Μιχαήλ Δουκάκης, ΨΥΧΑΓΩΓΟΣ στο θέατρο ELIART
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Οι νευροεπιστήμες του εγκεφάλου σε εκλαϊκευμένη, θεατρική-σεμιναριακή εκδοχή με διαδραστική συμμετοχή του κοινού και αυτοσχεδιαστικές ικανότητες του «νούτικου» ηθοποιού (όπως λέγαμε στην παλιά καλή ελληνική αθηναϊκή επιθεώρηση). Το «Βρίζοντας το κοινό» του Πέτερ Χάντκε συνυποδηλώνεται στη βάση αυτής της πρωτότυπης δουλειάς της ομάδας «μεταμόρφωσις» (www.metamorfosis.gr).
Φαίνεται ότι μέσα στην Κρίση γυρίζουμε όλοι μέσα μας για να ψάξουμε τις αιτίες των αντι-δράσεών μας, για να αποστασιοποιηθούμε και να αποκοπούμε ενίοτε από τη σκληρή κι αβίωτη πραγματικότητα. Να αντιστρέψουμε την προβολή και να επανακαθορίσουμε τη σχέση αιτίου-αιτιατού.
Αυτό βέβαια παλιά ήταν υπόθεση των ψυχολόγων, των ψυχιάτρων, των ψυχοθεραπευτών. Τώρα όμως που κατάντησε αυτός ο μικρός γαλαζοπράσινος πλανήτης ένα απέραντο φρενοκομείο, τι να σου πρωτοκάνουν οι ειδικοί; Ακόμα κι όταν συνεπικουρούνται από τους εναλλακτικούς λεγόμενους θεραπευτές, ανάγκη είναι να ξαναγυρίσουμε στην εκπαιδευτική λειτουργία του θεάτρου ως Σχολείο. Από το Ασιατικό θέατρο σκιών που ήταν μέσο μεταλαμπάδευσης και διαιώνισης της κυρίαρχης μυθολογίας-κουλτούρας, έως τις γονιμολατρικές οργιαστικές καρναβαλικές τελετές που εξασφάλιζαν με ομοιοπαθητικό τρόπο την ευγονία ανθρώπων, ζώων και φυτών και μέχρι το απαράμιλλο αρχαίο ελληνικό θέατρο, ένα είναι το ζητούμενο του θεατή: να καθαρθεί από τα έσωθεν δαιμόνια, να γνωρίσει τον εαυτό του και να επανακαθορίσει τη στάση του στον κόσμο.
Ο Μιχαήλ Δουκάκης είναι τόσον ταλαντούχος που θυμίζει τον Αρτώ, των Γκωγκέν, τον Βερλαίν, τον Ρεμπώ. Είναι ποιητικός κι αυθεντικός. Υπάρχει και είναι. Δύσκολος συνδυασμός για τα μίζερα νεοελληνικά μας πράγματα. Σχεδόν ανεπίτρεπτος. Ξεχωρίζει κεφάλι κόβει κεφάλι. Από την κλασική Αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
Αυτό που κάνει είναι μοναδικό. Υπάρχει πάνω στη σκηνή και δεν υπάρχει. Είναι ο εαυτός του αλλά και δεν είναι. Μεταμορφώνεται στο άλλο, χωρίς να εγκαταλείπει το εγώ, αυτοτσαλακώνεται και τσαλακώνει. Τελικά, μένει μια βία από το «θέατρο της σκληρότητας» του Αρτώ που έχει όμως τη δική της ψυχοθεραπευτική, αυτογνωσιακή, λυτρωτική, ψυχαγωγική της λειτουργικότητα.
Ο Μιχαήλ Δουκάκης είναι ψυχ-αγωγός με την αρχαία έννοια του όρου. Όπως οι ιερείς στα νεκυιομαντεία, όπως οι τελεστές στα μυστήρια, όπως οι μεγάλοι τεχνίτες του Διονύσου.
Όσο για την συγκεκριμένη παράσταση που παρακολούθησα ήταν περισσότερο μακρά από τις χρονικές αντοχές μου. Βεβαίως λειτουργούσε η διαδραστικότητα κοινού-τελεστού, όμως όταν ένα αυτοσχεδιαστικό θέαμα υπερβαίνει τις τρεις ώρες, ξεχειλώνει. Κουράζει. Όχι όλους βεβαίως. Μερικοί θα ήθελαν να μείνουν εκεί και να αντιδρούν μέχρι την επόμενη παράσταση. Όμως εκεί έγκειται η διάκριση του αυτοσχεδιάζοντος ηθοποιού να εξασφαλίσει ρυθμό, να αρπάξει την ομάδα από τα μαλλιά και το λαιμό, να επιβάλλει τους δικούς του όρους σε αυτό το δύσκολο και άνισο εξ ορισμού παιχνίδι.
Μετά τη «Μέθοδο Γκρόνχολμ», ίσως ό,τι πιο ενδιαφέρον έχω δει στο θέατρο για την αυτοβελτίωση του θεατή.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Έντα Γκάμπλερ απαστράπτουσα και λιτή στο θεάτρο Σημείο
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Αυτό που διαφοροποιεί την Έντα Γκάμπλερ από τις άλλες δραματικές ηρωίδες είναι η πιστολιά στο τέλος. Η Μήδεια αποδρά, η Φαίδρα όχι, η Ιοκάστη όχι, όμως αναγκάζονται σε αποχώρηση. Μόνον η Αντιγόνη κατεβαίνει οικειοθελώς στον Άδη, αλλά ζωντανή. Θα πεθάνει ίσως από ασιτία – απροσδιόριστο. Η ιψενική ηρωίδα πεθαίνει εκεί ακριβώς που θα άρχιζε η κωμωδία, η ανθρώπινη κωμωδία του ιψενικού τριγώνου, των συμβατικών αστικών γάμων, των αμοιβαίων υποχωρήσεων και συμβιβασμών, της λαθραίας ανθρώπινης επιβίωσης, του «μισή ντροπή δική μου και μισή δική σου»… Η Έντα Γκάμπλερ δεν παίζεται, γιατί δεν είναι πλάσμα του κόσμου τούτου. Είναι ονειρική, είναι αντισυμβατική, είναι τέλεια σαν «αθάνατη θεά» που κατέβηκε κατά λάθος ή από περιέργεια στον κόσμο μας. Η Έντα Γκάμπλερ είναι ασυμβίβαστη γιατί δεν δέχεται ούτε θεό ούτε δαίμονα, γιατί βιάζεται να πάει σε ένα σύμπαν που θα είναι αυτή ο θεός εκεί. Δεν αυτοκτονεί. Δοξάζει τη Ζωή και την Ελευθερία, το Αυτεξούσιο και την Ανεξαρτησία. Είναι μόνη, τραγικά μόνη, σαν θεός πάνω στο σταυρό. Είναι αρχετυπική. Το σίγουρο όμως είναι ότι δεν είναι ρεαλιστική. Πώς παίζεται αυτός ο ρόλος; Δεν παίζεται, παρά μόνον με αφαίρεση στυλιζάρισμα, απόλυτο έλεγχο των εκφραστικών μέσων, σιγή και σιωπή, απόσταση από μανιέρες, ευκολίες, συμβατικούς θεατρικούς κώδικες. Η Έντα Γκάμπλερ ή υπάρχει επί σκηνής ή καλόν είναι να ακούμε τα λόγια της από τον δημόσιο ντελάλη, όπως θα έλεγε ο Άμλετ.
Όταν υποδύθηκε η Ρούλα Πατεράκη την Έντα Γκάμπλερ γνώρισε επιτυχία γιατί ταίριαξε ο ψυχισμός της ηθοποιού με το εσωτερικό πεδίο του μυθικού προσώπου κι εκεί έγινε μια περίεργη αλχημεία ταύτισης και διαφοροποίησης που έδωσε μια ανάγλυφη προοπτική στο κείμενο.
Στην παράσταση του θεάτρου «Σημείο» σε σκηνοθεσία του χορογράφου Κωνσταντίνου Ρήγου η καλή ηθοποιός Δήμητρα Ματσούκα υπερβαίνει τον εαυτό της, πόρρω όμως απέχει από το νεραϊδικό Έντα Γκάμπλερ. Όπως και στον «Πέερ Γκυντ» και στο «Ρόσμερσχολμ», η βαριά σκανδιναβική παράδοση της αφήγησης εκείνες τις μακριές ατέλειωτες νύχτες του χειμώνα, γίνεται με κλειστά μάτια, δίπλα στη φωτιά. Δεν υπάρχει οπτική επαφή με τον ραψωδό, αρκεί το παραμύθιασμα της φωνής του. Η Έντα Γκάμπλερ ακούγεται, δεν βλέπεται. Όχι γιατί είναι ακριβοθώρητη, αλλά γιατί είναι αλλοδιαστασιακό ον. Ορθώς ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Ρήγος την τοποθετεί πίσω από μαύρα τούλια. Είναι σκοτεινή, σαν τον Θάνατο, σαν την Αστάρτη, τη Νέμεση και τη Μοίρα. Είναι πολεμοχαρής κι αιμοσταγής. Κι αφού ο πολιτισμός δεν της επιτρέπει να ανοιχτεί και να εκτονώσει τα δολοφονικά ένστικτά της, τα στρέφει κατά του εαυτού της. Αυτοκαταστρέφεται γιατί ΔΕΝ ζει, με τους δικούς της όρους, δηλαδή άνευ όρων και ορίων. Χωρίς αιδώ, χωρίς χαλινό, χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανέναν. Αμαζόνα. Αυτή είναι η Έντα Γκάμπλερ.
Η παράσταση του θεάτρου «Σημείο» ήταν αριστουργηματική, γιατί αποτελούσε νόμιμη και σεμνή ανάγνωση του ιψενικού μυθιστορήματος. Ευτυχώς, ο Κωνσταντίνος Ρήγος, κρατήθηκε για πρώτη φορά μακριά από το αγαπημένο του κιτς και την παρώδησή του. Όλα ήταν άψογα και μεσογειακώς σκανδιναβικά. Οι δύο πολιτισμοί συγκοινωνούν μέσω της Υπερβορείας από την οποία κατέρχεται (ή ανέρχεται;) ο Απόλλωνας.
Λίγο ακόμα πιο ανέκφραστη κι ακίνητη η πρωταγωνίστρια, χωρίς σχολιασμούς με τα μάτια και τη μιμική του προσώπου, χωρίς καθόλου περιττούς ακκισμούς και θα αγγίξουμε το υποδειγματικό.
Δεν το περίμενα. Το εύγε ανήκει σε όλους, στην παραγωγή της People, αλλά κυρίως στην Ιωάννα Μακρή και στο Νίκο Διαμαντή, με την υψηλή αισθητική και οι δύο, που μόνον επιτυχίες στεγάζουν και φιλοξενούν στον θεατρικό ναό τους.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Info:
Το έργο-αίνιγμα του Ερρίκου Ίψεν, Έντα Γκάμπλερ, ανεβάζει από τις 6 Μαρτίου στο Θέατρο Σημείο, ο Κωνσταντίνος Ρήγος.
Η Έντα Γκάμπλερ είναι ανέτοιμη να «υποστεί» τη ζωή που η ίδια επέβαλε στον εαυτό της λέγοντας «ναι» στον γάμο με τον ακαδημαϊκό Γιέργκεν Τέσμαν. Λίγες, μόνο, ώρες μετά την επιστροφή τους από το γαμήλιο ταξίδι, η Έντα έχει την ευκαιρία να διασκεδάσει την πλήξη της παίζοντας με τις τύχες των ανθρώπων γύρω της. Τα περιθώρια στενεύουν, ωστόσο, και για την ίδια, όταν έρχεται αντιμέτωπη με τις μεγαλύτερες φοβίες της. Η τραγική κατάληξη φαντάζει ως μόνη επιλογή…
Εξάμβλωμα της φαντασίας, τέρας, παρανοϊκή, ατομίστρια, άτεγκτη, ζηλιάρα, οραματίστρια, φεμινίστρια, ιδεαλίστρια, θύμα των περιστάσεων…, είναι μερικοί μόνο από τους χαρακτηρισμούς που έχουν χρησιμοποιήσει οι κριτικοί για να περιγράψουν την αμφιλεγόμενη ηρωίδα του Ίψεν. Από την πρώτη παρουσίασή του το 1891 μέχρι σήμερα, το έργο έχει επισύρει την αποδοκιμασία και την εκτίμηση, τον αποτροπιασμό και τον θαυμασμό, χωρίς ποτέ να αφήσει περιθώρια για εύκολες απαντήσεις.
Σκηνοθεσία – Σκηνικό: Κωνσταντίνος Ρήγος
Μετάφραση: Έρι Κύργια
Συνεργάτης Σκηνογράφος: Μαίρη Τσαγκάρη
Κοστούμια: Γιώργος Σεγρεδάκης
Φωτισμοί: Χρήστος Τζιόγκας
Βοηθός σκηνοθέτη: Άγγελος Παναγόπουλος, Έλενα Σκουλά
Διεύθυνση προβών: Άγγελος Παναγόπουλος
Ειδικά Εφέ: Μιχάλης Σαμιώτης
Ερμηνεύουν (αλφαβητικά):
Κατερίνα Διδασκάλου (Γιουλάνε Τέσμαν), Ακύλλας Καραζήσης (Δικαστής Μπρακ), Δήμητρα Ματσούκα (Έντα Τέσμαν), Μαριέττα Σγουρδαίου (Μπέρτε), Γιάννης Στάνκογλου (Άιλερτ Λέβμποργκ), Βασιλική Τρουφάκου (Τέα Έλβστεντ), Γιάννης Τσεμπερλίδης (Γιέργκεν Τέσμαν)
Ημέρες και ώρες παραστάσεων:
Τετάρτη, Κυριακή – 19:00
Πέμπτη, Παρασκευή – 21:00
Σάββατο – 18:00 & 21:00
Τιμή εισιτηρίου:
18 ευρώ – Κανονικό
15 ευρώ – Μαθητικό / Νεανικό (έως 22 ετών) / Φοιτητικό / Ανέργων / Πολυτέκνων / ΑμΕΑ / Άνω των 65 ετών
Προπώληση:
Viva.gr, τηλ. 11876 και σε όλα τα καταστήματα PUBLIC, ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ, SEVEN SPOTS, IANOS, RELOAD.
Θέατρο Σημείο – Χαριλάου Τρικούπη 4, Καλλιθέα (πίσω από το Πάντειο)
Πληροφορίες: 211 80 000 80
ΝΟΣΤΙΜΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ PERFORMANCE του Δημήτρη Κοροβέση στη Gallery Marneri
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ως συγγραφέας του ψυχαγωγικού, εκπαιδευτικού και διαφωτιστικού πονήματος «Αρχαίο Φαγοπότι», εκτίμηση ιδιαίτερα την γευστικότατη performance του Δημήτρη Κοροβέση στα πλαίσια της έκθεσης έργων του στη Gallery Marneri. «Νύχτες νόστιμες» ο τίτλος και τα μεζεκλίκια μετά ήταν το ίδιο αξιολάτρευτα κι αποδεκτά με την παράσταση πριν. Το λέω αυτό γιατί σε πολλές παρουσιάσεις βιβλίων, ημιθεατρικές, παραθεατρικές και θεατρικές ακόμα εκδηλώσεις εκτιμάς περισσότερο το …μπουφέ από τα …δρώμενα. Τηρώ σιγήν ιχθύος για τα περαιτέρω…
Θα ξεκινήσω από τον αξιολάτρευτο μουσικό, μίμο, παντόμιμο και ταλαντούχο κωμικό Μιχάλη Καλπάκη. Γέμισε το κενό ανάμεσα στις πυκνές λέξεις που συνέγραψε κι εκφώνησε ο εικαστικός Δημήτρης Κοροβέσης με όλα τα παραγλωσσικά σημεία που μπορεί κανείς να επινοήσει. Έπαιξε μουσική με τα κουζινικά σκεύη, αυτοσχεδίασε, αυτοσαρκάστηκε και ειρωνεύτηκε, επικοινώνησε με τον παρτεναίρ του και το κοινό, διονυσιάστηκε και μας οδήγησε όλους σε ευωχία. Από την άλλη ο εικαστικός Δημήτρης Κοροβέσης παρέπεμπε συνειδητά στο κουκλοθέατρο, αφού είχε στήσει – δίκην τοτέμ μια ανάγλυφη κορνίζα με μαχαιροπήρουνα. Κινήθηκε άλλοτε σαν εγγαστρίμυθος κι άλλοτε σαν τραγική κούκλα με κωμικές αποχρώσεις. Πολύ ενδιαφέρων συνδυασμός, απολύτως κατάλληλος για τα έργα του λεγομένου «θεάτρου του παραλόγου». Αν εξαιρέσεις την ερασιτεχνική ορθοφωνία του, θα μπορούσε αυτή η παράσταση να ανεβεί σε πολλούς και ποικίλους χώρους με ιδιαίτερη εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία. Μια ιδέα ρίχνω…
Από τα πλέον πρωτότυπα και διασκεδαστικά θεάματα που είδα αυτή την περίοδο.
Κωνσταντίνος Μπούρας
info από το www.athinorama.gr:
Ο εικαστικός Δημήτρης Κοροβέσης και ο μουσικός Μιχάλης Κλαπάκης ενώνουν μπλέκουν τις φαντασίες τους στην πρωτότυπη performance «Νύχτες νόστιμες». Τι θα μαγειρέψουν άραγε στη Gallery Marneri; Οι ίδιοι χαρακτηρίζουν την παράσταση τους ως «μια σαλάτα μουσικής, εξομολογήσεων, φρούτων, εικόνων, χιούμορ και παραπλανήσεων που θα την μοιραστούν με τους καλεσμένους τους, μαζί με λευκό κρασί και συνοδευτικά εδέσματα». Τα κείμενα γράφτηκαν από τον Δημήτρη Κοροβέση και το σκηνικό (έργο του ιδίου) θα πλαισιώνεται από τα έργα του, τα οποία άλλωστε αποτέλεσαν και την αφορμή της παράστασης και η Ελένη Γεωργοπούλου σκηνοθετεί μαζί με τον δραματολόγο Νίκο Φλέσσα. Ο στόχος είναι το κοινό σκηνικό τραπέζι, που στήνουν να αποτελέσει μια τελετουργία επικοινωνίας. (Πρεμιέρα: 28/2 ).
Ένα σύγχρονο «Νησί των Σκλάβων» στο Υπόγειο του «Θεάτρου Τέχνης»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Οι σχέσεις εξουσιαστών-εξουσιαζόμενων από την ανθρωπιστική πλευρά των ιδεωδών που ενέπνευσαν τον Γαλλικό Διαφωτισμό και οδήγησαν στη Γαλλική Επανάσταση, είναι το αντικείμενο αυτού του παράδοξου έργου του Μαριβώ, με τον καθόλα σαφή τίτλο «Το νησί των σκλάβων». Όπως και στην «Τρικυμία» του Σαίξπηρ, η απόδοση δικαιοσύνης εναπόκειται σε έναν κόσμο «ανάποδα», όπου το Άγραφο Δίκαιο, αυτό που επικαλείται η Σοφόκλεια Αντιγόνη υπερισχύει και κατισχύει παντός ανθρωπίνου νόμου.
Η Μαριάννα Κάλμπαρη ως σκηνοθέτης της παράστασης στο πάντα ατμοσφαιρικό και μυθικό «υπόγειο» του Θεάτρου Τέχνης, έδωσε αυτή τη σαιξπηρική διάσταση της Νέμεσης, τόνισε τις μεταφυσικές πλευρές του απλού κατά τα άλλα κειμένου, που βασίζεται σε μια παρα-μυθική σύμβαση ανατροπής της καθεστηκυίας τάξης πραγμάτων, όπου με καρναβαλικό τρόπο οι δούλοι γίνονται αφέντες κι οι αφέντες δούλοι για ένα απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, προκειμένου να υποστούν την καρμική ανταπόδοση των αμαρτιών-αστοχιών τους, να μετανοήσουν και να αναθεωρήσουν τη σκληρή συμπεριφορά και στάση τους απέναντι στους ανθρώπους που βρίσκονται στην ανάγκη τους. Αλλά και οι δούλοι δοκιμάζονται με το να γίνουν αφέντες: αν επιδείξουν την ίδια σκληρότητα τιμωρούνται και ο πέλεκυς της Δικαιοσύνης πέφτει βαρύς επί της κεφαλής των.
Και η Θιβετιανή και η Αιγυπτιακή «Βίβλος των νεκρών» δίνουν μεγάλη σημασία στο «Καθαρτήριο» από το οποίο περνά η ψυχή μετά τον θάνατο του φυσικού σώματος. Το υποκείμενο υφίσταται τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις των ενεργειών και των επιλογών τους. Δράση και αντίδραση. Αίτιον και αιτιατόν. Τω πάθει μάθος.
Αυτή η βασικά χριστιανική αλλά και βουδιστική στάση ζωής, που απέχει αρκετά από την ινδουιστική, τη μουσουλμανική και άλλες, διαπνέει τον Γαλλικό Διαφωτισμό που έβαλε τις βάσεις για τη σημερινή δημοκρατική ένωση των εθνών και των λαών της Ευρώπης.
Γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα επίκαιρο αυτό το έργο: γιατί πρέπει να βάλουν όλοι νερό στο κρασί τους. Και οι ισχυροί και οι αδύναμοι. Το «δίκαιο του ισχυροτέρου» έβλαψε πάντα τους δυνατούς. Κι ας λέει ό,τι θέλει ο Δαρβίνος. Το ένστικτο της επιβίωσης, η ανάγκη του ανθρώπου για ελευθερία και αξιοπρέπεια είναι δυνατότερη απ’ όλες τις συμβάσεις. Τη δύναμη του απελπισμένου δεν θα τη βιώσουν ποτέ οι βολεμένοι. Παρά μόνον αν βρεθούν στη θέση τους. Κι αυτό ακριβώς είναι το τέχνασμα του Μαριβώ. Γυρίζει τον κόσμο ανάποδα. Τα αγγούρια κυνηγάνε το μανάβη και στο τέλος, αφού πρόκειται περί μαύρης κωμωδίας, όλα επανέρχονται στην αρχική τάξη αλλά με βελτιωμένους χαρακτήρες και αποδεκτές συμπεριφορές. Μακάρι να ισχύσει το ίδιο και στη σφοδρή πολιτισμική κρίση που βιώνουμε τώρα όλοι, εκόντες-άκοντες.
Όσο για την παράσταση, άψογη, στο πνεύμα του Θεάτρου Τέχνης, με τον γνωστό στυλιζαρισμένο υποκριτικό κώδικα που δίδαξε ο μέγιστος Κάρολος Κουν.
Το σκηνικό υπέροχο, τα κοστούμια καρναβαλικώς λειτουργικά, υπερτόνισαν τη θεατρική χαρά του παιχνιδιού. Τι άλλο μπορεί να θέλει ο σύγχρονος θεατής;
Μην το χάσετε!
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
info:
Το Νησί των Σκλάβων
«Το νησί των σκλάβων» του Μαριβώ, το ανάλαφρο και ταυτόχρονα σκοτεινό έργο του κλασικού Γάλλου συγγραφέα, που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1725 και σήμερα μοιάζει πιό επίκαιρο από ποτέ, ανεβαίνει από τις 31 Ιανουαρίου στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης, σε μετάφραση και σκηνοθεσία της νέας Καλλιτεχνικής Διευθύντριας Μαριάννας Κάλμπαρη.
Δύο αριστοκράτες και οι υπηρέτες τους, ναυαγούν σ΄ένα νησί που κατοικείται από εξεγερμένους σκλάβους της Αθήνας. Στον παράξενο αυτό τόπο, τα αφεντικά υποχρεώνονται ν΄ανταλλάξουν ρούχα και ρόλους με τους σκλάβους τους και να τους υπηρετούν μέχρι να «νιώσουν τι σημαίνει πόνος»προκειμένου να πάρουν ένα ισχυρό μάθημα δικαιοσύνης και ανθρωπιάς. Το παιχνίδι των ρόλων ανάμεσα σε αφεντικά και σκλάβους, γρήγορα μετατρέπεται σε ένα επικίνδυνο και αποκαλυπτικά βίαιο παιχνίδι εξουσίας, εκδίκησης και έρωτα. ‘Ομως ποιά είναι τα όρια σε ένα τέτοιο παιχνίδι; Και αν εύκολα μαθαίνει κανείς τι σημαίνει σκλαβιά, πόσο εύκολο είναι να μάθει κανείς τι σημαίνει ελευθερία;
Η παράσταση ανεβαίνει με τη συνεργασία του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδας, το οποίο στηρίζει τη δεύτερη περίοδο της σεζόν του Υπογείου, αφιερωμένη στους Γάλλους συγγραφείς.
Μετάφραση – Σκηνοθεσία: Μαριάννα Κάλμπαρη
Σκηνικά – Κοστούμια: Κωνσταντίνος Ζαμάνης
Μουσική Επιμέλεια: Νέστορας Κοψιδάς
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Χορογραφία: Μαρίζα Τσίγκα
Βοηθοί σκηνοθέτη: Θεοδώρα Καπράλου, Ιωάννα Μπιτούνη
Video Trailer: Διαμαντής Καραναστάσης
Φωτογραφίες: Μυρτώ Αποστολίδου
Παίζουν: Νίκος Αλεξίου, Βίκυ Βολιώτη, Ιωάννα Παππά, Αινείας Τσαμάτης, Κωνσταντίνος Ευστρατίου.
Πρεμιέρα Σάββατο 31 Ιανουαρίου 2015
Σάββατο 31 Ιανουαρίου – Κυριακή 5 Απριλίου 2015
Ημέρες & ώρες παραστάσεων:
Πέμπτη – Παρασκευή – Σάββατο 9.15 μμ
Κυριακή 8.00μμ
Πέμπτη: Γενική Είσοδος 10€
Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν – Υπόγειο
Πεσμαζόγλου 5 Αθήνα
Τηλέφωνο ταμείου: 2103228706
Καθημερινά 10:00-13:00 και 17:00-22:00
Αρτώ & Βαν Γκογκ avec un pistolet: ο Ιωάννης Παπαζήσης ιερουργεί στο θέατρο Σημείο
Που γίνεται ολοένα καταφύγιο τραυματισμένων θεατών αναζητώντων ποιότητα και θαλπωρή
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Από τότε που είδα στο Μουσείο Βαν Γκογκ στο Άμστερνταμ την παράλληλη έκθεση Γκωγκέν-Βαν Γκογκ με τα έργα που είχαν φιλοτεχνήσει οι δύο εκκεντρικοί φωστήρες την περίοδο που μοιράζονταν το ίδιο στούντιο στην Αρλ, και βλέποντας τα χρυσάνθεμα πλάι-πλάι, απέκτησα τη βάσιμη πεποίθηση ότι ΑΥΤΟΙ ΟΙ ΔΥΟ ΆΝΤΡΕΣ ΈΤΡΕΦΑΝ ΜΙΑ ΒΑΘΙΑ ΕΡΩΤΙΚΗ ΈΛΞΗ-ΆΠΩΣΗ-ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ-ΜΙΣΟΣ-ΑΓΑΠΗ-ΦΙΛΟΤΗΤΑ-ΝΕΙΚΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ!!! Μάλιστα. Δεν κόβεις το αυτί σου γιατί σε εγκαταλείπει ο συνεταίρος και συγκάτοικός σου για να μετακομίσει αλλού. Και καλά να το …κόψεις (έλεος, τι γράφω, σοβαρός άνθρωπος!) αλλά να το στείλεις και με κούριερ σε μία πόρνη, ε, αυτό πάει πολύ! Εξηγούμαι. Στις πόρνες πήγαινε ο μάλλον αρειμάνιος, τρελαμένος από την τεστοστερόνη Πωλ Γκωγκέν. Με πόρνες συγκατοίκησε μετέπειτα στην Ταϊτή κι αργότερα στις Νήσους Μαρκησίες της Πολυνησίας, κόλλησε σύφιλη, τρελάθηκε και έκαψε την καλοζωγραφισμένη από αυτόν τον αναρχικό παρία καλύβα τους, όπου ζούσαν όλοι μαζί σε κοινόβιο. Ο Βαν Γκογκ πάλι, ως ενοχοποιημένος χριστιανός βοηθός ιεροκήρυκα για παμφτώχους, είχε σπιτώσει και περιέθαλπε μία άτυχη πόρνη, έτσι που η μάννα του η ίδια να του απονείμει την ύψιστη βρισιά του «νοσοκόμου της πουτάνας»!!! Κι έως εδώ, πάλι όλα καλά. Είναι σαφές όμως ότι η μαζοχιστική προσωπικότητα η προσκολλούμενη σε ισχυρότερες προσωπικότητες ήταν αυτή του Βαν Γκογκ και όχι του Γκωγκέν. Ο επιβήτωρ Γκωγκέν, ο σεξομανής, ο εκρηκτικός, ταιριάζει περισσότερο ως ψυχοσύνθεση με τον Πικάσο, που έπασχε από πριαπισμό, όπως λέει ο Ιόλας στα απομνημονεύματά του. Κι επανερχόμεθα στο θέμα μας. Γιατί ο Γκωγκέν εγκαταλείπει τον Βαν Γκογκ και γιατί εκείνος κόβει το αυτί του και το ταχυδρομεί σε μια πόρνη; Μήπως υποδηλώνει τη διεκδίκηση την ερωτική του Γκωγκέν από την γυναίκα που τον μοιράζεται μαζί της; Λέω τώρα. Αυτή η υπόθεση δεν έχει υποστηριχθεί μέχρι αυτή τη στιγμή, εξ όσων γνωρίζω. Ας την ψάξουν οι ειδικοί και είμαι σίγουρος ότι κάτι θα βρουν. Έστω και μόνον «ισχυρές ενδείξεις», όπως λέμε στη νομική ορολογία.
Όλες αυτές οι σκέψεις ενισχύθηκαν από την καταπληκτική παράσταση «Αρτώ & Βαν Γκογκ avec un pistolet» με τον Ιωάννη Παπαζήση να ιερουργεί στο θέατρο Σημείο. Τι ηθοποιός! Μετρημένος, εκφραστικός, αυτοελεγχόμενος, διαρκής, διαυγής, με σβησμένο το εγώ του, χωρίς καμία διάθεση αυτοπροβολής! Σπάνιο, εξαιρετικά σπάνιο στους μονολόγους που βλέπουμε στις αθηναϊκές σκηνές.
Ο Αρτώ, μετά από εννέα χρόνια εγκλεισμού σε ψυχιατρική κλινική και 51 ηλεκτροσόκ, επανεμφανίζεται στο Παρίσι του 1947 με μια διάλεξη «Βαν Γκογκ, ο Αυτόχειρας της Κοινωνίας», όπου χρησιμοποιεί τον μυθικό ζωγράφο ως περσόνα και μιλάει για τη δική του περιθωριοποίηση από τους «νουνεχείς» και για τη μοίρα που επιφυλάσσουν οι μικροαστοί στις μεγαλοφυίες! Στη διάλεξη χρησιμοποιεί ως υλικό 406 μουντζουρωμένα τετράδια που τα κουβαλάει πάντα μαζί του. Βεβαίως η καλή παριζιάνικη κοινωνία σπεύδει να στριμωχθεί για να μπορεί να σχολιάσει μετά τα λεγόμενα του «τρελού». Όμως, στην Ελλάδα λέμε «από μικρό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια». Ανάμεσα όμως στους φιλοπερίεργους είναι ο Μπρετόν, ο Ζιντ, ο Καμύ, ο Λακάν, κατά του οποίου ο Αρτώ στρέφεται μάλλον επιθετικά και περιφρονητικά, απαξιώνοντας την ψυχιατρική επιστήμη της εποχής του.
Η αναπαράσταση αυτής της ιστορικής διάλεξης ευτύχησε να έχει τίμιους, μελετηρούς και συνεπείς με το όραμά τους συντελεστές:
Κείμενο – Σκηνοθεσία: Ιόλη Ανδρεάδη
Σκηνογραφία – Κοστούμι: Δήμητρα Λιάκουρα
Μουσική – Ηχοτοπίο: Ερατώ Α. Κρεμμύδα
Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα
Βοηθός Σκηνοθέτη: Κώστας Μητράκας
Μακιγιάζ: Λένια Saw
Video Trailer: Μιχαήλ Μαυρομούστακος
Αφίσα: Κώστας Τσακαλάκης
Φωτογραφίες: Πάνος Μιχαήλ
Η Ιόλη Ανδρεάδη είναι σημαντική νέα σκηνοθέτις με όραμα, εργατικότητα, προσήλωση στο έργο και στον βίο των συγγραφέων που επιλέγει. Μπράβο της.
Η ερμηνεία του Ιωάννη Παπαζήση είναι για βραβείο. Ακόμα κι αν δεν του δοθεί (το πιθανότερο – παραείναι σεμνός κι «αόρατος» για κάτι τέτοιο) του αρκεί η επιβράβευση του κοινού, αμέσως μετά… την εξαντλητική του αναφορά σε ιερά τέρατα. Φαντάζομαι ότι θα κάνει μέρες ή ώρες να συνέλθει από τη δίνη της κοσμικής ενέργειας στην οποία έχει περιπέσει.
Ήταν όλα υπέροχα, διδακτικά, απόκοσμα και τόσο καθημερινά.
Μην το χάσετε!
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info
Θέατρο Σημείο
Χαριλάου Τρικούπη 4 (πίσω από το Πάντειο)
Καλλιθέα / τηλ. 210 92 29 579
Παραστάσεις έως 5.4
Σάββατο 21.00 & Κυριακή 19.00
Είσοδος 12 ευρώ & 8 ευρώ μειωμένο / Διάρκεια 60 λεπτά
Η Λένα Πλάτωνος στο Ρυθμός Stage με τον «Ιερό Πόνο» του ποιητή Γιώργου Χρονά.
Μαζί της ο Παντελής Θεοχαρίδης και η ανιψιά της Μαρίκα Παπάζογλου
Guest: Δήμητρα Γαλάνη.
Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Εθισμένος στα θεάματα, με ή χωρίς άρτον, αυτή τη φορά η ποικιλία τυριών και τα πολύσπορα κριτσίνια ήταν υπέροχα… εθισμένος λοιπόν στο καλό θέατρο, εκτίμησα δεόντως τη μουσική συναυλία-δρώμενο που έδωσε η Λένα Πλάτωνος με το συγκρότημα και τους καλεσμένους της στον άρτιο τεχνικά και ταξιθετικά χώρο του Ρυθμός Stage.
H Λένα Πλάτωνος είναι μια μαγική προσωπικότητα. Σα νεράιδα του παλιού καλού καιρού που αποσπάστηκε από το άρμα του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης, εκείνο που το σέρνουν ιππόκαμποι, μετοίκησε για μερικές επίμοχθες δεκαετίες στον δικό μας σκληρό χρόνο για να μας ψυχαγωγήσει και για να μας μεταδώσει την δροσιά ενός κόσμου άλλου, λεπτοφυέστερου, διαρκέστερου, αγνότερου από τη δική μας Τρίτη διάσταση. Ακούγοντας τη φωνή, παρατηρώντας πώς στηρίζει το κεφάλι της πάνω στον άτλαντα σπόνδυλο, βλέποντας το φως να χρυσίζει στα μεταξένια της μαλλιά, βυθιζόμενος στις μελωδίες της σαν σε όνειρο τρυφηλό, νιώθω κι εγώ σαν άνθρωπος κι όχι σαν σκλάβος της Ανάγκης στις μυλόπετρες της Τύχης… Ναι, η Λένα Πλάτωνος είναι σημαντική συνθέτις, γιατί είναι διαφορετικοί, είναι αλλιώτικη από τους άλλους, τους κοινούς θνητούς καριερίστες. Η Λένα Πλάτωνος απέχει της χυδαιότητος των ημερών μας. Αν δεν ήταν ο ποιητής Γιώργος Χρονάς, που τη λάτρεψε, τη στήριξε και την επανέφερε στα φώτα του προσκηνίου, θα είχε αποσυρθεί εκείνη για πάντα στην πάμφωτη σιωπή της. Μόνο που κι η σιωπή της Λένας Πλάτωνος είναι ποίηση και τέχνη υψηλή. Γιατί θέλει δύναμη ψυχής κι αισθητική για να ακούς τη σιγαλιά και να υπάρχεις, ως μετέωρο δίχως σκιά. Και οι σκιές δεν εμφιλοχωρούν στην ύπαρξη της Λένας Πλάτωνος, παρά μόνον ως φάσματα της τρομαγμένης πανανθρώπινης ψυχής, που δεν έχει ξεφύγει ακόμα από τη σκοτεινάγρα των σπηλαίων, αν και φιλοτεχνεί κατά διαστήματα Αναγεννήσεις, πριν ξαναρίξει τα φωτισμένα παιδιά της στις πυρές του Μεσαίωνα.
Ο ποιητής Γιώργος Χρονάς, δικαίως τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη. Είναι αυθεντικός, είναι λαϊκός κι αριστοκράτης ταυτόχρονα, διακριτικός και εστέτ, απλός στους τρόπους και πολύπλοκος στις χειρονομίες… ΕΙΝΑΙ. Με την έννοια του υπάρχειν αυτοβούλως κι αυτοδικαίως κάτω από το Φως του Ήλιου του Άχωρου. Οι στίχοι του υμνούν τους απλούς ανθρώπους, αυτούς που λέμε λούμπεν, παρίες, περιθωριοποιημένους, αποτυχημένους ως προς το επίσημο σύστημα αξιών μας… Είναι τόσο μεγαλόψυχος πνευματικώς, που τους αναβιβάζει (ως άλλος Καβάφης) σε ύψη αισθητικώς δυσθεώρητα, επειδή πόνεσαν πολύ, βασανίστηκαν, τιμωρήθηκαν, σταυρώθηκαν, διαπομπεύτηκαν, αυτομαστιγώθηκαν και τώρα δικαιούνται επί τέλους την βασιλεία της Γης, για μέσου της Τέχνης. Αυτή η κοσμική δικαιοσύνη, χαρίζει στην Τέχνη την Ποιητική του Χρονά τελετουργικά στοιχεία, τα οποία η Λένα Πλάτωνος οξυδερκώς διέκρινε κι αξιοποίησε μουσικώς και σκηνικώς.
Μαζί της ο Παντελής Θεοχαρίδης και η ανιψιά της Μαρίκα Παπάζογλου, εγγονή του συνθέτη και πιανίστα Γεωργίου Πλάτωνος. Υπέροχοι και οι δυο τους. Χαμηλόφωνος ο ένας, πληθωρικώς θεατρική η άλλη, όμως αμφότεροι απογειωμένοι από τα κοινά άχθη της καθημερινότητας.
Στο πιάνο ο συνθέτης Σπύρος Μάνεσης, που άνοιξε και τη βραδιά ερμηνεύοντας μόνος του ”9 πορτραίτα της Λένας”, δηλαδή 9 αντίστοιχες τζαζ προσεγγίσεις του σε συνθέσεις της Πλάτωνος. Κα-τα-πλη-κτι-κός. Πρέπει να αγαπάς πολύ τη μουσική ενός άλλου για να την μεταβολίζεις, να την ενορχηστρώνεις στο μυαλό και στην ψυχή σου με μοναδικό τρόπο και να αφήνεις τα γενναιόδωρα χέρια σου να κυλάνε πάνω στα υπάκουα πλήκτρα που χαίρονται κι εκείνα γιατί γίνονται όργανα αισθητικής ηδονής.
Πλήκτρα – programming: Στέργιος Τσιρλιάγκος.
Όμως, η αποκορύφωση της ακουστικής και όχι μόνον ευωχίας ήταν με την αισθαντική φωνή και τη ζεστή, ανθρώπινη παρουσία της Δήμητρας Γαλάνη, που τίμησε δεόντως τη φίλη της Λένα Πλάτωνος και τον φίλο της Γιώργο Χρονά με την αγάπη της ταπεινοφροσύνης της. Πρέπει να είναι κανείς πολύ γεμάτος απ’ όλα, πολύ γεμάτος από την ύπαρξη, ώστε να μπορεί να πετάει σα σταυραετός πάνω από πεδιάδες, κοιλάδες, φαράγγια και καταρράκτες του συλλογικού συνειδητού. Αυτή τη γυναίκα τη λατρεύω από παιδί, γιατί δεν κατέχει από ψέματα, είναι αυθεντική, γυμνή στα βλέμματα και στους προβολείς, διάφανη. Μόνον οι τελείως «φτασμένοι» κι ακομπλεξάριστοι άνθρωποι, οι χορτάτοι απ’ όλα, που δε ζητούν τίποτα από κανέναν και κυρίως δεν διψούν για αναγνώριση, μόνον αυτοί θα κληρονομήσουν την βασιλεία της γης, αφού είναι πλούσιοι εσωτερικώς…
Δεν θα πω τίποτ’ άλλο για τη βραδιά, για να μη σας κάνω να ζηλέψετε. Όμως αναζητείστε την επόμενη. Μια τέτοια εμπειρία αρκεί για το οξυγόνο μιας ολόκληρης χρονιάς.
Μετά λόγου γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ, «Όταν ο Παζολίνι συνάντησε το αγόρι που του πρόσφερε το θάνατο» στο Studio Κυψέλης σε σκηνοθεσία Γιώργου Λιβανού.
Παζολίνι, σαράντα χρόνια μετά την αναγκαστική σιωπή του. Ο Γιάννης Σολδάτος μιλάει εκ μέρους του σε ένα έργο εικονοκλαστικό και προκλητικό, από ιδεολογική κυρίως πλευρά
Γράφει ο θεατρολόγος και κριτικός Κωνσταντίνος Μπούρας
Οι μύθοι αναβιώνουν πάντα μέσα από το συλλογικό ασυνείδητο. Είναι σαν τον νερό των ωκεανών: εξατμίζεται, ταξιδεύει με τα σύννεφα, κάνει το γύρο της γης – όσο προλάβει – και μετά πέφτει στη γη ή στη θάλασσα, ως βροχή, χαλάζι, χιόνι, αποθηκεύεται στον υδροφόρο ορίζοντα και βγαίνει στην επιφάνεια ως ρυάκι, ποτάμι, καταρράκτης σε ανύποπτα σημεία εκβάλλεται για να χυθεί στην πλατιά γκρίζα θάλασσα. Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, όπως και η Κάλλας, ιερά τέρατα της Τέχνης του εικοστού αιώνα, γίνανε φορείς μιας Γνώσης που τους υπερέβαινε, μιας Γνώσης αρχαίας, βυθισμένης στα ζωικά ένστικτα της προαιώνιας ανθρώπινης φυλής. Το Ιερό και το Ά-λογο, το ταπεινόν και υψηλόν, το ζωώδες και το αγγελικό συμπλέκονται δημιουργικά στο παρασυμπαθητικό σύστημα του ανθρώπου, που ανεβαίνει συμπλεκόμενο τη σπονδυλική στήλη σε δύο ρεύματα (ανιόν και κατιόν – η γνωστή κουνταλίνι – τα φίδια στο κηρύκειο του Ερμή…). Στο Μουσείο Ανατολίτικης Τέχνης του Σαν Φρανσίσκο είδα ένα άγαλμα του Βούδα μετά τη φώτιση. Ήταν σοκαριστικό! Επτά κόμπρες ανέβαιναν στη ραχοκοκκαλιά του και πετούσαν τα ανοιγμένα τους κεφάλια στο φωτοστέφανό του. Μία για κάθε τσάκρα (ενεργειακό τροχό που μεταλαμπαδεύει κοσμική ενέργεια – οργόνη – στο υλικό μας σώμα. Ουδείς μπορεί να φωτιστεί, να χρησιμοποιήσει το 100% του εγκεφάλου και της ψυχοσωματικής του δομής χωρίς την αγαστή, την ελεγχόμενη, την καθαγιασμένη από την Αγάπη έκρηξη της κουνταλίνι εντός του. Ασώματες κεφαλές δεν μπορούν να αγαπούν γιατί μισούν τον εαυτό τους και θεωρούν το σώμα τους ρυπαρόν. Το σώμα όμως είναι ο ναός της ψυχής, καθαγιάζεται από την παρουσία του Πνεύματος εντός του και λειτουργεί ως φορέας της αυτό-κινήτου ψυχής, σύμφωνα με τον Πλάτωνα. Η τραγικότητα του Δυτικού Πολιτισμού μας – τουλάχιστον μέχρι σήμερα – είναι η ρασιοναλιστική απαγόρευση των φυσικών ενστίκτων, ως ταραχοποιά κι επικίνδυνα για την Τάξι. Το μόνο που επιτυγχάνεται είναι η δυστυχία του ατόμου και η διαστροφή των υγιών ροπών του, σε σαδομαζοχιστικές ακρότητες, σαν αυτές που εικονοποίησε ο Πιερ Πάολο Παζολίνι στην προκλητική του ταινία «Σαλό». Το μήνυμα εκεί είναι καθαρό. Αγαπηθείτε γιατί αλλιώς χανόμαστε. Ερωτευθείτε χωρίς συμφέρον και υπολογισμό, γιατί μόνον έτσι θα λυτρωθείτε. Αποτινάξτε πεπαλαιωμένες μεσαιωνικές συμβάσεις και βαδίστε ελεύθεροι προς την Ισότητα, τη Δημοκρατία, την Ελευθερία. Μην επιτρέπετε σε δυνάστες να κατέχουν το σώμα και την ψυχή σας. Ελευθερία ή Θάνατος! Κι ο Θάνατος τον περίμενε στα μάτια ενός ταλαίπωρου βιασμένου ορφανού, που τον είδε σαν εκπρόσωπο της τάξης των εξουσιαστών και τον εκδικήθηκε, για να δηλώσει μετά από χρόνια φυλακής ότι «τον αγαπάει». Αυτό το «σκότωσε γιατί τον αγαπούσε» είναι τόσο γελοίο και παιδιάστικο. Σα να στραγγαλίζεις ένα αηδόνι για να το κάνεις να τραγουδήσει! Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, ο Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ, ο Κώστας Ταχτσής, ο Μένης Κουμανταρέας πλήρωσαν στην πράξη την ελευθεριάζουσα άποψή τους για τη λατρεία του λαϊκού στην πιο βίαια, ακαλλιέργητη κι απολίτιστη μορφή του. Όταν παίζεις με τη φωτιά καίγεσαι. Ο Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ αναζήτησε την αγάπη στους υπονόμους των σφαγείων («Η χρονιά με τα δεκατρία φεγγάρια»). Ο ποιητής Γιώργος Χρονάς στο ποίημά του όπου συναντιούνται η Μαρία Κάλλας με τον Πιερ Πάολο Παζολίνι βάζει τον μεγάλο κινηματογραφιστή να ζητάει να του φέρουν ένα ανάξιο άτομο για να το υπηρετήσει. Τι μεγάλος στίχος! Πόσο αληθινός. Υπήρχε ένας Ολυμπιονίκης, ο Τζωρτζ Λουγκάνις, που είχε σαρώσει όλα τα χρυσά μετάλλια κολύμβησης, πέθανε όμως από aids και στα ειλικρινή και τίμια απομνημονεύματά του καταδίδει τον «δεσμό» του, έναν ανάξιο, κομπλεξικό, χωρίς ίχνος αυτογνωσίας, επικίνδυνο λούμπεν άνθρωπο. O Ζαν Ζενέ μεγάλωσε στα ορφανοτροφεία, στα αναμορφωτήρια στις φυλακές. Όνειρό του ήταν να σφαχθεί από ένα λαϊκό τεκνό. Πέθανε «άδοξα» από καρκίνο σε ένα φτηνό ξενοδοχείο. Το ίδιο κι ο Τεννεσσή Ουίλλιαμς. Πνίγηκε από το φελλό μιας μποτίλιας γεμάτης φτηνό αλκοόλ. “Each man kills the thing he loves” (από τον «Καυγατζή» των Ζενέ-Φασσμπίντερ). «Ο καθένας διαλέγει τον δικό του θάνατο κι αυτό το παιχνίδι είναι η Ζωή» (γράφει ο Νομπελίστας Γιώργος Σεφέρης). Οφείλουμε αγάπη πρωτίστως στον εαυτό μας. Μόνον τότε μπορούμε να αγαπήσουμε τον πλησίον μας «ως σεαυτόν». Και η Κάλλας και ο Παζολίνι πλήρωσαν την ανιδιοτελή, την ανυπέρβλητη αγάπη τους για τους Άλλους, ταπεινοί, απελπισμένοι, συνειδητοποιώντας το μάταιο της ύπαρξης έφυγαν «νωρίς», γιατί πρόλαβαν κι αυτοπραγματώθηκαν.
Ο Γιάννης Σολδάτος είναι ένας αναγεννησιακός άνθρωπος, πολύπλευρος, πολυτάλαντος, πολύφερνος. Έπιασε το νόημα της Παζολινικής ιδιαιτερότητας χωρίς τις αντίστοιχες προσλαμβάνουσες. Έγινε ως ηθοποιός η προσωπίδα μέσα από την οποία ομίλησε η φωνή του μεγάλου εκλιπόντος. Ως καλός γνώστης του κινηματογράφου διάβασε τις ταινίες του Παζολίνι, με τη δική του επτανησιακή θεώρηση του Ά-λογου κι εμπλούτισε το συλλογικό μας συνειδητό με την ελληνική λαλιά ενός πανανθρώπινου μύθου. Άθλος, συγγραφικός και λογοτεχνικός. Η τόλμη του δεν προκαλεί, η ιδεολογική θρασύτητά του είναι απολύτως συμβατή με το πνεύμα των Καιρών, την εποχή της Κρίσης, όπου όλες οι αξίες αναθεωρούνται και μια καινούργια Χρυσή Εποχή γλυκοχαράζει πάνω από το Χάος και τα σαστισμένα κεφάλια των ανθρώπων. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι ένας καρα-στρέιτ άνθρωπος (πιο πολύ δεν γίνεται) διαβάζει τίμια το έργο και τη σκέψη ενός ακραία αυτοκαταστροφικού ομοφυλόφιλου. Αυτή η δημοκρατία των φύλων και των ερωτικών πεποιθήσεων βρίσκει σύμφωνη την πλειονότητα των σκεπτομένων ανθρώπων (με ελάχιστες σκοτεινές εξαιρέσεις). Ο καθημερινός φασισμός πηγάζει από το γεγονός ότι δεν αναγνωρίζουμε τον Θεό στους άλλους και δεν αντέχουμε την αντανάκλασή μας στα μάτια του συνανθρώπου μας. Μας ενοχλεί μόνο αυτό που δεν μπορούμε να αντέξουμε μέσα μας, αυτό που η αυτογνωσία μας έχει παραχώσει σαν γάτα, έχει αγνοήσει σαν στρουθοκάμηλος.
Ο Γιάννης Σολδάτος επιτυγχάνει έναν άθλο, όπου όλες οι Τέχνες συναντιώται: Λόγος – εικόνα – μουσική – χορός – σώμα. Ναι, το σώμα είναι τέχνη αφ’ εαυτής. Και το γίγνεσθαι όταν κατακτά το ευ ζην γίνεται σοφία.
Με βάση τον αυτοσχεδιασμό της πρόβας, ένα έργο εν εξελίξει με σαφή δομή και ξεκάθαρες προθέσεις. Αυτό είναι το θεατρικό έργο του Γιάννη Σολδάτου «Όταν ο Παζολίνι συνάντησε το αγόρι που του πρόσφερε το θάνατο» στο Studio Κυψέλης σε σκηνοθεσία Γιώργου Λιβανού.
Ένα δίωρο θέαμα γροθιά στο στομάχι των «τα φαιά φορούντων» για να θυμηθούμε τον Καβάφη.
Ο Γιώργος Λιβανός έχει αναπτύξει μια ειδικότητα στο αισθητικό θεατρικό γυμνό, ξεγυμνώνοντας ταυτόχρονα τις ψυχές των ηθοποιών του. Ήταν όλοι ταιριαστοί στη διανομή. Άψογοι. Κάποιοι περισσότερο ελεύθεροι σωματικώς, κάποιοι λιγότερο. Όμως ηθοποιός σημαίνει φως. Όταν εγκάλεσαν την αρχαία εταίρα Φρύνη στο δικαστήριο, αυτοί έπεισε τους άντρες δικαστές να την αθωώσουν πετώντας τα ρούχα της (κι όχι βγαίνοντας έξω από τα ρούχα της). Εκείνοι αναγνώρισαν την αρμονία του Κάλλους ενός σώματος που χρησίμευσε ως πρότυπο για το άγαλμα της θεάς Αφροδίτης και την άφησαν ελεύθερη. Οι δικές μας κοινωνίες είναι περισσότερον υποκριτικές. Ξεχνούν το Κάλλος, εις όφελος – νομίζουν – της Ισχύος. Όμως Σοφία χωρίς Αρμονία δεν είναι εφικτή. Για την ακρίβεια, πρόκειται για σχήμα οξύμωρον. Η Εξουσία χωρίς Δημοκρατία και Αγάπη είναι απάνθρωπη και τυραννική.
Δεν θα ξεχωρίσω κανέναν από τους ηθοποιούς, γιατί αυτού του είδους τα θεάματα είναι εύθραυστα και προϋποθέτουν ευγενή σύμπνοια, χωρίς άμιλλες. Η ενέργεια που μεταδίδεται από σκηνής στο θεατή είναι τρομακτικά συμπαγής και κάθε προσπάθεια αυτοπροβολής θα την διέστρεφε σε ένα προ πολλού νεκρό αστικό θέατρο. Γι’ αυτό προσοχή. Το εγγρηγορός της ομάδας είναι ένα και μοναδικό. Διασφαλίστε το όλοι! Ο θεατής έρχεται για να δει την ουσία του έργου και της προσωπικότητας του Παζολίνι και δεν πρέπει να θαμπωθεί από κατά τόπους λάμψεις. Ευτυχώς, όλα τα «παιδιά» ήταν υπέροχα, σεμνά και υπάκουα στα κελεύσματα σκηνοθέτη, συγγραφέα, χορογράφου, μουσικού, σκηνογράφου κι ενδυματολόγου. Μια κάποια σεμνοτυφία καλόν είναι να απαλειφθεί γιατί και γυμνό και ντυμένο δεν γίνεται. Η Κλασική Αρχαιότητα μας δείχνει το μέτρο, το ανθρώπινο. Ό,τι είναι φυσικό είναι αγνό και όμορφο. Αλλιώς δεν θα το έπλαθε ο Πάνσοφος Δημιουργός μας. Περισσότερη τόλμη λοιπόν κι αγνότητα, προθέσεων, σκέψεων κι εκφράσεων.
ΈΝΑ ΘΕΑΜΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΤΟΥΜΕ.
Ο Γιάννης Σολδάτος παραμένει για δεκαετίες έκπληξη. Σαν παιδί που ανακαλύπτει τον κόσμο κι εξελίσσεται. Ας τον ανακαλύψουμε κι εμείς. Το αξίζει και το δικαιούται!
Ο Παζολίνι πλήρωσε με τη ζωή του αυτό το κήρυγμα. Ας ελπίσουμε ότι δεν θα χρειαστούμε άλλους. Το ανθρώπινο είδος έχει γίνει πολλές φορές φονιάς τρώγοντας τις ίδιες του τις σάρκες και τα παιδιά του. Αρκεί! Ας πάρουμε τα μαθήματά μας με τον κόσμιο, πνευματικό τρόπο. Όχι άλλο αίμα, βία κι αδικία, συνάνθρωποί μου!
Κωνσταντίνος Μπούρας
Πληροφορίες για την παράσταση:
Oι ΘΕΑΤΡΙΝΩΝ ΘΕΑΤΕΣ γιορτάζουν τα δέκα χρόνια τους στο θεατρικό μας γίγνεσθαι με μια νέα υποσχόμενη παραγωγή. Παράλληλα με τα ΒΡΩΜΙΚΑ ΚΟΛΠΑ και το LEONARDO’S RING ξεκινούν στο STUDIO ΚΥΨΕΛΗΣ οι παραστάσεις την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου για το έργο του Γιάννη Σολδάτου ” ΟΤΑΝ Ο ΠΑΖΟΛΙΝΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΟ ΑΓΟΡΙ ΠΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΕ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ” σε σκηνοθεσία Γιώργου Λιβανού και κινηματογράφιση Γιάννη Σολδάτου.
Πρόκειται για ένα φιλόδοξο εγχείρημα , που προετοιμάζεται 6 μήνες. Αφετηρία αποτέλεσε, ένα καινούριο θεατρικό , με αφορμή τα σαράντα χρόνια από το θάνατο του μεγάλου σύγχρονου δημιουργού, που ο Γιάννης Σολδάτος έγραψε για το Γιώργο Λιβανό και τη συγκεκριμένη ομάδα ηθοποιών, που διαλέχτηκε μετά από ακρόαση και που η γραφή του, ολοκληρώθηκε στη διάρκεια των προβών.
Η βασική ιδέα. Ένας σκηνοθέτης στην Ελλάδα του σήμερα, αποφασίζει να ασχοληθεί με το έργο του Πιερ Πάολο Παζολίνι. Συνθέτει μια ομάδα καλλιτεχνών και μαζί δοκιμάζουν να αναπαραστήσουν, τις πιο γνωστές σκηνές από ταινίες του δημιουργού. Λεπτό με λεπτό ταυτίζονται με το αυθεντικό έργο του καλλιτέχνη και με ένα άλμα στο χωροχρόνο βρίσκονται 50 χρόνια πριν στα πλατό που γυρίζονταν οι ταινίες του. ΟΙ πρωταγωνιστές του Παζολίνι, οι προσεγγίσεις που δοκίμασε και τον χαρακτήρισαν, πληροφορίες για τον ίδιο και τον τρόπο που πειραματίστηκε με το φακό , τον άνθρωπο, το σώμα και την φιλοσοφία και πάνω απ΄ όλα η σχέση του με τη Μαρία Κάλλας, όπως ξεπηδά από τις επιστολές που αντάλλαξαν και συνεντεύξεις εποχής, δημιουργούν ένα σκληρό κείμενο , τολμηρό και απαιτητικό, το οποίο επιχειρεί να σκιαγραφήσει το μύθο ενός σύγχρονου κολασμένου.
Πώς ο Παζολίνι, που αποτύπωσε όσο κανείς στο σύγχρονο κινηματογράφο το ρεαλισμό και το πάθος μαζί τον έρωτα και τις εναγώνιες υπαρξιακές αναζητήσεις, σχηματοποιείται μέσα από την επαφή του με ανθρώπους , σκηνές από ταινίες του και τον αιφνίδιο θάνατο του, που όχι μόνο δεν τον άφησε στη λήθη , αλλά τον πέρασε στους δημιουργούς που σφράγισαν με την ιδεολογία του και την τοποθέτηση τους την Σύγχρονη Έβδομη Τέχνη, θα το μάθουμε 25 Φλεβάρη.
Ο Πιερ Πάολο, Η Κάλλας, ο Σέρτζιο, ο Φάμπιο, η Μαρκέλλα, η Συλβάννα Μαγκάνο, και δεκάδες ακόμα ήρωες θα σας περιμένουν να σας παρασύρουν μαζί με σκηνές από το ΔΕΚΑΗΜΕΡΟ, το ΘΕΩΡΗΜΑ, τη ΜΗΔΕΙΑ, τον ΟΙΔΙΠΟΔΑ, τις ΧΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΥΧΤΕΣ, τη ΜΑΜΑ ΡΟΜΑ, το ΣΑΛΟ, τους ΘΡΥΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΑΝΤΕΡΜΠΟΥΡΥ, το ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ, δεμένες με όπερα και ιταλικές καλτσονέττες του ’60, που εκτελούνται ζωντανά με συνοδεία από πιάνο και κιθάρα.
Μια εικονοκλαστική παράσταση με κινηματογραφική δόμηση, ερωτισμό και πάθος , τιμή στα 40 χρόνια από το θάνατο του Παζολίνι.
Σκηνοθεσία – φωτισμοί Γιώργος Λιβανός
Κείμενο – κινηγματογράφιση Γιάννης Σολδάτος
Σύμβουλος Βασίλης Μπουζιώτης
στίχοι Μαριάννα Τόλη
Χορογραφία Σίμωνας Πάτροκλος
Σκηνικό – κοστούμια Γιοβάννα Πρασσίνου
Δραματουργική ανάλυση Γιάννης Ζέρβας
Μουσικοί αυτοσχεδιασμοί- διδασκαλία Νίκη Γκουντούμη
Βοηθοί σκηνοθέτη Βασίλης Θεοδώρου – Έλενα Μιχαλάκη
Βοηθοί σκηνογράφου Απόστολος Κρίτσας – Διονύσης Κατερέλλος
Βοηθός ενδυματολόγου Βάνια Αλεξάντροβα
Φωτογραφίες Ήρα Σαραντάκη -Δευκαλίων Βελερεφώντης -Απόστολος Κρίτσας
Πρωταγωνιστούν Γιώργος Λιβανός, Γιώτα Φωτοπούλου, Βερόνικα Ηλιοπούλου, Παναγιώτης Κατσίκης , Νίκος Χαλατζίδης, Έλενα Μιχαλάκη, Μάγδα Φράγκου, Έρη Παπαγαλάνη, Γιάννος Τριανταφύλλου, Κέλλυ Καιμάκη, Λίλη Τέγου, Βασίλης Θεοδώρου και ο Αγησίλαος Σιούνας
στο πιάνο ζωντανά η Νίκη Γκουντούμη
ΤΟ ΕΡΓΟ ΕΙΝΑΙ ΑΥΣΤΗΡΑ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΓΙΑ ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ
Διάρκεια παράστασης 120′ χωρίς διάλειμμα
ΗΜΕΡΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ
ΤΕΤΑΡΤΗ και ΠΕΜΠΤΗ 21.15
STUDIO ΚΥΨΕΛΗΣ Σπετσοπούλας 9 , από Κυψέλης 51
Τηλέφωνο – πληροφορίες κρατήσεις 210 8819571
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
15 ευρώ με ποτό
10 ανέργων
Πέρης Μιχαηλίδης σε …"Πείνα" του Κνουτ Χάμσουν
Διαχρονική πείνα και …των γονέων σε εποχές Κρίσης
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το να βλέπεις ένας ευτραφή και γιοματούλη καλό ηθοποιό να υποδύεται τον Κνουτ Χάμσουν στην «Πείνα» είναι σίγουρα μια απαραίτητη αντίστιξη στην καθημερινή γκρίνια μας για την Κρίση, είναι μια διαρκής υπόμνηση ότι είναι άλλη η υπαρξιακή αγωνία για το Επέκεινα κι άλλο η κατασπατάληση των φυσικών πόρων του πλανήτη στο βωμό της ανθρώπινης απληστίας. Η Πείνα ξεκινάει από το στομάχι και καταλήγει στο μυαλό, προκαλώντας την ορμονική υπερδιέγερση που κάνει τον άνθρωπο κυνηγό, θήραμα των αναγκών του, τέρας, κτήνος και απάνθρωπο. Κάποιους όμως τους κάνει περισσότερον ανθρώπινους, αλληλέγγυους, ψυχοπονιάρηδες. Σε αυτές τις ελάχιστες – δυστυχώς – περιπτώσεις το ένστικτο της αυτοσυντήρησης υποχωρεί στα ανώτερα αισθήματα της ανθρωπιάς και το ένστικτο του θανάτου δεν έχει ισχύ πάνω στο νοήμονα άνθρωπο. Ο ήρως στην «Πείνα» του Χάμσουν συγγενεύει με τον «Ηλίθιο» του Ντοστογιέφκσι. Είναι φιλάνθρωποι ενώ η ανθρώπινη ουσία τους απειλείται. Αντίθετα, στο «Πικρό Ψωμί» του Μωχάμεντ Σουκρί, η πείνα οδηγεί σε εξαθλίωση, σωματική και ψυχική. Κι αυτό είναι το σύνηθες, το λογικώς αναμενόμενον. Θα μου πείτε, όλοι αυτοί που πλουτίζουν εις βάρος των απλοϊκών θα μας ήθελαν ήρωες του Χάμσουν και του Ντοστογιέφκσι. Όμως αυτή είναι μια ερώτηση που υπερβαίνει τα στενά θεατρολογικά πλαίσια και άπτεται κοινωνιολογικών, οικονομολογικών και πολιτικών αναλύσεων. Απλώς κρατήστε το στην άκρη του μυαλού σας και σκεφτείτε το.
Δύσκολο το εγχείρημα που ανέλαβε ο Πέρης Μιχαηλίδης κι επικίνδυνο. Ένας κόντρα ρόλος, που θα μπορούσε να σκηνοθετηθεί επάξια από τον ίδιον με έναν αποστεωμένο ηθοποιό επί σκηνής θα συνέτεινε στο ρεαλισμό του θεάματος. Τώρα είδαμε μια μεταμοντέρνα ανάγνωση ενός κλασικού αριστουργήματος με την έννοια του αναλογίου μάλλον παρά της αναπαραστατικής διαδικασίας. Ενδιαφέρον εν τούτοις κι αισθαντικό, αν και κάπως υποτονικό.
Οπωσδήποτε αξίζει να το δείτε να το συζητήσετε και να προβληματιστείτε. Η υποσυνείδητη αντίδραση του θεατή μόλις βγει από την παράσταση είναι να καταναλώσει τροφή ακόμα κι αν είχε μόλις φάει πριν πάει στο θέατρο. Αυτό μου θυμίζει την αντίδρασή μου στη σκηνική προσαρμογή του διηγήματος του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ «Ο Πόλος» από τον αείμνηστο Μίκαελ Γκρύμπερ στο Παρίσι με τον Μπρούνο Γκαντς στον βασικό ρόλο του λιμοκτονούντος από έλλειψη τροφής στο Βόρειο Πόλο. Αυτός κι ο σύντροφός του αργοπεθαίνουν από ασιτία και κρύο ενόσω βυθίζονται σε οράματα μεταφυσικής ονειρικής όπερας. Παρ’ όλο που κι αυτός ο ηθοποιός ήταν μάλλον ευτραφής, έβγαινες από την παράσταση με την αίσθηση ότι θα πεθάνεις συντόμως από κρυοπαγήματα και έλλειψη τροφής! Η απόλυτη επιτυχία του θεάτρου ως λυτρωτικής ψυχοθεραπευτικής πράξης: να ανασύρει από το συλλογικό ασυνείδητο καταστάσεις που ποτέ δεν θα ζήσεις, ίσως….
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Πληροφορίες για την παράσταση από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο του θεάτρου Beton7
http://www.beton7.com/index.php/el/programma/theatrikes-parastaseis/item/847-%CE%B7-%CF%80%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1-%CE%B8%CE%B5%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CF%86%CE%B5%CE%B2-%CE%B1%CF%80%CF%81-15.html
Τo κέντρο Τέχνης και Πολιτισμού Beton7 παρουσιάζει σε θεατρική διασκευή το λογοτεχνικό έργο του Κνουτ Χάμσουν «Η πείνα»
Ημερομηνία: 9, 10, 16, 17, 23, 24 Φεβρουαρίου 2015
Ώρα: 21:00
Διάρκεια: 50 λεπτά
Είσοδος ελεύθερη με προαιρετική συνεισφορά
*Υπό την αιγίδα της Νορβηγικής Πρεσβείας και σε συνεργασία με το Νορβηγικό Ινστιτούτο Αθηνών
Υπόθεση: Ένας συγγραφέας περιπλανιέται στους δρόμους της Χριστιάνιας (σημερινό Όσλο) προσπαθώντας να επιβιώσει πουλώντας άρθρα σε εφημερίδες. Παλεύοντας καθημερινά με την πείνα, την εξαθλίωση και την κοινωνική ταπείνωση, διατηρεί την ακεραιότητά του παραμένοντας πιστός στις υπαρξιακές του αναζητήσεις.
Συγγραφέας: Ο Κνουτ Χάμσουν είναι Νορβηγός μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και ποιητής, κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας (1920). Yπήρξε ηγετική φυσιογνωμία της νεορομαντικής εξέγερσης του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα. Το έργο του επηρέασε πολύ σημαντικούς συγγραφείς όπως ο Μπέρνχαρντ, ο Μπέκετ και ο Μπουκόφσκι.
Έργο: Η «Πείνα», που γράφτηκε το 1890, είναι ένα από τα αδιαμφισβήτητα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Γραμμένο στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα, το πιο δημοφιλές και πολυμεταφρασμένο έργο του Χάμσουν, είναι ένα έργο έντονα αυτοβιογραφικό, κλειστοφοβικό και κατά στιγμές αφόρητα ρεαλιστικό, με σαφείς επιρροές από το «Υπόγειο» του Ντοστογιέφσκι. Αποτέλεσε τομή στην ιστορία της λογοτεχνίας γιατί μετατόπισε το βάρος της αφήγησης στην ψυχολογία του ήρωα και κατάφερε να διεισδύσει όσο λίγα στην απελπισία της ανθρώπινης ύπαρξης αλλά και το μεγαλείο που κρύβεται μέσα σε αυτήν.
Σκοπός της παράστασης είναι να αναδειχθεί η αναγκαιότητα της αλληλεγγύης στις σημερινές κοινωνίες και η προοπτική της είναι να παρουσιαστεί και σε χώρους που δραστηριοποιούνται διάφορες συλλογικότητες.
Συντελεστές
Μετάφραση -Θεατρική Προσαρμογή: Αναστάσιος Βενέτης
Σκηνοθετική Επιμέλεια: Μαρία Μητροπούλου
Κοστούμια: Δέσποινα Χειμώνα
Ερμηνεύει: Πέρης Μιχαηλίδης
«Μήπως σας λένε Γιάννη;» (Καμπαρέ τσέπης) της Μέμης Σπυράτου
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Μέμη Σπυράτου είναι ένα θαύμα: ταλέντο δραματικό με έντονη ρυθμικότητα. Γράφει, σκηνοθετεί, τραγουδά, αυτοσχεδιάζει, εμψυχώνει, αμφισβητεί, αμφισβητείται, δεν ορρωδεί προ ουδενός αισθητικού φράγματος, παλεύει με τα φάσματα της ψυχής της, κονταροχτυπιέται με τη μοίρα, μεταβολίζει τις πίκρες τις ζωής σε αναβολικό διεγερτικό… Τη θαυμάζω από τότε που τη συνάντησα στο «Βρυσάκι» της Αρχαίας Αγοράς σε έναν ελάχιστο χώρο να δίνει μια μουσική-θεατρική-ποιητική παράσταση υψηλών προδιαγραφών, στην οποία συμμετείχα κι εγώ απαγγέλοντας, συγγράφοντας …ζωντανά και συντονιζόμενος με την αγαστώς συνεργαζόμενη ομάδα της. Η γυναίκα είναι φαινόμενο. Τέρας ζωτικότητος κι ευεξίας. Αν δεν κάπνιζε, θα μας είχε ξεσηκώσει όλους! Καλλιτεχνικώς, εννοώ.
Πήγα λοιπόν χωρίς αμφιθυμία στη «Σφίγγα» της οδού Κιάφας (γωνία με Ζωοδόχου Πηγής) και χάρηκα για άλλη μια φορά τη θυμόσοφη συντροφιά του ποιητή και φίλου Γιώργου Χρονά και …βεβαίως… το καθηλωτικώς επαναστατικό θέαμα.
Κ
είμενο – Σκηνοθεσία: Μέμη Σπυράτου
Παίζουν τραγουδούν και χορεύουν
Αναστασία Καπάνταη, Σταύρος Νιφοράτος, Μαρία Θωμά, Παντελής Παπαγεωργίου
ΜΟΥΣΙΚΟΙ
Παναγιώτης Φραγκούλης (πιάνο)
Τάσος Αθανασιάς (ακορντεόν)
Τραγούδια, χορός, παρλάτα, σκέρτσο, νάζι και συγκίνηση. Σωστή επιλογή τραγουδιών, δεμένα με έξυπνες «γέφυρες», συνεργάτες που θα μπορούσαν να σταθούν και στο Μπρόντ-γουέι, κέφι, μπρίο κι «έξω καρδιά». Αυτή η εξωστρέφεια της Μέμης Σπυράτου αντανακλά σε όλους και μεταδίδεται ως ιός. Τραγούδια από το γερμανικό καμπαρέ του Μεσοπόλεμου, από τον Ιταλικό κινηματογράφο, από τα ελληνόφωνα χωριά της Απουλίας, και – στο τρίτο μέρος – έντεχνα λαϊκά και ρεμπέτικα. Τι άλλο να ζητήσει κανείς με 12 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ποτού; Μην το χάσετε.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Πληροφορίες για την παράσταση:
«Μήπως σας λένε Γιάννη;» (Καμπαρέ τσέπης) της Μέμης Σπυράτου
Ένα επίκαιρο καμπαρέ… τσέπης!
Ο πολυτάραχος βίος μιας χώρας «γυνής εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσης», η οποία παραμένει όμως αφελής, καλόκαρδη και αιθεροβάμων.
Αναζητεί απελπισμένα κάποιον «Γιάννη» που θα την προστατεύσει, θα την αποκαταστήσει.
Κι ο κάθε Γιάννης αποτυπώνεται στην οντολογία της και συνθέτει την ολότητά της.
Θέλοντας να τονίσει πως υπόκειται και αλλάζει σύμφωνα με το χυμοστατικό κάθε Γιάννη, Τζόννυ, Τζάννι, Ζαν, ανακοινώνει: «Με λένε… όπως θέλει ο καθένας».
Ανίκανη να μεταβολίσει όσα της συμβαίνουν θα ψάχνει πάντα για έναν Γιάννη που θα την βγάλει από το αδιέξοδο.
Ίσως επειδή, Ιωάννης σημαίνει δώρο Θεού ή… Ίδωμεν.
Μία θεατρική και μουσική παράσταση, που αγγίζει τα σύγχρονα –των ημερών μας- θέματα, μέσα από τη διεισδυτική ματιά της Μέμης Σπυράτου και την ατμόσφαιρα που δημιουργείται σε ένα «καμπαρέ τσέπης»… Τραγούδια πότε νοσταλγικά και πότε «κοφτερά» αιωρούνται επί σκηνής και (προσ)καλούν το κοινό σε μία καθαρτική επικοινωνία με τους συντελεστές της παράστασης!
Από τις 18 Φεβρουαρίου και κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στη Μουσική Σκηνή «ΣΦΙΓΓΑ»
παρουσιάζουμε ένα «Cabaret τσέπης» με τίτλο «Μήπως σας λένε Γιάννη;»;
Για 10 παραστάσεις.
Λίγα λόγια για τη Μέμη Σπυράτου
Πολυσχιδής καλλιτεχνική προσωπικότητα, η Μέμη Σπυράτου έγινε ευρέως γνωστή από τη συνεργασία της με τον Γιάννη Μαρκόπουλο, στη «Λήδρα», όπου τραγούδησε μελοποιημένη ποίηση σε στίχους Σεφέρη ( το «Διάλειμμα» και τον «Στρατή Θαλασσινό ανάμεσα στους αγαπάνθους»), Μύρη («Ιθαγένεια»), Ελευθερίου (στη «Θητεία»), Χρονά και Κατσαρού μαζί με τον Νίκο Ξυλούρη.
Μετά τη Μεταπολίτευση, έφυγε για τον Καναδά, για να σπουδάσει κινηματογράφο και θέατρο. Στο Μόντρεαλ τραγουδούσε στην μπουάτ «Μύλος» και παράλληλα στο γαλλόφωνο «St. Dennis», δίπλα στον Ζιλ Βινιό.
Όταν επέστρεψε στην Αθήνα γράφτηκε στη Δραματική σχολή «Θεοδοσιάδη» και λίγο αργότερα έκανε την πρώτη της ταινία μικρού μήκους, «Si Minore» πάνω στην ομώνυμη etude του Σοπέν (τιμήθηκε στη Θεσσαλονίκη με Κρατικό βραβείο).
Στο Αρχαιολογικό Φεστιβάλ της Βερόνα κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο για την παραγωγή του Ιδρύματος Μελετών Λαμπράκη «Τι είναι τέχνη;» και με τη σύμπραξη της εκδότριας του περιοδικού «Αρχαιολογία και Τέχνες» Άννας Λαμπράκη και της δημοσιογράφου Λένας Σαββίδη οργάνωσε τον «Αγών», ένα Φεστιβάλ για τους πολιτισμούς της Μεσογείου.
Εν συνεχεία, η Μέμη Σπυράτου αφιερώθηκε στη θεατρική σκηνοθεσία («Ξεχάστε τον Ηρόστρατο» του Γκριγκόρι Γκόριν, τη «Φαύστα» του Μποστ και τις «Εσωτερικές ειδήσεις» του Ποντίκα, την παράσταση «Ο Σωκράτης και οι σκιές του» στους Δελφούς για το Έτος Σωκράτη, στο νέο θέατρο Δελφών Φρυνίχος δραματοποίησε τα ποιήματα του Σταύρου Βαβούρη στο έργο «Προς δεσποινίδα Ηλέκτρα Ατρείδη, Μυκήναι», επιμελήθηκε τη σκηνοθεσία στο αφιέρωμα για τα 2.500 χρόνια από τη Μάχη του Μαραθώνα, «Προσκλητήριο για εχθρούς και φίλους»). Στο Μέγαρο Μουσικής, παρουσίασε τον πρώτο Καραγκιόζη με τίτλο «Μια μέρα χωρίς γέλιο είναι μια χαμένη μέρα» (1995) και τις παραγωγές «Από τη Θράκη στο Μέγαρο» και «Τ’ άκουσες Αρετούσα μου;» (με δεκατρία μικρά ντοκιμαντέρ για την Κρήτη) σε συνεργασία με τον Λάμπρο Λιάβα.
Σε συνεργασία με τον Λάκη Χαλκιά και τη Νένα Βενετσάνου παρουσίασε με μεγάλη επιτυχία την παραγωγή «2.500 χρόνια ελληνικής μουσικής» που ταξίδεψε από το Ηρώδειο μέχρι τη Ζυρίχη, ενώ περιόδευσε ανά την Ελλάδα στην παρουσίαση του έργου του Ρίτσου «Το τερατώδες αριστούργημα», καθώς και το «Άσμα της Ιωάννας και του Κωνσταντίνου» του Τάκη Σινόπουλου.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Κιάφας 13 και Ζωοδόχου Πηγής
Ώρα έναρξης 9.30′
Είσοδος με ποτό 12 euro
«ΣΦΙΓΓΑ»
Κιάφας 13 & Ζωοδόχου Πηγής, Αθήνα
Τηλ. κρατήσεων: 2114096149 ή 6987844845
ΠΕΝΗΝΤΑ ΑΠΟΧΡΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΚΡΙ… ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Σε εποχές Κρίσης, σε εποχές μεταβατικές, σε εποχές σκληρές που η Ιστορία μας μαστιγώνει κατά πρόσωπο, ο διάχυτος Τρόμος οδηγεί σε φόβο απώλειας ελέγχου, οι άνθρωποι γυρίζουν σαν τα σαλιγκάρια, σαν χελώνες, προς τα μέσα τους, χώνονται στο καβούκι τους κι αναζητούν τη σχέση εξουσιαζόμενου-εξουσιαστή μέσα στον ίδιο τους τον εαυτό. Ο νους, ο έλλογος νους, η κοινή ή μη κοινή Λογική, είναι πάντα ο δυνάστης του σώματος και των φυσικών ανθρώπινων επιθυμιών του. «Όλα τα αιτήματα των ανθρώπων είναι αιτήματα αγάπης», σύμφωνα με τον αφορισμό του Φρόϋντ. Όμως πώς να ξεχωρίσεις την Αγάπη από το Μίσος, τη Φιλότητα από το Νείκος, το Άσπρο από το Μαύρο, το Καλό από το Κακό, όταν από την πρώιμη τρυφερή ηλικία βιώνεις τη διαμεσολαβημένη βία των καταπιεσμένων-καταπιεστών γονιών σου. Και δεν μιλάμε για τη σεξουαλική ή σωματική βία μόνο, αλλά κυρίως για την ψυχολογική, όπου το κατατρομαγμένο ον όταν γυρίζει από τη δουλειά στο σπίτι του ξεσπάει πάνω στα βλαστάρια του και τους μεταφέρει τα πρότυπα μιας νοσούσης κοινωνίας, όπου όποιος γλείφει καλύτερα, ρουφιανεύει επιδεξιότερα, υποκύπτει ευλυγιστότερα και λέει «σφάξε με Πασά μ’ ν’ αγιάσω», αυτός και μόνον αυτός κερδίζει ένα κόκκαλο από την εξουσία επί γης. Η πλήρης ή μερική αναξιοκρατία των σύγχρονων κοινωνιών σε επίπεδο θεσμών, όπου κυριαρχεί συνήθως το δίκαιον του ισχυροτέρου (με τη ζωώδη του χροιά κι έννοια), η κατασπατάληση των φυσικών πόρων στο βωμό του κέρδους, η κατασπατάληση του ανθρώπινου δυναμικού στο βωμό μωροφιλοδοξιών κι ιδιοτελών συμφερόντων, η οικογενειοκρατία, ο νεποτισμός, ο εγωκεντρικός ατομικισμός, η αδιαφορία για το Σύνολο, του οποίου αποτελούμε άρρηκτους κρίκους… όλ’ αυτά οδηγούν στην παροιμία «τα μεταξωτά σώβρακα θέλουν επιδέξιους κ……!».
Από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης, με τον Μαρκήσιο ντε Σαντ να κραδαίνει τη σημαία της απόλυτα ζωώδους εγωκεντρικής ελευθεριότητας, της έλλειψης σεβασμού στα άλλα ανθρώπινα όντα, τα οποία θεωρούνται απλώς αναλώσιμα ή παράπλευρες απώλειες στο μυαλό των κακών φεουδαρχών πάσης εποχής και φύσεως… Από τον δέκατο ένατο αιώνα έως σήμερα ελάχιστο διάστημα έχει καλυφθεί στον πνευματικό αγώνα δρόμου προς την Ελευθερία, την Ισότητα, την Δικαιοσύνη, την αδελφοσύνη μεταξύ όλων ανεξαιρέτως των ανθρώπων. Το σύγχρονο Κεφάλαιο (απρόσωπο και πολυεθνικό, επιμεριζόμενο και καταμεριζόμενο, αναδιανεμόμενο και επιφυλλασσόμενο) μπήκε στη θέση των παλαιών αυτοκρατόρων. Ο «Βασιλεύς Ήλιος» κι η αλάθητη εξουσία ζωής και θανάτου πάνω στους υπηκόους του, αντικαταστάθηκε από μια μηχανιστική κρεατομηχανή, με δαχτυλίδια ασφαλείας από τη μαύρη τρύπα, τη χοάνη ανακύκλωσης που εμφιλοχωρεί στο κέντρο. Τώρα όλοι θέλουν να είναι στην κορυφή κι όλοι να περνούν απαρατήρητοι. Οι μεγάλοι, οι έξυπνοι, οι πραγματικά πλούσιοι του κόσμου τούτου, δεν φωτογραφίζονται στα περιοδικά μόδας, στις κοσμικές στήλες, στα φιλανθρωπικά γκαλά. Είναι αόρατοι, γιατί είναι προσεκτικοί. Ξέρουν ότι ο καλύτερος δρόμος για την Πτώση είναι ο Φθόνος που προκαλεί στους μη προνομιούχους ή άσκοπη επίδειξη ματαιοδοξίας των ισχυρών.
Σε μια εποχή ιδιαίτερα κρίσιμη και μεταβατική, σαν τη δική μας, το διακύβευμα είναι η ίδια η ύπαρξη του ανθρωπίνου είδους πάνω στον πλανήτη Γη. Ο Μπέκετ το απεικόνισε θεατροποιώντας το πολύ έξυπνα στο «Περιμένοντας το Γκοντό». Στους τρεις ανθρώπους που εμφανίζονται στο ρημαγμένο (από πυρηνική καταστροφή;) τοπίο, οι δύο είναι ενήλικες και ο τρίτος είναι παιδί-άγγελος. Οι μεγάλοι παίζουν οικειοθελώς το ρόλο εξουσιαστή-εξουσιαζόμενου. Ο ένας το παίζει αφεντικό και διατάζει κι ο άλλος το παίζει υποτακτικός κι υπακούει, σέρνοντας αδιαμαρτύρητα τη βαλίτσα του άλλου. Αυτό τα λέει όλα. Η εγγενής αδυναμία, ανεπάρκεια, αναπηρία του ανθρώπινου είδους: η ανάγκη της Εξουσίας προκειμένου να μοιράσουμε δυο γαϊδουριών άχυρα. Γι’ αυτό απέτυχε ο κομουνισμός, ο υπαρκτός σοσιαλισμός, ο χριστιανισμός ως θρησκεία αγάπης, ο βουδισμός και λοιπά. Η ανάγκη για εξουσία, για αυθεντίες, για το αλάθητο, είναι τελείως αντίθετη από την Ισότητα, την Ελευθερία, τη Δικαιοσύνη, την Ισονομία. Ουδείς τέλειος.
Στην ταινία «πενήντα αποχρώσεις του γκρι» (τη βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο) δεν υπάρχει αμιγές Καλό κι αμιγές Κακό. Μόνον επιλογές κι επιπτώσεις. Αιτία κι αποτέλεσμα. Αίτιον κι αιτιατόν. Κάτι χάνεις, κάτι κερδίζεις. Η συμφωνία με τον διάβολο ποτέ δεν είναι μονομερής. Η επαφή αλλάζει και τους δύο. Και πώς θα γινόταν αλλιώς;
ΤΟ ΦΩΣ ΌΤΑΝ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΕ ΈΝΑ ΑΝΗΛΙΑΓΟ ΣΠΗΛΑΙΟ, ΤΟ ΑΛΛΑΖΕΙ. ΈΝΑ ΜΥΣΤΙΚΟ ΠΟΥ ΜΙΣΟ-ΕΞΟΜΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΛΕΟΝ ΣΚΟΤΕΙΝΟ. Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΗ ΑΠ’ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. ΤΟ ΨΕΜΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝΙΣΧΥΡΟ, ΓΙΑΤΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΕΙ ΠΟΛΛΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΆΣΠΡΟ ΜΑΥΡΟ. Αλλιώς, μην φοβάστε φίλοι μου το σκοτεινό. Αγαπήστε το.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ ότι σε μια παρουσίαση φιλοσοφικού βιβλίου για τον κοινωνικό σαδομαζοχισμό, η εκπρόσωπος του BDSM βρήκε το βιβλίο μη ρομαντικό!!! Δεν ξέρω αν την καθαίρεσαν ή την αντικατέστησαν την επόμενη μέρα. Εκείνο που κατάλαβα είναι ότι τα πράγματα δεν είναι ποτέ όπως φαίνονται κι ότι δεν χρειάζεται να τα απλοποιούμε-σχηματοποιούμε. Οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα δεν εφαρμόζονται στην αληθινή ζωή.
Αυτό που κομίζει αυτή η ταινία είναι ότι το κακοποιημένο παιδί γίνεται κακοποιός ενήλιξ, αλλά η ανάγκη του για αληθινή αγάπη, στοργή, τρυφερότητα είναι τόσο δυνατή που παραδίδει τα οχυρά του οικειοθελώς, έστω και για ένα μικρό διάλειμμα αγνότητας.
Όταν αποχαιρετιούνται στο ασανσέρ οι δύο παρ’ ολίγον συνένοχοι-συνεταίροι, έχουμε την αίσθηση ότι το πραγματικό παιχνίδι εξουσίας τώρα αρχίζει. Ο πιο ισχυρός είναι αυτός που θα λησμονήσει πρώτος. Και λησμονεί μόνον όποιος συγχωρεί. Ο άλλος είναι πάντα δέσμιος του μίσους του, που είναι – πάντα – δυνατότερο κι από τον Έρωτα, γιατί ακριβώς πάνω σ’ αυτό το γενετήσιο ένστικτο βασίζεται, το αντίπαλον δέος του Θανάτου.
Αυτές οι ταινίες και τα αναγνώσματα λειτουργούν ομοιοπαθητικώς. Θεραπεύουν δια της καθάρσεως. Γι’ αυτό και είναι ηλίθιο κι ανιστόρητο να τα λογοκρίνουμε. Αν δεν υπήρχε η κοινωνική νόσος δεν θα γράφονταν τέτοια βιβλία, δεν θα γυρίζονταν τέτοιες ταινίες. Μην μπερδεύουμε το σύμπτωμα με την αιτία της αρρώστειας. «Η Σιωπή των Αμνών» και «Οι πενήντα αποχρώσεις του γκρι» δεν θα ακούγονταν αν δεν υπήρχε η διαστροφή του Ανθρώπου που, όντας απομακρυσμένος από τη Φύση, και την αληθή αγαθή φύση του, επιδίδεται σε κάθε αγριότητα και σκαιότητα προκειμένου να καταλαγιάσει ο αρχικός Φόβος της Μοναξιάς, του Κρύου, του Θανάτου, της Αρρώστειας, της Ανημπόριας, των Γηρατειών εντός του.
Δείτε αυτή την ταινία. Είναι πολύ κατώτερη των προσδοκιών σας. Πολύ Light, πολύ ωραιοποιημένη, σε σχέση με την σκληρή πραγματικότητα έξω που αντανακλά μέσα μας. Αφορμή για ενδοσκόπηση, συζήτηση, βελτίωση, πνευματική ανέλιξη.
Μετά λόγου γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
