Υποφωτισμένη και υπό-ηχη η καλοστημένη θεατρική παράσταση Ο Φιλάργυρος της Ελισάβετ Μουτζάν – Μαρτινέγκου
σε σκηνοθεσία Μαρίας Φραγκή φιλοξενεί το Φεστιβάλ Ρεματιάς 2019 – Νύχτες Αλληλεγγύης την Κυριακή 28 Ιουλίου.
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Μου αρέσουν οι χαμηλόφωτες και υπόκωφες παραστάσεις, ειδικά από τότε που γνώρισα τον αινιγματικό Claude Regy σε ένα θέατρο του Παρισιού, που μόλις μετά το πρώτο εικοσάλεπτο καταλάβαινες πως η παράσταση είχε αρχίσει κι εξελισσόταν καλπάζοντας.
Το παταγώδες και το εκτυφλωτικό με απωθούν. Προτιμώ να ακούω τον λόγο τον ποιητικό συντροφιά με φυσικούς ήχους, όπως ο γκιώνης και το θρόϊσμα των φύλλων ευκαλύπτου και αείλανθου που είχαν στοιχειώσει τη Ρεματιά Χαλανδρίου χθες, στο αρχαίο προάστιο της Φλύας, όπου υπήρχε κι ο μόνος γνωστός ναός της τρίμορφης Εκάτης και ιερατείο που υποστήριζε αυτή την προ-ολύμπια χθόνια λατρεία. Η μαγεία είναι ένα ζητούμενο στην Τέχνη και στη ζωή, ειδικά στον αποστεωμένο από πνευματικότητα μετατεχνολογικό υλιστικό πολιτισμό μας, που μόνον πολιτισμός δεν είναι.
Αυτό είναι και το θέμα της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, που ούσα στον Διαφωτισμό προβλέπει μέσα από το πασιφανές αυτό κείμενό της περί των κακών συνεπειών της φιλαργυρίας, προβλέπει λέγω το αδιέξοδο ενός ανθρωποκεντρικού ρασιοναλισμού και προσπαθεί να καυτηριάσει την χρηματοθηρία και την παντοκρατορία του ατομικισμού εις βάρους του κοινού οφέλους, εδώ εις βάρος και της οικογενείας της ιδίας, ως ελαχίστου κοινωνικού κυττάρου.
Βεβαίως, πάντα οι κρίσιμες και μεταχμιακές εποχές θεοποιούσαν τον Πλούτο. Κι όπως διαβάζω σε ένα graffiti της οδού Μαυρομιχάλη, στη γειτονιά μου, στη Νεάπολη Εξαρχείων: «δόξα τω θεώ, έχουμε λεφτά». Εμείς, βεβαίως, λεφτά δεν έχουμε, έχουμε όμως πνεύμα και το χαρίζουμε αφειδώς αντί να το πουλάμε.
Αυτή η παράσταση ήταν υποτονική, όπως ίσως και το ελάττωμα που ήθελε να ψέξει η μακρινή σ’ εμάς συγγραφέας. Ίσως σε ένα κλειστό θέατρο «ιταλικού τύπου» να απέδιδε τα μέγιστα, όμως με την κυρία πίσω μου να μασουλάει πατατάκια σαν πεινασμένο κουνέλι, να βάζει τα παπούτσια της στην πλάτη μου και να δίνει και «μαθήματα πολιτισμού», εεε, αυτό πάει πολύ!!! Κάθε χώρος έχει το κοινό του και η σύνθεση του κοινού καθορίζει το τελικό θεατρικό αποτέλεσμα, αφού το κάθε θέαμα αποτελεί πράξη συνδημιουργίας, συνενοχής, συμμετοχής, συν-ανάσας όλων των παρισταμένων. Απαξαπάντων.
Θα ήθελα να το ξαναδώ σε ένα άλλο θέατρο, κλειστό και σιωπηλό, υπό το φως ελαχίστων κηρίων. Και χωρίς αγενείς κυρίας και κυρίους, βεβαίως. Μέχρι τότε επιφυλάσσομαι…
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
https://www.culturenow.gr/o-filargyros-tis-elisavet-m-martinegkoy-sto-festival-rematias/
Τη θεατρική παράσταση Ο Φιλάργυρος της Ελισάβετ Μουτζάν – Μαρτινέγκου σε σκηνοθεσία Μαρίας Φραγκή φιλοξενεί το Φεστιβάλ Ρεματιάς 2019 – Νύχτες Αλληλεγγύης την Κυριακή 28 Ιουλίου.
51
Η Ελισάβετ Μουτζάν – Μαρτινέγκου ανήκει στη λόγια δραματουργία, μεταξύ Νεοελληνικού Διαφωτισμού, προεπαναστατικής ατμόσφαιρας και ίδρυσης του νεοελληνικού κράτους. Το έργο της, Ο Φιλάργυρος, αποτελεί εξαιρετικό δείγμα μιας εποχής ενώ αγγίζει με προσωπικό, ιδιαίτερο τρόπο, ένα από τα πιο συνηθισμένα μοτίβα στο παγκόσμιο θέατρο, τη φιλαργυρία και τις συνέπειές της. Η εποχή που γράφει το πρωτότυπο έργο της η Ελισάβετ Μουτζάν – Μαρτινέγκου είναι ιδιαίτερα σημαντική για πολλούς λόγους ως προς την κοινωνική και ιστορική στιγμή της Ελλάδας, ενώ παράλληλα η πρωτοτυπία και δεινότητά της σημαντικής Επτανήσιας αναδεικνύουν το κείμενο του «Φιλάργυρου» σε εξέχουσας σημασίας δραματουργία για τον σύγχρονο θεατή.
Το ενδιαφέρον μιας σύγχρονης ανάγνωσης αυτού του κειμένου πηγάζει από τη διαχρονικότητα της θεματολογίας και της επεξεργασίας των βασικών μοτίβων της κωμωδίας. Η νεαρή δραματουργός Ελισάβετ Μουτζάν – Μαρτινέγκου αυτονομείται απολύτως σε σχέση με τα προηγούμενα έργα γύρω από το ίδιο θέμα και σχεδιάζει με τόλμη μια σκοτεινή κατάσταση που δεν αφορά μόνο στον κεντρικό ήρωά της αλλά και στους υπόλοιπους ήρωες του έργου, το οποίο διαδραματίζεται στη Ζάκυνθο. Η τόλμη της δικής της εκδοχής για το τέλος του δυνάστη πατέρα είναι μοναδική ενώ φωτίζει με θαυμαστό τρόπο όλα τα πρόσωπα και ιδίως την απεγνωσμένα επαναστατημένη Μέλουσα, σύζυγο του τσιγκούνη Σέλημου, δημιουργώντας ένα σημαντικό είδος γυναικείας θεατρικής γραφής πολύ νωρίς.
Διάρκεια: 75΄ (χωρίς διάλειμμα)
Advertisement
Συντελεστές:
Δραματουργική επεξεργασία – σκηνοθεσία: Μαρία Φραγκή
Σκηνικά – κοστούμια: Άννα Μαχαιριανάκη
Μουσική επιμέλεια: Μαρία Φραγκή
Μουσική διδασκαλία: Γιάννης Βρυζάκης
Φωτισμοί: Παναγιώτης Μανούσης
Κίνηση: Νερίνα Ζάρπα
Φωτογραφία: Αναστάσης – Παναγής Μελέτης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Τάσος Ζιάκκας
Παίζουν: Βασίλης Βλάχος, Τάσος Ζιάκκας, Λεονάρντο Θίμο, Δανάη Καλαχώρα, Επαμεινώνδας Μουντζουρέας, Κλεοπάτρα Ροντήρη
H παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού
Αντί εισιτηρίου
Αντί εισιτηρίου στις παραστάσεις με ελεύθερη είσοδο προαιρετική συνεισφορά σε τρόφιμα, φάρμακα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης για το Κοινωνικό Παντοπωλείο του Δήμου, το Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης Χαλανδρίου και για τις δομές αλληλεγγύης στους πρόσφυγες.
Σημειώνεται ότι στο Θέατρο της Ρεματιάς υπάρχουν οριοθετημένες θέσεις για ανάπηρα και εμποδιζόμενα πρόσωπα, ύστερα από πρωτοβουλία της Κίνησης Αναπήρων Καλλιτεχνών, καθώς και τουαλέτα αναπήρων. Η πρόσβαση για άτομα με κινητικές βλάβες είναι δυνατή με αυτοκίνητο μέχρι το χώρο του θεάτρου όπου υπάρχουν δύο θέσεις στάθμευσης αναπηρικών οχημάτων
Μαρκουλάκης-Λιγνάδης, με σεβασμό και δέος απέναντι στον Σοφόκλειο “Οιδίποδα Τύραννο”
Επιτέλους! Ένας «Οιδίποδας τύραννος» συγκινητικός, ανθρώπινος, διδακτικός και παράδειγμα προς μίμησιν
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο Σοφοκλής ήταν ο πιο καλοζωισμένος, πετυχημένος, αποδεκτός και μακροημερεύσας από τους τρεις (γνωστούς σ’ εμάς) δραματικούς ποιητές της αρχαίας Αθήνας του 5ου αιώνα π.Χ. Ο «Οιδίποδάς» του διαφέρει από τους αντιστοίχους των ομοτέχνων του και γι’ αυτό ίσως διασώθηκε κι έφτασε έως εμάς γιατί έχει μαθηματική δομή, είναι αρχιτεκτονημένος και το βασικότερο εδράζεται τόσο στο «σασπένς» που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και το ανάλογο της «Ποντικοπαγίδας» της Αγκάθα Κρίστι, γιατί εκτός από τις μετέπειτα ψυχαναλυτικές, ρομαντικές, ιδεαλιστικές, νεοκλασικιστικές, νεωτερικές και μετανεωτερικές αναγνώσεις του, το κείμενο λειτουργεί σαν αστυνομικό μυθιστόρημα που από την άγνοια (του τραγικού πρωταγωνιστή) καταλήγει στο πλήρες, στο απόλυτο, στο ανυπόφορο όμως «γνώθι σαυτόν». Μία παραβολή για την Γνώσιν, που μας προτρέπει ο Σοφοκλής να μην αναζητούμε εναγωνίως αλλά να επαφιέμεθα στην Τύχη, που μαζί με την Αναγκαιότητα/Αδράστεια κυβερνά τις μοίρες ακόμα και των αθανάτων, πόσω μάλλον των θνητών. Πίστευε και μη ερεύνα, αυτό είναι το «ηθικό δίδαγμα» αυτής της τραγωδίας κι ο περίφημος κατά Αριστοτέλην «έλεος και φόβος» αγκιστρώνεται ακριβώς στον ψυχισμό του έντρομου, περιδεούς κι ανασφαλούς μέσου ανθρώπου που προτιμάει (σαν τον Κρέοντα) να αφήνει σε άλλους το πηδάλιο της πολιτείας και της ζωής του κι αυτός να απολαμβάνει απλώς τις μικροχαρές και τα προνόμια που του απονέμονται «αβρόχοις ποσί». Αυτό είναι όλο. Ίσως γι’ αυτό σώθηκε κι έφτασε έως εμάς το καλογραμμένο αυτό έργο που απευθύνεται στους σύγχρονος «μικροαστούς» και «μικρομεσαίους» γενικώς τρομοκρατώντας τους να προσέξουν να μην ξεφύγουν από το «μέτρο» και να μην υπερβούν τα εσκαμμένα. Αυτή είναι δουλειά των γενναίων, των ηρώων, των σοφών, των ημιθέων ή ελέω θεού βασιλέων που επωμίζονται και τις ευθύνες της θέσης τους. Τόσο απλά και καθαρά. Το «ευαγγέλιο» του «λάθε βιώσας».
Επιτέλους, είδαμε, χάρη στον έμπειρο ηθοποιό Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη μία «παράσταση ηθοποιών» βασισμένη σε καλές ερμηνείες και χωρίς σκηνοθετισμούς κι επιδείξεις μοντερνιστικής ή μεταμοντέρνας αυθαιρεσίας. Αυτό, φυσικά, απογοήτευσε τους εθισμένους σε αδόκιμους πειραματισμούς και «πρωτοπορίες» ληγμένες προ πολλού. Τι να κάνουμε; Αυτό είναι το κείμενο κι αν το έχετε βαρεθεί μην έρχεστε να το δείτε. Αν πάλι θέλετε κάτι καινούργιο κι είστε ικανοί γι’ αυτό γράψτε τα δικά σας εργάκια πάνω στον πασίγνωστο μύθο κι ανεβάστε τα – αν τολμάτε – χωρίς το αλεξίσφαιρο όνομα τού Σοφοκλέους.
Καλή η μετάφραση, εκτός από δύο-τρεις αστοχίες όπως «τι σχέδια σχεδιάζει…» [πλεονασμός]. Καλή η ανυπαρξία σκηνικού. Ιδιοφυής ο διαδοχικός σχηματισμός του σαλιγκάρου επί ορχήστρας με νερό και ομοιώματα εμβρύων. Ο λαβύρινθος της ανθρώπινης νόησης με τον απλό, κατανοητό και τελετουργικό τρόπο. Ατυχής η κίνηση των μελών του Χορού εκτός του «δαχτυλιδιού» της ορχήστρας με αποτέλεσμα να προσπέσει ένας από αυτούς πάνω σε ένα άτομο με ειδικές ικανότητες και να το ανατρέψει σχεδόν. Μεγάλη η ευθύνη της αρμοδίας υπαλλήλου για την ασφάλεια και την ευνομία του θεεάτρου. Η παράσταση (στην πρεμιέρα: Παρασκευή 12/7/2019) διακόπηκε για λίγο με προτροπή του πρωταγωνιστή κι άξιου ηθοποιού Δημήτρη Λιγνάδη που έδειξε για άλλη μια φορά την ευγένεια και την ποιότητα της ψυχής του. Όμως αυτό καλόν είναι να μην επαναληφθεί. Τα καροτσάκια των ανθρώπων που έχουν πρόβλημα κίνησης δεν πρέπει να τοποθετούνται μήτε κοντά στις παρόδους μήτε στο κέντρο του κοίλου μπροστά-μπροστά. Χρειάζεται μια ειδική μελέτη και ξύλινη ράμπα ίσως πάνω από κάποιες δύο-τρεις πρώτες σειρές καθισμάτων μίας πλάγιας κερκίδας. Ως διπλωματούχος μηχανικός Ε.Μ.Π. και θεατρολόγος που έχω εργαστεί στην Επίδαυρο και στο Ηρώδειο, θεωρώ ότι ο χώρος της Επιδαύρου έχει εγκαταλειφθεί και δεν έχει γίνει κανένα σοβαρό έργο συντήρησης των εγκαταστάσεων του θεάτρου από το 1997-98 που έγινε το τελευταίο δημόσιο έργο του Ε.Ο.Τ. πριν από την παράδοση της εκμετάλλευσης του χώρου στην ανώνυμη εταιρεία «ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ Α.Ε.». Θα πρέπει λοιπόν κάτι να γίνει γι’ αυτό.
Η παράσταση ήταν από τις καλύτερες που είδα εφέτος και σίγουρα η καλύτερη στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Ελπίζω να γίνει παράδειγμα προς μίμησιν προς άπαντας τους αυθαιρετούντες, όπως το ανεκδιήγητο «σχήμα» με την άσχημη και κακόγουστη αναπαράσταση μικροαστικού γάμου στο μικρό θέατρο της Παλαιάς Επιδαύρου, με το πρόσχημα της «Θεογονίας».
Το Εθνικό μας Θέατρο αξίζει τέτοιες παραγωγές που το τιμούν κι επιβεβαιώνουν τον ρόλο του που είναι και εκπαιδευτικός και πολιτιστικός.
Μετά λόγου γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
http://greekfestival.gr/festival_events/oidipoys-tyrannos/
Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης
Οιδίπους Τύραννος
του Σοφοκλή
Μετάφραση Γιάννης Λιγνάδης
Σκηνοθεσία Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης
Σκηνικά-Κοστούμια Πάρις Μέξης
Μουσική Μίνως Μάτσας
Κίνηση Κική Μπάκα
Φωτισμοί Αλέκος Γιάνναρος
Βοηθοί σκηνοθέτη Δήμητρα Δερμιτζάκη, Έλενα Σκουλά
Φιλολογικός Σύμβουλος: Νίκος Μανουσάκης
Βοηθός Μουσικού: Δήμητρα Αγραφιώτη
Φωνητική Διδασκαλία: Κατερίνα Κοζαδίνου
Φωτογραφίες παράστασης: Πάτροκλος Σκαφίδας
Παίζουν Δημήτρης Λιγνάδης (Οιδίποδας), Αμαλία Μουτούση (Ιοκάστη), Νίκος Χατζόπουλος (Κρέων), Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης (Τειρεσίας), Γιώργος Ζιόβας (Άγγελος), Γιώργος Ψυχογιός (Θεράπων), Νικόλας Χανακούλας (Εξάγγελος)
Χορός: Μιχάλης Αφολαγιάν, Δημήτρης Γεωργαλάς, Δημήτρης Καραβιώτης, Κώστας Κοράκης, Αλκιβιάδης Μαγγόνας, Δημήτρης Μαύρος, Βασίλης Παπαδημητρίου, Γιάννης Πολιτάκης, Γιωργής Τσουρής, Βαγγέλης Ψωμάς
Παραγωγή Αθηναϊκά Θέατρα
Δίας, Θησέας, Οιδίποδας….
Ποιητικό δοκίμιο με φιλοσοφικές απολήξεις
Αφιερωμένο στην Ανθούλα Δανιήλ
Μα κι ο θνητός Οιδίπους
Από τη γενιά τών σπαρμένων
Δοντιών του Δράκοντα
Τί χείριστον έσφαλλεν
Από τον Νεφεληγερέτην Δίαν
Που εσκότωσεν τον πατέραν του
Κρόνον
Κι εκοιμήθη με τη μητέραν του
Γαίαν
Γεννοβολώντας μία σειρά τέκνων
Που αυξήθηκαν και πληθύνθηκαν
Και κατεκυρίευσαν
Αυτήν την περιοχήν
Τού Γαλαξία;
Κι ο Χρόνος από τότε να μετράει ήρχισεν.
*
Devas: οι γραμμές
Τών βουνών
Και λόφων οι διχάλες
Ίχνη γλυπτικής
Μαρτυρούν
Ουρανίου
*
Κι οι Θόλοι
επτά
Γιγάντιοι συσσωρευτές
Αιθέρος
ιαματικού
θεραπευτηρίου
θεάτρου…
Επίδαυρος, Δήλος, Δελφοί, Δωδώνη,
Αθήνας αρχαία αγορά,
Σαμοθράκη, Ολυμπία…
*
Ψηφίδες ενός μωσαϊκού
Χαμένου στα βάθη τής Ιστορίας
Κι ό,τι μυθολογία λέμε σήμερα
Ιχνογραφία ιερογλυφικού αγνώστου…
Τα ψήγματα ποιος θα συνθέσει;
Τα ρανίσματα ποιος θα μαγνητίσει;
Τον αρχέγονο ρυθμό ποιος θ’ αναψηλαφήσει;
Παγκόσμιον ποιος θα τον καταστήσει;
Βραχύς ο βίος
Κι ο θάνατος γοργός.
Ξοδέψαμε τη ζωή μας
Σε ασχολίες άχαρες, ανούσιες,
Ατελέσφορες επιχειρήσεις…
Τον Καιρό σκοτώνεις
Αφού τον Χρόνο
Να ιχνηλατήσεις αδυνατείς.
Ας γινότανε η ζωή
Ξανά βίος κι όχι βιός,
Το δε «γέλας»
Σιτηρούν ανοξείδωτον.
*
Κάποτε φτάνεις σ’ ένα τείχος,
Στης Λογικής τα σύνορα προσκρούεις
Και στη Λήθη αφήνεσαι.
Μετ’ ου πολύ
Την Αλήθεια νοσταλγείς.
Μα είναι πλέον αργά.
Ποτέ. Πότε;
*
Κι αν ξαναερχόμουνα
Ποιητής θα γενόμουνα.
Μόνο που ζούμε μια φορά
Μ’ ετούτη τη μορφή
Στο άχαρο μα στεγανό
Καβούκι μιας χελώνας
Στενάχωρης.
*
Κι ο τρισώματος Γηρυόνης
Τρεις φορές λαβώθηκε,
Τρις απέθανεν,
Τρεις φορές εδιπλώθηκε
Στο λασπωμένο σεντόνι
Τής Γης.
ΓΑΙΑ-ΘΕΜΙΣ-ΤΙΤΑΝΙΑ ΦΟΙΒΗ-
ΦΟΙΒΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝ
(από τη Δήλο στην Αθήνα κι από
Εκεί βρήκε μόνιμη κατοικία στους
Δελφούς). Ευμενίδες,
Εσείς δεν μου κάνετε
Για να εκδικηθώ
Το αποτρόπαιο
Το προμητορικό το φονικό.
Ερινύες, τέκνα της Νυκτός,
Του Σκότους πυγολαμπίδες,
Εις την αγκάλην υμών
Το ρεύμα του πυρός
Υπερταχεία απελευθέρωσις,
Φρικτός τοκετός.
Δέχομαι. Αποδέχομαι. Υποδέχομαι
Ήλιον ευεργετικόν, νεότευκτον…
Κι ας είναι μόνος. Ορφανός.
Από δύο μανάδες κι από δύο
Πατεράδες έρμος,
Έρμος κι ορφανός. Δεν σε χωράει
Η ζωή σου. Το ξέρω. Το νιώθω.
Σε καταλαβαίνω. Κι εγώ έτσι είμαι.
Νοσταλγώ το Φως, από το Φάος
Μεθυσμένος.
Και το Σκότος ουδόλως με τρομάσσει.
Μόνον όποιος έπλευσε με μαύρα πανιά
Συνειδητώς και σκοπίμως
Στην τριήρη του Θησέα, μόνο εκείνος
Ένιωσεν επ’ ολίγον
Τη γαλήνη του πατροκτόνου Δία,
Του Οιδίποδα, του Θησέα.
Υπάρχουν πολλοί δρόμοι
Να ξεφορτώνεται κανείς
Το άδικο κάθε τυραννίας.
*
Γιατί υπάρχει μία (τουλάχιστον)
Αρμονία
Που μπορούμε να την προσεγγίσουμε,
Να την μεταδώσουμε
Ενσωματώνοντάς την.
Ποιητής,
Τίποτα λιγότερο
Δεν θα γινόμουνα,
Ακόμα κι αν έσκαβα με τα νύχια
Τους ορυζώνες τής Ανατολής,
Τους χρυσοφόρους ποταμούς τής Δύσης,
Τού Αχέροντα τα λασπερά χωράφια,
Ακόμα κι αν αφουγκραζόμουνα
Τα στοιχεία ή τους προγόνους
Στο ερυθρόδερμο ηλιοβασίλεμα…
*
Αισθητική ευωχία
Και το πνεύμα
Χαμηλώνει κάποτε
Να συσσωματωθεί
Καταδέχεται.
*
Είμαι ένα σαλιγκάρι
Που βγήκε από το καβούκι του.
Το άφησε πίσω για να το
Τσακίσουν νυσταγμένες νταλίκες
Κι ορφανά αρπακτικά.
Είμαι ένα μαλάκιο
Που βλέπει το σπίτι του
Να το παρασύρουν οι ανέμοι
Στα βράχια τα θαλασσινά…
Ψαροκόκκαλα πηγμένα
Στην προηγούμενη ηφαιστειακή
Καταστροφή…
Είμαι ένας αβόλευτος,
Ασύμβατος, αχώνευτος…
Αλυσίδας δαχτυλίδι
Δεν άνθεξα.
Τώρα παραπονιέμαι
Για τη βροχή, για τ’ αγιάζι
Και για την ηλιολουσία ακόμα
Δυσανασχετώ. Μα δεν θα ’πρεπε.
Μεγάλη είν’ η ελευθερία
Να περπατάς γυμνός.
Σάλιαγκας όμως ποτέ
Δεν ήμουν.
Αετός
Χορτοφάγος.
Τη χλωροφύλλη εντύθηκα
Να μην μ’ εντοπίσουν
Οι όμοιοί μου
Και στον Καύκασο
Μ’ αλυσοδέσουν
Με τον Προμηθέα
Που ήθελε, λέει, ο σαλός
Τους ανθρώπους με θεούς
Να εξομοιώσει.
*
Η μοναξιά τραγουδάει
Ή κι αλυχτάει.
Οι πεσμένοι από τα
Παντελόνια τών περαστικών
Κρεμιώνται
Κι ο πνιγμένος
Από τα μαλλιά του
Πιάνεται.
*
Η μόνη θρησκεία:
Τής ειρήνης,
Τής αγάπης,
Τής κατανόησης,
Τής γαλήνης,
Τής συχ-χώρεσης
Τών πάντων.
*
Χθες βράδυ λέει
Ονειρεύτηκα
Πως βγήκα σε μιάν
Άλλη διάσταση,
Παράλληλη
Κι έπαιζα ένα παράξενο
Μουσικό όργανο, σαν τη
Λύρα του Απόλλωνα
Μα σε καβούκι θαλάσσιας
Χελώνας κάτι λεπτές
Χορδές από φωτιά
Έκρουα… τα δάχτυλά μου
Έλιωναν κι έφευγαν
Μαζί με τις νότες
Που ήταν υπερβολικά
Οξύτονες γι’ ανθρώπινο αυτί.
Κι έπειτα έγινα, λέει, τζίτζικας
Στον ξύλινο τοίχο του θεάτρου
Κι ενοχλούσα τον κιθαρωδό.
Ααα, ξέχασα να σας πω,
Λησμόνησα πως όλο αυτό
Μέσα σε ένα δέντρο χρυσό
Που μεγάλωνε
Μ’ ιλιγγιώδη ταχύτητα
Εξελισσόταν….
Φαντάστηκα χθες πώς ήμουνα,
Λέει, άνθρωπος, ποιητής
Κι έγραφα κάτι περίεργα
Σημάδια σ’ οθόνες λευκές
Που τις έσβηνε αμέσως
Η πλημμυρίδα του Φωτός
Που και Χρόνος εδώ, εκεί…
Αποκαλείται.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Ολοκλήρωση συλλογής 1.111 ποιημάτων
Δεύτερος επίλογος
Ξεπέρασα
Τον σκόπελο.
Καιρός τώρα να
Ξανοιχτώ
Στην πλατιά, γαλάζια
Θάλασσα,
Στο απέραντο
Ενεργοπληροφοριακό
Πεδίο
Τού σύμπαντος
Κόσμου…
Πλησμονή,
Γαλήνη,
Ωκεάνιο συναίσθημα.
Πέμπτη 9/5/2019, 6μμ στην ΈΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Οι εκδόσεις Αγγελάκη παρουσιάζουν στην 16η
Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, την Πέμπτη 9/5/2019,
18:00-19:00, Αίθουσα «Εξώστης» / Περίπτερο 15 το βιβλίο του Κωνσταντίνου Μπούρα «Είκοσι και πέντε “προσευχές” ταπεινών και αδύναµων όντων. (Το καθένα προς τον δικό του “θεό”)», δίγλωσση ποιητική συλλογή (Ελληνικά-Ισπανικά, μτφρ: José Antonio Moreno
Jurado).
ΟΜΙΛΗΤΕΣ: ο συγγραφέας Διονύσης Στεργιούλας και η ποιήτρια-κριτικός-φιλόλογος Μαρία Πολίτου
ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΓΕΛΑΚΗ
Η δίγλωσση αυτή έκδοση (ελληνικά-ισπανικά) περιλαμβάνει 25 πρωτότυπα δραματικά ποιήματα, μεταφρασμένα στην ισπανική γλώσσα από τον Καθηγητή και βραβευμένο ποιητή Χοσέ Αντόνιο Μορένο Χουράδο, ο οποίος γράφει στο οπισθόφυλλο του βιβλίου:
Είκοσι και πέντε “προσευχές” ταπεινών και αδύναμων όντων (το καθένα προς τον δικό του “θεό”)
Veinticinco “oraciones” de seres humildes y débiles (cada uno a su propio dios)
Σ’ αυτόν τον σύντομο τόμο, ο Κωνσταντίνος Μπούρας καταγράφει ένα ακόμη ποιητικό κατόρθωμα – θυσία για τις εποχές που θα έρθουν και θα υπάρξουν ελλείψεις σε νερό, φρούτα της Γης και σε ανεκτικότητα απέναντι στην χωρίς όρια έρευνα της Αλήθειας. Όπου ο σεβασμός χάνεται και η Ελευθερία ποδοπατιέται, το άτομο καταφεύγει στο «θεό» του και προσεύχεται ζητώντας σωτηρία κι απελευθέρωση από τις αλυσίδες του.
Το «μυστικό» αυτού του βιβλίου είναι απλό: όλοι είμαστε Ένα, σταγόνα νερού στον Ωκεανό κι όλοι βράζουμε στο ίδιο καζάνι, ευθυτενείς κάτω από τα αστέρια, κάποιοι με τη συνείδηση της Ενότητας κι άλλοι με την ψευδαίσθηση της μοναξιάς.
Στη σχολαστική ανάγνωση αυτού του βιβλίου, μοναχικά ή σε ομάδες, είναι καλό να αφεθούμε στον αυτοσχεδιασμό, στο τραγούδι, στο χορό, στη μίμηση εκείνων των ταπεινών κι ανυπεράσπιστων όντων και να θεραπευτούμε από το δράμα, που είναι η καλύτερη κι ασφαλέστερη μέθοδος, δεδομένου ότι δεν προβλέπει ερμητικότητες και χρησμούς. Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που εξαφανίστηκαν οι εαυτών εξοχότητες. Τώρα έχει έρθει η ώρα να κοιτάξουμε μέσα από την ομίχλη της νέας Αναγέννησης που έρχεται και ν’ αφήσουμε πίσω το Σκότος της Άγνοιας, της Αμορφωσιάς, της Δεισιδαιμονίας, του φανατισμού και των προκαταλήψεων, με μόνο μας όπλο, την Ενσυναίσθηση, που οδηγεί στην κατανόηση όλων, στη συμπόνια, στην Αγάπη και στη συγχώρεση.
Χοσέ Αντόνιο Μορένο Χουράδο / José Antonio Moreno Jurado
Εμπνευσμένο από μια αριστουργηματική ταινία:
Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος το κύκνειο άσμα του Da Xiang xi di er Zuo / An Elephant Sitting Still
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Φιλοσοφική απραξία
Στην ακινησία μέσα
Πέρασες τη ζωή σου όλη
Τη σημαντική.
Ο ελέφαντας ξέρει να κοιτάει
Να περιμένει ξέρει.
Ο όγκος του πρόβλημα
Δεν είναι. Τη βαρύτητα
Να νικάει γνωρίζει
Με το συνειδητό ονείρεμα…
Όταν τα όντα ξεφυσάν
Τη ζωή τους
Και το δίχτυ πυκνώνει τις ρίζες του
Στο κρύο γαλάζιο
Τότε μπορείς να προσευχηθείς
Στο θεό που δεν ξέρεις.
Η ακινησία του κενού
Πριν εκραγεί
Σε χιλιάδες ανυπόμονες
Πυγολαμπίδες,
Το μάτι που βαρέθηκε να βλέπει,
Αγκαλιά που κουράστηκε να νανουρίζει,
Το εφτασφράγιστο μυστικό
Που ήτανε κοινόν τοις πάσι
Κι εκείνη η φαγούρα
Να νιώσεις ακατανίκητη λαχτάρα
Για κάτι,
Έστω και μιά στιγμή.
Πώς ζουν οι τυφλοί και κωφάλαλοι
Ελέφαντες;
Κι απάνω που συνηθίζεις φεύγεις.
Η ζωή κυλάει ανάμεσα
Στα χέρια σου
Σαν σοκολάτα,
Σα μέλι που έχει λήξει προ πολλού
Και ξαναγυρίζει στη γύρη,
Πετιμέζι… απόσταγμα ημερών
Που δεν έζησες χώρια
Από τον εαυτό σου
Κι η αναπνοή πλησμονή
Τών ωρών που δεν έχουν έρθει
Ακόμη
Κι αμφιβάλλεις αν θα προλάβεις
Να ζήσεις
Πριν τον έσχατο
Αναστεναγμό.
Δευτέρα 22/4/2019, κινηματογράφος Ααβόρα, Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος το κύκνειο άσμα τού Da Xiang xi di er Zuo / An Elephant Sitting Still
Ταινία ποιητική κι αργόσυρτη, σαν εικονοποίηση του καβαφικού «Είπες θα πάω σ’ άλλη γη…». Υπαρξιακό κενό και φιλοσοφική απραξία, η απαξίωση κάθε δράσης και πράξης που υπαγορεύεται από το κενόδοξο και ματαιόδοξο κενό. Αν αντέξετε να παραμείνετε και μετά το δεύτερο διάλειμμα θα αποζημιωθείτε αισθητικώς και φιλοσοφικώς, αφού ο φευγάτος πια κινηματογραφιστής έχει καταφέρει να σας μπάσει στο ρυθμό του, να σας υπνωτίσει και να σας δείξει πως όλη η γη είναι ένας τεράστιος σκουπιδότοπος, η χωματερή των άλλων διαστάσεων. Χωρίς ίχνος ελπίδας, ουδεμία υποψία αισιοδοξίας το πιο πεισιθάνατο αριστούργημα που έχω δει τα τελευταία είκοσι χρόνια… Σύμπτωμα της διαχρονικής Κρίσης, σύμφυτης με την ανθρώπινη κατάσταση. Λείπει το χιούμορ και η Θεία Κωμωδία προκειμένου να ολοκληρωθεί σφαιρικά. Ίσως αν ο μεγάλος αυτός ποιητής της εικόνας ζούσε να αποκτούσε μία πληρέστερη, σφαιρικότερη θέαση των πάντων… Για την ώρα, ελπίζω να μην βρει μιμητές. Ο Μπέργκμαν ήταν ένας και μέγιστος. Μέχρι τώρα δεν έχει εμφανιστεί διάδοχός του.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
https://www.athinorama.gr/cinema/movie/enas_elefantas_steketai_akinitos-10064674.html
Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος
Da Xiang xi di er Zuo / An Elephant Sitting Still
5 / 5
Δραματική 2018 | Έγχρ. | Διάρκεια: 234′
Κινέζικη ταινία, σκηνοθεσία Χου Μπο με τους: Ζανγκ Γιου, Πενγκ Γιουτσάνγκ, Γουάνγκ Ουβίν, Λι Κονγκσί
Σε μια πόλη της Βόρειας Κίνας η ζωή τεσσάρων ανθρώπων διασταυρώνεται στη διάρκεια ενός 24ώρου.
Αναλυτική κριτική από Χρήστο Μήτση
Μέγας Αλέξανδρος
Στη δεινή κι επίμονη αρχαιολόγο Καλλιόπη Παπακώστα, συνεργάτιδα και φίλη δια βίου
Την ώρα που καιγόταν το Σεραπείον
Ήρθεν ορδή βαρβάρων
Να συλήσει το προσκύνημα
Τού στρατηλάτη,
Να σπάσει τα αγάλματα τών αυτοκρατόρων
Και να γκρεμίσει τα ιερά…
Φύλακες Τάφου όμως αγρυπνούσαν
Κι οι ιερείς εξετέλεσαν
Το προ πολλού οργανωμένο
Σχέδιο παραπλάνησης.
Δεν ηξεύρω εάν και κατά πόσον
Ο Θεοδόσιος
Από το Βυζάντιο συναινούσε,
Μέγας όμως εκείνος,
Μέγας κι ο επιφανής νεκρός,
Δεν μπορεί,
Κάποια αλληλεγγύη
Μεταξύ ενδόξων
Θα εχρονοτριβούσε
Το έργο τής Καταστροφής
Το βδελυρό…
Ένα φέρετρο άδειο
Προς την όαση
Πέρασε φανερά μέσα
Από τα εξαγριωμένα πλήθη,
Μα δεν τους ένοιαζε
Αν σπάσει η λάρναξ
Και χυθεί το σιτεμένο μέλι
Έξω,
Μήτε το πνεύμα του ξένου
Κι άσημου νεκρού
Θα εδυσανασχετούσε
Να βρει ένα τέτοιο δοξασμένο
Τέλος μετά θάνατον…
Οι ιερείς όμως οι πιστοί
Έθαψαν την ορθή λάρνακα
Από ορεία κρύσταλλο
Μέσα στο παλάτι
Περνώντας μέσα από το πηγάδι
Στις Κατακόμβες,
Ακριβώς κάτω από τη θόλο
Που ήταν στη γωνία
Τού περιπτέρου ναού
Κι έβλεπε Ανατολή, Νότο
Και Δύση, όχι όμως και τον
Παγωμένο Βορρά,
Τον ελληνικό…
Εκεί θα βρεθεί ο τάφος
Τού Μεγαλέξαντρου,
Στο Σαλαλάτ (εις αλάτην),
Στον ίδιο εκείνον κήπο
Τού παλατιού τών Πτολεμαίων
Με τα τρεχούμενα νερά.
Κι ό νεκρός τότε θ’ αναγαλλιάσει.
Αλεξάνδρεια, Απρίλιος τού 2019.
Κωνσταντίνος Μπούρας
άρθρο μου στο περιοδικό DESMOS
https://www.desmos-grece.com/la-revue
Karaguiozis le grec
– N° 48, 2018
Carte blanche sur fond bleu à…
Michel Sivignon, 1915 : Un étrange voyage en Grèce dans l’Europe en guerre, à la recherche du haschich
Dossier
E. Zachos Papazachariou, Histoire du théâtre d’ombres
Yannis Tsarouchis, Leçon de vérité avec Karaguiozis, le seul théâtre néo-hellénique
Michalis Ieronymidis, Le théâtre d’ombres dans les luttes populaires
Konstantinos Bouras, Alexandre le Grand et le Dragon maudit. L’art traditionnel du théâtre d’ombres revit
Yannis Hadzis, Passé, présent et avenir du théâtre d’ombres grec
Le serpent maudit (Comédie en trois actes)
Face à face
Dimitris Anguélis , 1989
La Grèce revisitée
Raymond Dubois, Un navire chargé d’oubli (extrait)
Nicole Dubois-Tartacap, Kaliméra (extrait)
Nouvelles littéraires
