούν κάτι να κάνουν, κάπως να τα φέρουν βόλτα, χωρίς να τα καταφέρνουν. Χριστούγεννα κι η ευκαιρία που δίνεται στους επιχειρηματίες, έρχεται στο πρόσωπο ενός σεσημασμένου κακοποιού, τον οποίον κρατούν όμηρο για λύτρα. Ο ένας από τα δύο αδέρφια απαγωγείς, στο πρόσωπο του ομήρου βρίσκει τον σκοπό της ζωής του, που δεν είναι παρά άλλη μια μπλόφα, όπως η υπόλοιπη ζωή του. Κι αυτό αποδεικνύεται με το τραγικό φινάλε. Η σκηνοθεσία του κ. Βαρδάκη έχει γοργό ρυθμό, εντάσεις, εναλλαγές συναισθημάτων, σασπένς, όπως οφείλει μια μαύρη κωμωδία. Το έργο παίζεται στο θέατρο «Αγγέλων Βήμα» από το Νοέμβριο του 2014, σε μετάφραση: Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου.
Όλοι οι ηθοποιοί δίνουν το καλύτερό τους εαυτό σε μια παράσταση, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον.
Σκηνικά/Κοστούμια: Χρήστος Κωνσταντέλλος
Παίζουν:
Γιάννης Μάνιος
Ακίνδυνος Γκίκας
Δημήτρης Λιακόπουλος
Νικόλας Μπράβος
Κωνσταντίνος Μούτσης
Η πρωτεϊκή χρονοταξιώτισσα Άννα Κοκκίνου σε μία από τις μεταμορφώσεις της: «Εγώ ο Θουκυδίδης ένας Αθηναίος».
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Επιτέλους, το θέατρο, το σύγχρονο ελληνικό θέατρο μπήκε στην μετα-ψηφιακή εποχή του. Πέρα από το μεταμοντέρνο, τον φουτουρισμό, τον σουρεαλισμό και κάθε άλλο –ισμό, η Άννα Κοκκίνου ιδιοφυής, μοναχική κι ανεπανάληπτη, τελειομανής και τελειοθήρας, λάτρης του καλού στην Τέχνη κι απόλυτα σεβαστική προς τον θεατή της, αποκαλύπτει τον Θουκυδίδη κι αποκαλύπτεται κρυμμένη πίσω από την έντονη μάσκα του ρόλου της και θαμμένη μέσα σε μια μετα-τεχνολογική αναπηρική πολυθρόνα-πτητική μηχανή, παραπέμποντας τόσο στην μυθική πτήση του Ίκαρου όσο και στον γνωστό Φυσικό Στήβεν Χώκινγκ, που, ως ομιλούσα κεφαλή, μας ξεναγεί στα μυστήρια του Κόσμου. Η έμμεση κριτική ειρωνεία των social media και της υποβάθμισης του πολυεπίπεδου ανθρώπινου σώματος σε μια μονότονη κίνηση του δείκτη του δεξιού χεριού που πιέζει ακαταπαύστως (ακόμα και την ώρα του ύπνου) το ιντερνετικό «ποντίκι», δίνοντας έτσι μία δήθεν διέξοδο στο υπαρξιακό κενό, σκοτώνοντας την ώρα – αντί να καπνίζει ή να μασουλάει πασατέμπο ως μηρυκαστικό τετράποδο, ή ως βιαίως εκπολιτισθείς άνθρωπος των σπηλαίων…
«Εγώ ο Θουκιδίδης ένας Αθηναίος» είναι ίσως η καλύτερη δουλειά της πρωτεϊκής Άννας Κοκκίνου έως σήμερα. Μας ξεναγεί σε έναν κόσμο τόσο μακρινό και τόσο σύγχρονο, σε μια εποχή που αποδομήθηκε ο ελληνισμός στο παρανάλωμα των εμφυλίων συγκρούσεων. Ό,τι δεν κατάφεραν οι βάρβαροι, το επέτυχαν οι Έλληνες με το μίσος, το φθόνο, την αρχομανία, τον εγωκεντρισμό, τη φιλαυτία, την αναξιοκρατία, την άρνηση υπακοής στους άγραφους κανόνες του Δικαίου, ακόμα και στους νόμους του κράτους και στις καθομολογημένες συνθήκες… Σας θυμίζει κάτι; Πολύ επίκαιρο, δεν νομίζετε; Γιατί αυτή είναι η δουλειά του θεατράνθρωπου: να σχολιάζει την εποχή του αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα και την κυκλικότητα των ιστορικών φαινομένων.
Αισθητικώς άψογη η παράσταση μέχρι την τελευταία της λεπτομέρεια. Εξαίσια, καίρια και λειτουργική η δραματουργική επεξεργασία του αρχαίου πρωτοτύπου (σε μετάφραση Νίκου Σκουτερόπουλου) από την Άννα Κοκκίνου και τον Νίκο Φλέσσα. Διεθνών προδιαγραφών ο σχεδιασμός των φωνών από τον Μηνά Εμμανουήλ και των φτερών του σκηνικού μηχανήματος από τον Δημήτρη Κορρέ. Αριστοτέχνης στον σχεδιασμό των φώτων ο Χρήστος Τζιόγκας. Έργα τέχνης οι φωτογραφίες της ενδιαφέρουσας αυτής παράστασης χάρη στον Σπύρο Σταβέρη. Στη μουσική επιμέλεια θαυματοποιεί ο Δημήτρης Ιατρόπουλος.
Μην το χάσετε! Αυτή η παράσταση θα παίζεται για χρόνια στη φιλόξενη σκηνή του θεάτρου «Σφενδόνη», όπως κι ο αναβιωμένος Βιζυηνός κι η αριστουργηματικά αληθοφανής, η ουσιαστικά υπαρξιακή “Λα Πουπέ” του Χατζηγιαννίδη.
Η ταλαντούχα Άννα Κοκκίνου, η μοναχική, η παρεξηγημένη, η ανεπανάληπτη, κέρδισε τη μάχη με το χρόνο. Δεν την εξόντωσε η μίζερη ελληνική πραγματικότητά μας, όσο κι αν το προσπάθησαν διάφοροι ζηλόφθονες. Η αρνητική ενέργεια γύρισε πάνω τους. Η Άννα Κοκκίνου λάμπει – όχι χωρίς απώλειες – μετουσιώνοντας το φαρμάκι σε οίστρο Διονυσιακό.
Αναμένω κι άλλα θαύματα επί σκηνής από αυτή τη χαρισματική ύπαρξη.
Μετά λόγου γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Ζενεϊκή «Χίλντα» στο Ίδρυμα Κακογιάννη
Ζενεϊκή «Χίλντα» στο Ίδρυμα Κακογιάννη
από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η κυρία από τις «Δούλες» του Ζενέ, σε συνδυασμό με την κινηματογραφική επιτυχία “la Haine” («Το Μίσος») συνηχούν πίσω από τη μάλλον μονότονη και μονοδιάστατη γραφή της Μαρί Ντιάιγ στο θεατρικό της έργο «Χίλντα». Όταν εξαντλείται ένας ρόλος τα πέντε πρώτα λετπά, και διαφοροποιείται ελάχιστα πέντε δευτερόλεπτα πριν το τέλος, η όλη δραματουργική δομή χωλαίνει ανεπανόρθωτα. Ο Ζαν Ζενέ στις «Δούλες» εμφανίζει την Κυρία, και τις αδελφές δούλες που την υπηρετούν και την υποδύονται εναλλάξ σε ένα σαδομαζοχιστικό παιχνίδι μέχρις τελικής εξοντώσεως, όμως συνυφαίνει τόσο δεξιοτεχνικά τις δράσεις και τις αντιδράσεις τους ώστε και το τέλος είναι εκπληκτικό αν και προοικονομείται και οι δραματικές συγκρούσεις είναι ενδιαφέρουσες. Η «Χίλντα» είναι πληκτική ως γραφή. Καλή η ιδέα της αριστερής νεόπλουτης που καταπιέζει με το γάντι την εργατική τάξη. Εξιδανικευμένοι κι απλοποιημένοι, σχηματικοί και μη αληθοφανείς και οι εκπρόσωποι της εργατικής τάξης. Για να παραφράσουμε την γνωστή φράση «έτσι θα μιλούσε η ζωή αν μιλούσε», θα πούμε: «έτσι δεν μιλάει ποτέ η ζωή». Αγαπητή Μαρί Ντιάιγ, έρχεστε τρίτη και καταϊδρωμένη. Τι να σου κάνουν οι έξοχοι ηθοποιοί όταν υπηρετούν ένα βαρετό κείμενο; Ήταν όλοι τους υπέροχοι: Άννα Κουτσαφτίκη, Νικόλας Πιπεράς, Νατάσα Εξηνταβελώνη.
Κατά τα άλλα πάντα βρίσκεις κάτι να σκεφτείς όταν δεν σε ενδιαφέρουν τα επί σκηνής δρώμενα. Κρίμα μόνο που δεν πιάνει το wifi στα υπόγεια του Ιδρύματος Κακογιάννη. Έτσι δεν θα χάναμε την ευκαιρία να σερφάρουμε στα τάμπλετ μας.
Το πολιτικό-καταγγελτικό θέατρο είναι εξ ορισμού αποστασιοποιημένο τόσο από την αληθοφάνεια όσο κι από την ρεαλιστική ταύτιση κοινού-ηρώων. Η σχηματικότητα και η υπερβολή εξυπηρετεί σαφώς το κοινωνούμενο νόημα. Η μεγέθυνση ελαττωμάτων, στάσεων ζωής, απόψεων είναι σαφώς επιβεβλημένη, όταν όμως δεν θίγονται οι αισθητικές αντιλήψεις του θεατή και δεν προσπίπτουν οι καλλιτέχνες στον τοίχο της προσληπτικής ικανότητας του «μέσου θεατριζόμενου». Αν πάλι πρόκειται για «ειδικό» θέαμα που απευθύνεται σε ορισμένη κατηγορία του κοινού, καλόν είναι αυτό να επισημαίνεται στα Δελτία Τύπου.
Εν πάση περιπτώσει, εμπεδώσαμε πλήρως τη σκληρότητα της αποτυχημένης νεόπλουτης αριστερής… ουδέν όμως το καινοφανές. Η Μαρί Ντιάιγ δεν εκόμισεν γλαύκαν εις Αθήνας. Μετά τον Κολτές, το σύγχρονο γαλλικό θέατρο εξακολουθεί να είναι φλύαρο, ρητορικό, υπερ-αναλυτικό, νοησιαρχικό (ρασιοναλιστικό). Όμως δεν πάμε στο θέατρο για να παρακολουθήσουμε πανεπιστημιακή διάλεξη. Ούτε για να δώσουμε την ευκαιρία σε έναν από σκηνής διδάσκαλο να θριαμβεύσει επί του ημιμαθούς όχλου της πλατείας.
Ο καλός δραματουργός αφήνει τον θεατή να συμδημιουργήσει το αποτέλεσμα. Δεν εξηγεί, «σημαίνει»…
Αυτά τα ολίγα θεατρολογικά.
Κωνσταντίνος Μπούρας
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Μετά την επιτυχημένη παρουσίασή της στο Φεστιβάλ Σύγχρονου Θεάτρου 2014 «Το Γαλλικό Θέατρο à la Grecque», η «Χίλντα» της Μαρί Ντιάιγ σε σκηνοθεσία Βασίλη Μαυρογεωργίου επαναλαμβάνεται στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, σ’ένα δεύτερο κύκλο παραστάσεων από τις 15 Ιανουαρίου 2015 έως τις 8 Φεβρουαρίου 2015, κάθε Πέμπτη με Κυριακή στις 21:00.
Γεννημένη το 1967 στη βόρειο-κεντρική Γαλλία η Μαρί Ντιάιγ από μητέρα Γαλλίδα και πατέρα Σενεγαλέζο ξεκίνησε να γράφει από τα 12-13 της χρόνια και σπούδασε στη Σορβόννη. Έχει αποσπάσει τα βραβεία Femina (2001) και Goncourt (2009) για μυθιστορήματά της και έργα της παίζονται σταθερά στο θέατρο από το 2000.
Στο έργο της «Χίλντα» πρωταγωνιστούν μία νεαρή υπηρέτρια η Χίλντα και η κυρία της. Η συγγραφέας διεισδύει στα άδυτα του αιώνιου ζεύγους κύριος – υπηρέτης, ανώτερος – κατώτερος, ισχυρός – ανίσχυρος. Ένα δοκίμιο για την αλλοτρίωση της προσωπικότητας και την ουτοπία της συνύπαρξης. Η κυρία επιθυμεί να δώσει σάρκα και οστά στις συγκεχυμένες και ουτοπικές της ιδέες περί ελευθερίας, δημοκρατίας και ισότητας ενώ η Χίλντα θέλει απλώς, να παραμείνει μία απλή υπηρέτρια. Η ιστορία μιας καταστροφής!
*Η παράσταση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Σύγχρονου Θεάτρου 2014 «Το Γαλλικό Θέατρο à la Grecque» στις 31 Μαΐου, και από 1 μέχρι 3 Ιουνίου 2014 στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.
Συντελεστές
Μετάφραση: Ανδρέας Στάικος
Σκηνοθεσία: Βασίλης Μαυρογεωργίου
Σκηνικά κουστούμια: Κωσταντίνος Ζαμάνης
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Φωτογραφίες: Ορφέας Εμιρζάς, Θωμάς Αρσένης
Video: plays2place productions
Ερμηνεύουν: Άννα Κουτσαφτίκη, Νικόλας Πιπεράς, Νατάσα Εξηνταβελώνη
Εισιτήρια
Γενική είσοδος: 12€,
Μειωμένο (φοιτητικό): 8 €
Ατέλειες: 4 €
Πληροφορίες εκδήλωσης
Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
Πειραιώς 206, (ύψος Χαμοστέρνας), Ταύρος , +302103418550 , http://www.mcf.gr/
Είσοδος 4 – 12 ευρώ
Το μαχαίρι της Μηδείας του Νίκου Σαλτερή
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Στο τελευταίο του μυθιστόρημα (447 σελίδων, από την Εμπειρία Εκδοτική,) ο Νίκος Σαλτερής, πιο ώριμος και λεπτολόγος καταδύεται στην προσωπικότητα του αρχιτέκτονα Αλέξανδρου, γνωστού επιστήμονα και επιχειρηματία, αφού εργάζεται στην εταιρεία, που έχει ιδρύσει ο αδερφός του, Άλκης. Η δράση του βιβλίου εξελίσσεται σε μια συνοικία του Πειραιά αλλά και σε κάποιο κυκλαδίτικο νησί, όπου συνήθως μαζεύεται η οικογένεια, τα καλοκαίρια. Επίσης, τα ταξίδια στην Μασσαλία και στο Γκέρλιτζ, έχουν ενδιαφέρον αφού μας σχολιάζουν κομμάτια της ιστορίας μας, εντελώς άγνωστα.
Ένα βράδυ, κατά την παράσταση αρχαίου δράματος, η σύζυγός του Σοφία τον εγκαταλείπει. Στο διάστημα της θλίψης και των ερωτηματικών, η φίλη της, η Μελίνα του ρίχνεται απροκάλυπτα. Και σα να μην έφτανε αυτό, ο δίδυμος αδερφός του βρίσκεται δολοφονημένος, αφήνοντας την Σκανδιναβή γυναίκα του και τον αυτιστικό γιο του στην μοίρα τους, φροντίζοντας ωστόσο να τους αφήσει την εταιρεία του. Οι ιστορίες διαδέχονται η μία την άλλη συμπληρώνοντας ή αφαιρώντας κομμάτια του πάζλ. Τι ιστορία κρύβεται στο πρόσωπο του παππού του, που άφησε ένα ημερολόγιο πίσω του; Πόση σημαντική είναι αυτή η ιστορία για τον ίδιο αλλά και μερικά πρόσωπα του περιβάλλοντός του; Ο ήρωας βυθισμένος στην παθητικότητά του αφήνει τα γεγονότα να συμβαίνουν, αφού δίνει την δυνατότητα στους «άλλους» να ρυθμίζουν την ζωή του. Όπως ακριβώς η Μήδεια, που με το μαχαίρι της σκότωσε τα παιδιά της, την ίδια της την σάρκα, έτσι κι ο Αλέξανδρος καταφέρνει να θυσιάσει μέρος του εαυτού του. Όσο για το μαχαίρι της Μήδειας, είναι η επιφυλλίδα μιας στήλης, σε εφημερίδα καθημερινής κατανάλωσης, στην οποία περιγράφονται ιστορίες σαν παραμύθια, για ενήλικες και παιδιά.
Οι περιγραφές ρέουν, αν και θα μπορούσαν να είναι συντομότερες, αποφεύγοντας τις αδιάφορες λεπτομέρειες. Τα πρόσωπα του έργου στρέφονται ρυθμικά γύρω από τον ήρωα, καταγράφοντας και σημειώνοντας κάθε τι, που κάνει την ζωή του ελκυστική. Και στο τέλος, σε μια βεράντα μ’ ένα ποτήρι κρασί, όπως συνηθίζει ο Αλέξανδρος κάνει τις αποτιμήσεις του. Πρόκειται για ένα σύγχρονο μυθιστόρημα, με ρυθμό, συνέπεια, εντάσεις κι εξαιρετική αφήγηση.
Αγγέλα Γαβρίλη, Ίσκρα, μυθιστόρημα, εκδόσεις Πάπυρος/Σύγχρονοι Έλληνες συγγραφείς, σ. 282, 13,00 ευρώ.
Από τον κριτικό λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα
Η νεαρά Αγγέλα Γαβρίλη, αφού πέρασε από την ποίηση και το δοκίμιο, ωρίμασε, βρήκε τον λογοτεχνικό εαυτό της και μας εκπλήσσει με ένα συναρπαστικό, καθηλωτικό, απρόβλεπτο κι αξιομελέτητο μυθιστόρημα. Στα όρια του φανταστικού, με πτυχές ποιοτικού αστυνομικού, με μια αφηγηματική ευθυβολία που υπερβαίνει ακόμα και την ειρωνεία, ενώ ο αυτοσαρκασμός είναι αόρατος, δίνει το στίγμα της πολύ νέας γενιάς των συγγραφέων που δημιουργούν μέσα στην Κρίση, που αυτοπραγματώνονται δημιουργικά, που δεν εθελοτυφλούν ακόμα κι όταν καταφεύγουν σε φαντασιακές ου-τοπίες μετατρέποντάς τες σε ευ-τοπίες [για να παραπέμψω στην ομώνυμη έκθεση ζωγραφικής του Γιώργου Τσάτσου]. Οι εκδόσεις Πάπυρος έκαναν ένα μεγάλο άνοιγμα στους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς εκδίδοντας κατ’ αρχήν μερικούς από τους πλέον ανήσυχους: Στέφανος Ξένος, Διονύσης Μαρίνος, Αγγέλα Γαβρίλη, Μαρία Σούμπερτ, Χριστίνα Χρυσανθοπούλου και έπεται συνέχεια. Απομένει το δοκίμιο, το σύγχρονο μετά το μεταμοντέρνο δοκίμιο, η μικρή φόρμα, η κατασυκοφαντημένη ποίηση, που πολλά έχει να πει και να μεταπλάσσει τα χρόνια του Χάους. Να με θυμηθείτε ότι η «γενιά του 2012» [νεολογισμός δικής μου κοπής] θα μείνει στην Ιστορία της Λογοτεχνίας ως αυτή που αμφισβήτησε κάθε αυθεντία, έβγαλε τα κάστανα από τη φωτιά και το φίδι της δοκησισοφίας από την τρύπα του.
Η Αγγέλα Γαβρίλη το αποδεικνύει, αν κι εμφανίστηκε στην Ποίηση το 2009, είναι συναυτουργός του ευανάγνωστου ηλεκτρονικού περιοδικού για τα Γράμματα και τις Τέχνες www.diavasame.gr, είναι λογοτεχνικός [φανερός κι ουχί μυστικός] πράκτωρ του καλού κ’ Αγαθού, συμπάσχει, συνδημιουργεί με τον αναγνώστη και τους συν-συγγραφείς της, προτείνει, μελετά, επιλέγει, δια-κρίνει. Αυτή η ασκημένη κριτική ικανότητά της φαίνεται στη γραφή της. Ο τριτοπρόσωπος «πανεπόπτης» αφηγητής του μυθιστορήματός της με τον σκανδιναβικό τίτλο «Ίσκρα» που σημαίνει «σπίθα», όπως μας πληροφορεί στο οπισθόφυλλο του εξαίρετου αυτού βιβλίου της, επιδεικνύει μια ιδιαίτερη ψυχογραφική αυστηρότητα στα δραματικά πρόσωπά της, χωρίς να τα ειρωνεύεται πασιφανώς, χωρίς να το παρακάνει στον αυτοσαρκασμό, ταυτίζεται προφανώς με την επώνυμη ηρωίδα, διατηρώντας όμως μια κριτική απόσταση από τις επιλογές και τις πράξεις της. Σα να την βλέπει αντικειμενικά απ’ έξω, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθεί τον ταραγμένο ψυχισμό της μέχρι τα απειροελάχιστα, ανεπαίσθητα ενίοτε, σκαμπανεβάσματά της, γίνεται από αφηγητής, δραματικό πρόσωπο κι αυτός… Σημαντική πρωτοτυπία, εκπηγάζουσα ίσως από το μετά το μεταμοντέρνο. Κάτι μας άφησε κληρονομιά κι αυτή η σύγχυση της «αποδόμησης» με τον ινδουιστικό θεό Σίβα να επιχαίρει της αναδημιουργού συνεισφοράς του στον δυτικό λεγόμενο πολιτισμό μας [αν υποθέσουμε – ποιητική αδεία – ότι τον ενδιαφέρει τι πράττουν οι ταλαίπωροι χριστιανοί – για να θυμηθούμε τον αιώνιο Καβάφη]. Κλείνει η παρένθεση. Η Αγγέλα Γαβρίλη έχει πολλά ακόμα να δώσει γιατί είναι στην αρχή. Οι καθημερινές της παρεμβάσεις στα social media, είναι ένα άλλο είδους «έργο» ή στίγμα μιας ποιητικής προσωπικότητας που δεν αρκείται πλέον στο ρόλο του αγίου και μάρτυρα μιας εποχής, αλλά επιμένει να επηρεάσει το μέλλον με τη διαδραστική γραφή και παρουσία της. Τέρμα οι περιθωριοποιήσεις κι αποκλεισμοί των νέων λογοτεχνών. Η καινούργια ψηφιακή δημοκρατία του Διαδικτύου δίνει βήμα ακόμα και σ’ αυτούς που δεν είχαν [και δεν έχουν ακόμα, ίσως] πρόσβαση στα έντυπα μέσα κι αίρει τον πολύχρονο χαρακτηρισμό της «άγονης γραμμής» για όσους ξεφεύγουν από τα εσκαμμένα και τα εσκεμμένα ενός συστήματος που επικροτεί τις ανώδυνες μετριότητες πάντα μετά την απομάκρυνσιν του ταμείου της όποιας συν-τάξεως και με αποκλειστικό κριτήριο την αναξιοκρατία. Δεν υπονοώ και δεν φωτογραφίζω κανέναν. Μιλώ σαφώς για πρόσωπα και πράγματα της εποχής μας.
Δεν θα εκπαγλώ αν δεν βρω την Αγγέλα Γαβρίλη στις short lists των «επίσημων» [θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου!] βραβείων. Κι αν την προσθέσουν θα είναι για ξεκάρφωμα και άλλοθι. Είναι αιρετική, ενοχλητική για τους μετριοκρατούντες κι έχει άποψη, εκπεφρασμένη. Θανάσιμο αμάρτημα για έναν εκτός των τειχών λογοτέχνη. Και προτέρημα για όσους αναζητούν στην Ανάγνωση την Αλήθεια και το Φως. Χαίρομαι, γιατί είμαι από τους πρώτους που επεσήμανε το ταλέντο της. Ο Χρόνος θα μας δικαιώσει. Πάντα μας δικαιώνει. Μόνο που χρειάζεται υπομονή και πείσμα. Κι Αντοχή. Δικός σας. Με τους νέους. Με τους ταλαντούχους. Με τους απελπισμένους. Τους φερέλπιδες.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Αγριόπαπια, στο Θέατρο Εκάτη.
Γράφει ο Χρήστος Ναούμ
Η Αγριόπαπια του Ίψεν είναι ένα από τα σημαντικότερα υπαρξιακά δράματα του Νορβηγού συγγραφέα. Η αγριόπαπια είναι ένα πτηνό, που σε περίπτωση κινδύνου βουτάει βαθιά στο νερό ποταμού ή λίμνης, προκειμένου να αποφύγει τον κίνδυνο. Με αυτόν τον συμβολισμό, ο συγγραφέας θέλει να ερμηνεύσει την καταστροφή μιας οικογένειας, όταν ένας υπέρμαχος ιδεαλιστής εμφανίζεται κι αποκαλύπτει αλήθειες, που η οικογένεια αρνείται να κοιτάξει, κομματιάζοντας την εύθραυστη κι ευάλωτη ισορροπία της. Είναι ένα βαθύ υπαρξιακό δράμα, που ερμηνεύει την ανάγκη του ανθρώπου να γαντζώνεται στην ζωή από κάποιο υψηλό κίνητρο, αγάπη, έρευνα, αλτρουισμό.
Η παράσταση στο θεατράκι της οδού Εκάτης ενορχηστρώνεται από την Βαλεντίνη Λουρμπά συστηματικά και διεξοδικά, με ρυθμό, με τις ανάλογες εντάσεις και τέλος, την κορύφωση. Θα έλεγα ότι όλοι οι ηθοποιοί δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, στηρίζοντας μια άρτια δομημένη παράσταση. Ο Μάνος Χατζηγεωργίου στον ρόλο του Γιάλμαρ δίνει ανάγλυφα την σκληρότητα του πατέρα, αποκαθιστώντας τις τραγικές διαστάσεις του ρόλου. Καλοί επίσης κι οι άλλοι δύο ηθοποιοί κ.κ. Ηλίας Μαζιώτης και Ξενοφών Χατζής. Επίσης και οι κ.κ. Δέσποινα Αποστολίδη και Αλεξάνδρα Μαρθαλαμάκη απέδωσαν έντιμα τους γυναικείους ρόλους.
Αν θέλετε να νοιώσετε την συγκίνηση ενός τόσο ενδιαφέροντος έργου, δεν έχετε παρά να δείτε την παράσταση.
Το έργο είναι σε μετάφραση Βάσου Δασκαλάκη και σκηνοθεσία Βαλεντίνης Λουρμπά.
Μουσική επιμέλεια: Ουρανία Αργυροπούλου
Ηχοληψία: Μιχάλης Σαρημανώλης
Παίζουν οι ηθοποιοί: Δέσποινα Αποστολίδη
Ηλίας Μαζιώτης
Αλεξάνδρα Μαρθαλαμάκη
Ξενοφών Χαντζής
Μάνος Χατζηγεωργίου
Παραστάσεις:
Παρασκευή & Σάββατο στις 21:00
Κυριακή στις 19:00
Τιμές Εισιτηρίων: 12€ Γενικό, 8€ Φοιτητικό
«Αγριόπαπιες» είμαστε όλοι μας. Μάρτυς μου η Εκάτη
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Μελετώντας για πολλοστή φορά τον Ίψεν, τον Στρίντμπεργκ, τον Τσέχωφ, τον Γκόρκι, τον Ουίλλιαμς, τον Ευριπίδη, νομίζω ότι ανακάλυψα το μυστικό της αθανασίας τους: είναι από σκηνής φιλόσοφοι! Ο Τσέχωφ λέει στο «Θείο Βάνια» ότι η κανονική κατάσταση του ανθρώπου είναι η τρέλα. Το ίδιο λέει κι ο Ίψεν στην «Αγριόπαπια» εισαγάγοντας την θεωρία του ζωτικού ψεύδους: ότι δηλαδή για να ξεφύγουμε από το υπαρξιακό κενό και την τρέλα της συνειδητοποίησης του Χάους που μας περιβάλλει σε αυτή τη μικρή νησίδα εντροπίας, καταφεύγει ο κάθε ένας από εμάς σε ένα ψευδαισθητικό ου-τοπικό καταφύγιο όπου βρίσκει δημιουργώντας και συντηρώντας την παραμυθίαν της ψυχής του. Κι αλίμονο σ’ αυτόν που θα θελήσει να τον βγάλει από την εθελοτυφλία κι εθελοδουλεία του. Θα γίνει αμέσως ορκισμένος εχθρός του από-μυθοποιητή. Ο γιος του βιομήχανου Γκρέγκερς πάσχει από «οξεία ειλικρινίτιδα» σύμφωνα με τη διάγνωση του άσωτου γιατρού Ρέλλιγκ. Επιμένει στην αποκάλυψη της Αλήθειας, σώνει και καλά, γιατί πιστεύει κατά βάθος στην υγιή φύση του ανθρώπου. Όμως όπως λέει ο Τεννεσσή Ουίλλιαμς δια στόματος Μπλανς Ντυμπουά: «τη μαγεία θέλω, όχι την αλήθεια». Αντίθετα από τη Βιβλική ρήση «Η Αλήθεια θα σας λυτρώσει», φαίνεται ότι οι κυνηγοί της πάσης φύσεως διαφάνειας, διαύγειας, αποκάλυψης της Αλήθειας, παθολογικής ειλικρίνειας (που μόνο τα παιδιά, οι τρελοί κι οι μεθυσμένοι δικαιούνται) προσκρούουν στα καβαφικά «τείχη» των προκαταλήψεων, των ιδεοληψιών, των περιχαρακώσεων των «Μικροαστών» για να θυμηθούμε τον Γκόρκι, που μιλάει πρώτος για τον «βυθό» του ταραγμένου συλλογικού α-συνείδητου, στο οποίο παραπέμπει ευθέως εικονοποιώντας το ως σοφίτα με πουλερικά κι αγριόπαπια ο Ίψεν, βάζοντας τον ατιμασμένο πρώην λοχαγό Έκνταλ να κυνηγάει με περίστροφο κουνέλια και κότες, να περιθάλπτει όμως την τραυματισμένη από τον εργοστασιάρχη και σωσμένη από το κυνηγόσκυλό του αγριόπαπια [η πλήρης σχιζοφρένεια του ανθρωπίνου είδους εικονοποιείται στη θεά Άρτεμη που είναι προστάτης και των κυνηγών και των θηραμάτων ταυτόχρονα!]. Ειδικά σε εποχές Κρίσης σαν αυτήν που είχαμε την ευτυχή ατυχία να ζούμε, το Χάος εντός κι εκτός μας αυξάνει επικίνδυνα και τότε θησαυρίζουν οι κάθε λογής Μεσσίες, προφήτες, μάγοι, τσαρλατάνοι, πολιτικοί και πόρνες των ιδεών.
Εκπληκτική η παράσταση της Βαλεντίνης Λουρμπά στο υπόγειο ατμοσφαιρικό θεατράκι της πλατείας Κυψέλης με το σαφές συμβολικό όνομα «Θέατρο Εκάτη», επί της οδού Εκάτης 11. Επιτέλους είδα καλό θέατρο! Απλό, ποιητικό, καλοερμηνευμένο, με σεβασμό στο κείμενο και στο συγγραφέα, με ηθοποιίες που θα έπρεπε να βραβευθούν, ειδικά αυτή του πολύ σημαντικού και σεμνού ηθοποιού Μάνου Χατζηγεωργίου, που δημιουργεί όλ’ αυτά τα χρόνια μακριά από τα φώτα της εκπορνευμένης κι εξόφθαλμα αναξιοκρατικής διαφήμισης. Τι σπουδαίος ηθοποιός! Είδα έναν Γιάλμαρ ανθρώπινο, χαμένο μέσα στις αντιθέσεις του, αληθοφανή, ουδέποτε σχηματικό, γεμάτο. Η εκφραστικότητα αυτού του ανθρώπου και όλων των άλλων ηθοποιών μου θύμισε τις παλιές καλές στιγμές του υπογείου του Θεάτρου Τέχνης, με τα υποφωτισμένα σκηνικά, την ποιητική σεμνότητα, την ακριβολογία, το σεβασμό σε κείμενα και συγγραφείς, την ανάδειξη νέων άφθαρτων ταλέντων. Η Δέσποινα Αποστολίδη καταπληκτικά κινηματογραφική μέσα στην εσωτερικότητά της. Δεν υπερέβη ούτε προς στιγμήν το μέτρο της θαμμένης μοναξιάς και του αποδεκτού αδιεξόδου. Τη θαύμασα, όπως επίσης και τον Ηλία Μαζιώτη στο ρόλο του ιδεαλιστή Γκρέγκερς. Φαινόταν σα να ήμουνα στη χιονισμένη Σκανδιναβία και παρακολουθούσα «θέατρο δωματίου». Τόσο πειστικός ήταν κι ακριβοδίκαιος στο ρόλο του. Η Αλεξάνδρα Μαρθαλαμάκη απολύτως ρεαλιστική στην τυφλωνόμενη νεαρά [το δραματουργικό δίδυμο του νεαρού κυρίου Άλβινγκ] πάσχει κι αυτή από κληρονομική πάθηση που αποδεικνύει την κεκρυμμένη πατρότητά της («αμαρτίες γονέων παιδεύουσιν τέκνα»). Άφησα τελευταίο τον Ξενοφώντα Χαντζή που επωμίστηκε επαξίως κι αληθοφανώς δύο ρόλους: και του ιατροφιλοσόφου Ρέλλιγκ και του ξεπεσμένου και συμβιβασμένου λοχαγού Έκνταλ! Εύγε του. Τόσο εκφραστικός και τίμιος ηθοποιός, χωρίς να προβάλλει ούτε μια στιγμή το εγώ του είναι σπάνιο στο ελληνικό θέατρο. Όμως τα πολλά συγχαρητήρια ανήκουν στην Βαλεντίνη Λουρμπά που με γνώση, ταλέντο, μεράκι, γενναιότητα κι αυτοθυσία εμψυχώνει αυτό το θεατράκι όπου ανεβαίνουν τα μεγάλα έργα με τον πιο σεμνό και υγιώς καθημερινό τρόπο, αφού διασκευάζονται πάντα στα καθ’ ημάς και προσαρμόζονται στο μικρό υπόγειο, που θυμίζει ξεπεσμένο αρχοντικό, διαχρονικό κι επιβλητικό. Αυτή η γυναίκα, χωρίς επιχορηγήσεις, χωρίς πληρωμένες καταχωρήσεις, χωρίς ναρκισσισμούς, χωρίς σκανδαλοθηρία, χωρίς καμιά βοήθεια από την «επίσημη κριτική» [υπάρχει ακόμα τοιούτον τι;], επέτυχε το ακατόρθωτο: να είναι συνεπής με την αισθητική της και το «πνεύμα» των συγγραφέων που ανεβάζει χωρίς εκπτώσεις και τυμπανοκρουσίες. Το θεωρείτε λίγο αυτό στους καιρούς που ζούμε; Το αντίθετο. Είναι η νησίδα της εντροπίας που λέγαμε όταν όλα γύρω μας καταρρέουν. Ανακαλύψτε την πριν από το Χρόνο. Στην Ιστορία του Θεάτρου θα έχει τη δική της σεμνή θέση, ως πρώτη μεταξύ πρώτων. Και το εννοώ και το υπογράφω μετά λόγου γνώσεως.
Για λόγους θεατρικής δικαιοσύνης θα αναφέρω και τους εκτός σκηνής συντελεστές, αυτούς τους άξιους καλλιτέχνες που ιερουργούν χωρίς να τους αντιλαμβανόμεθα: Μετάφραση: Βάσος Δασκαλάκης. Φωτισμοί: Νύσος Βασιλόπουλος. Μουσική επιμέλεια [διακριτική κι απολύτως σεβαστική]: Ουρανία Αργυροπούλου. Ενδυματολόγος-Σκηνογράφος [άθλος λιτότητος και διαχρονικότητος!]: Σώση Πάλου, Ηχολήπτης: Ευρυδίκη Γεωργίου, Φωτογραφία: Σταυρούλα Παναγοπούλου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Θέατρο Εκάτη
Υακίνθου & Εκάτης 11,Κυψέλη
Τηλ : 2106401931
Πληροφορίες : Απόγ.: Κυρ. 7 μ.μ. Βραδ.: Παρ., Σάβ. 9 μ.μ.
Τιμη : € 12, 8.
