Το ανέφικτο τής αντικειμενικότητας. Φιλοσοφική-θεατρική αναζήτηση τής Α-λήθειας
Σκέψεις πάνω στην «Αυτοβιογραφία» τού Θεοδόση Πελεγρίνη, σε σκηνοθεσία Άννας Σωτρίνη στο Ίδρυμα «Β. και Μ. Θεοχαράκη»
Από τον ποιητή και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
H «Α-λήθεια» είναι το αντίθετο τής Λήθης. Ή μήπως αυτό το άλφα δεν είναι στερητικό αλλά ενισχυτικό, προσδίδον έμφαση στην αγαθοεργό και φιλάνθρωπο λειτουργία τής Λήθης; Ο πάλαι ποτέ ένδοξος ακαδημαϊκός κι αξέχαστος σήμερα εργάτης τού Πνεύματος, ο Ευάγγελος Παπανούτσος, έγραφε στο πόνημά του «Ψυχολογία» για τη «νοσταλγία τής ανάμνησης». Αν η μνήμη διορθώνει το παρελθόν κατά το δοκούν και καθιστά (για τον Οδυσσέα) την Πηνελόπη πειθήνια σύζυγο, χωρίς ρυτίδες και μελανά σημεία στο σώμα ή στο χαρακτήρα της, μήπως θα έπρεπε να μείνει για πάντα ο ναυαγός στο αχούρι τής Κίρκης ή στο παλάτι τής Καλυψούς έστω; Μόνο και μόνο για να μην υποστεί την ματαίωση, την απογοήτευση, την απόρριψη ακόμα εκ μέρους τού ολοφώτεινου αντικείμενο τού πόθου του; Όμως όλοι γνωρίζουμε ότι το αντικείμενο τού πόθου μας είναι και φωτεινό και σκοτεινό σε ίσους όρους; Πώς αλλιώς θα επιτυγχάνετο άλλωστε η ισορροπία μεταξύ τού αρσενικού και τού θηλυκού, η ασταθής εκείνη ισορροπία τών αντιθέτων αρχετύπων;
Ο Θεοδόσης Πελεγρίνης δίνει ένα δραματικό μάθημα υψηλής φιλοσοφικής ενατένισης τών εγκοσμίων και απεικονίζει θεατρικώς την σισύφεια μάχη τού ανθρώπου για να γνωρίσει τον εαυτό του και ν’ ανακαλύψει το κρυμμένο νόημα τής επαναλαμβανόμενης στην ασφάλεια τής συνήθειας (όπως επισημαίνει ο πρώην πρύτανης, πρώην υπουργός κι εσαεί ομότιμος πανεπιστημιακός δάσκαλος).
Γράφουμε για να δούμε τι ζήσαμε ή γράφουμε για να αναπλάσουμε αυτά που ζήσαμε σε αποδεκτότερη μορφή; Τα από-μνημονεύματα είναι μυθεύματα ή επανορθώσεις; Πέρα από την ανθρωπίνως κατανοητή ανάγκη τής φιλοτεχνήσεως μιας υστεροφημίας που θα μας κολάκευε, η ανάγκη να μιλήσουμε για τη ζωή μας είναι σαφώς έκθεση όχι μόνον τού εαυτού αλλά και όλων τών άλλων έμψυχων όντων που ανεκλάσθησαν έστω για μια στιγμή στα παράλληλα κάτοπτρα τής συνειδήσεώς μας.
Αυτή η αμφίσημη πολυπραγμοσύνη τού έλλογου συνειδητού και τού ά-λογου υπό-συνείδητου να διορθώσει και να επισκευάσει γεγονότα κι επιθυμίες τού παρελθόντος ώστε να τα καταστήσει αποδεκτά στο παρόν κι απαστράπτοντα στο μέλλον, προσδίδει τη μεγάλη, τη ζωτική ανάγκη τού Ανθρώπου για Αλήθεια, Ομορφιά, Αθωότητα, Αρμονία (με τον εαυτό του πρώτα και με το σύμπαν ύστερα). Προτού μεταστούμε στο Έσχατον Φως, στην Αιώνια Ανατολή, όπου δεν περιμένουμε πλέον καμία δύση και θα καταυγαζόμεθα από τον προβολέα τού Ανεσπέρου Φωτός εσαεί, οφείλουμε όλοι να εξαγνισθούμε δια των πέντε στοιχείων στο Καθαρτήριο τής Γνώσης, όπου αφήνουμε τα ελαττώματά μας να ξεπλυθούν, αφού πρώτον γίνουν ορατά και συγγνωστά. Η συν-χώρεση λαμβάνει χώραν πρώτον εντός μας προκειμένου να επιτευχθεί μετά εκτός και να δυνηθούμε να μεταβούμε στη χορεία τών αθανάτων, στα Ηλύσσια Πεδία, στη Νήσο τών Μακάρων, στον Παράδεισο εκείνων που έχουν ήσυχοι τη συν-είδησή τους και μπορούν να αναπαυθούν για πάντα μετά τών Ηρακλέων κι Ηρακλειδών, εκείνων που ολοκλήρωσαν τους δώδεκα άθλους κι μετέβησαν σε μια άλλη διάσταση, εξαϋλώνοντας κι εξυψώνοντας την κατώτερη ανθρώπινη φύση τους σε δυσθεώρητα ύψη.
Ετούτες κι άλλες πολλές σκέψεις, μού εγεννήθησαν στο συνειδητό καθ’ όσον παρατηρούσα ενεός τον ίδιον τον Καθηγητή, με τρεις εξαίρετους ηθοποιούς και υπό την καθοδήγησιν τής σκηνοθέτιδος να διδάσκουν από σκηνής τού Υδρύματος Θεοχαράκη υψηλήν Φιλοσοφίαν και Τέχνην Ζωής.
Τελικά, η αυτοβιογραφία είναι μια δική μας, ιδιωτική θα έλεγα, ανά-χάραξη τής Μνήμης έτσι ώστε να μας οδηγήσει στην τρίτη ηλικία χωρίς να αναγκαστούμε να καταφύγουμε εις την ζωοποιόν και φιλάνθρωπον Χάριν τής ανοίας. Κι αν η όραση θολώνει κι αν οι άλλες αισθήσεις θαμπώνουν, η Μνήμη μένει άγρυπνος φρουρός τών πεπραγμένων. Εκτός αν την καταστήσουμε έργο ζωής και φιλοτεχνήσουμε τη δική μας εκδοχή πάνω από μίση κι εμπάθειες, κρατώντας την Αγάπη για τον εαυτόν και τον Άλλον. Τότε εξυγιαίνεται το πέρασμά μας από τη γη και λειαίνεται η ατραπός προς το Άπειρο, ένθα η εξελικτική μας πορεία προς το Όντως Όν δεν περατούται… Ποτέ.
Όλοι οι συντελεστές ήταν υπέροχοι κι η υπόγεια αίθουσα τού Ιδρύματος Θεοχαράκη ταιριαστά υποβλητική στο τελετουργικόν τής Σκέψεως.
Συγγραφέας: Θεοδόσης Πελεγρίνης
Σκηνοθεσία- Μουσική επιμέλεια: Άννα Σωτρίνη
Σκηνικά – κοστούμια: Πάγια Μουστάκη- Βεάκη
Βίντεο- Φωτογραφίες: Ευάγγελος Κάλλοου
Βοηθός σκηνοθέτη: Λίνα Νταμάνη
Ερμηνεύουν: Θεοδόσης Πελεγρίνης, Ηλίας Πετροπουλέας, Φώτης Παπαθανασίου και η Μαρία Μπονδούκα.
Ανάμεσα στους ευτυχείς θεατές διέκρινα τον ακαδημαϊκό και πανεπιστημιακό δάσκαλο Ευάγγελο Μουτσόπουλο και τον εθνικό ευεργέτη Χρήστο Μανέα.
Κωνσταντίνος Μπούρας
INFO:
Η «Αυτοβιογραφία» του Θεοδόση Πελεγρίνη σε σκηνοθεσία Άννας Σωτρίνη στο Ίδρυμα Β και Μ Θεοχαράκη
Η «Αυτοβιογραφία» του Θεοδόση Πελεγρίνη, σε σκηνοθεσία Άννας Σωτρίνη, για δύο συνεχόμενα Σαββατοκύριακα (21-22-28 και 29 Ιανουαρίου του 2017), στο Ίδρυμα Β και Μ Θεοχαράκη.
Ένας ιδιόρρυθμος και ευφυής καθηγητής Πανεπιστημίου, μετά από μία λαμπρή σταδιοδρομία, αποφασίζει να γράψει και να εκδώσει την αυτοβιογραφία του. Τα περισσότερα από τα γεγονότα της ζωής του, τα έχει σημειώσει σχολαστικά σε εκατοντάδες καρτέλες. Με την βοήθεια της γραμματέως του, επιχειρεί να βάλει και τις καρτέλες και τις μνήμες του σε τάξη. Ο περίγυρός του όμως έχει άλλες μνήμες, για τα ίδια γεγονότα, με αποτέλεσμα η αυτοβιογραφία να «επιβουλεύεται» τον τίτλο της βιογραφίας γραμμένη από άλλους. Στο φινάλε δημιουργείται μια θεαματική ανατροπή, που αν λειτουργούσε η «ανάποδη πυραμίδα», ο θεατής θα άκουγε απ΄ την αρχή την ιστορία. Εδώ όμως καλείται να τον καλύψει η πρόσφατη μνήμη του …
Πρόκειται για μια γοητευτική παράσταση, με αρκετές εκπλήξεις και δυνατές ερμηνείες.
Συντελεστές:
Συγγραφέας: Θεοδόσης Πελεγρίνης
Σκηνοθεσία- Μουσική επιμέλεια: Άννα Σωτρίνη
Σκηνικά – κοστούμια: Πάγια Μουστάκη- Βεάκη
Βίντεο- Φωτογραφίες: Ευάγγελος Κάλλοου
Βοηθός σκηνοθέτη: Λίνα Νταμάνη
Ερμηνεύουν: Θεοδόσης Πελεγρίνης, Ηλίας Πετροπουλέας, Φώτης Παπαθανασίου και η Μαρία Μπονδούκα.
«Αυτοβιογραφία», του Θεοδόση Πελεγρίνη
Σάββατο 21
Κυριακή 22
Σάββατο 28
Κυριακή 29 Ιανουαρίου 2017
Ίδρυμα Β και Μ Θεοχαράκη Βασ.Σοφίας 9 & Μέρλιν 1, Αθήνα
Τηλέφωνο κρατήσεων: 210.3611206
Ώρα έναρξης: 21.00
Διάρκεια παράστασης: 60 συναπτά λεπτά
Εισιτήρια: γενική είσοδος 10 ευρώ, άνεργοι, φοιτητές ΑΜΕΑ, 5 ευρώ.
Ισχύουν οι ατέλειες.
«Μετά τη Βάρκιζα»,
μια φωναχτή, εξωστρεφής παράσταση «στο κόκκινο», σε κείμενο του πρωτοεμφανιζόμενου Μυρώδη Αδαμίδη και σκηνοθεσία-διδασκαλία του κατά πολύ και σε πολλά (καλλιτεχνικά) έμπειρου Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου με εκπληκτικούς ηθοποιούς στο θέατρο «Αλκμήνη» που επέτυχε να καταστεί ζωντανό κύτταρο πολιτισμού στην πολύπαθη πρωτεύουσά μας.
Από τον ποιητή θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα.
Εάν το έβλεπα αυτό το έργο στον κινηματογράφο, θα μου θύμιζε την «Αναπαράσταση» και τον «Θίασο» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Αν το έβλεπα σε ένα μεγάλο κινηματοθέατρο σε μεσαία σειρά, θα μου φαινόταν ιδιαίτερα εξωστρεφές και φωνακλάδικο, με τους ηθοποιούς στο κόκκινο να προσπαθούν να ακυρώσουν εμπράκτως το «παράδοξο του Diderot». Αν το βαθμολογούσαν δάσκαλοι κι απόφοιτοι του Actor’s Studio της Νέας Υόρκης ή ο ίδιος ο Στανισλάβσκι (αν ερχόταν με τον Πήγασο ή με μηχανή του χρόνου), θα του έβαζαν ίσως 9 με άριστα το 10. Και γιατί όχι το 10 το καλό; Γιατί απομένουν κάποιες λεπτομέρειες να ρυθμιστούν: όπως όταν έρχεται ο πεινασμένος γιος απ’ έξω και του προτείνει η χαροκαμένη μάνα ένα πτωχικό κολατσιό, δεν μπορεί να το κάνει πέρα με απαξίωση, πριν καν τσιμπήσει έστω μία ελιά, για την υπόταση…
Στο ηχητικό μέρος τώρα: το θεατράκι στη σκηνή του αυτή, παραείναι ρηχό και χαμηλοτάβανο με αποτέλεσμα να μεγεθύνει τον ήχο στο έπακρο. Σκέφτηκα για μια στιγμή μήπως ήταν χορηγός της παράστασης ο Πανελλήνιος Σύλλογος …Ωτορινολαρυγγολόγων!!! Αστειεύμαι (όπως πάντα, για όσους με γνωρίζουν εκ του σύνεγγις). Ξεκουφάθηκα από το δεξί αυτί. Το αριστερό το προφύλαξα εγκαίρως στον αριστερό τοίχο που είχα την προνοητικότητα να κουρνιάσω. Και δεν με πείραξε καν (ούτε στον …προστάτη) η δίωρη άνευ διαλείμματος παράσταση μήτε τα άβολα καθίσματα, αφού το επί σκηνής θέαμα έρρεε σαν χείμαρρος ορμητικός, έτοιμος να συμπαρασύρει έμψυχα κι άψυχα αντικείμενα.
Τι ηθοποιοί! Τι ένταση! Τι ταύτιση με το ρόλο τους! Όλα έξοχα, υπέροχα και υπερβολικά. Καθόλου υποβλητικά μεν, οργιώδη δε. Ίσως αυτό να ήθελε ο σκηνοθέτης. Μπορεί αυτό να ταίριαζε στο πρωτόλειο αυτό κείμενο του πρωτοεμφανιζόμενου Μυρώδη Αδαμίδη (ψευδώνυμο;) με «ιστορίες από το χωριό» (όπως μας είπε από σκηνής το βράδυ της πρεμιέρας). Είμαι σίγουρος ότι θα έχει και συνέχεια, γιατί κατέχει την τέχνη της δημιουργίας δραματικής έντασης. Απομένει να μάθει και την τέχνη της σιωπής, την αντίστιξη των παύσεων, την αναγκαστική παρεμβολή του χιούμορ ή του λυρισμού για να απαλυνθεί η συναισθηματική φόρτιση ηθοποιού και θεατή…
Όλοι οι συντελεστές συνέβαλαν τα μέγιστα σε μια παράσταση που θα συζητηθεί και θα ακουστεί, θα παιχτεί δεκάδες φορές και θα οδηγήσει ίσως μερικούς ανθρώπους στο νοσοκομείο ή στα …ακουστικά βαρυκοΐας!
«Μετά την Βάρκιζα» του Μυρώδη Αδαμίδη
σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος
βοηθοί σκηνοθέτη: Κωστής Σαββιδάκης-Άννυ Ζερβού
μουσική: Τάσος Σωτηράκης
φωτισμοί: Μανώλης Μπράτσης
φωτογραφίες: Κλεοπάτρα Σάρλη
επιμέλεια κοστουμιών – σκηνικών: Εύθυμης Τζώρας
Παίζουν:
- Θεοδώρα Σιάρκου (έξοχη μάννα)
- Τσαμπίκα Φεσάκη (νεορεαλιστική επαναστάτρια)
- Ειρήνη Πολυδώρου (πονεμένο θύμα)
- Μάνος Κωστής (πειστικός ως αγύριστο κεφάλι που μεταστρέφεται για λίγο)
- Σάββας Πογιατζής (πυκνόσωμος ιδεολόγος-προφήτης μιας καλύτερης εποχής που θα έρθει για τον Άνθρωπο, τότε που δεν θα χρειάζεται να χύνεται αίμα αθώο, αίμα αδελφικό)
- Κωστής Σαββιδάκης (υπέροχος, ρεαλιστικός, υπερπαρκής στον περιγραφικά περιγραμματικό ρόλο του)
Από τις παραστάσεις που θα μείνουν στη μνήμη μου χρόνια μετά. Απαξάπαντες υπέρ-άξιοι. Αν ελέγξουν το υπερχειλίζον συναίσθημα θα άξιζαν ένα συλλογικό βραβείο υποκριτικής καλοκουρδισμένης ομάδας, πιστής και υπάκουης στα οράματα τού δασκάλου τους, του πολύ (σε όλα του) – χωρίς να γίνεται ποτέ υπερβολικός – Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου.
Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
http://www.topontiki.gr/article/200536/meta-tin-varkiza-sto-theatro-alkmini
«Μετά την Βάρκιζα» στο Θέατρο Αλκμήνη
Λίγο πριν ξεσπάσει επίσημα ο εμφύλιος πόλεμος, μια μάνα-χήρα, (η κυρία Χρυσούλα) βρίσκεται αντιμέτωπη με τις διαφορετικές πολιτικές πεποιθήσεις των δυο γιών της.
Προσπαθεί να συμφιλιώσει τα παιδιά της, τους συστήνει ουδετερότητα, παροτρύνει τον μεγάλο γιό να υπογράψει Δήλωση για να μην τον κυνηγούν, παρακαλεί τον μικρό να δεχθεί τις διαφορετικές ιδέες του αδελφού του, ενώ συμβουλεύει τη μικρή της κόρη (την Δέσποινα) να μην ανακατεύεται.
Όμως, τα γεγονότα σύντομα μετατρέπουν την ελπίδα σε εφιάλτη, την αγάπη σε φόβο και τον φόβο σε συμφορά. Με ρεαλιστική, λιτή γραφή, ο συγγραφέας αντλώντας από μια πραγματική ιστορία – μία από τις πολλές συγκλονιστικές καταστάσεις που βίωσε ο λαός μας – πλάθει ένα συγκινητικό, ανθρώπινο και ταυτόχρονα πολιτικό δράμα.
Πληροφορίες:
«Μετά την Βάρκιζα» του Μυρώδη Αδαμίδη
σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος
βοηθοί σκηνοθέτη: Κωστής Σαββιδάκης-Άννυ Ζερβού
μουσική: Τάσος Σωτηράκης
φωτισμοί: Μανώλης Μπράτσης
φωτογραφίες: Κλεοπάτρα Σάρλη
επιμέλεια κοστουμιών – σκηνικών: Εύθυμης Τζώρας
Παίζουν
- Θεοδώρα Σιάρκου
- Τσαμπίκα Φεσάκη
- Ειρήνη Πολυδώρου
- Μάνος Κωστής
- Σάββας Πογιατζής
- Κωστής Σαββιδάκης
παραγωγή: Όψεις Πολιτισμού
Οργάνωση & εκτέλεση παραγωγής: Σοφία Αδαμίδου & θέατρο «ΣΥΝ ΚΑΤΙ»-σύνολο τέχνης
Κάθε Παρασκευή & Σάββατο στις 9.00 μ.μ. στο θέατρο ΑΛΚΜΗΝΗ, Αλκμήνης 8, Γκάζι
Διάρκεια: 100 λεπτά
Τιμή: 14 ευρώ και 10 ευρώ το μειωμένο
τηλέφωνο κρατήσεων: 210 3428650 & 6978603947
e-mail: info@theatro.gr
http://www.artandlife.gr/Athina-meta_ti_barkiza_toy_myrodi_adamidi
“ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΡΚΙΖΑ” ΤΟΥ ΜΥΡΩΔΗ ΑΔΑΜΙΔΗ
Από Παρασκευή 20 Ιανουαρίου 2017 | Θέατρο Αλκμήνη > Πετράλωνα – Φιλοπάππου
Λίγο πριν ξεσπάσει επίσημα ο εμφύλιος πόλεμος, μια μάνα–χήρα (η κυρία Χρυσούλα) βρίσκεται αντιμέτωπη με τις διαφορετικές πολιτικές πεποιθήσεις των δυο γιων της.
Με ρεαλιστικά λιτή γραφή, ο συγγραφέας αντλώντας από μια πραγματική ιστορία από τις πολλές συγκλονιστικές καταστάσεις που βίωσε ο λαός μας, πλάθει ένα συγκινητικά ανθρώπινο και ταυτόχρονα πολιτικό δράμα.
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος
Βοηθοί σκηνοθέτη: Κωστής Σαββιδάκης, Άννυ Ζερβού
Φωτισμοί: Κατερίνα Μαραγκουδάκη
Παραγωγή: Όψεις Πολιτισμού
Οργάνωση & εκτέλεση παραγωγής: θέατρο “ΣΥΝ ΚΑΤΙ” – σύνολο τέχνης, Σοφία Αδαμίδου
Στον ρόλο της μάνας η Θεοδώρα Σιάρκου.
Διάρκεια: 90 λεπτά
http://www.athinorama.gr/theatre/performance/meta_ti_barkiza-10054859.html
Μετά τη Βάρκιζα
Κοινωνικό του Μυρώδη Αδαμίδη
Διαρκεια : 100 ‘
Σκηνοθ.:Κ. Κωνσταντόπουλος
Ερμηνεύουν: Θ. Σιάρκου, Τσ. Φεσάκη, Ειρ. Πολυδώρου.
Λίγο προτού ξεσπάσει ο εμφύλιος πόλεμος μια χήρα μάνα βρίσκεται αντιμέτωπη με τις διαφορετικές πολιτικές πεποιθήσεις των δύο γιων της. Το ερώτημα είναι αν θα προλάβει να τους συμφιλιώσει.
Η ποίηση της καθημερινότητας στο αριστουργηματικό “Paterson” του Τζιμ Τζάρμους.
Από τον ποιητή και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Επιτέλους, ποίηση χωρίς μεγαλοστομίες, απλή και χθαμαλή, πεζή όμως όχι. Σε αυτό το κινηματογραφικό αριστούργημα δια νοός Τζιμ Τζάρμους, κινούμαστε, εμπνεόμαστε, κοιμόμαστε, παίρνουμε την αλληλογραφία, πίνουμε μπύρα, βγάζουμε το σκύλο βόλτα και προπαντός εμπνεόμαστε από ένα κουτί σπίρτα, από τα σύννεφα, τη βροχή και τους καταρράχτες (κυρίαρχο το συναισθηματικό στοιχείο του νερού) ενόσω παίρνουμε ανοικτές στροφές με ένα αστικό λεωφορείο στη μάλλον φτωχή και αθόρυβη αμερικάνικη πόλη με το όνομα Paterson. Οδηγός λεωφορείου ο αυτοσχέδιος ποιητής, με επώνυμο το ίδιο με της πόλης του, το ίδιο με την ταμπέλα του λεωφορείου του, το ίδιο με την καρδιά του, αυτή την απλή και μέτρια καρδιά, που χωράει όμως μέσα της όλο το μεγαλείο του χωροχρόνου. Συγκινήθηκα ιδιαίτερα, γιατί συνειδητοποίησα για άλλη μια φορά ότι δεν έχει σημασία πόσο κουραστικές και μίζερες είναι οι ζωές μας, πόσο σταθερά επαναλαμβανόμενες στην υπνωτική τους νάρκη… δεν πειράζει που τη σαιξπηρικήν «ύπαρξή μας ύπνος την περιβάλλει» (κι ο χειρότερος είναι με τα μάτια ανοικτά, γιατί ξεπέφτει γρήγορα σε εφιάλτη). Τίποτα δεν έχει σημασία και κανείς δεν μπορεί να μας βλάψει όταν απογειωνόμαστε με τα φτερά της φαντασίας σε ποιητικά ύψη όπου πρέπει να πετάξουμε το έρμα της νοησιαρχίας, πρέπει ν’ απαλλαγούμε από τα δεσμά που εμείς οι ίδιοι επιβάλλουμε στον εαυτό μας αυτολογοκρινόμενοι προκειμένου να δυνηθεί ν’ ανέβει σε ανώτερα στρώματα το αερόστατο τής έμπνευσής μας.
Υπέροχη ταινία. Μην τη χάσετε. Καθημερινή πινελιά: κάποια κυρία ξέχασε τον μάλλινο (χειροποίητο;) σκούφο της στη δεξιά μεσαία κολώνα του φορτισμένου με ιστορικές και προσωπικές μνήμες κινηματογράφου «Άστυ».
Σήμερα το πρωί είδα μέσα από το λεωφορείο να περιμένει σε ένα φανάρι γέρων πολιός, φορώντας ένα χειροποίητο μάλλινο σκούφο τόσο ψηλά πάνω από την ολόλευκη αραιωμένη κόμη του ώστε έμοιαζε φιγούρα που αποκολλήθηκε από παραμύθι και στάθηκε εκεί για λίγο για να κάνει υποφερτή την άθλια καθημερινότητά μας. Βλέποντάς τον ήξερα πως η εβδομάδα μου θα πάει καλά, πάρα το σπρωξίδι τών συνεπιβατών, την αγένεια γύρω και τη νοσταλγία μέσα μας ενός κήπου με νερά να τρέχουν και νεράιδες, όλα τα φύλλα πράσινα κι οι κήποι ανθισμένοι. Περιβόλι, μπαξές, Εδέμ. Αυτό αναζητούν όλοι οι ποιητές και σ’ αυτό νοσταλγούμε να γυρίσουμε. Ηλύσσια Πεδία. Η νήσος των Μακάρων… Παράδεισος.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
http://asty-cinema.gr/category/today/
Δημοσιευμένη μου κριτική για τη ζωγράφο Κέλλυ Μενδρινού στον ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΤΥΠΟ
kellymendrinouelt_0901_041_cmyk
«ΤΟ ΌΝΕΙΡΟ ΕΝΟΣ ΓΕΛΟΙΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ»
του μεγάλου Ντοστογιέφσκι με τον Θωμά Κινδύνη στο Θέατρο Μορφές Έκφρασης (Αλκμήνης 13) στα Κάτω Πετράλωνα.
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Για τον Δυτικό Πολιτισμό, η σύνδεση από το μυαλό στην καρδιά είναι η πιο μακριά σιδηροδρομική τροχιά του κόσμου. Λέμε, λέμε… “Words, words…” κατά τον σαιξπηρικό Άμλετ και βουλιάζουμε ολοένα και περισσότερο στην ψηφιακή αφασία μας, στον τεχνολογικό αυτισμό μας. Και η αγάπη; Ναι, η Αγάπη: πεδίον εκμεταλλεύσεως θρησκειών, εξουσιών και ατόμων (χειριστικών κι αητονύχηδων). Ο ποιητής, ο φιλόσοφος, ο ηθοποιός είναι το ιερό σφάγιο για το επόμενο πάσχα των υλιστών, είναι ο αποδιοπομπαίος φαρμακός, το εξιλαστήριο θύμα. Είναι εν τέλει, ένας γελοίος άνθρωπος. Με όλη την αρνητική φόρτιση της λέξης. Αλλά και με τη θετική. Ο Ντοστογιέφσκι είναι μεγάλος. Οι θεατρικές διασκευές του το αποδεικνύουν περίτρανα. Τόσα χρόνια μετά τον θάνατό του και παραμένει ανατριχιαστικά επίκαιρος. Η παρακμιακή κρίση της Ρωσίας του καιρού του είναι πανευρωπαϊκή κρίση του σήμερα, και ούτω καθεξής. Όσο διαρκεί ο χωρισμός της ψυχής από το σώμα και της νόησης από το συναίσθημα, τόσο και θα βαθαίνει το χάσμα ανάμεσα στον έρωτα και στο θάνατο, στην εθελοδουλεία και την ευτυχία. Ο άνθρωπος νοσταλγεί τον κήπο της Εδέμ, γιατί εκεί ήταν όλα εν αφθονία, δεν υπήρχε στέρηση και δεν χρειαζόταν να σκέφτεται. Δεν χρειαζόταν να μηχανεύεται κανείς τρόπους προκειμένου να εξαπατήσει, να κλέψει, να εκμεταλλευθεί και να υποτιμήσει τον πλησίον του. Αθωότητα. Αυτό είναι το μυστικό που χάσαμε στη διαδρομή μαζί με όλα τα αγαθά της αληθούς ευδαιμονίας. Βεβαίως, έρχονται κατά καιρούς προφήτες, ποιητές, αβατάρ, θεάνθρωποι, ουράνια αλλοδιαστασιακά όντα να μας θυμίσουν του Λόγου το προφανές. Όμως ακόμα κι αν δεν τα σταυρώνουμε, τα καταδικάζουμε στη γελοιότητα και στην απομόνωση. Δεν είναι αρκετά σκληροί, κυνικοί, αριβίστες, ανενδοίαστοι για να μπορέσουμε να ταυτιστούμε μαζί τους. Πλάσαμε το παραμύθι μιας δύσκολης ζωής, που κάποιοι την είπαν κάποτε και «Κοιλάδα των δακρύων» κι όταν δεν μαζοχιζόμαστε νιώθουμε ότι δεν ζούμε. «Βασανίζομαι άρα υπάρχω». Με τα χρόνια αυτό μας έγινε πετσί. Και τρίτη φύση. Έτσι δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε τα αγαθά της έμπνευσης, της εκστατικής ένωσης με το Όλον, της προσευχής και προσοχής που οφείλουμε στη Φύση και στα φαινόμενα. Ο πλανήτης Γαία που μας φιλοξενεί είναι πανέμορφος, ικανός να χορτάσει όλους, αλλά όχι και την απληστία όλων (για να θυμηθούμε τον Μαχάτμα Γκάντι). Πάρα πολλοί εγωισμοί συναθροίστηκαν πάνω σε ένα μικρό χαλικάκι στην άκρη του Γαλαξία. Κι όπως στο ντοστογιεφσκικό κείμενο, το πιο εύκολο πράγμα είναι να διαφθείρεις μια αθώα ύπαρξη. Και το μεγαλύτερο κρίμα! Διαφθαρήκαμε λοιπόν όλοι. Ακόμα και τους αβατάρ που έρχονται να μας σώσουν μολύναμε. Και μπήκαμε σε καραντίνα. Συμπαντική και κοσμική. Είμαστε όλοι εδώ λοιπόν εγκλωβισμένοι, μακριά από το Ανέσπερο Φως. Χτίσαμε φράγματα, στήσαμε δίχτυα, καλύψαμε τους οφθαλμούς μας με πέπλα (επτά ή και περισσότερα) προκειμένου να μην καούμε από το Φως της Γνώσης και τώρα πληρώνουμε τα λύτρα σε εκείνους (που αφού τα τσεπώσουν) δεν έχουν καμία όρεξη να μας απελευθερώσουν. Σε ποιον άραγε θα συνεχίσουν να πουλάνε την αμφίβολη και περιττή εξουσία τους;
Ο Θωμάς Κινδύνης έπαιξε κλοουνίστικα, με το σώμα και το μυαλό, αλλά όχι και με την καρδιά. Τεχνικώς άρτια η επίδειξή του, όμως πέραν αυτού… τίποτα. Αλλιώς, δεν θα έβγαζε λογύδριο αμέσως μετά το χειροκρότημα της επίσημης πρεμιέρας (ως άλλος …Ντοστογιέφσκι) λησμονώντας να καλέσει στη σκηνή για να υποκλιθούν τους υπόλοιπους άξιους συντελεστές της παράστασης. Όταν το κατάλαβε, ήταν αργά. Είχε πλέον εκτεθεί. Μας κάλεσε να μας κεράσει σπιτικά μεζεδάκια, όμως το «κακό» είχε γίνει. Έδειξε ότι δεν παίζει με την καρδιά, αλλιώς θα ήταν σμπαράλια μετά την παράσταση αυτού του μεγαλειώδους κειμένου. Μίλησε με το «εγώ». Κι αυτό είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που έγραψε ο Ντοστογιέφκσι, ο Χριστός, ο Πλάτων και πολλοί άλλοι φωτισμένοι Δάσκαλοι, ανά τους αιώνες.
Ας είναι. Ακόμα κι έτσι, εμείς κρατάμε την ουσία: Αγάπη, άνευ όρων και ορίων. Είναι ο μόνος τρόπος για να αποδράσουμε όλοι από τη φυλακή που δημιουργήσαμε μόνοι μας. Δεν μας φταίει κανείς άλλος. Ούτε έχθροί ούτε σωτήρες υπάρχουν. Μόνοι μας θα σωθούμε. Με την ενσυναίσθηση. Με την αλληλεγγύη. Μέχρι τότε, είμαστε άξιοι τών παθών μας.
Κωνσταντίνος Μπούρας
INFO:
Θέατρο Μορφές Έκφρασης
Ερμηνεύει ο Θωμάς Κινδύνης
Σκηνοθεσία: Άννα Σεβαστή Τζίμα
Μια παράσταση έκπληξη από τον Θωμά Κινδύνη και την ιδιαίτερη σκηνοθεσία της Άννας Σεβαστής Τζίμα θα σας ταξιδέψει μέσα από το αριστουργηματικό έργο τυο Φ. Ντοστογιέφσκι σ’ έναν κόσμο ονειρικά αληνθινό!!!
Ένα όνειρο γίνεται αιτία να αλλάξει ένας άνθρωπος για πάντα. Ένας άνθρωπος που μέχρι εκείνη τη νύχτα, προετοιμαζόταν για να βάλει τέλος στη δίχως νόημα ζωή του. Από το όνειρο και μετά, θα παλέψει για έναν κόσμο διαφορετικό. Έναν κόσμο τόσο απίστευτα όμορφο και αληθινό, που μόνο ένας γελοίος άνθρωπος θα μπορούσε ποτέ έστω και να πιστέψει ότι μπορεί να υπάρξει!
Γραμμένο το 1877, «Το όνειρο ενός γελοίου» αποτελεί ένα αριστούργημα γραφής και πλοκής που οδηγεί τον θεατή βήμα βήμα από έναν κόσμο εχθρικό για τον άνθρωπο, κενό από αξίες και ιδανικά, έναν κόσμο που βρίσκεται στο ζενίθ της αυτοκαταστροφικής του μανίας, στην άλλη πλευρά – εκεί όπου η ζωή είναι γεμάτη, η ευτυχία πηγάζει από την αγάπη που κρύβουμε μέσα μέσα μας και ο άνθρωπος μπορεί να επικοινωνεί, να νιώθει, να χαίρεται που υπάρχει και να ζει αληθινά.
Συντελεστές
Μετάφραση: Ομάδα Μορφές Έκφρασης
Σκηνοθεσία: Άννα Σεβαστή Τζίμα
Διασκευή κειμένου: Θωμάς Κινδύνης
Μουσική: Κωνσταντίνος Ευαγγελίδης
Σκηνικά: Κωνσταντίνα Μαρδίκη
Φωτισμός – Βίντεο προβολές: Παναγιώτης Λαμπής
Ερμηνεύει ο Θωμάς Κινδύνης
Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Ρήγας
Διεύθυνση φωτογραφίας: Γιάννης Λάσκαρης
Ηχοληψία: Αντώνης Κουτελιάς
Photo Credits: Μυρτώ Αποστολίδου
Μακιγιάζ: Διονυσία Κωνσταντίνου
«Ποίηση Χωρίς Τέλος»,
μια ναρκισσιστικά οργιαστική ταινία του Χοδορόφκσι με φελλινική γεύση και λατινοαμερικάνικη γειτνίαση έρωτα και θανάτου, με μηνύματα της Νέας Εποχής στο τέλος…
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Δεν μπορώ να πω, το απόλαυσα. Μετά από τόσες μέτριες παραστάσεις, μια κινηματογραφημένη παράσταση (ή μια ταινία με παραστασιακούς θεατρικούς κώδικες κι αξιώσεις) ειδικά όταν είναι λατινοαμερικάνικης κοπής, πολύ κοντά στον ένδοξο ελληνορωμαϊκό πολιτισμό, όπως μπολιάστηκε από το φίδι στον κήπο της Εδέμ και την καθολικίστικη ενοχή για την ηδονή, χωρίς να εξαιρούμε τον χωρισμό σώματος-ψυχής, που για τους παγανιστές και τους σαμάνους είναι τελείως γελοία δοξασία… για να μην πούμε και «εξωγήινη» (με τη μεταφορική βεβαίως έννοια). Το τι απόλαυσα λοιπόν αυτόν τον γεράκο ψευδοποιητή και την νεανική περσόνα του δεν λέγεται. Ειδικά στα πλάνα που βλέπαμε τον έναν πίσω από τον άλλον. Μήπως ο γέρος ήθελε να κρύψει κάποια σαπιοκοιλιά; Δεν ξέρω. Δεν παίρνω κι όρκο. Όμως μ’ έπιασε το σατιρικό και το ευθυμογραφικό μου, άπαξ και κατάλαβα τι πήγα να δω, αφού δεν διαβάζω κριτικές πριν, ούτε καν την υπόθεση, για να μην επηρεάζομαι, λέει… Απλώς ψυχανεμίστηκα ότι είναι ενδιαφέρουσα κι αφέθηκα στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα και πήγε. Το κοινό είχε πάλι κοινωνιολογικό ενδιαφέρον. Ήταν όλοι ντυμένοι πανομοιότυπα κα ψήφιζαν το ίδιο κόμμα… «Ωραία!», σκέφτηκα από μέσα μου «είμαστε ανάμεσα σε άγνωστους φίλους, ασφαλείς – εδώ δεν πρόκειται να μας μαχαιρώσει κανείς, βασιλεύει η ανεκτικότητα και… σε κάτι τέτοιες αρετές βασίστηκε κι ο φαιδρός κινηματογραφιστής για να πουλήσει φύκια για μεταξωτές κορδέλες».
Πολύ κακό για το τίποτα! Όμως οι δύο ώρες περνάνε ψυχαγωγικά κι ευχάριστα. Και στις ταινίες του Φελλίνι ένιωθες το ίδιο, όμως δεν τις ξεχνούσες αμέσως μετά. Τέλος πάντων. Άλλες εποχές άλλα ήθη. Φαίνεται ότι δεν γεννιούνται πια ιερά τέρατα. Ήταν προνόμιο μάλλον του εικοστού αιώνα. Όλα τώρα γίνονται φανερά, όχι στα μουλωχτά, ψηφιακά – όχι αναλογικά κι έχουν μικρό μέγεθος… (όπως το πάρετε).
Θα πάω να δω και τις ταινίες Σκορτσέζε, Τζάρμους κι αν ξενερώσω τελείως, δύο τινά συμβαίνουν: ή έχω εθιστεί στη ζωντανή ανθρώπινη θεατρική παρουσία ή δεν συνάδω αισθητικώς με τα σύγχρονα κινηματογραφικά ήθη κι έθιμα. Ή και τα δύο. Διαλέγετε και παίρνετε! Σκασίλα σας δηλαδή, αν εγώ αρέσκομαι ή απαρέσκομαι σε ένα θέαμα. Μπορεί πάλι και όχι. Λειτουργώ σαν θερμόμετρο και μετρονόμος του καιρού μου. Αυτό με κρατάει πάντα έφηβο και φοιτητή, μετέφηβο βεβαίως. Ίσως γι’ αυτό δεν αρρωσταίνω και γερνάω αθόρυβα…
Αρκετά τα φληναφήματα για σήμερα. Στο δια ταύτα τώρα: πηγαίνετε να δείτε την ταινία, αν είστε διανοούμενος, κουλτουριάρης, αν γράφετε ποίηση κι αν είστε νοσταλγός του παλιού καλού σινεμά. Το σίγουρο είναι ότι θα έχετε κάτι να σκεφτείτε και θα …πάρετε δουλειά για το σπίτι. Τροφή προς σκέψιν εννοώ κι όχι τις πλαδαρές σάρκες της φελλινικιάς πληθωρικής ύπαρξης, την οποίαν δεν θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε «αιθερίαν» σε καμίαν περίπτωσιν. Και η Ανίτα Έκμπεργκ ξεχείλιζε από λίπος, αλλά εκείνη ήταν ηφαίστειο κι όχι παρωδία σεξοβόμβας. Τέλος πάντων, οι εποχές άλλαξαν κι όλ’ αυτά ακούγονται από ρατσιστικά έως σεξιστικά, γι’ αυτό κι εγώ σταματώ εδώ. Για να μην με κακοχαρακτηρίσετε ως …οπισθοδρομικό. Τουναντίον. Άτιμα νιάτα, πώς περάσατε τόσο γρήγορα! Αυτό λέει συμπερασματικώς η ταινία. Και φλερτάρει με την ψυχανάλυση, αφού ζητάει ο γέρος από τη νεαρή κινηματογραφική του περσόνα να συγχωρήσει τον πατέρα του που τον είχε ….εσμένο όσο ζούσε. Παιδιά, παιδιά! Τι περιμένει κανείς από ανώριμες υπάρξεις που γράφουν ποιήματα κι αρνούνται να μεγαλώσουν; Τι περιμένει; Τι να περιμένει κανείς από δαύτους; ΕΕΕΕΕΕεεεεε; Αστειεύομαι, για όσους δεν έχουν συνηθίσει τον γραπτό ιντερνετικό λόγο χωρίς φατσούλες κι άλλα αηδιαστικά εφευρήματα.
Κωνσταντίνος Μπούρας
INFO:
http://www.athinorama.gr/cinema/movie/poiisi_xoris_telos-10054658.html
Ποίηση Χωρίς Τέλος / Poesia Sin Fin / Endless Poetry, Σινεφίλ 2016 | Έγχρ. | Διάρκεια: 128′, Χιλιανογαλλική ταινία, σκηνοθεσία Αλεχάνδρο Χοδορόφσκι με τους:Πάμελα Φλόρες, Άνταν Χοδορόφσκι, Μπόντις Χοδορόφσκι
Ενάντια στη θέληση του αυταρχικού πατέρα του, ο νεαρός Αλεχάνδρο αποφασίζει να μη σπουδάσει γιατρός, αλλά να γίνει ποιητής, μπαίνοντας στους κύκλους της καλλιτεχνικής αβανγκάρντ του Σαντιάγκο της δεκαετίας του ’30.
«Γιατί μαμά;» στον Χώρο Τέχνης 14η Μέρα (Καλλιρρόης 10).
Η παρακμή του Δυτικού Πολιτισμού, ομφάλιοι λώροι που δεν κόπηκαν και η έλλειψη τελετών ενηλικίωσης, γονιμολατρικών δρωμένων και η ψηφιακή φυλακή του τεχνολογικώς ανεπτυγμένου κόσμου,
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα.
Παρακολουθώντας άφωνος τον αριστουργηματικό μονόλογο της Τζωρτζίνας Τζήλιου δια στόματος και σώματος Λίζης Ξανθοπούλου, ήταν σα να άκουγα παραληρήματα ψυχιατριζομένων, εγκλεισμένων υπάρξεων, φυλακισμένων στον ψηφιακό κόσμο τού τεχνολογικώς ανεπτυγμένου πολιτισμού μας, επειδή (κυρίως) δεν έχουν κόψει τον ομφάλιο λώρο με τη μητέρα τους, δεν έχουν μεγαλώσει κι ως εκ τούτου δεν έχουν ωριμάσει. Αυτά τα μικρομέγαλα κορίτσια των πενήντα Μαΐων (είτε παίρνουν ως ανύπαντρες τη σύνταξη του στρατηγού πατέρα τους είτε παρασιτούν εις βάρος της μητέρας τους είτε γίνονται αλκοολικές της εργασίας ή τοξικομανείς της προβολής του άρρωστου εγώ τους) αποτελούν μια πολυάριθμη κοινωνική ομάδα στα αστικά κέντρα της Ελλάδας στα κρίσιμα χρόνια της εσωτερικής και εξωτερικής λιτότητας κι ανάγκης για αυτογνωσία κι επανακαθορισμό ορίων. Αν κρίνω από τις συναισθηματικές αντιδράσεις και τα θυελλώδη χειροκροτήματα του κοινού, αυτό το θέμα παραείναι επίκαιρο, γιατί τώρα – με την οικονομική κρίση – το να πεθάνει η μαμά, εκτός από τον φυσιολογικό ανθρώπινο πόνο που αυτό συνεπάγεται σε όλα τα έλλογα ζωντανά, αυτό σημαίνει και περικοπή της μητρικής βοήθειας σε χρήμα-είδος-υπηρεσίες. Γιατί φαίνεται ότι στη βιαίως αστικοποιηθείσα Ελλάδα της δεκαετίας του 1960 όσες αποφάσισαν να κάνουν μοναχοπαίδια κινήθηκαν από μάλλον εγωιστικούς λόγους στο να τα κακομάθουν, να τα κανακέψουν μέχρι γελοιότητος, να τα ακρωτηριάσουν εν τέλει και να τα ευνουχίσουν. Και τα παιδιά αυτών των παιδιών είναι τα σημερινά εικοσάχρονα, έφηβοι και μετέφηβοι χωρίς καμία προοπτική να εργαστούν και να προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο και στην προκοπή της Ανθρωπότητας. Τρίτη γενιά παθογένειας και νοσηρών καταστάσεων. Οι μικροαστοί του 1960 γίνονται οι μεσοαστοί του 1980, οι χαμένοι στο χρηματιστήριο του 1999, οι υποτιμημένοι, υποβαθμισμένοι συνταξιούχοι του 2010 και τα παιδιά τους υποβιβάζονται από μεσοαστοί σε μικροαστοί κι οι ελεύθεροι επαγγελματίες σε ψωμόλυσσες κι οι εργαζόμενοι σε άνεργους και οι χρόνια άνεργοι σε περιθωριακούς ή ακόμα και λούμπεν προλεταριάτο, εάν δεν γίνουν οικονομικοί μετανάστες πουλώντας τα χωράφια τους και αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο για άλλους φτωχότερους και πιότερο απελπισμένους οικονομικούς μετανάστες… Ξαναγυρίσαμε δηλαδή με κυκλικό τρόπο στην Ελλάδα του 1950. Κι αν δεν γίνεται τώρα Εμφύλιος, κι αν δεν σφάζονται άνθρωποι με κονσερβοκούτια, πεθαίνουν ίσως περισσότεροι με αργές αυτοκτονίες που επινοούν ή μιμούνται…
Όλ’ αυτά εμπεριέχονται στο έργο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Γιατί μαμά;» που ερμηνεύει μοναδικά η Λίζη Ξανθοπούλου σε σκηνοθεσία Αριστοτέλης Μαγουλά, με video-art φιλοτεχνημένο από τους: Γιώργο Συμεωνίδη και Άρτεμι Σταθάκου. Μουσική σύνθεση – sound design: Νικόλας Καρίμαλης (Razastarr).
Σε μία κατηγόρια που απευθύνει στη μαμά της διαπιστώνει ότι διδάχτηκε από αυτήν μόνο το Καλό και δεν μπορεί τώρα, είναι απροετοίμαστη κι ανέτοιμη, άοπλη απέναντι στο Κακό. Πόσο αληθινό. Δεν υπάρχουν επί γης εξαϋλωμένοι άγγελοι. Ο πλανήτης Γαία δεν είναι Εδέμ. Η ζωή που ζούμε άλλοτε μοιάζει μα παράδεισο κι άλλοτε με κόλαση. Οι «πρωτόγονοι» προ-τεχνολογικοί λαοί είχαν τις τελετές ενηλικίωσής τους, γονιμολατρικές τελετές, εκστατικές ιερουργίες και καρναβάλια, αρχετυπικό θέατρο σκιών και οργιαστικό, βακχικό διονυσιακό θέατρο, όπου το σώμα συναιρούσε το Φως και το Σκοτάδι (εσωτερικό κι εξωτερικό). Αλλά βέβαια, τότε δεν είχε χωριστεί ακόμα η ψυχή από το σώμα και το πνεύμα ήταν παντού μέσα στα φαινόμενα, ως εκδηλωμένη θεότητα. Τώρα πληρώνουμε αυτή τη σχιζοφρένεια. Το Σχίσμα των εκκλησιών για το filioque ήταν στην ουσία διαζύγιο Ανατολής και Δύσης, ολιστικής αντιμετώπισης του ανθρώπου και παράνοιας. Σήμερα, ο «δυτικός» άνθρωπος καταφεύγει στη Χημεία για να αντέξει την καθημερινότητά του. Η σύγχρονη Ιατρική είναι παυσίπονος και παυσίλυπος, λες και δεν υπάρχει χώρος και χρόνος για αυτά τα ανθρώπινα αισθήματα-συναισθήματα-βιώματα. Η ανάγκη να είμαστε συνεχώς “up”, στα πάνω μας, λειτουργικοί κι αποτελεσματικοί, σκοτώνει κι ακρωτηριάζει το ανθρώπινο είδος, φτιάχνοντας στρατιές δυστυχισμένων, εξανδραποδισμένων όντων, που θα διαιωνίσουν την σκλαβιά τους και θα διδάξουν την αν-Ελευθερία σε τέκνα κι εγγόνια τους. Η Ελληνική Σκέψη είναι διαχρονική και παγκόσμια, στη ρίζα του Ελληνορωμαϊκού-Χριστιανικού Δυτικού Πολιτισμού μας. Κι είχε ως μέτρο τον άνθρωπο. Από την Βιομηχανική Επανάσταση και μετά το μέτρο χάθηκε. Ακόμα κι ο σκοταδιστικός, θεοκρατικός Μεσαίωνας είχε περισσότερο ανθρώπινο από τις μηχανές τού χθες και τα ρομπότ τού αύριο. Το ανθρώπινο είδος οδεύει στην αυτοκαταστροφή του. Κυκλικώ τω τρόπω. Σε κυκλικό χρόνο, σε τακτές περιόδους, του μεγάλου ενιαυτού (Κατά τους αρχαίους αστρονόμους), ο Καταστροφέας Σίβα προετοιμάζει το έργο του ανα-Δημιουργού. Κι αυτό είναι κάτι που λησμονήσαμε με τις μονοθεϊστικές θρησκείες και τον παντογνώστη, πανάγαθο κι ελεήμονα θεό. Η Γη ίσως είναι σχολείο, σύμφωνα με τις κυριαρχούσες κι ανατέλλουσες θεωρίες της Νέας Εποχής. Κι ίσως έτσι να εξηγούνται, οι δοκιμασίες, οι ασκήσεις, τα μαρτύρια για ορισμένους… Μέχρι να πάρεις το απολυτήριο της οριστικής αποφοίτησης από τον πλανήτη Γαία.
Όλ’ αυτά θα βρείτε ως προβληματισμούς και υλικό για σκέψη στο υπόστρωμα του ενδιαφέροντος κειμένου της Τζωρτζίνας Τζήλιου με τίτλο «Γιατί μαμά;» που θυμίζει το άσμα «Μαμά γερνάω» δια στόματος μιας άλλης θεατρικής ύπαρξης, της Τάνιας Τσανακλίδου, μερικές δεκαετίες πριν.
Εξαιρετική η Λίζυ Ξανθοπούλου στο ρόλο. Θα την πρότεινα για βραβείο υποκριτικής, αν δεν αγνοούσε τόσο επιδεικτικά το «παράδοξο του Diderot», αν έπαιζε πιο ψυχρά κι αποστασιοποιημένα, αν δεν πλημμύριζε σκηνή και κερκίδες με τόσο δάκρυ, τόσο σπαραγμό, τόσες κραυγές, αναίτιες εν τέλει. Την έσωσε το διαδραστικό στοιχείο από την stand-up comedy που έβαλε κάποια στιγμή ο σκηνοθέτης Αριστοτέλης Μαγουλάς κι απέδωσε έξοχα η πρωταγωνίστρια.
Κατά τα άλλα, όλα καλά και …θλιβερά. Είναι να λυπάσαι με την κατάντια της μητρότητας, με τα μικρομέγαλα νήπια που περιφέρονται γύρω μας κι επηρεάζουν την ήδη επιβαρυμένη περιρρέουσα ατμόσφαιρα.
Ο άνθρωπος είναι (ακόμα) μιμητικό ον. Από αυτό καταστρέφεται κι από αυτό σώζεται. Αμήν.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Μια αισιόδοξη γλυκόπικρη «Αστροφεγγιά» του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου
και Πέτρου Ζούλια στο θέατρο «Χώρα» σε ένα εκπληκτικό ποιητικό, ρεαλιστικό αλλά και μαγικά αφαιρετικό σκηνικό της Άσης Δημητρολοπούλου.
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Σπανίως ενθουσιάζομαι τόσο (σχεδόν ποτέ) με παλαιά θεατροποιημένα πεζογραφήματα (εκτός αν πρόκειται για τον Ντοστογιέφσκι, τον Παπαδιαμάντη, τον Βιζυηνό…). Για τα αποδέλοιπα θυμάμαι τη θυμόσοφη ρήση της γιαγιάς μου «περσινά ξινά σταφύλια».
Έτσι πήγα με κάποια επιφύλαξη, για να μην πω βαριεστημάρα στο απόκεντρο και κεντρικό ταυτόχρονα θέατρο «Χώρα» συνοδευόμενος από τον ποιητή και φίλο Γιώργο Χρονά. Θυμηθήκαμε στη διαδρομή την Πατεράκη και τον Συσσοβίτη στην «Κυρία με τας καμελίας» (σε σκηνοθεσία Πέτρου Ζούλια, περίπου είκοσι χρόνια πριν), τον «Λάκκο της αμαρτίας» του Μανιώτη στην ανατριχιαστικά επίκαιρη και σύγχρονη (λόγω κοινωνικού ρατσισμού) παράσταση του Εθνικού Θεάτρου…
Απολαύσαμε τη ζεστή μας σοκολάτα στο φουαγιέ του ευρύχωρου θεάτρου, καθήσαμε στην πρώτη σειρά (τιμητικά) και περιμέναμε χωρίς καμία αδημονία να αρχίσει η παράσταση. Έχοντας δει τόσα πράγματα τα τελευταία 40 χρόνια εκπλήσσεσαι σπάνια και συγκινείσαι σπανιότερα.
Η πρώτη έκπληξη ήταν με το καλοφωτισμένο σκηνικό της μεγάλης εικαστικού και ακαδημαϊκής δασκάλας Άσης Δημητρολοπούλου. Οι ηθοποιοί, απαξάπαντες, πίσω από ένα μαύρο τούλι κουρτίνα, να ατενίζουν το μέλλον ίσως ή άλλες διαστάσεις με την αισιοδοξία του ζωντανού που ελπίζει να βρει ένα κάποιο τέλος το κράτος του ζόφου.
Δεύτερη έκπληξη: η δραματουργική επεξεργασία από τον σκηνοθέτη Πέτρο Ζούλια. Λόγος σχεδόν σύγχρονος, καθημερινός, επίκαιρος, με διακριτικές αναλογίες ως προς την μακρινή εκείνη εποχή. Σε αυτό βοήθησαν και τα υπέροχα, κλασικά αλλά με κάποια απαίτηση διαχρονικότητος κοστούμια που φιλοτέχνησε η Βασιλική Σύρμα.
Κοιταχτήκαμε με τον Χρονά και γνέψαμε επιδοκιμαστικά.
Η παράσταση εκτυλίχθηκε από το καλό στο καλύτερο, με ρυθμό, αρμονία, το πολυπληθές κοινό παρακολουθούσε με κομμένη ανάσα, η αίθουσα ήταν γεμάτη, στο διάλειμμα ανυπομονούσαμε όλοι να δούμε τη συνέχεια.
Η μουσική από τον Μιχάλη Τρανουδάκη θεατρικά μελωδική και δραματικά λειτουργική.
Εύστοχοι οι φωτισμοί της Κατερίνας Μαραγκουδάκη.
Όσο για τους ηθοποιούς… Ααα, οι ηθοποιοί!!! Τι ταλέντο, τι χάρη, τι τσαχπινιά, γνώση της εποχής και των κωδίκων της, αγάπη για το κείμενο, πίστη στο σκηνοθέτη, αφοσίωση στο πνεύμα του συγγραφέα… Τι άλλο να περιμένει κανείς από διονυσιακούς τεχνίτες, υποκριτές καθ’ έξιν, κατά συρροήν και κατ’ επάγγελμα; Αστειεύομαι, για να ελαφρύνω κάπως τη συγκίνηση που μου προκάλεσε η παρακολούθηση αυτού του απολύτως επιτυχημένου ψυχαγωγικού θεάματος.
Τα εύσημα ανήκουν στους πρωταγωνιστές. Αυτοί ίδρωσαν και κατέθεσαν την ψυχούλα τους τρεις ώρες επί σκηνής και πόσες πολύωρες, εξαντλητικές πρόβες που – ως φαίνεται – θα προηγήθηκαν.
Με αλφαβητική σειρά και οι έσχατοι έρχονται πρώτοι (θ’ ανακαλύψετε αμέσως το λόγο): Αντίνοος Αλμπάνης, Ιωάννης Παπαζήσης, Μάκης Πατέλης,
Μαριαλένα Ροζάκη, Ευδοκία Ρουμελιώτη, Σταύρος Σβήγκος, Γιούλικα Σκαφιδά,
Χάρης Τζωρτζάκης, Βασίλης Χαρίσης. Στο ρόλο της μητέρας η Ρένια Λουιζίδου
Συμμετέχει ο Δάνης Κατρανίδης.
Μια παράσταση που – είμαι βέβαιος ότι – θα παίζεται για πολλά-πολλά χρόνια ακόμα. Στην Κρίση ο κόσμος ζητά να μάθει πώς διαχειρίστηκαν ανάλογες δύσκολες καταστάσεις οι άνθρωποι του παρελθόντος. Η Ιστορία, βλέπετε, έχει το κακό να επαναλαμβάνεται, άλλοτε ως τραγωδία κι άλλοτε ως φάρσα κι αλίμονο στα τραγελαφικά «άπειρα όντα της στιγμής» που είμαστε εμείς και γινόμαστε ολοένα και πιο ανίσχυροι, γελοίοι, προσπαθώντας να επιβιώσουμε και ν’ αποφύγουμε να καούμε «μαζί με τα ξερά και τα χλωρά»…
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
ΑΣΤΡΟΦΕΓΓΙΑ
του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου
Η θεατρική μεταφορά της «Αστροφεγγιάς» του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου ανεβαίνει, σε μια φιλόδοξη για την εποχή παραγωγή, στο θέατρο ΧΩΡΑ, σε σκηνοθεσία του Πέτρου Ζούλια, στις 12 Νοεμβρίου 2016. Το αριστούργημα της ελληνικής πεζογραφίας, μετά τη δημοφιλή του πορεία στην κρατική τηλεόραση της δεκαετίας του ΄80, ζωντανεύει για πρώτη φορά στη σκηνή, τη γενιά του μεσοπολέμου.
Λίγα λόγια για το έργο:
Οι παράλληλες ιστορίες μιας παρέας νέων παιδιών, οι έρωτες, τα όνειρα, οι συγκρούσεις τους, με φόντο μια ομιχλώδη και δραματική εποχή για την ελληνική ιστορία, αποτελούν τον δραματουργικό καμβά του συγγραφέα. Άνθρωποι και θέματα, που ενώ έρχονται από ένα μακρινό παρελθόν, συναντιούνται στο σύγχρονο παρόν.
Εκτός από τα διαχρονικά αισθήματα του έρωτα, του μίσους, του φόβου, της αγάπης, κοινωνικά θέματα όπως η φτώχεια, η προσφυγιά, η ιδεολογική χρεοκοπία και η πολιτική προδοσία σε αγώνες και οράματα ενός λαού αποτελούν την δύναμη και την αυθεντική ταυτότητα του μυθιστορήματος, που σπάει τα όρια του χρόνου και αφορά στην Ελλάδα του σήμερα.
Συντελεστές
Θεατρική μεταφορά,
Σκηνοθεσία : Πέτρος Ζούλιας
Σκηνικά: Άση Δημητρολοπούλου
Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα
Μουσική: Μιχάλης Τρανουδάκης
Φωτισμοί: Κατερίνα Μαραγκουδάκη
Βοηθός σκηνοθέτη: Μαριάννα Τουντασάκη
Φωτογραφίες: Μαριλένα Αναστασιάδου
Παίζουν (αλφαβητικά)
Αντίνοος Αλμπάνης
Ιωάννης Παπαζήσης
Μάκης Πατέλης
Μαριαλένα Ροζάκη
Ευδοκία Ρουμελιώτη
Σταύρος Σβήγκος
Γιούλικα Σκαφιδά
Χάρης Τζωρτζάκης
Βασίλης Χαρίσης
Στο ρόλο της μητέρας η Ρένια Λουιζίδου
Συμμετέχει ο Δάνης Κατρανίδης
Δύο ποιήματα της Κατερίνας Βεργετάκη από την ποιητική συλλογή της "Φυλαχτό"
σε γαλλική μετάφραση της Παρασκευής Μόλαρη, MA LLCER Université Paul Valéry Montpellier 3
******
“Αναζητώντας την αγάπη”’
Εσύ, φεγγάρι μου κι εσείς τ’ουρανού αστέρια
ψάχνω την αγάπη μου να βρω
ζευγάρια στέλνω ταχυδρόμους περιστέρια.
Νύχτα και μέρα σε γη κι ουρανό
μια φωτογραφία της κρατώντας στα χέρια
εσύ, φεγγάρι μου κι εσείς τ’ουρανού αστέρια.
Ψάχνω την αγάπη μου να βρω
στα πέρατα του κόσμου, τον δικό μου θησαυρό
ζευγάρια στέλνω ταχυδρόμους περιστέρια.
Άραγε, σε ποια να κατοικεί οδό,
φωτίστε το σκοτάδι να μπορέσω να την δω
εσύ φεγγάρι μου κι εσείς τ’ ουρανού αστέρια
ζευγάρια στέλνω ταχυδρόμους περιστέρια.
“En quête d’amour”
Ma chère lune et vous étoiles du ciel
je suis en quête de mon amour
j’envoie de pairs de pigeons, en facteurs
Nuit et jour sur terre et ciel
tenant à main une photo de lui
toi, ma chère lune et vous étoiles du ciel.
Je suis en quête de mon amour
de mon trésor, jusqu’aux confins de l’univers
j’envoie de pairs de pigeons, en facteurs.
Dans quelle rue habitérait-il
éclairez l’obscurité pour que je puisse le voir
toi, ma chère lune et vous étoiles du ciel
j’envoie de pairs de pigeons, en facteurs.
******
“Παιδική ζωγραφιά”
Αν κάποτε νιώσεις χαμένος
αν κάποτε στεναχωρηθείς
αν πονέσεις και το δάκρυ σχηματίσει ποτάμια
στο πρόσωπό σου πάνω…
αν θελήσεις έναν τόπο να κρυφτείς …
ψάξε στης φαντασίας σου το χάρτη
και ταξίδεψε…
ταξίδεψε σε μέρη και σε τόπους
που θυμίζουν …μια παιδική ζωγραφιά σου !!!
“Peinture d’enfant”
Si jamais tu te sens perdu
si jamais tu t’attristes
si tu souffres
et que les larmes inondent ton visage…
si tu désires trouver un lieu pour te cacher…
cherche sur la charte de ton imagination
et voyage…
voyage dans des pays et des lieux
qui rappellent…ta peinture d’enfant !!!
«Λαμπεντούζα»
του Άντερς Λουστγκάρτεν
σε σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου στο ψαγμένο «Θέατρο του Νέου Κόσμου» όπου μόνο επιτυχίες βλέπουμε
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος είναι ο τελευταίος ίσως σκηνοθέτης με σεβασμό στον Θεατρικό Λόγο που επιδεικνύει κατανυκτική ευλάβεια και άμετρο σεβασμό στα κείμενα που αναλαμβάνει να ζωντανέψει επί σκηνής. Και στον «Γαλιλαίο» του Μπρεχτ που είχε ανεβάσει στο Εθνικό Θέατρο και τώρα στο έργο του βραβευμένου βρετανού Άντερς Λουστγκάρτεν ανέδειξε την ποιητικότητα της αρχικής σύλληψης (για να μην πω «έμπνευσης» και παρεξηγηθώ από τους μεταμοντέρνους αποδομιστές Ηρόστρατους). Γυμνό σκηνικό, «μπεκετικό» θα έλεγε κανείς (από το «Περιμένοντας το Γκοντό), καμία προβολή, ουδέν video-art, αποφυγή εξεζητημένων φωτισμών (ακόμα και η βιβλική αναφορά στις ταινίες του Σεσίλ ντε Μιλλ κάποια στιγμή ταιριάζει απόλυτα στο «φωτοστέφανο» του ήρωα διασώστη). Οι καλοί ηθοποιοί, δασκαλεμένοι από τον έμπειρο σκηνοθέτη απευθύνονται στο κοινό, σχεδόν μπρεχτικά ή σα να πρόκειται για θέατρο agit-prop (agitatia propaganda). Και πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει με έναν τόσο απροκάλυπτα πολιτικό λόγο; Όμως δεν χάνεται πουθενά το συναίσθημα (του θεατή), αφού οι υποκριτές καλούνται συχνά-πυκνά να αποστασιοποιηθούν από τη συναισθηματική τους εμπλοκή με τα εκφερόμενα, όσο κι αν δεν τα καταφέρνουν. Και πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό άλλωστε; Η καρδιά ματώνει όταν πρόκειται για ανθρώπινες ζωές, για αθώες ψυχούλες ανήμπορων και κατατρεγμένων; Για να μην στομώσει όμως ηθοποιός και υποκριτής εφαρμόζεται κι εδώ με σύνεση κι αιδώ το «παράδοξο του Diedrot». Η έλλειψη οποιασδήποτε προβολής ενισχύει αυτό το σκοπό. Άλλως πως θα κλαίγαμε όλοι μαζί με μαύρο δάκρυ. Στομώνει κάποια στιγμή η ικανότητα του ανθρώπου για ενσυναίσθηση (empathy). Στους πολέμους γίνεται κανείς σκληρός κι απαθής. Και μήπως δεν είναι πόλεμος όλο αυτό; Χάρη στις τηλεοράσεις και στα Δελτία Ειδήσεων γίνεται παγκόσμιος για να μην πω συμπαντικός. Κινέζικη παροιμία λέει ότι «κανένα φύλλο δεν πέφτει παρά με τη βουβή συναίνεση όλου του δέντρου». Είμαστε όλοι συνδεδεμένοι, ακόμα κι όταν δεν το καταλαβαίνουμε, μέλη ενός πανανθρώπινου οργανισμού. Πονάει πόδι πονάει κεφάλι (και δεν «κόβει κεφάλι»). Τόσο απλά. Παραστάσεις σαν αυτή ενισχύουν την ποιητική αίσθηση αυτής της αλληλοσυσχέτισης και καταδεικνύουν την ανάγκη για αλληλεγγύη. Από αυτή την άποψη είναι και ουμανιστικές και διαφωτιστικές και φιλάνθρωπες. Ο Αντώνης Θεοδωρόπουλος είναι ένας αναγεννησιακός άνθρωπος, που ευαγγελίζεται εμπράκτως την ανατολή μιας ολόλαμπρης αυγής για όλους τους ανθρώπους, χωρίς διακρίσεις, συρματοπλέγματα και στεγανά.
Εξαίρετοι κι οι δύο ηθοποιοί: Αργύρης Ξάφης, Χαρά-Μάτα Γιαννάτου. Συνεργάστηκαν με αρμονία και διακριτικότητα. Δεν πέρασε ποτέ ο ένας πάνω από τον άλλον. Η απόλυτη πειθαρχία: το μυστικό τής καλής ερμηνείας. Πέρασαν οι εποχές που οι πρωταγωνιστές διαγκωνίζονταν για να «κλέψουν την παράσταση».
Απολύτως σύγχρονη κι ανατριχιαστική η μετάφραση που φιλοτέχνησε η Αγγελική Κοκκώνη (με τη συνεργασία της Κοραλίας Σωτηριάδου). Υποβλητικά, λιτά και λειτουργικά τα σκηνικά και τα κοστούμια, χάρη στη Μαγδαληνή Αυγερινού. Επαγγελματικοί και στο πνεύμα της διδασκαλίας οι φωτισμοί από τον πολύπειρο Σάκη Μπιρμπίλη. Η μουσική «τόσο-όσο» χάρη στη σκηνική ευφυΐα του συνθέτη Σταύρου Γασπαράτου. Βοηθός μουσικού ο Δημήτρης Γιαννόπουλος. Βοηθός του άξιου σκηνοθέτη ο Κωνσταντίνος Τζάθας.
Εύγε σε όλους. Τέτοιες παραστάσεις δίνουν το στίγμα της προβληματικής του ψαγμένου κι ευαισθητοποιημένου κοινό και γεμίζουν αισιοδοξία τις καρδιές μας στις δύσκολες εποχές που ζούμε.
Η «Λαμπεντούζα» γράφτηκε το 2015 κατόπιν παραγγελίας στον βραβευμένο θεατρικό συγγραφέα Άντερς Λουστγκάρτεν από το Λονδρέζικο «Θέατρο Σόχο».
Κάτι κινείται στον παγκόσμιο θεατρικό ορίζοντα. Ξεπεράσαμε πολλές παθογένειες, ψευδαισθήσεις και παραισθητικές ανέξοδες κι αδιέξοδες φυγές καναλιζαρισμένες τεχνηέντως από τη Διαφήμιση μιας «Κοινωνίας της Αφθονίας» που οδήγησε σε παρακμή ολόκληρο τον Δυτικό Ελληνορωμαϊκό Πολιτισμό.
Κωνσταντίνος Μπούρας
INFO:
http://nkt.gr/play/189/lampentoyza/
Κεντρική Σκηνή
Από 28.10.2016 μέχρι 9.4.2017
Το παραδείσιο νησί της Λαμπεντούζα. Εκεί που η βόρεια Αφρική συναντά την Ιταλία. Γραφικά χωριά, ονειρεμένες παραλίες, και παράξενα σκουπίδια που ξεβράζει η θάλασσα. Η οικογένεια του Στέφανου είναι ψαράδες πάππου προς πάππου. Όμως στις αρχές του 21ου αιώνα η ψαριά του είναι πολύ διαφορετική. Δουλειά του είναι τώρα να περισυλλέγει σώματα μεταναστών από τα κρύα νερά της Μεσογείου.
Πιο βόρεια, στις σκοτεινές γωνιές της Αγγλίας, η Ντενίζ, μια κινεζοεγγλέζα εργαζόμενη φοιτήτρια, πηγαίνει πόρτα πόρτα για να μαζέψει δόσεις καταναλωτικών δανείων για λογαριασμό μιας εισπρακτικής εταιρείας. Είναι μιγάδα, είναι διαφορετική και εισπράττει διακρίσεις από εκείνους που θέλουν να την ξεφορτωθούν. Άβολες δουλειές, για ανθρώπους που η φτώχεια, η κρίση, η ανεργία τους έχουν ρίξει στο περιθώριο. Κι όμως υπάρχει ελπίδα και ζεστασιά, που θα τη βρουν εκεί που καθόλου δεν το περιμένουν.
Ο Άντερς Λουστγκάρτεν είναι βραβευμένος βρετανός θεατρικός συγγραφέας. Η Λαμπεντούζα γράφτηκε το 2015 ύστερα από παραγγελία του Θεάτρου Σόχο του Λονδίνου.
