Ο ΆΓΙΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΚΑΙ ΣΕ ΤΑΙΝΙΑ, διδάσκει τις απλές ανθρώπινες αλήθειες που θα μας σώσουν, που θα μας οδηγήσουν στην απόλυτη ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.
Μία παρεξηγημένη ταινία που αξίζει να προσεχθεί ιδιαίτερα:
«Ο άνθρωπος του Θεού» της Γελένα Πόποβιτς με τον εκπληκτικής αληθοφάνειας Άρη Σερβετάλη στο ρόλο του κυνηγημένου από τους Γραμματείς και Φαρισαίους της Εποχής του, του αυθεντικού, του θαυματοποιού, του υπερβατικού Αγίου Νεκταρίου. Δίπλα του, σε σημαδιακούς ρόλους οι πρωταγωνιστές Μίκι Ρουρκ και Αλεξάντερ Πετρόφ, αντάμα με μια πλειάδα Ελλήνων ηθοποιών σε χαρακτηριστικούς ρόλους, που αφήνουν έντονο το μετείκασμά τους στην οθόνη του μυαλού και της ψυχής μας. Γιατί αυτή είναι η βασική σύγκρουση αυτής της ταινίας: ο πραγματισμός των εμπόρων και των ρασιοναλιστών οπαδών της Δυτικής Σκέψης και η μαγική αντίληψη της ζωής των «ανατολιτών» που χωρίς πίστη στο Θείον δεν μπορούν να αντέξουν τα καθημερινά βάσανα και να επιτύχουν την φιλοσοφημένη αποδοχή της εγγενούς χαρμολύπης.
Οι επίσημοι κριτικοί κινηματογράφου βιάστηκαν να δώσουν στην ταινία ελάχιστα αστεράκια, προκαταλαμβάνοντας ίσως το πλατύ κοινό, όμως όσοι αντιστάθηκαν σε Σειρήνες και Κασσάνδρες πηγαίνοντας να δουν αυτή την εμβληματική ταινία, θα εκπλαγούν ευχαρίστως, γιατί μήτε σεναριακά κενά θα ανακαλύψουν, μήτε αφηγηματικές «κοιλιές», μήτε αναιτιολόγητες διαφοροποιήσεις στον ρυθμό, στην αισθητική ή στην θεματική… Αντιθέτως, όλα συνεκτικά, όλα όμορφα, όλα απλά και σοφά διατυπωμένα. Η επιστροφή στη Φύση, η ανάγκη περιορισμού της υπερκαταναλωτικότητας, της απληστίας, της αλλοφροσύνης για την απόκτηση υλικών αγαθών είναι τώρα περισσότερο από κάθε άλλη φορά επιτακτική, αφού η κλιματική αλλαγή θα έχει καταστροφικές συνέπειες για την όποια μορφή ζωής στη γη… Τα πρόσφατα εξαγριωμένα στοιχεία της Φύσης στρέφονται αμείλικτα ενάντια στον Άνθρωπο που παρασιτεί καταναλώνοντας αλόγιστα τις πλουτοπαραγωγικές πηγές του πλανήτη, εξαντλώντας τα ενεργειακά και φυσικά του αποθέματα, λες και θα ζήσουμε μόνο μία μέρα επί πλέον στην γη, λες κι έχουμε έτοιμα τα διαστημόπλοιά μας για να μεταναστεύσουμε αλλού… Άνθρωποι, άνθρωποι… ο λόγος, ο βίος και το παράδειγμα του ασκητικού Αγίου Νεκταρίου είναι μονόδρομος αν θέλετε να επιβιώσετε στις χιλιετίες που θα έρθουν και θα είναι ιδιαίτερα δύσκολες για τους καλομαθημένους. Μήπως γι’ αυτό χτυπάνε αυτή την ταινία, γιατί τους υπενθυμίζει ότι πρέπει επιτέλους να αφήσουν την τεμπελιά της πολυθρόνας και του καναπέ τους και να ξαναϊδρώσουν ποτίζοντας την γη;
Εκπληκτική η εικόνα που σας επισυνάπτω και δείχνει το κοφίνι το γεμάτο πέτρες που μάζεψε ο άγιος ασκητής εξημερώνοντας την γη αλλά και την ανθρώπινη ψυχή. Το παράδειγμά του ανεξίτηλο στις καρδιές μας.
Ζούμε σε εποχές αγριότητας, βιαιότητας, επιθετικότητας, πλεονεξίας, ασυδοσίας, εγκληματικότητας, ατιμωρησίας. Η Νέμεσις καιροφυλακτεί και η Δίκη ακονίζει ήδη το πελέκι της πάνω από τα κεφάλια μας. Καιρός είναι να επανεφεύρουμε την αγάπη, την ενσυναίσθηση, την κατανόηση, τον διάλογο, την αποδοχή του διαφορετικού, την παραδοχή της επίγειας ανθρώπινης συνθήκης έτσι ώστε να μπορούμε να βελτιώσουμε την κατάσταση και να αφήσουμε έναν καλύτερο κόσμο πίσω μας κι όχι ακόμα έναν κατακαημένο πλανήτη…
Και το θέμα εδώ δεν είναι ο χριστιανισμός, η προπαγάνδα, το δόγμα, οι εκκλησιαστικοί κανόνες και τα λογικά μέτρα και σταθμά. Το θέμα εδώ είναι η αυθεντικότητα των πηγαίων συναισθημάτων όπως αναβλύζουν από την αγνή ανθρώπινη καρδιά, όταν αφήνεται να εκφραστεί, ελεύθερη από δυνάστες, απαλλαγμένη από φόβητρα. Ο τρόμος είναι ο χειρότερος εχθρός στον αγώνα για την Φώτιση κι ο Άγιος Νεκτάριος, κατασυκοφαντημένος και κυνηγημένος, πάμφτωχος και εξαντλημένος όσο ζούσε, κέρδισε το στοίχημά του με την αθανασία και μας διδάσκει τώρα ήθος, αν όχι και μέτρο. Όχι, όχι μέτρο. Η πίστη του είναι άμετρη και η αγάπη του για τους εχθρούς του παράλογη. Είναι όμως ο μόνος δρόμος για τα μεμονωμένα άτομα να υπερβούν το εγώ τους και να επιτύχουν την απόλυτη ένωση με το Θείον, την μόνη Ζωοδόχο Πηγή αιώνιας γαλήνης, ουράνιας και επίγειας.
Αγαπώ αυτόν τον άγιο από την πρώτη στιγμή που επισκέφτηκα την Αίγινα. Με καθόρισε η ανθεκτικότητά του στα κάθε λογής εμπόδια, η αδιατάρακτη πορεία του παρά τις τόσες παγίδες που έστηναν στο διάβα του οι ελάχιστοι, οι μέτριοι, οι ελλειμματικοί… Τα ίδια έζησαν και ο Μεγάλος Αλεξανδρινός Ποιητής Καβάφης, κι ο αδικημένος Ευριπίδης κι ο κατασυκοφαντημένος από το Ιερατείο της εποχής του Αισχύλος.
Τελικά, το σκοτάδι που εμφιλοχωρεί εντός μας μπορεί να γλυκάνει με την καλλιέργεια των υψηλών αξιών και να πάψει να πολλαπλασιάζεται εκπεμπόμενο εκτός μας. Η προβολή στις οθόνες του κόσμου ας είναι φωτεινή. Ο Μεσαίωνας δεν έχει μέλλον. Η καινούργια Αναγέννηση μάς περιμένει. Ας πολεμήσουμε όλοι μαζί γι’ αυτό. Ας παλέψουμε. Τα τέκνα του Φωτός, χωρίς μίσος για τους ψευδομένους (όπως θα έλεγε ο Καβάφης), αλλά μαχητικοί απέναντι στα απολυταρχικά τέκνα του Σκότους. Κι ας γίνει αυτή η διαμάχη τελική, να ανασάνει η γη, να ανασάνουν τα δέντρα, τα φυτά κι όλα τα ζωντανά πάνω σε αυτόν τον παράδεισο που λέγεται Γαία -Πανγαία-Παναγία…
Πηγαίνετε να δείτε αυτή την ταινία, αποτέλεσμα της τίμιας δουλειάς φωτισμένων ανθρώπων, που ευελπιστούν να απαλύνουν την αρνητική ενέργεια στην οικουμένη μεταβολίζοντάς την σε θετική.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΦΘΟΝΙΑ, ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΥΓΕΙΑ για όλες και για όλους μας. Ειδικά για τους εχθρούς μας…
Κωνσταντίνος Μπούρας ταπεινός…
ΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ΚΑΙ Η ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΗΜΕΡΑ
(δοκίμιο με αφορμή την παρουσίαση στην Δράμα την 1η Σεπτεμβρίου 2021 της συλλογής διηγημάτων: 1821 Μέσα από τη ματιά σύγχρονων συγγραφέων, επιμέλεια: Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, επιμέλεια: Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, εκδόσεις 24 γράμματα, σελ. 272, 17,00 €).
Τα τελευταία 6-7 χρόνια (από το 2015 και λίγο πριν) ανθούν οι λογοτεχνικοί διαγωνισμοί διηγήματος, που υποσκελίζουν σχεδόν τους πατροπαράδοτους ποιητικούς αγώνες και δίνουν διέξοδο μέσω της «μικρής φόρμας» σε χιλιάδες ερασιτέχνες, ημιεπαγγελματίες, ακόμα και ημιεπαγγελματίες της γραφής.
Ήδη από το 2007 τα σεμινάρια δημιουργικής γραφής και οι παντός τύπου ανάλογες εργαστηριακές τριβές και επιμορφώσεις έχουν λειάνει και προετοιμάσει το έδαφος για παρόμοιες απόπειρες εκθέσεως του ψυχισμού μας και της προβολής του ιδιωτικού στον δημόσιο λόγο.
Εδώ βέβαια εκδηλώνεται, κρίνεται και θεραπεύεται η πρωταρχική σύγχυση που οδηγεί σε πολλές και μάταιες παρεξηγήσεις: ό,τι θα λέγαμε στον μεσαιωνικό εξομολόγο, στην κατάκοιτη γιαγιά μας (που έχει την πολυτέλεια του χρόνου) και στον ψυχαναλυτή (που έχει την ηδονή του χρήματος) ΔΕΝ είναι αυτόχρημα λογοτεχνία και δεν ενδιαφέρει τους άλλους.
Βεβαίως, η υγιής φιλοδοξία κάθε ενός και κάθε μίας που βλέπει την πρώτη σελίδα της τυπωμένη κι ευελπιστεί να τιμηθεί με την ύψιστη διεθνή λογοτεχνική διάκριση και να χορέψει βαλς με την βασίλισσα μεγάλης σκανδιναβικής χώρας μπορεί να οδηγήσει σε γελοίες ακρότητες κι αψυχολόγητους διαγκωνισμούς, όμως το γεγονός και μόνον της αυτό-έκθεσης στον σιτοβολώνα του κόσμου, όπου όλα τα αγριόχορτα, τα ζιζάνια και τα παράσιτα έχουν θέση δίπλα στα επωφελή καλλιεργημένα δημητριακά, είναι από μόνη της ευγενής τάση προς τα άνω, υποδηλώνει εξελικτικές προθέσεις και επιβεβαιώνει την πνευματική καταγωγή του ανθρώπου.
Η εποχή μας είναι υλιστική, ο πολιτισμός μας αντιπνευματικός, όμως πέρα από τον πραγματισμό του εμπορίου και τη στυγνή, στατιστική λογική της Οικονομίας, εκδηλώνεται η φυγόκεντρος η τάση να πάψουμε να είμαστε νούμερα και να γίνουμε άτομα, δημιουργικά, χαρούμενα και – γιατί όχι – ακόμα ΚΑΙ ευτυχισμένα.
Η ενασχόληση με την γραφή, η καλλιτεχνική έκφραση είναι εκτονωτικοί παράγοντες που δίνουν διέξοδο στις φυσιολογικές τάσεις φυγής από τις σύγχρονες δυστοπίες, με τον πλέον ανώδυνο, διασκεδαστικό κι – ενίοτε – ψυχαγωγικό τρόπο.
Όταν το θέμα είναι ελεύθερο, μιλάμε για την λογική του Χάους, που ναι μεν αυτορυθμίζεται, προκαλεί όμως τυχαίες σκεπτομορφές και εγρηγορώτα εντελώς ευκαιριακά και βραχύβια.
Όταν – αντιθέτως – το θέμα είναι συγκεκριμένο, περιορισμένο στον χώρο και στον χρόνο (όπως γίνεται εδώ), εκεί τα πράγματα γίνονται απαιτητικότερα (και από τεχνικής και από ουσιαστικής πλευράς). Αυτό που λέγαμε παλιά «έμπνευση» πρέπει επειγόντως να συνδυαστεί με αυτοπειθαρχία και γνώση των κανόνων του παιχνιδιού.
Έρχονται πολλές φορές επίδοξοι μαθητές που ζητούν να μάθουν την «κουζίνα» της λογοτεχνίας και ειδικά της «μικρής φόρμας», γιατί τους φαίνεται πιο εύκολο, σα να διηγείσαι ένα ανέκδοτο. Όμως το να κάνεις τον άλλον να γελάσει μέσα σε εκατό (100) μόλις λέξεις δεν είναι δα και το ευκολότερο πράγμα στον κόσμο. Το «διήγημα μπονζάι» απαιτεί την πλήρη κατοχή και δεξιοτεχνία στην χρήση των εκφραστικών σου μέσων.
Στους περισσότερους λογοτεχνικούς διαγωνισμούς διηγήματος που συμμετέχω ως κριτής τα τελευταία έξι χρόνια, τίθεται ένα όριο 400-450 λέξεων (το μέγιστο 500 λέξεις), ακριβώς να τιθασσευθεί η εγγενής τάση του ανθρώπου για πολυλογία. Ο νεοέλληνας διακρίνεται ούτως ή άλλως (κυρίως στην προφορική, αλλά και στην γραπτή του έκφραση) από έλλειψη της αίσθησης του μέτρου, από φληναφηματολογία, αμπελοφιλοσοφία και τελείως αδικαιολόγητο ναρκισσισμό. Πολλές φορές λαμβάνουμε διηγήματα τελείως άσχετα με το θέμα, ή με οποιοδήποτε θέμα γενικώς.
Όμως αυτό είναι το λίπασμα για να φυτρώσει ο σπόρος ο καλός. «Όμοιος ομοίω και η κοπριά στο λάχανο».
Το κέρδος είναι μέσα από την κοινωνική ζύμωση που επιφέρει πάντα τεράστια, ανυπολόγιστης αξίας «ποιοτικά άλματα» για να θυμηθούμε τον Δανό φιλόσοφο Σόρεν Κίρκεγκααρντ (ή Κίρκεγκωρ, αν προτιμάτε).
Μέσα από τον σωρό αναδεικνύονται οι αξίες, όπως στην εποχή του Ευριπίδη. Μέσα από το ποταπό, το ρυπαρό και το άθλιο, ξυπνάνε άδηλες δυνάμεις της πάντα αναδημιουργικής Πανανθρώπινης Ψυχής. Και στις συλλογικές δουλειές δεν υπερισχύει κανένα όνομα, όσο βαρύ ή ηχηρό κι αν είναι. Πρόκειται απλώς για ψηφίδες που συναπαρτίζουν ένα άλλο ψηφιδωτό καμιά φορά, μια «μαγική εικόνα ίσως» που δεν είναι ικανή η κάθε εποχή να αποκωδικοποιήσει, όσο ισχυρή Κριτική και διορατικούς κριτικούς κι αν έχει (που δεν έχει, στην παρούσα περίπτωση).
Όμως γιατί συνωστίζονται κάθε φορά πάρα πολλοί, καλοί και εκλεκτοί συγγραφείς στο κάλεσμα για έναν τόμο με αφηγήματα επί ενός συγκεκριμένου θέματος;
Η συμμετοχή σε ανθολογίες υπηρετεί – κατά την ταπεινή μου γνώμη – οκτώ κυρίως στόχους:
- Την πανοραμική θέαση ενός ζητήματος όπως το διαχειρίζονται σύγχρονοι πνευματικοί άνθρωποι, από τη δική του/της οπτική γωνία ο κάθε ένας / η κάθε μία.
- Την επίτευξη μιας κάποιας νοητικής προοπτικής, όπου υπάρχουν δύο τουλάχιστον «σημεία φυγής» για την ανακούφιση της συναισθηματικής φόρτιση του επαρκούς αναγνώστη, που καταβυθίζεται ως αυτοδύτης στο Συλλογικό Ασυνείδητο μέσα από τα πηγάδια των διαφόρων ατομικών υποσυνειδήτων που συνυπάρχουν και συνεργάζονται, εν αγνοία τους ενίοτε, συνυφαίνοντας έναν ιστό αράχνης, που υπακούει στο πρότυπο μιας δικής του ουράνιας (ή χθόνιας) «γεωμετρίας».
- Την διάσωση του έργου (δείγματος αυτού) ενός εκάστου των συμμετεχόντων.
- Την υγιή φιλοδοξία να φωτίσουμε τα σύγχρονα ερέβη αναζητώντας την καινούργια Αναγέννηση.
- Την μεταφυσική υπέρβαση των στενών χωροχρονικών πλαισίων και διακτινισμός στα μελλοντικά τώρα…
- Την κοινωφελή εκτόνωση της συγγνωστής ανθρώπινης ματαιοδοξίας «να αφήσουμε κάτι πίσω μας» φεύγοντας.
- Την αδήριτη ανάγκη μας «να πούμε τα λιγοστά μας λόγια, γιατί αύριο η ψυχή μας κάνει πανιά» (για να θυμηθούμε τον Γιώργο Σεφέρη) ειδικά σε εποχές κρίσιμες, μεταβατικές, μεταιχμιακές, προκλητικές, σαν την δική μας.
- Η ανάγκη για αυτογνωσία μέσα από την αρένα της ευγενούς άμιλλας με τους ομοίους μας. Ο ανώτερος πνευματικός άνθρωπος παρουσιάζει από καιρού εις καιρόν την ανάγκη να δι-αγωνίζεται προκειμένου να αναμετρηθεί με τους άλλους και να ξεπεράσει την εγγενή φιλοσοφική του μελαγχολία, που γίνεται θλίψη όταν φλέγονται δάση και καίγονται ζωντανά…
Σε αυτόν τον εκπληκτικής καλαισθησίας κι αξιοσημείωτης θεματικής συνεκτικότητας τόμο συμμετέχουν με τα σύντομα αφηγήματά τους οι σύγχρονοι ενεργοί λογοτέχνες:
Έρικα Αθανασίου, Δημήτρης Βαρβαρήγος, Δημήτρης Βλαχοπάνος, Γιώργος Ι. Βοϊκλής, Πέτρος Γκάτζιας, Παναγιώτης Γούτας, Νιόβη Ιωάννου, Νίκος Κατσαλίδας, Κατερίνα Καριζώνη, Κώστας Κρεμμύδας, Δημήτρης Κωστόπουλος, Πολύνα Μπανά, Στέφανος Μίλεσης, Θεόδωρος Μπενάκης, Κωνσταντίνος Μπούρας, Κατερίνα Παναγιωτοπούλου, Αντωνία Παυλάκου, Μίτση Πικραμένου, Γιώργος Πύργαρης, Δήμητρα Πυργελή, Λιάνα Σακελλίου, Απόστολος Σπυράκης, Γιώργος Σταφυλάς, Κώστας Στοφόρος, Φίλιππος Φιλλίπου, Άγγελος Χαριάτης.
Κάθε διήγημα πρωτότυπο και διαφορετικό από τα άλλα τονίζοντας την αίσθηση της ενότητας μέσα από την ανομοιομορφία, ακριβώς όπως οι βυζαντινές κολώνες και τα ανάγλυφα από τις αρχαίες μετώπες του Παρθενώνα παραλλάσσουν υπακούοντας σε μία άλλη ανώτερη συμμετρία.
Με ό,τι καταπιάνεται ο πάντα καλόγνωμος κι ευγενής Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης προδιαγράφεται αμέσως ως πιθανή επιτυχία γιατί διακρίνεται από:
- Βαθιά γνώση του λογοτεχνικού φαινομένου,
- Κριτική επάρκεια εμβριθούς αναγνώστου, που έχει το προνόμιο να είναι και δημιουργός,
- Διπλωματική σοφία στην επιλογή των προσώπων και στον συνδυασμό των ονομάτων,
- Φιλειρηνικό πνεύμα και αγαθοποιό δύναμη, που επιτρέπει σε όλα τα λουλούδια να ανθίσουν και το κοινό των «μελισσών» βιβλιοφίλων θα τρυγήσει το νέκταρ το καλό.
Αυτός είναι ο λόγος που συμμετέχω σε κάθε ανθολογία που επιμελείται ο καλός φίλος δια βίου, πανάξιος λογοτέχνης και ευγενής ανώτερος άνθρωπος με το συμβολικό όνομα Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης.
Στον συγκεκριμένο τόμο έχω την χαρά και την τιμή να συστεγάζομαι με κορυφές (ο κάθε ένας και η κάθε μία στο είδος του / είδος της) κι όλοι / όλες μαζί για το 1821 και την Επανάσταση που άλλαξε τον χάρτη της βαλκανικής χερσονήσου του Αίμου, αλλά και της Ευρώπης γενικότερα.
Δεν θα ξεχωρίσω κανέναν και καμίαν. Πώς θα μπορούσα άλλωστε;
Το μόνο που επιτρέπω στον εαυτό μου είναι να επιλέγω κάθε φορά, ανάλογα με τις φωτεινές παρουσίες των συμμετεχόντων και των συμμετεχουσών ποια θα απαγγείλω, όχι πάντως το δικό μου, γιατί τα γραπτά μου με βυθίζουν σε αμηχανία και πολλές φορές δεν τα αναγνωρίζω σαν δικά μου, δεν τα θυμάμαι καν, εκτός ίσως από μεμονωμένες προτάσεις ή από γνώριμους (σ’ εμένα και στους φανατικούς αναγνώστες μου) ρυθμούς…
Γιατί κακά τα ψέματα, «Η Ποίηση, η γραφή είναι μια υπόθεση σωματική. Αναπαύομαι στις λέξεις όπως οι φακίρηδες στα καρφιά. Το σώμα είναι ένας κώδικας. Το γράψιμο ένας άλλος. Αναζητώ για όλους μας τον δρόμο όπου σώμα και Ποίηση γίνουνται Ένα».
Με άκρα ταπεινότητα,
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
Η ελληνική λαλιά και ο ρυθμός της, κλειδί Ελευθερίας της Έκφρασης, και όχι μόνον…
«Το τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας» από την πάντα πρωτοπόρο ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΣΚΗΝΗ ΤΗΣ ΕΛΣ.
ΕΥΤΥΧΩΣ ΠΟΥ ΓΙΟΡΤΑΖΟΥΜΕ ΤΟ 1821 ΚΑΙ ΘΥΜΗΘΗΚΑΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΡΥΘΜΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΛΙΑΣ
Σκέψεις από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Σήμερα θα σταθώ σε ένα ιδιαίτερο θέμα με αφορμή ακόμα μία καλοστημένη επετειακή παράσταση της πάντα ανήσυχης και πρωτοπόρας Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ. Η λαγαρότητα της ελληνικής λαλιάς είναι κάτι αδιαμφισβήτητο και κάτι απολύτως αποδεκτό απ’ όλους τους ελληνιστές και όχι μόνον. Εύπλαστος γλωσσικός κώδικας λαξευμένος μέσα σε μια τρισχιλιετή τουλάχιστον διαχρονία, σαν βότσαλο στον γιαλό μιας θάλασσας άλλοτε αγριεμένης κι άλλοτε λιμνάζουσας.
Ο ρυθμός είναι σύμφυτος με κάθε κοινωνική, πολιτιστική και πολιτισμική δραστηριότητα. Ειδικό το δημοτικό μας τραγούδι και τα αφηγηματικά διαμάντια των παραλογών διασώζουν μέσα στον Χρόνο «δρόμους» και μοτίβα μιας σκέψης αρχετυπικής.
Όλα αυτά θόλωσαν τα τελευταία χρόνια (μετά το 1980 κυρίως) όταν αρχίσαμε να μιλάμε τις άλλες γλώσσες καλύτερα από την δική μας και διαμορφώσαμε μιαν esperado απέλπιδα, απελπισμένοι εμείς στο χάρος της καταναλωτικής μας μανίας κι εθισμένοι πλέον αρκετά στην κατά Μαρκούζε «Κοινωνία της Αφθονίας» τόσο που ήταν αργά πια να πισωγυρίσουμε σε περισσότερο υγιεινές συνθήκες και πρακτικές.
Ούτως ή άλλως κύλησε πολύ νερό στο ποτάμι του Ηράκλειτου κι εμείς στεκόμαστε πάνω σε μια γέφυρα που τρίζει, αν και χτίσαμε και την Γυναίκα του Πρωτομάστορα και πολλά άλλα ακούσια θύματα της αλαζονείας και της αρχοντοχωριατιάς μας. Ήδη από την Επανάσταση του 1821 και από την Ίδρυση του Νέου Ελληνικού Κράτους η ξενομανία χτύπησε κόκκινο και η δοκησισοφία άλωσε κάθε αξία που είχε απομείνει ακόμη όρθια. Έτσι οργανώσαμε μια κοινωνία μετρίων, όπου κάθε τι εξαιρετικό αποβάλλεται ως μίασμα και κάθε τι ηρωϊκό είναι εξ αρχής ύποπτο.
Όμως το μέτριο είναι σαν κορωνοϊος: μεταλλάσσεται και υποδύεται το άριστο, αλώνει κάθε αντίσταση εκ των έσω, γίνεται κράτος εν κράτει, αυτοσκοπός απαξιώνοντας κάθε τι που δεν του μοιάζει. Όλα τα υγιή κύτταρα αντιστέκονται αλλά δεν συμμαχούν, αφού το δαιμόνιο παράσιτο καταφέρνει να τα απομονώνει δια της διχονοίας, με κύριο εργαλείο του τον πανδαμάτορα Φθόνο (αρχαία κληρονομιά και πανάρχαια καταβολή).
Σε αυτή την εκπληκτική παράσταση βλέπουμε την αριστοφανική αθυροστομία σε όλη της την λαϊκή απλότητα του μη εξιδανικευμένου ενστίκτου, τότε που η σωματική ηδονή δεν ήταν ύποπτη μήτε ρυπαρή μήτε κατηγορούμενη για όλα τα δεινά.
Απόλαυσα λοιπόν το λαϊκό τραγούδι με τους κορακίστικους αστεϊσμούς που παρέπεμπε ίσως στα «εξ αμάξης» μετά τα ελευσίνια μυστήρια και την περίφημον Αγέλαστον Πέτραν.
Ο Αναγεννησιακός Κόσμος είναι ακόμη εδώ, όσο κι αν τρίζουν τα θεμέλια του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού μας. Η ανθρώπινη διάσταση θα επικρατήσει στο μέτρο της φυσικής αρμονίας και των οικολογικών ισορροπιών.
Δείτε αυτή την παράσταση στην Διαδικτυακή Τηλεόραση της ανανεωμένης και ανανεωτικής Λυρικής μας Σκηνής και προβληματιστείτε για τα δέοντα.
Μετά Λόγου Γνώσεως,
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ
info από το Δελτίο Τύπου:
Πρώτη παρουσίαση / Ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ
Το τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας
Στο nationalopera.gr/GNOTV από τις 16 Ιουλίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021
Στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης
Εισιτήρια των 5 ευρώ προπωλούνται στην ticket services & στα public
Η Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής παρουσιάζει την παράσταση Το τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας αποκλειστικά στην GNO TV. Η παράσταση θα είναι διαθέσιμη στο nationalopera.gr/GNOTV από τις 16 Ιουλίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους, στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης.
Στα ταραχώδη χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, μια παραγνωρισμένη ηρωίδα του Αγώνα συνομιλεί με τον εαυτό της, την εποχή της και το σύγχρονο κοινό. Το τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας αφηγείται με τον δικό του τρόπο –σε τέσσερις πράξεις με λόγο και μουσική– την ιστορία της Θρακιώτισσας καπετάνισσας και ηρωίδας της Ελληνικής Επανάστασης Δόμνας Βισβίζη.
Ανάμεσα στα στημόνια των ιστορικών γεγονότων –χρόνια με ρομαντικές ιδέες, πατριωτικά οράματα, πικρές διαψεύσεις–, περνούν σαν κλωστές τα συμβάντα της ταραγμένης της προσωπικής ζωής: μητρότητα, χηρεία, οικονομική καταστροφή. Η Δόμνα υφαίνει τη μοίρα της μόνη της, μια «ευπειθής πατριώτισσα» που θυσίασε βιος και οικογένεια για «να χτιστεί το χρυσό παλάτι της Ελευθερίας». Στη νέα Ελλάδα, ανέστια και άπορη, με κόπο έλαβε μια στάλα βοήθεια. Ποτέ δεν ζήτησε, ούτε έλαβε τιμές για την προσφορά της στην πατρίδα. Πέρασε τα ύστερα χρόνια σε ένα σπιτάκι δίπλα στη θάλασσα του Πειραιά. Ίσως, το τελευταίο απόγευμα πριν φύγει από τη ζωή στα 67 της χρόνια, άναψε το καντήλι στο δωμάτιο και, λίγο πριν πέσει η νύχτα, άκουσε από το παράθυρο να φυσά ένα γνώριμο αεράκι φερμένο ψηλά από το Αιγαίο.
Το τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη ιστορικά τεκμήρια (αρχειακές καταγραφές, μαρτυρίες της εποχής, έγγραφα, ημερολόγια πλοίου, επιστολές), τα οποία και επεξεργάζεται με ποικίλο συγγραφικό τρόπο, από τον δημοτικό δεκαπεντασύλλαβο ως τη βιωματική γραφή, με σκοπό να αποδώσει την εξωτερική πραγματικότητα των γεγονότων και την εσωτερική ζωή των προσώπων.
Την ιστορία της Δόμνας Βισβίζη, σε μορφή μονολόγου με χορικά στάσιμα, αποδίδει με ευαισθησία η ηθοποιός Σύρμω Κεκέ και συνθέτει, με τα μέσα του μουσικού θεάτρου, μια γυναικεία δημιουργική ομάδα που αποτελείται από τη δημοσιογράφο/συγγραφέα Μάρω Βασιλειάδου, τη συνθέτρια Μάρθα Μαυροειδή, που συνυφαίνει με γνώση παραδοσιακά και σύγχρονα ακούσματα, και τη σκηνοθέτρια Μαρία Μαγκανάρη. Συμμετέχει επταμελές μουσικό σύνολο και το γυναικείο φωνητικό σύνολο chórεs.
Η παραγωγή και η δημιουργία της GNO TV υλοποιούνται με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) [www.SNF.org] για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Η μουσική του έργου είναι βαθιά επηρεασμένη από τις μουσικές παραδόσεις της Ελλάδας και των Βαλκανίων. Η συνθέτρια Μάρθα Μαυροειδή σημειώνει: «Η σύνθεση κινείται σε δύο επίπεδα: ένα κυριολεκτικό, με αναφορές στη μουσική της ευρύτερης περιοχής της Θράκης μέσα από την επιλογή των οργάνων, των ρυθμών και των μουσικών δρόμων· και ένα μεταφορικό, αντιμετωπίζοντας τα μουσικά ιδιώματα με ελεύθερο τρόπο και αξιοποιώντας τα ηχοχρώματα των οργάνων για να δημιουργήσει ηχοτοπία που απευθύνονται στο υποσυνείδητο. Η μουσική γραφή είναι πολυεπίπεδη, αναπτύσσοντας ταυτόχρονες μουσικές δράσεις, παράλληλα σύμπαντα που συνυπάρχουν την ίδια χρονική στιγμή, έτσι που η συνείδηση του ακροατή να διαστέλλεται για να τα συμπεριλάβει σε μια ενιαία μουσική εμπειρία. Το νέυ, η λύρα και το σάζι συνομιλούν με το πιάνο, το τσέλο και το κοντραμπάσο, σχηματίζοντας διαρκώς νέες υφές που παλινδρομούν ανάμεσα στη δράση και στον συνειρμό. Η γυναικεία φωνή έχει κεντρικό ρόλο στο έργο, αξιοποιώντας το τραγούδι ως μέσο έκφρασης αυτού που δεν μπορεί να ειπωθεί, αλλά και σαν τρόπο ενδυνάμωσης, μέσα από τη συνήχηση των φωνών σε πολυφωνικά μέρη που συνδυάζουν την παραδοσιακή πολυφωνία με σύγχρονη αρμονία. Το μουσικό έργο είναι ταυτόχρονα και μια ομολογία θαυμασμού μπροστά στην ομορφιά και τον πλούτο της παραδοσιακής μουσικής, και στην τεράστια παρακαταθήκη από συγκλονιστικούς στίχους και μελωδικούς πυρήνες που αέναα κυοφορούν, μια παρακαταθήκη από τον ανώνυμο στιχουργό και μουσικό που κράτησαν την τέχνη στα χέρια τους με φροντίδα και ευαισθησία, για να την εμπλουτίσουν και να την παραδώσουν στους επόμενους».
Για το κείμενο του έργου, η δημοσιογράφος/συγγραφέας Μάρω Βασιλειάδου σημειώνει: «H πρώτη φορά που είδα τη Δόμνα Βισβίζη ήταν σε μια προτομή στο Πεδίον του Άρεως. Μου φάνηκε κάπως βλοσυρή με το σφιχτό κεφαλομάντιλο, στημένη άβολα ανάμεσα στους άντρες της τιμητικής Λεωφόρου των Ηρώων. Δεν την ήξερα. Και ίσως ακόμη να μην τη γνωρίζω πραγματικά, μολονότι έχω περάσει μαζί της σχεδόν δυο χρόνια προσπαθώντας πρώτα να ανασυστήσω τη ζωή της και ύστερα να τη βάλω στο χαρτί. Όμως την αγαπάω σαν να είναι δικός μου άνθρωπος, μια φανταστική προγιαγιά που ήρθε και στάθηκε κοντά στην πραγματική γιαγιά μου: η μία Θρακιώτισσα που ξεριζώθηκε το 1821, η άλλη Μικρασιάτισσα που έχασε τις ρίζες της το 1922. Στο Τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας συναντιούνται οι μοίρες πολλών γυναικών, γιατί η Δόμνα έζησε, μέσα σε μία, πολλές ζωές. Όλες έχουν τη δική της φωνή: η ερωτευμένη νύφη του 1800, η μικρομάνα που νανουρίζει εν πλω τα παιδιά της, η χήρα που αναλαμβάνει το γκουβέρνο ενός πολεμικού πλοίου μέσα στις φωτιές της Επανάστασης, η άπορη που αναζητά το δίκιο της στημένη μερόνυχτα μπροστά στις πόρτες μιας απρόσωπης κρατικής διοίκησης. Ποια από όλες παθιάστηκε από το όραμα της ελευθερίας, ποια φοβήθηκε, ποια μετάνιωσε για τις θυσίες, ποια οργίστηκε, ποια έκλαψε και ύστερα κατάπιε τα δάκρυά της;».
Τη σκηνοθεσία υπογράφει η Μαρία Μαγκανάρη. Η ίδια υπογραμμίζει: «Όταν πρωτοδιάβασα το έργο της Μάρως Βασιλειάδου διαισθάνθηκα πως κινούνταν σε ανάλογη περιοχή. Η συγγραφέας έφτιαξε μια ηρωίδα που μπαίνει στην Επανάσταση όπως μπαίνει κανείς σ’ ένα όνειρο. Η δική μας Δόμνα είναι γήινη, κουβαλάει τους ήχους, τις μυρωδιές, τις παραδόσεις του τόπου της. Έχει προαισθήματα. Συναντά το πεπρωμένο της με τον τρόπο των ηρώων του δημοτικού τραγουδιού. Στη ζωή της, η Επανάσταση θα δημιουργήσει μια τομή, ή μάλλον ένα ρήγμα: θα υπάρχει πάντα το πριν και το μετά. Ο αγώνας για την ελευθερία θα βιωθεί ως τόπος γυναικείας απελευθέρωσης, αλλά και ως πηγή οδύνης και προσωπικών απωλειών. Το έργο, αν και συγκροτημένο σε πλαίσιο ιστορικό, είναι ένα έργο ποιητικό – ή, ακόμα καλύτερα, είναι ένα τραγούδι. Μας ζητούσε διαρκώς να βιωθεί, να τραγουδηθεί, προκειμένου να φανερώσει τον πλούτο του. Μας αποκάλυπτε τα μυστικά και τις διαδρομές του σιγά σιγά στις πρόβες. Ο γάμος, η μητρότητα, ο πόλεμος, το πένθος, οι αναμνήσεις: οι ήχοι μιας ζωής. Στα χέρια της Μάρθας Μαυροειδή έγιναν ένα συναρπαστικό τραγούδι: Το τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας».
Καλοκαιρινές παραστάσεις σε Πάρο και Νάξο
Η παράσταση Το τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας θα παρουσιαστεί στις 27 Ιουλίου στον Πύργο Μπαζαίου στη Νάξο, στο πλαίσιο του «Φεστιβάλ Νάξου 2021», και στις 29 Ιουλίου στο Θέατρο «Αρχίλοχος» στην Πάρο, στο πλαίσιο του «Φεστιβάλ στο Πάρκο 2021».
Πρώτη παρουσίαση / Ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ
Το τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας
Στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης
Από τις 16 Ιουλίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 στο nationalopera.gr/GNOTV
Η παραγωγή βιντεοσκοπήθηκε χωρίς την παρουσία κοινού και με όλα τα αναγκαία μέτρα προστασίας από τον Covid-19 στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στις 24 Απριλίου 2021.
Υπάρχουν διαθέσιμοι ελληνικοί και αγγλικοί υπότιτλοι.
Μουσική: Μάρθα Μαυροειδή
Κείμενο: Μάρω Βασιλειάδου
Σκηνοθεσία: Μαρία Μαγκανάρη
Σκηνικό – Κοστούμια: Παύλος Θανόπουλος
Σχεδιασμός φωτισμών: Μαρία Γοζαδίνου
Μουσική διδασκαλία – Διεύθυνση φωνητικού συνόλου: Ειρήνη Πατσέα
Τον ρόλο της Δόμνας Βισβίζη ερμηνεύει η Σύρμω Κεκέ
Μουσικοί: Χάρης Λαμπράκης (νέυ), Νίκος Παραουλάκης (νέυ), Στρατής Ψαραδέλλης (λύρα), Μάρθα Μαυροειδή (σάζι, φωνή), Γιάννης Παπαδόπουλος (πιάνο), Γιώργος Ταμιωλάκης (τσέλο), Γιώργος Βεντουρής (κοντραμπάσο)
Συμμετέχει το γυναικείο φωνητικό σύνολο chórεs
Για τη μετάδοση του έργου Το τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας από την GNO TV προπωλούνται εισιτήρια των 5 ευρώ στην www.ticketservices.gr και στο https://tickets.public.gr/
Με το εισιτήριο των 5 ευρώ ο θεατής:
- μπορεί να απολαύσει μέσω του nationalopera.gr/GNOTV την παράσταση στην άνεση του σπιτιού του, στον χρόνο που αυτός θα επιλέξει, από τον υπολογιστή, το ipad, την τηλεόραση ή ακόμα και το κινητό του τηλέφωνο.
- έχει τη δυνατότητα απεριόριστων προβολών της παράστασης για διάστημα 30 ημερών από την πρώτη προβολή.
- έχει πρόσβαση στο online πρόγραμμα της παράστασης.
Πληροφορίες: Ταμεία ΕΛΣ 2130885700
Ιδρυτικός Δωρητής Εναλλακτικής Σκηνής & Δωρητής επετειακού προγράμματος 2021
Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) [www.SNF.org]
για μια ΜΕΤΑΝΕΩΤΕΡΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ βασισμένη στον ΕΛΕΥΘΕΡΟ ποιητικό ΣΥΝΕΙΡΜΟ που προκαλείται κατά την διάρκεια μιας παράστασης
“Danke/Ευχαριστώ” στην Πειραιώς 260, ένα από τα πλέον πρωτότυπα θεάματα του φετινού μεταβατικού Φεστιβάλ Αθηνών
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Κι επειδή ακόμα και η κριτική έχει τα όριά της και προς αποφυγήν μονοτονίας, ας δοκιμάσουμε σήμερα έναν καινούργιον τρόπο συνειρμικής αυτόματης γραφής ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ:
Οι μουσικοί μοιάζουν ακίνητοι (κι όταν χαιρετούν κι όταν δεν χαιρετούν).
Και όταν υμνωδούν ευχαριστώντας τον Δημιουργό των Φώτων κι όταν απλώς σωπαίνουν συνυπάρχοντας με τον Αφηγητή και δύο επί σκηνής υφαντουργούς μετά διάτρητης καρτέλας (δυαδική γλώσσα: διάτρηση – μη διάτρηση, άσπρο-μαύρο, Καλό-Κακό, Μεσαίωνας-Αναγέννηση…).
Η μελωδία υπερίπταται.
Παγωμένη εικόνα, εύζωος ωστόσο.
Όλα τα έμβια όντα ακολουθούν ένα σχέδιο
Στον αόρατο αργαλειό τού Κόσμου.
Ένθεος τάξις,
Έμβιος μανία αυτοεκφράσεως.
Καθένας ό,τι μπορεί.
«Ο καθείς και τα όπλα του».
Κάθε ανάσα αυτόματη ευγνωμοσύνη
Για την ευλογία της ύπαρξης.
Ύμνος στον υπερβατικό Αρχιτέκτονα.
Υπερβάλλουσα γραμμή Ιεράς Γεωμετρίας.
Αναπόφευκτος εξωστρεφής ομφαλοσκόπησις.
Ποιητική αυτοπραγμάτωσις.
ΕΠΕΙΔΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΖΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΤΗΝ ΓΡΑΦΗ.
Συνδημιουργική ανάπλασις του αισθητικού μετεικάσματος.
(καλόν θα ήτο στο μπλοκάκι που μοιράζανε στους θεατές να υπήρχαν πολλές λευκές σελίδες – μία παρά μία – για πολλές, πολλές σημειώσεις).
Απαντοχή, αντοχή, τολμηρή διακριτικότητα, διονυσιακό θράσος.
Το θέατρο τού μέλλοντος θα είναι αναγκαστικά διαδραστικό αλλιώς δεν θα επιβιώσει. Μέσα από τα κινητά τηλέφωνα ΚΑΙ τα τάμπλετ ο κάθε ένας και η κάθε μία γράφει σε γιγαντοοθόνη επί σκηνής [αυτή είναι η πρότασή μου].
Όλη η σύλληψη βασίζεται στην Ιερά Ανατομία του Εσγταυρωμένου Βασιλέα των Πάντων: για τα πόδια… για τα γόνατα… για τα πλευρά… για το στήθος… για την (ιερή) καρδιά… για το πρόσωπο…
Εκείνος ο εκκωφαντικός χαρτοπόλεμος τού τέλους να έλειπε πάνω από τα κεφάλια των θεατών θα ήταν – νομίζω – καλύτερα.
[Δώσμου ένα σημειωματάριο και θα το γεμίσω.
Δώσμου μια ζωή
Και θα την ζήσω,
Υμνωδώντας τον Δημιουργό των Πάντων].
Νόας, Νους, Νώε, Νόες…
Μεταξοσκώληκας τού Φωτός.
Σηροτροφία με αόρατο νήμα.
Να μετατρέπαμε όλα τα απορρίμματα σε μετάξι;!;!;!
ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΑΝΑΔΙΠΛΩΣΙΣ ΝΟΗΜΑΤΟΣ.
Πάντα υπάρχει ένα κενό ανάμεσα στους στοχασμούς μας
Που παλεύουμε να γεμίσουμε.
Απόδειξη ο περιττός ή και αναγκαίος Αφηγητής αυτής της αριστουργηματικής παράστασης.
Το πρέπον πρέπει να τηρούμε και ν’ αποφεύγουμε.
Δυσεύρετος Αρμονία.
[Γράφω όπως άλλοι/άλλες γνέθουν και υφαίνουν].
Το Κενό και η επεκτατική μανία τού Φωτός.
Κακώς συγχέεται με την φοβία.
Αγωνία; Ίσως.
ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ.
ΨΥΧΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ.
Έκδηλη η πνευματικότητα του εξαγιασμένου
Και εξαγνισμένου υλικού σώματος.
Το ΣΩΜΑ σε όλο του το θείο μεγαλείο.
Επαναφορά θρησκευτικότητος.
ΤΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΕΚΔΗΛΩΘΕΝ ΜΕ ΜΟΥΣΙΚΟ ΤΡΟΠΟ
Μουσική αγιογραφία του ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΥ ΒΑΣΙΛΕΑ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ.
Τελική έκρηξη ήχων, φώτων και ο περιττός χαρτοπόλεμος (με τη λέξη DANKE).
Όσο για τον πολυλογά Αφηγητή με την άπειρη αμπελοφιλοσοφία του, τι να πω, θα μπορούσε και να λείπει χωρίς να μας λείψει κάτι.
Εκπληκτικό το αποσυναρμολογούμενο σκηνικό (στο βάθος) που θυμίζει όρος σε βυζαντινή αγιογραφία.
Αυτά, για ΜΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ μιας μετανεωτερικής θεατρικής κριτικής, με έντονο το ποιητικό στοιχείο και με βάση τον ελεύθερο συνειρμό που προκαλείται ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ.
Μετά Λόγου Γνώσεως,
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ
info:
http://aefestival.gr/festival_events/danke/
Ομάδα SUM – Latinitas Nostra
Danke / Ευχαριστώ
Βασισμένο στο Membra Jesu Nostri του Ντήτριχ Μπουξτεχούντε
σχετικά με την εκδήλωση|συντελεστές|εισιτήρια
Μια απροσδόκητη συνομιλία τεχνών στο Φεστιβάλ Αθηνών, με επί σκηνής δύο αργαλειούς Ζακάρ, έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, έναν ηθοποιό, το σύνολο παλαιάς μουσικής Latinitas Nostra και τη δημιουργική ομάδα SUM. Παραβάλλοντας τις παρτιτούρες του Membra Jesu nostri, κορυφαίου έργου του Δανού μπαρόκ συνθέτη Ντήτεριχ Μπουξτεχούντε, με τις διάτρητες καρτέλες των παλαιών μηχανών ύφανσης, το Danke υπόσχεται ένα απολαυστικό μουσικό και σκηνικό αποτέλεσμα.
Σύλληψη – Σκηνοθεσία – Δραματουργία – Σκηνογραφία – Βίντεο Ομάδα SUM: Ανδρέας Λινός, Μυρσίνη Λινού, Όλγα Σφέτσα
Μουσική διεύθυνση Μάρκελλος Χρυσικόπουλος
Μετάφραση – Επιμέλεια κειμένων Γιώργος Κοροπούλης, Στέλα Ζουμπουλάκη
Σύνθεση – Ηλεκτρονικά Πάνος Ηλιόπουλος
Κοστούμια Γιώργος Σουμπάσης
Σχεδιασμός φωτισμού Βαγγέλης Μούντριχας, Αλέξανδρος Αλεξάνδρου
Βοηθός σκηνοθέτη Αναστασία Χίντζογλου
Κινησιολογία Κωνσταντίνος Παπανικολάου
Ανάπτυξη λογισμικού Δημήτρης Χριστάρας
Τεχνικοί σύμβουλοι αργαλειών Jacquard La maison des Canuts
Ηχοληψία Γιάννης Σκανδάμης
Ερμηνεύουν οι Latinitas Nostra: Φωνητικό σύνολο – Φανή Αντωνέλου σοπράνο Ι, Θεοδώρα Μπάκα σοπράνο ΙΙ, Σοφία Πάτση άλτο, Γιάννης Φίλιας τενόρος, Μάριος Σαραντίδης βαρύτονος, Οργανικό σύνολο – Αθανασία Τέλιου, Ανδρέας Λινός βιόλα ντα γκάμπα, Ζωή Πουρή μπαρόκ βιολί, Πάνος Ηλιόπουλος, Μάρκελλος Χρυσικόπουλος εκκλησιαστικό όργανο, τσέμπαλο και πλήκτρα και ο ηθοποιός Γιώργος Κριθάρας
Οργάνωση – Εκτέλεση παραγωγής Delta Pi
Διεύθυνση παραγωγής Κωνσταντίνος Σακκάς
Βοηθός οργάνωσης παραγωγής Άννα Βακόντιου
Βοηθός εκτέλεσης παραγωγής Κωνσταντίνα Χρίστου
Συμπαραγωγή Μουσείο Μπενάκη / Νηματουργία Μέντης Αντωνόπουλος (ΝΗ.Μ.Α.)
η ομιλία μου στην παρουσίαση του καινούργιου βιβλίου της ποιήτριας Κατερίνας Ζαχαριάδου από τις πάντα εύστοχες ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΙΚΑΣ
Κατερίνα Ζαχαριάδου, Νυχτερινή βροχή, ποιητική συλλογή, εκδόσεις Νίκας, Αθήνα 2021.
Γράφει ο ποιητής θεατρολόγος και κριτικός Κωνσταντίνος Μπούρας
Γνήσια ποιητική φωνή, τελειοθήρ και αυτοδίδακτος η ταλαντούχος μέλισσα του Λόγου Κατερίνα Ζαχαριάδου.
Η γενικότερη παιδεία της (ως Καθηγήτρια Φυσικής Υποατομικών Σωματιδίων) συνεισφέρει στο λογοτεχνικό της εργαστήριο τόσο στο θεματολογικό όσο και στο ρυθμολογικό-ενεργειακό πεδίο.
Εντάσσεται στην γενικότερη κατηγορία τού ποιητή-προφήτη (poeta vates, για τους Λατίνους θεωρητικούς της Λογοτεχνίας).
Η έμπνευσή της ερείδεται στη Φύση, στα ζώα, στα φυτά, στα λουλούδια και στους ανθρώπους φυσικά, όταν άνθρωποι είναι. Κι ο άνθρωπος γίνεται ποιητής μόνον όταν είναι ένθεος.
Ο πολιτισμός μας, υλιστικός και χρησιμοθηρικός, δεν ευνοεί την παραμικρή αναφορά στο Πνεύμα, όμως είτε το θέλουμε είτε όχι το ουσιαστικό Πολιτισμός χωρίς το επίθετο πνευματικός είναι οξύμωρο σχήμα και δεν έχει καμία ουσιώδη αιτία υπάρξεως.
Η Κατερίνα Ζαχαριάδου είναι στην εμπροσθοφυλακή των επαγρυπνούντων πνευματικών φρυκτωρών της ταραγμένης μεταιχμιακής εποχής μας.
Με το ένα πόδι στην Επιστήμη και με το άλλο στην λεγόμενη «Μεταφυσική» αναζητά την Αλήθεια και επιτυγχάνει την δυναμική ισορροπία των σέρφερ στο ορμητικό πύρινο ρεύμα του Ηράκλειτου.
Μελετάει τα αρχαία κείμενα και φιλολογικώς αλλά – κυρίως – διαισθητικώς. Συνδυάζει το αριστερό με το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου σε αγαστή αρμονία που παραπέμπει στην Ιερά Γεωμετρία του θεϊκού Πυθαγόρα, την ομιλία μελετά και κατέχει.
Γνώση και διαίσθηση μαζί υπερβαίνουν την κοινωνούμενη πληροφορία κι εξασφαλίζουν την σφαιρικότητα στη θέαση των φαινομένων (εσωτερικών και εξωτερικών).
Δραματική η αφήγησή της, διαπνέεται από έκπαγλη προφορικότητα που δημιουργεί την πολυπόθητη αν-οικείωση, το φωτεινό αντικείμενο του πόθου κάθε τέχνης ποιητικής.
Χάρη στις νοητικές ακροβασίες και στις μελοδραματικές κορυφώσεις, το έργο της αυτό μπορεί να μεταφερθεί εξ ολοκλήρου στο θέατρο χωρίς καμία περαιτέρω δραματουργική επεξεργασία. Θεάται τον κόσμο σαν μια τεράστια σκηνή, όπως ο Σαίξπηρ.
Η αγάπη για την όπερα είναι ως φαίνεται οικογενειακή. Αδελφός της είναι ο διακεκριμένος λυρικός τραγουδιστής και ηθοποιός Πωλ Ζαχαριάδης (που τον απολαύσαμε να απαγγέλει συγκινητικά, μαζί με την ποιήτρια Κική Μαυρίδου, στην ανεπανάληπτη παρουσίαση του βιβλίου στον δροσερό κήπο του Συλλόγου Αρχαιολόγων την προηγούμενη Παρασκευή 9 Ιουλίου 2021).
Και σε ανώτερα!!! Και σε άλλα με υγεία. Το Ζάππειο στην Έκθεση Βιβλίου του ΣΕΚΒ και το Ρέθυμνο την περιμένουν (μας περιμένουν).
Η ΥΨΗΛΗ ΠΟΙΗΣΗ μάς ΑΝΥΨΩΝΕΙ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΟΝΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΖΟΥΜΕ ΤΑΠΕΙΝΑ.
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
Υπάρχει σύγχρονο θερινό θέατρο και εκτός Επιδαύρου…
Στην ατμοσφαιρική Ρεματιά Χαλανδρίου ο λόγος των τραγικών ποιητών συνηχεί με τον γκιώνη και κάποια ξενυχτισμένα τζιτζίκια. Οι καλαμιές μετρούν τον ρυθμό και οι αείλανθοι θεριεύουν γεννοβολώντας ασύστολα με σκοπό να καταλάβουν την Γαία.
Με αφορμή την σύνθεση «ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΡΑΚΙΝΑ Φ Α Ι Δ Ρ Α»
Γράφει ο ποιητής, θεατρολόγος και κριτικός Κωνσταντίνος Μπούρας
Οι δραματουργικές επεξεργασίες πετυχαίνουν υπό τρεις προϋποθέσεις:
- Άριστη γνώση του συνόλου του δραματικού έργου όλων των ποιητών – θεατρικών συγγραφέων
- Έρευνα του μύθου από τον οποίο εμπνεύστηκαν οι ποιητές
- Δραματουργικές δεξιότητες που βασίζονται σε πολύχρονη εμπειρία και πρακτική επί του αντικειμένου.
Στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν αναγράφεται όνομα δραματουργού στους συντελεστές, υποθέτω όμως πως πρέπει να πιστωθεί (ή μήπως να χρεωθεί) το δυσχερές τούτο έργο στον έμπειρο σκηνοθέτη και ταλαντούχο θεατράνθρωπο Κύριο Μάνο Καρατζογιάννη.
Αφαιρετικό αναγκαστικά το συμπίλημα, που εκτός από τον Ευριπίδη, τον Ρακίνα και τον Σενέκα συμπεριελάμβανε την Σάρα Κέϊν. Με την τεχνική των video-art και στοιχεία κλασικών εικονογραφημένων (ακόμα και δάνειες αισθητικές από τα λαοφιλή στην εκάστοτε νεολαία κόμικς) δημιουργήθηκε μια απλοποιημένη, εκλαϊκευμένη εκδοχή του μύθου για ένα κουϊντέτο (από τους οποίους μία τραγουδούσε και μία διάβαζε το κείμενο από την μαγική της βίβλο – συνήθειο του σκηνοθέτη όταν αξιοποιεί μεγάλες ηθοποιούς ανθεκτικές στον πανδαμάτορα Χρόνο).
Το όλον εγχείρημα επέτυχε, χάρη στην συνεκτικότητα και την λακωνικότητά του. Είχε ρυθμό, ερμηνευτικές απόπειρες αξιοθαύμαστες, αξιοθαύμαστο αφαιρετικό σκηνικό (εν πολλοίς φυσικό, εμπλουτισμένο με θραύσματα πλακών) και ελάχιστα requisites (τα άκρως απαραίτητα).
Θα μπορούσε βεβαίως, αντί για την συγκεκριμένη mise-en-place, που ήταν ούτως ή άλλως αφαιρετική, να είναι πιο concertante το όλον θέαμα, χωρίς να χάνει τίποτα το ουσιώδες, κερδίζοντας τα μάλα από την έμφαση στον Λόγο που προσδίδει ο περιορισμός της σωματικής κίνησης.
Κι εδώ επρόκειτο κυριολεκτικά για το «εν αρχή ην ο Λόγος», αφού η ποίηση πρωταγωνιστούσε και όλοι οι άλλοι παραγλωσσικοί κώδικες έπονταν.
Στο σύνολό της αξιόλογη προσπάθεια, πειραματική και συγκινητική στη λιτή αφαιρετικότητά της.
Υπάρχει σύγχρονο θερινό θέατρο και εκτός Επιδαύρου.
Ας το αξιοποιήσουμε ερευνητικά και μελετητικά ως επαρκείς θεατές. Οι χώροι είναι συστατικό στοιχείο του αισθητικού αποτελέσματος και οι διαφορετικές σκηνικές εκδοχές της ίδιας δραματουργικής πρότασης είναι άκρως ενδιαφέρουσες και προκαλούν πολλές σκέψεις με τις εκάστοτε συνυποδηλώσεις τους.
Απαξάπαντες και απαξάπασες οι ερμηνευτές και οι ερμηνεύτριες συνεργάστηκαν αρμονικά σε ένα σφιχτοδεμένο (σαν γροθιά) σύνολο.
Η μουσική είναι ούτως ή άλλως αναπόσπαστο συστατικό στοιχείο σε κάθε σοβαρή προσπάθεια ερμηνείας (αν όχι πλέον και αναβιώσεως, όπως λέγαμε παλιά) του αρχαίου δράματος.
Μακάρι να αξιοποιηθεί αυτό το επιτυχημένο σχήμα και σε άλλα κειμενικά συμφραζόμενα.
Ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας είναι Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ και ποιητής
info:
«ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΡΑΚΙΝΑ Φ Α Ι Δ Ρ Α»
Παίζουν οι:
Μίνα Αδαμάκη, Σαβίνα Γιαννάτου
Σπύρος Περδίου, Ραφίκα Σαουίς, Δημήτρης Τσίκλης
Σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης
επόμενες παραστάσεις
Τετάρτη 7 Ιουλίου, ΘΕΑΤΡΟ ΡΕΜΑΤΙΑΣ
Τετάρτη 28 Ιουλίου, ΘΕΑΤΡΟ ΒΡΑΧΩΝ
Trailer: https://vimeo.com/561679218
Ο μύθος της φλεγόμενης «Φαίδρας» ζωντανεύει στη θεατρική σκηνή σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη, με τη Μίνα Αδαμάκη, τη Σαβίνα Γιαννάτου και τη Ραφίκα Σαουίς στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Μια ιδιαίτερη σκηνική́ σύνθεση από́ τα κορυφαία κείμενα της αρχαίας ελληνικής και ευρωπαϊκής γραμματείας «Ιππόλυτος» του Ευριπίδη και «ΦΑΙΔΡΑ» του Ρακίνα στη μετάφραση του Στρατή Πασχάλη, που έκανε πρεμιέρα στο Θέατρο Πέτρας στην Πετρούπολη, ανέβηκε στο Κηποθέατρο Παπάγου και το Θέατρο της Ρεματιάς και τώρα ετοιμάζεται για το Θέατρο Βράχων, στις 28 Ιουλίου.
Τον μύθο της Φαίδρας, αφηγούνται επί σκηνής η αισθαντική ερμηνεύτρια Σαβίνα Γιαννάτου στον ρόλο της θεάς Αφροδίτης, η πολύπειρη ηθοποιός Μίνα Αδαμάκη στον ρόλο της Τροφού, καθώς και η Ραφίκα Σαουίς, με διεθνείς διακρίσεις στο ενεργητικό της στον χώρο της περφόρμανς, στον ρόλο της Φαίδρας. Μαζί τους ο Σπύρος Περδίου στον ρόλο του Θησέα και τέλος ο ανερχόμενος Δημήτρης Τσίκλης, στον ρόλο του Ιππόλυτου.
Τη σκηνοθεσία της παράστασης υπογράφει ένας από τους εκπροσώπους της νεότερης γενιάς με συνεχόμενη και αξιόλογη παρουσία στη θεατρική σκηνή, ο Μάνος Καρατζογιάννης. Τη μουσική της παράστασης ντύνει ο καταξιωμένος συνθέτης Δημήτρης Μαραμής.
ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ
Το τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι, με τους στίχους του Παντελή Πρεβελάκη από τον «Μεγάλο Ερωτικό» (1972), μου ερχόταν συνέχεια στο στόμα κατά τη διάρκεια των προβών. «Κάποια κατάρα είναι Θεού»… «σε χτύπησε οργή Θεάς»… «Μιας θεϊκήςεκδίκησης άμοιρος στόχος»…«Σαν μέλι με φαρμάκι…», «Μα τα δεσμά της αγάπης πρέπει να είναι χαλαρά».
Ότε ο Θησέας ήλθε εις την Τροιζήνα, σημειώνει στην «Ελληνική Μυθολογία» ο Στέφανος Κομμητάς, με την γυναίκα του Φαίδρα, δια να καθαρισθεί – τότε η Φαίδρα ηγάπησε τον Ιππόλυτον. Και επειδή δεν ηδυνήθη να τον ελκύσει εις το θέλημα της, τον κατηγόρησεν ότι την εβίασεν. «Όλα είναι μύθοι κι εμείς παραδέρνουμε».
Σύμφωνα με τον Στάθη Δρομάζο ο Ευριπίδης γράφοντας τον «Ιππόλυτο», ο οποίος παρουσιάστηκε κατά το τρίτο έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου, έχει κατά νου «τον άνθρωπο που έχει δικαίωμα να ζήσει με τα πάθη του και να καεί μέσα σ’ αυτά».
Ακολούθησαν αιώνες μετά ο Σενέκας, ο Ρακίνας και πολύ πρόσφατα η Σάρα Κέιν. Τα όρια της επιθυμίας ήταν βέβαια υπό διαπραγμάτευση, ήδη από την εποχή του Αισχύλου.
Γράφει στο ποιήμά του «Προμηθέας Δεσμώτης» ο Λεωνίδας Πολυδεύκης:
Ω, στην αφθονία μας χανόμαστε!
Και ποιός την αφθονία να συνδράμει;
Αλήθεια! Ό,τι απ’ το όριό του ξεφεύγει
πάει, σκορπάει, χύνεται χάμου, χάνεται
Ακόμα κι ο θεός! ακόμα κι η αγάπη…
ΔΙΑΝΟΜΗ
Μίνα Αδαμάκη (Τροφός)
Σαβίνα Γιαννάτου (Θεά Αφροδίτη)
Σπύρος Περδίου (Θησέας/Ιππόλυτος)
Ραφίκα Σαουίς (Φαίδρα)
Δημήτρης Τσίκλης (Ιππόλυτος/ ξωτικό)
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Μετάφραση: Στρατής Πασχάλης
Σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης
Μουσική: Δημήτρης Μαραμής
Κίνηση: Φρόσω Κορρού
Φωτισμοί: Άννα Σμπώκου
Σκηνικά: Όλγα Μπρούμα
Ενδύματα: Parthenis
Sound Design: Μανώλης Μανουσάκης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Θώμη Πλιάτσικα
Διεύθυνση Παραγωγής: Λευτέρης Κώτσης
Υπεύθυνος Επικοινωνίας: Βασίλης Λιάτσος – Άννα Θεοδόση
Φωτογραφίες promo: Δημήτρης Λιάκος
Στίχοι του χορικού του έρωτα: Σωτήρης Τριβιζάς
ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
26/6/2021 ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΤΡΑΣ, Ώρα 21:00
2/7/2021 ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ ΠΑΠΑΓΟΥ, Ώρα 21:00
7/7/2021 ΘΕΑΤΡΟ ΡΕΜΑΤΙΑΣ, Ώρα 21:00
28/7/2021 ΘΕΑΤΡΟ ΒΡΑΧΩΝ, Ώρα 21:00
ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ: VIVA.GR
https://www.viva.gr/tickets/theater/pollaploi-horoi/faidra/
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
18€ γενική́ είσοδος
15€ μειωμένο (άνεργοι, ΑμεΑ, φοιτητές)
Trailer: https://vimeo.com/561679218
Facebook page:https://www.facebook.com/PhaedraTheatricalPlay/
Ναι, υπάρχει σύγχρονη Τέχνη, ΠΟΙΗΣΗ που μπορεί να αλλάξει το μέλλον μας παρεμβαίνοντας στο ομιχλώδες τρικυμισμένο παρόν.
Ένα κινηματογραφικό δοκίμιο για τη σύγχρονη Τέχνη:
«Ο άνθρωπος που πούλησε το δέρμα του»
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Τέχνη ποτέ δεν πεθαίνει γιατί βασίζεται στις μυθοπλαστικές ικανότητες του ανθρώπου μυαλού κι επιχειρεί να θεραπεύσει ανασφάλειες και αγωνίες του (υπαρξιακές ή άλλης φύσεως).
Ο Έρωτας, η διαρκής αναζήτηση του Άλλου είναι μία από τις κινητήριες δυνάμεις του Σύμπαντος Κόσμου. Όπως και το χρήμα. Και οι συνεπαγόμενες δουλείες.
Κοινωνικές ανισότητες. Πλανήτης πολλών ταχυτήτων. Χώρες ανεπτυγμένες, αναπτυσσόμενες, υπανάπτυκτες και καταδικασμένες σε αιώνιο μαρασμό.
Πόλεμοι και επεκτατικές απληστίες. Το καρκίνωμα στο σώμα της Γαίας δεν είναι μόνο ένα.
Η μετανάστευση, η προσφυγιά, η δραπέτευση από τις τοπικές επιμέρους Κολάσεις επιβαρύνει τους γήινους οικονομικούς παραδείσους με ένα πρόβλημα που δεν μπορούν να διαχειριστούν (ακόμα κι αν ήθελαν).
Η ζωγραφισμένη βίζα για χώρες της Συνθήκης Σένκεν είναι σχεδόν φανερό αντικείμενο του πόθου για πολλούς φιλήσυχους, φιλειρηνικούς ανθρώπους που επιθυμούν και να εργαστούν και να προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο.
Χωρίς την καθολικότερη συναίνεση όλου του πληθυσμού όλων των χωρών δεν μπορεί να επέλθει η πολυπόθητη οικολογική ισορροπία, η αειφορία, η ευζωΐα, η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η ισονομία, η αδελφοσύνη όλων των νοημόνων, έμψυχων πλασμάτων…
Τα αποδημητικά πτηνά πετάνε σε ευφυείς γεωμετρικούς σχηματισμούς προκειμένου να διαφυλάξουν και να επιτύχουν την απόλυτη αρμονία. Γνωρίζουν Γεωμετρία; Ήταν μαθητές του Πυθαγόρα; Είναι όμως απείρως σοφότερα από τους περισσότερους και τις περισσότερες από εμάς.
Τι φταίει λοιπόν; Η υποδούλωση ζώων, γης και ανθρώπων είναι μονόδρομος; Είναι αναπόφευκτη, όπως ο Πόλεμος για τον Ηράκλειτο;
Κλείνουμε τα μάτια, σφίγγουμε τα δόντια και καταναλώνουμε είδη με «πρόσωπο», νοήμονα χαρακτηριστικά και αισθήματα, συναισθήματα;
Έως πότε θα είμαστε υποκριτές απέναντι στον εαυτό μας;
Η αριστουργηματική ταινία με τον άκρως συμβολικό-σαρκαστικό τίτλο «Ο άνθρωπος που πούλησε το δέρμα του» μας αναγκάζει να σκεφτούμε τις δικές μας δουλείες και εθελοδουλείες στο όνομα μιας ανασφάλειας που μας κατατρώγει και μας οδηγεί μιαν ώραν αρχύτερα, κακήν-κακώς στον τάφο.
Ο άνθρωπος δεν γίνεται αντικείμενο μόνον όταν εκτεθεί ως έργο ενός εκκεντρικού αλλά ψαγμένου καλλιτέχνη σε ένα μοντέρνο μουσείο. Όχι. Ο άνθρωπος είναι αντικείμενο κάθε φορά που βολεύεται, που εθελοτυφλεί, που περιχαρακώνεται, που αρνείται να συμπάσχει με τα άλλα έμβια όντα. Ο άνθρωπος αυτοακυρώνεται κάθε φορά που αρνείται να ασκήσει, να εξασκήσει, να γυμνάσει την ενσυναίσθησή του από νωθρότητα και τεμπελιά υπακούοντας στον αδήριτο νόμο της βαρύτητας. Ο άνθρωπος αυτοκαταστρέφεται κάθε που θυσιάζει τον διονυσιακό ενθουσιασμό και την βακχική χαρά στον βωμό υποτιθέμενων συμφερόντων που του αφαιρούν κάθε ικμάδα ζωής και τον αποστεώνουν.
Κινηματογραφικό δοκίμιο περί τέχνης με φράσεις που λειτουργούν σαν αφορισμού ενός άλλου αιρετικού: του Oscar Wilde.
Τελικά όλες οι εποχές είναι ίδιες: μια παρτίδα πόκερ με κερδισμένους εκείνους που μπορούν να μπλοφάρουν πειστικότερα.
«Το χειρότερο δεν είναι να σε χτυπούν αλλά να σε αγνοούν». Βασικός κανόνας του μάρκετινγκ, όταν είσαι αποφασισμένος να ξεπουλήσεις τον εαυτό σου στο χρηματιστήριο των αξιών που δεν είναι οι δικές σου και δεν καλύπτουν τις πρωταρχικές σου ανάγκες.
Η ευτυχία είναι κληρονομικό δικαίωμα όλων των ζωντανών (και σε αυτά συμπεριλαμβάνω τα ζώα ΚΑΙ τα φυτά, εφ’ όσον εξελίσσονται κι επιδεικνύουν κοινωνική αλληλεγγύη με τις ρίζες τους, όταν τα άλλα, τα διπλανά, πάσχουν και στερούνται των βασικών αγαθών).
Θεωρώ τα δέντρα αξιοπρεπέστερα των ανθρώπων.
Και τα πτηνά σοφότερα από πολλούς βαρύγδουπους γεωμέτρες και ματαιόδοξους, άμουσους φιλοσόφους. Τελικά η Αρμονία είναι θέμα επιλογής και η αγάπη το κλειδί που ανοίγει όλες τις πόρτες.
Εμείς όμως σήμερα παραβιάζουμε ανοικτάς πύλας όταν διαπιστώνουμε – για πολλοστή φορά – το αδιέξοδο της Σύγχρονης Τέχνης.
Όμως όχι, δεν θα πεθάνει ούτε η Τέχνη ούτε η Λογοτεχνία. Ριζώνουν πολύ βαθιά μέσα μας και ποτίζονται από πολυδιαστασιακές οντότητες που μας αντιμετωπίζουν ίσως σαν μυρμήγκια κι ενίοτε αποφεύγουν να μας πατήσουν, να μας λιώσουν κάτω από τις ελεφάντινες μπότες τους.
Η Τέχνη ριζώνει σε άλλες διαστάσεις και προέρχεται από παράλληλα σύμπαντα άλλα, εκεί απ’ όπου κατάγεται και η Συλλογική Πανανθρώπινη Ψυχή μας.
Ξυπνήστε. Αφυπνιστείτε γιατί αφανιζόμαστε.
Και καλά εμείς. Τω πάθει μάθος. Τα ζώα και τα φυτά τι μας φταίνε; Ο πανέμορφος πλανήτης που μας φιλοξενεί αδιαμαρτύρητα πόσες εποχές ακόμα θα αντέξει πριν μας αποτινάξει σαν ενοχλητικό παράσιτο;
Ήδη οι κλιματικές αλλαγές και οι τροπικές καταιγίδες εν μέσω καύσωνος ανάγκασαν τους ηγέτες του κόσμου να συσκεφθούν και να συναποφασίσουν.
Ας σπαταλήσουν λίγο χρόνο να δουν αυτή την ταινία.
Το είπα και το ξαναλέω: Τέχνη είναι τα έργα των ευαίσθητων, των αισθαντικών ανθρώπων που μας αναγκάζουν να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης μας. Όλα τα άλλα είναι προφάσεις εν αστοχίαις.
Και δεν νομίζω πως έχουμε πολλά περιθώρια πλέον ως Ανθρωπότητα για άλλες αποτυχίες. Ο μύθος της Ατλαντίδας αυτό μας υποδηλώνει.
Γενναία σεναριακή καταδίφηση στο αβυσσαλέο Ομαδικό Ασυνείδητο. Σεμνοί ηθοποιοί. Μπράβο τους. Περιορίστηκαν στο ουσιαστικό.
Ποίηση είναι η νοητική υπερδιέγερση που συμπαρασύρει το συναίσθημα και αλλάζει τον τρόπο σκέψης μας. Συμπαθάτε με για αυτόν τον αφελή ορισμό, όμως από κάπου πρέπει κάποτε να ξεκινήσουμε. Ως υπόθεσις εργασίας…
Καλόν είναι να δουν αυτή την ταινία όσοι θέλουν να σταδιοδρομήσουνε σαν καλλιτέχνες. Με ή χωρίς τους γονείς και κηδεμόνες τους.
Τέχνη και χρηματιστήριο, δυστυχώς, πάνε πια μαζί.
Και μια συμβουλή: μην μπαίνετε σε στενωπούς που δεν αντέχετε να πληρώστε τα διόδια. Οι λύκοι ποτέ δεν περνάνε σε υπόγειες διαβάσεις. Προτιμούν να διακινδυνεύσουν να σκοτωθούν από νταλίκες στις εθνικές οδούς υπερταχείας σπουδής και κυκλοφορίας.
Μα πού πάει αυτός ο κόσμος; Αυτή είναι η ερώτηση που αναδύεται εύλογα από την προσεκτική μελέτη της ταινίας με τον συμβολικά φορτισμένο τίτλο «Ο άνθρωπος που πούλησε το δέρμα του».
Την βαριά υπαρξιακή ατμόσφαιρα απαλύνει το ευγενές χιούμορ των ενδιάθετων ανθρώπων που επιμένουν να γελούν, να τραγουδούν και να γιορτάζουν ακόμα και τα λάθη τους. Ειδικά όταν είναι και πάθη. Πολύ πριν περιέλθουνε στη φιλόστοργη Λήθη που θα τα απαλείψει.
Μην βιάζεστε να μηδενίσετε το κοντέρ και να ελπίσετε στην επόμενη ενσάρκωση γιατί μπορεί να μην υπάρχει τίποτα άλλο από το Τώρα, από την αιώνια στιγμή (παράδεισος και κόλαση μαζί, ανάλογα με τις επιλογές και την εμπράγματη άσκηση της πανανθρώπινης σοφίας μας).
Η Τέχνη λειτουργεί κυρίως ως διαμεσολαβημένη εμπειρία. Είναι το cloud της Ανθρωπότητας, ενώ η προσωπική μας πείρα είναι στο στικάκι μας.
Χαίρομαι που ζούμε σε τόσο προκλητικές εποχές. Μπορεί να μην είναι καλό για όλους, όμως η καλύτερη τροφή για τους καλλιτέχνες. «Στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται». Όπως ο άπληστος αλλά και φιλάνθρωπος, κυνικός αλλά και στοργικός Πυγμαλίων της ταινίας, που αναλαμβάνει τον ρόλο του πατέρα τουλάχιστον για έναν αναξιοπαθούντα πρόσφυγα που δεν έχει στον ήλιο μοίρα.
Ευτυχείτε αλλά και διαφωνείτε!!!
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
https://www.athinorama.gr/cinema/movie/o_anthropos_pou_poulise_to_derma_tou-10071556.html
Ο Άνθρωπος που Πούλησε το Δέρμα του
L’ Homme Qui a Vendu Sa Peau / The Man Who Sold His Skin
2 / 5
Δραματική 2020 | Έγχρ. | Διάρκεια: 104′
Τυνησιακή ταινία, σκηνοθεσία Κάουτερ Μπεν Χάνια με τους: Γιάχια Μαχάινι, Κόεν Ντε Μπόου, Ντέα Λιάνε, Μόνικα Μπελούτσι.
Ένας Σύριος πρόσφυγας αποφασίζει να πουλήσει το σώμα του σ’ έναν αντισυμβατικό καλλιτέχνη, ο οποίος θα το χρησιμοποιήσει ως ζωντανό έκθεμα. Ο κόσμος των εικαστικών αναστατώνεται, συλλέκτες ενθουσιάζονται και οι ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα ξεσηκώνονται.
ΤΟ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ
Σκέψεις
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Κάποτε τα είδη ήταν διακριτά και η ταξινόμησή τους εφικτή. Ο μοντερνισμός των αρχών του αιώνα κι η λεγομένη «απελευθέρωση του στίχου» έφερε το πρώτο πλήγμα εισαγάγοντας την αυτοψυχαναλυτική τεχνική του συνειρμού, που δεν παρέπεμπε σε όνειρο αλλά μάλλον σε εφιάλτη.
Η «μετανεωτερικότητα» αφαίρεσε και τα τελευταία στεγανά όρια μεταξύ κατηγοριών, ειδών, υποειδών και διαφορετικών λογοτεχνικών, καλλιτεχνικών εκφράσεων δημιουργώντας ένα παγκοσμιοποιημένο αμάλγαμα (για να μην πω «σούπα») και επέτρεψε ακόμα και την δραματοποίηση του τηλεφωνικού καταλόγου, αν όχι και του καταλόγου με τα ψώνια της λαϊκής. Έτσι κάθε τι θεωρείται πρόσφορο υλικό για δραματοποίηση, ακόμα και τα μοναχικά παραληρήματα σε τηλέφωνα (σήματα μονοσήμαντα εκπεμπόμενα αλλά μη λαμβανόμενα – πρώτος το παρώδησε αυτό ο Κοκτώ στην «Ανθρώπινη Φωνή»).
Θαρρείς κι η Ανθρωπότητα ολάκερη παραληρεί ασύστολα στον καθρέφτη του Νάρκισσου, χωρίς να έχει τουλάχιστον το διακριτικό κιγκλίδωμα του μεσαιωνικού εξομολογητάριου ή – έστω – το ντιβάνι του σύγχρονου ψυχαναλυτή, που υποκατέστησε σε πολλές περιπτώσεις και τον παπά και τον διάκο.
Τώρα όλα θεωρούνται ποίηση, τέχνη (χωρίς πλέον το ταυ το κεφαλαίο). Απαγορεύτηκαν ως μη πολιτικώς ορθές οι λέξεις: έμπνευση, χάρισμα, ταλέντο, εκλεκτός/εκλεκτή των Μουσών, ποιητής-προφήτης, θεόπνευστος ποιητής διαχρονικός, αιώνιος, αθάνατος… κι απέμειναν οι φτωχές, πλην όμως ουχί απαραιτήτως και …τίμιες λέξεις-έννοιες-επίθετα, που λειτουργούν και ως προφάσεις εν αμαρτίαις: πρωτοπόρος, πειραματικός, μεταμοντέρνος, συγχρονικός και τα λοιπά. Και τα λοιπά.
Οι ποιητές πεζολογούν, οι πεζογράφοι ποιητικολογούν (χωρίς να χρειάζεται πια καν να δηλώνουν πως επιδίδονται σε μία ιδιότυπη «ποιητική πρόζα»). Η «μικρή φόρμα» θριαμβεύει κολακεύοντας και υποθάλποντας την βιαστική και επιπόλαια νοητική οκνηρία μας. Και, όλα είναι θέατρο. Μόνον που κάτι τέτοιο δεν λειτουργεί πάντα ευφημιστικά και δεν ακούγεται πάντα κολακευτικά.
Και μόνον ότι διαλύσαμε την πανάρχαια γλώσσα μας κι αποδομήσαμε σύνταξη, γραμματική και ορθογραφία, μας καθιστά άμουσους και απαίδευτους, αδιαμόρφωτους κι αμόρφωτους, όσο κι αν θεωρούμε τους εαυτούς μας σπουδαγμένους και μάλιστα πολύ-σπουδαγμένος. Καταντήσαμε στον «Αρχοντοχωριάτη» και τις «Σοφολογιώτατες» του Μολιέρου και δυστυχώς δεν απέμεινε κάποιος «Μισάνθρωπος» για να μας ξεφωνήσει και να εκφωνήσει τον επικήδειό μας.
Πέθανε όμως η Τέχνη και η Λογοτεχνία σήμερα; Καρκινοβατεί το θέατρο; Δεν υπάρχουν πια «μεγάλοι» θεατρικοί συγγραφείς, τραγικοί και κωμικοί ποιητές, αντάξιοι και συγκρίσιμοι με τους αθάνατους κλασικούς της Αρχαιότητας;
Τουναντίον. Η λεγομένη «μετανεωτερικότητα» μας ανάγκασε ως Ανθρωπότητα να ξαναγυρίσουμε στην προσωκρατική ενότητα σώματος-ψυχής-πνεύματος και να εγκαταλείψουμε (προσωρινώς ή δια παντός) μεσαιωνικούς διαχωρισμούς και νοησιαρχικές ταξινομήσεις, λογοκρατικές κατατάξεις-κατηγοριοποιήσεις-διακρίσεις και αποκλεισμούς κατά το μάλλον ή ήττον απολυταρχικούς.
Ο ρόλος του κριτικού σήμερα, όπως κι ο ρόλος του φιλολόγου-γραμματολόγου, του γλωσσολόγου, του σημειολόγου, του μεταφρασιολόγου, είναι ένα διαρκώς εξελισσόμενο έργο, κινούμενη άμμος που απαιτεί αυτοσχεδιαστικές δεξιότητες και τεράστια αποθέματα πολύπλευρης μόρφωσης. Η ολιστική αντιμετώπιση του ανθρώπινου οργανισμού αλλά και των κοινωνικών ή οικολογικών φαινομένων οδηγεί σε μια άλλη αντιμετώπιση, πέρα από πατροπαράδοτες διακρίσεις, αποκλεισμούς κι εξαιρέσεις παντός είδους.
Τώρα υπάρχει χρεία, αδήριτος ανάγκη να ταπεινωθούν οι εξαρθέντες και να μετριαστούν οι υπερβάλλοντες. Τώρα πρέπει να καθοριστούν καινούργιοι κανόνες έτσι ώστε το τρέχον Χάος να αυτορυθμιστεί και να επανέλθουμε σε μια άλλου είδους «Αναγέννηση», που χωρίς τάξη και αρμονίες, μαθηματικές εξισώσεις και αλγορίθμους δεν γίνεται και δεν μπορεί να νοηθεί, εκτός αν το Τυχαίο επικρατήσει της όποιας Αναγκαιότητας κι ανατρέψει δια παντός αυτό που ονομάζαμε επί αιώνες «μουσική των σφαιρών» και «ουράνια Αρμονία».
Είναι ο Πυθαγόρας ξεπερασμένος στις μέρες μας; Πολλοί «προοδευτικοί» διατείνονται ευθαρσώς (και ίσως έχουν δίκιο) πως «τα πάντα είναι ρυθμός». Είναι όμως όλα εύμορφα κι αποδεκτά από το πνευματικό μας αισθητήριο; Οδηγούν όλες οι μορφές έκφρασης σε «αισθητική ηδονή», απόλαυση έστω, αν όχι και ψυχαγωγία; Είναι η διασκέδαση άνευ όρων και ορίων το ελάχιστο σήμερα; Αρκεί μια απλή εκτόνωση, μιας ψευδαίσθηση αναψύξεως πριν ξαναγυρίσουμε στη συνήθη χαρμολύπη μας, στην καθεστηκυία πλήξη, στην μονότονη καθημερινότητα όπου όλα μοιάζουν προβλέψιμα, όσο κι αν δεν είναι; Και η πρόσφατη οικονομική και υγειονομική Κρίση καταδεικνύουν περίτρανα πως είμαστε τελείως απροετοίμαστοι για τον «πατέρα πάντων Πόλεμο» (σύμφωνα με τον Ηράκλειτο); Κι όσο αν δεν συγκρούονται μόνον απλώς ανθρώπινες ομάδες με όνομα και ηλεκτρονική διεύθυνση, αλλά κοσμικές, συμπαντικές ενέργειες ασύλληπτου βεληνεκούς τόσο έντρομοι, ανασφαλείς και επιφανειακοί στις αντιδράσεις και στην εθελοτυφλία, στην εθελοδουλεία και στην απεμπόληση του υψηλού ιδανικού της Ελευθερίας καθιστάμεθα αυτοβούλως εκόντες-άκοντες, νομίζοντας μάλιστα πως έτσι κάνουμε χρήση του προνομίου της ελευθέρας βουλήσεώς μας.
Όμως, όπως έχει δείξει η Πολιτισμική Ιστορία, μεγάλα έργα τέχνης παρήχθησαν εκεί που τα αντίθετα αλληλοσυμπληρώνονταν και παλεύανε για την ερωτικού τύπου ισομετρία τους. Δημοκρατικές πολιτείες και απολυταρχικές δυναστείες οδήγησαν σε άλλου τύπου ιδεολογικά, θυρησκειολογικά, μυθολογικά, λογοτεχνικά, καλλιτεχνικά, θεατρικά μορφώματα, που πάντα διαιωνίζονταν χάρη στο εξ ορισμού ανατρεπτικό διονυσιακό στοιχείο, που εμφιλοχωρεί αναπόδραστα και αναπόσπαστα με την ανθρώπινη ύπαρξη, όπως φανερώνουν με τον φρικιαστικό, σπαρακτικό, διαμελιστικό τους τρόπο οι «Βάκχες» του Ευριπίδη.
Οι αλαζόνες γίνονται πάντα υβριστές και οι υβριστές ξεφεύγουν από το μέτρο, χάνουν την μέση οδό και κατά-στρέφονται προς την αναπόφευκτη πτώση-απαξίωση-ατίμωσή τους. Εκτός κι αν αντιστρέψουν της Μοίρας την κατηφόρα κι επωφελούμενοι από την Τύχη «πράξουν την ανάγκην φιλοτιμίαν» και δια του έργου των αποκαταστήσουν την όποια απώλεια.
Δεν μπορείς όμως πια σήμερα να τονίσεις τα απελευθερωτικά οφέλη της τίμιας, συνεπούς και συνεχούς εργασίας χωρίς να αποφύγεις τον συνειρμό με το φρικτό και απάνθρωπο εκείνο “Arbeit macht Frei” έξω από τα βάρβαρα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Όπως δεν μπορείς σήμερα να συνδέσεις τρεις έννοιες στην ίδια πρόταση (Κάλλος-Αλήθεια-Αρμονία) χωρίς να κατηγορηθείς για συντηρητικές-οπισθοδρομικές τάσεις.
Ομοίως δεν δύνασαι και δεν σου επιτρέπεται να υπερασπιστείς (πέρα από κάποιο χλιαρό όριο) την μαθηματική δομή της πανάρχαιας ελληνικής γλώσσας χωρίς να χαρακτηριστείς υπέρ-εθνικιστής και φασίστας. Είμαστε οι μόνοι φορείς σημαντικού για τα παγκόσμια ανθρωπιστικά του ιδεώδη περί Ισότητος-Ελευθερίας-Δημοκρατίας που ντρεπόμαστε να πούμε το όνομά μας και να ευλογήσουμε τις ρίζες μας.
Η αγιότητα έχει ήδη εξοβελιστεί εις το πυρ το εξώτερον. Στυλίτες πια δεν υπάρχουν και οι ασκητές έχουν ένα μάτι άγρυπνο, κολλημένο στο παγκάρι. Το άλλο μπορεί να ταξιδεύει ελεύθερα σε άλλες διαστάσεις και να ψαρεύει στοχασμούς, αιθερικούς, από άλλους ουρανούς κι από ανώτερα πεδία.
Για να ξαναγυρίσουμε στο στενά φιλολογικό θέμα μας, η σύγχρονη ποίηση (στην μετά Σεφέρην, Ελύτην και δευτερευόντως Ρίτσον και Καβάφην εποχήν) αν δεν διακατέχεται από έντονη δραματικότητα, δεν υπάρχει. Κι αν υπάρχει ψωμοζεί χωρίς τον φυσικό της αποδέκτη: τον αναγνώστη (κι όχι μόνον τον επαρκή, αλλά τον λαϊκό). Χάσαμε την ρυθμολογία του δημοτικού τραγουδιού (ευτυχώς που απέμεινε, ό,τι απέμεινεν από το βυζαντινό μέλος). Οι στίχοι τώρα πια δεν τραγουδιώνται, αλλά εξηγιώνται, αναλύονται και υπεραναλύονται, σαν τσίχλες-κίχλες που έχουν περισσότερα κόκκαλα, νευρώνες και φτερά παρά ψαχνό. Κανείς, ή σχεδόν κανείς σύγχρονος συνθέτης δεν σκέφτεται να μεγαλουργήσει μελοποιώντας ζώντες και δρώντες ποιητές. Χωρίσαμε στην μετά Γκάτσον εποχήν την στιχουργία από την Υψηλή Ποίηση. Κι όσοι τολμούν να γράψουν σήμερα σε δεκαπεντασύλλαβο (με ή χωρίς μέτρο) καθίστανται αυτομάτως γελοίοι, γραφικοί έστω.
Τι απέμεινε λοιπόν; Το αρχαίο δραματικό μας ένστικτο, που μεγαλοποιεί ακόμα και μια πρόσφατη αδιαθεσία ή έναν περαστικό μονόλογο. Και ναι μεν η μεγέθυνση είναι συστατικό στοιχείο της όποιας Τέχνης, προσκρούει όμως στον πραγματισμό των σύγχρονων εμπόρων, μεταπραττών, εισαγωγέων ληγμένων προϊόντων και κατεστημένων πρωτοποριών με αξιώσεις αποκλειστικότητος.
Δεν θέλω και δεν προλαβαίνω να αναφερθώ εδώ, σε ένα σύντομο δοκιμιακό σημείωμα σε τάσεις, εκφάνσεις και αποτρόπαιες καταστάσεις, που καταδυναστεύουν την καλλιτεχνική μας ελευθερία και επιχειρούν να ποδηγετήσουν την εκ βαθέων έκφρασή μας με διάφορα ιδεολογήματα. Δεν χρειάζεται να τους κατονομάσω, πρώτον γιατί «δεν κομίζουν γλαύκαν εις Αθήνας», όπως αφελώς νομίζουν, αλλά περιφέρουν την δοκησισοφία τους σε θέατρα, γήπεδα και γυμναστήρια, εφάμιλλοι κι αντάξιοι των καιροσκόπων πρωταγωνιστών τηλεοπτικών κλουβιών, που ηδονίζονται νομίζοντας ότι εκτίθενται, όπερ δεν συμβαίνει, για τον απλούστατο λόγο ότι μοιάζουν τόσο πολύ που δεν μπορείς να τους διακρίνεις.
Το πανομοιότυπο στη σύγχρονη τέχνη είναι μάστιγα, αναπηρία και σημάδι παρακμής. Δεν έχουμε σήμερα γλωσσοπλάστες ποιητές. Τα πάντα απλοποιούνται και αποδομούνται. Καταργούνται οι πτώσεις και οι επιπτώσεις τους. Μόνον για τα γένη δεν θρηνώ, γιατί αυτά τα είχαμε ομογενοποιήσει προ πολλού, από τα ελληνιστικά χρόνια ίσως. Όμως τα σημαδάκια εκείνα που μας υπενθύμιζαν τη μελωδία κάτω από τις λέξεις, τα ευφωνικά νι και τα αφομοιωμένα φωνήεντα, που όμως ακούγονται ακόμα σαν υπολανθάνοντα ημιτόνια, τρέμω και μόνον στη σκέψη πως κάποτε θα τα χάσουμε τελειωτικά, όταν θα έχει εξαφανιστεί δια παντός κι ο τελευταίος υλικός φορέας τους. Βεβαίως, διαθέτουμε πάντα τα εξελιγμένα μηχανήματα και τις εξαιρετικές καταγραφές του αυθεντικού. Η Μαρία Καλογεροπούλου-Μεγενκίνι-Κάλλας όταν υμνωδεί συνδέει την αρχαία λυρική μονωδία με την παρεξηγημένη μελοδραματική εκδοχή τής όπερας, που όχι μόνον παρωχημένη δεν είναι αλλά αυθεντική συνέχεια της αρχαίας τραγωδίας.
Ευτυχώς που έχουμε απομείνει λίγοι με κυτταρική μνήμη ικανή να απορροφήσει τους κραδασμούς του χρυσού και να τους μετασχηματίσει σε Αγάπη, ορφική, συμπαντική.
«Γεννήθηκα για ν’ αγαπώ, όχι για να μισώ», όπως διατυμπανίζει η σοφόκλεια Αντιγόνη. Αυτό είναι – θαρρώ – και το κλειδί για να προσπεράσουμε τον σκόπελο της μεταβατικής εποχής μας και να πάμε στο μέλλον ξαναγυρίζοντας πίσω στα αποθησαυρίσματα του παρελθόντος. Εκεί είναι κωδικοποιημένες πολιτισμικές κατακτήσεις αιώνων και ολάκερη η Αρχαία Γνώση θα επαληθευτεί από τους σύγχρονους φυσικομαθηματικούς επιστήμονες στο Cern και σε άλλα «υλιστικά» πειράματα, όπου ύλη κι αντιΰλη, ενέργεια κι αντιενέργεια, κόσμος κι αντίκοσμος είναι απλώς πρόσκαιρες εκφράσεις ενός και του ιδίου πράγματος, που δεν είναι όμως αναλλοίωτο, αν και αιώνιο.
Έτσι είναι και η λογοτεχνική μας έκφραση: όσες μορφές κι αν πάρει, δεν καταστρέφεται, επειδή ακριβώς εκ του μηδενός δεν δύναται να παραχθεί (σύμφωνα με το Πρώτο Θερμοδυναμικό Αξίωμα). Εκτός αν το σύστημά μας δεν είναι ημίκλειστο, αλλά τελείως ανοικτό, επεκτεινόμενο και πέρα από το άπειρο.
Σας ευγνωμονώ που μοιραστήκαμε αυτές τις σκέψεις κινούμενοι γύρω από τους ίδιους λίγο-πολύ προβληματισμούς.
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
Ναι, υπάρχει σύγχρονος νεοελληνικός κινηματογράφος διεθνούς βεληνεκούς και η ΕΚΟΜΕ ΑΕ τον ενισχύει!!!
Ένας εκπληκτικός, καθηλωτικός «Ράφτης» ήρθε από τα παλιά και προσγειώθηκε στις οθόνες των θερινών κινηματογράφων
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο κινηματογράφος είναι πλέον υπερτοπικός κι ενδεχομένως υπερχρονικός. Η πρώτη παγκοσμιοποιημένη Τέχνη εξ ορισμού. Οι διεθνείς συμπαραγωγές εξασφαλίζουν μια ζωογόνο και ανανεωτική διαπίδυση των επιμέρους πολιτισμικών παραδόσεων έτσι ώστε το τελικώς παραγόμενο καλλιτέχνημα είναι αμάλγαμα πολλών αιώνων και σημείο δημιουργικής συνάντησης μακραίωνων μεμονωμένων διαδρομών.
Έτσι, σε αυτή την άκρως επιτυχημένη και αποτελεσματική (ως προς τους στόχους προσελκύσεως του ευρέος κοινού) ταινία ο λεγόμενος «σύγχρονος ποιοτικός αμερικάνικος κινηματογράφος», η μεγάλη ευρωπαϊκή παράδοση και η ντόπια ελληνική προϊστορία στον αναψυκτικό χώρο της Έβδομης Τέχνης συναντιούνται σε ένα ιδιότυπο φιλμ που έχει ακόμα και στοιχεία από «road movie» (εκπληκτικές οι «γειτονιές της Αθήνας» και οι λαϊκές αγορές στις οποίες στήνεται η αυτοσχέδια αυτοκίνητος παράγκα).
Σοφή εναλλαγή εσωτερικών και εξωτερικών τοπίων. Ενδοσκόπηση και εξωστρέφεια, εγγενής θλίψη και κοινωνικό χιούμορ, ευδιαθεσία και λιτότητα, χαρμολύπη που μετατρέπεται εν τέλει και βαθμηδόν σε αδάμαστη χαρά της ζωής, ηφαιστειακή, ακαταμάχητη, διονυσιακής καταγωγής.
Αυτή είναι η δύναμη του νεοέλληνα, που αντέχει να αντιμετωπίζει την μία κρίση μετά την άλλη: το γέλιο και το φιλότιμο, το φιλόστοργο χαμόγελο, ο ήπιος αυτοσαρκασμός, η φιλάνθρωπος πραότης, η αγάπη του πλησίον (ΚΑΙ του εαυτού). Ο έρωτας δεν είναι κανονικά μεγάλο θέμα, η εκδίκηση δεν είναι το ζητούμενο. Μπορεί να ικανοποιηθεί ο «απατημένος» και με συμβολικό τρόπο, δίκην παιχνιδιού, ανώδυνου εν τέλει, όπως γίνεται σε αυτή την καλογραμμένη, καλοστημένη και καλομονταρισμένη ταινία με τις υπέροχες ερμηνείες.
Κορυφαίο ερμηνευτικό τρίδυμο: ο Δημήτρης Ήμελλος, η Ταμίλα Κουλίεβα και ο Θανάσης Παπαγεωργίου. Αλλά όλοι οι ηθοποιοί κινήθηκαν μεταξύ νεορεαλισμού και υπερρεαλισμού.
Συνεπής στο ύφος της αυτή η ταινία παραγάγει ήθος αποφεύγοντας την νοσταλγία ως αρρώστια και θεωρώντας την εξιδανίκευση του παρελθόντος νοσηρή εξαρχής.
Η Σόνια Λίζα Κέντερμαν, συνεπικουρούμενη από έναν γαλαξία σημαντικών λογοτεχνών και καλλιτεχνών, έπλασε ένα απολύτως σύγχρονο και επίκαιρο στους βαθείς συμβολισμούς της έργο υψηλής Τέχνης.
Ακόμα μία σοφή επιλογή της ΕΚΟΜΕ Α.Ε., που επιχορηγεί και ενισχύει ταινίες μυθοπλασίας και τεκμηρίωσης, αλλά και video animation με εκπαιδευτικούς-πολιτιστικούς στόχους. Το Ελληνικό Κράτος είναι εδώ, μαζί με την πάντα γαλαντόμο ως προς την πνευματική δημιουργία Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο κάτω-κάτω της γραφής, αυτό που είμαστε είναι ο πολιτισμός μας, η μόνη αξιόπιστη και διαρκής μέσα στο χρόνο συνείδηση «ταυτότητας».
O Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας είναι Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ και ποιητής
Info:
άκρως αναζωογονητική η “Χώρα των νομάδων” στους θερινούς κινηματογράφους.
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Αυτή είναι ταινία για να εγκαινιάσουμε την έξοδό μας στα θερινά σινεμά. Κάθαρση από τα αστικά άγχη και τις κλειστοφοβικές αγωνίες μας, με υποδόρρειες ειρωνείες που λειτουργούν σαν εμβόλια στον υπαρξιακό ιό του πεσσιμισμού. Αντιμέτωποι με τους χειρότερους εφιάλτες μας μαθαίνουμε πώς να αντλούμε την πολυπόθητη χαρά της ζωής ακόμα και μέσα στις ανυπέρβλητες δυσκολίες. Ειδικά τότε… Όλα τα προβλήματα λύνονται όταν υπάρχει, ανθρωπιά, αλληλεγγύη, ενσυναίσθηση, αγάπη. Τίποτα δεν είναι πιο τρομακτικό από τις μεγεθυμένες φοβίες μας, που τρέφονται από την ανασφάλεια και την έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό μας και στους άλλους. Υπέροχες ερμηνείες, καταπληκτικά «φυσικά» σκηνικά. Αγαπάς τα ανοικτά τοπία με την ίδια ένταση που φθόνησες την ασφάλεια των περιχαρακωμένων οχυρών των άλλων που κατατρύχονται από άγχος θανάτου. Όταν ο θάνατος όμως έρθει και αφήσει το πρώτο του επισκεπτήριο τότε ζητάμε πίστωση χρόνου…
Χρόνος, Έρως, Θάνατος, Φύση, Άνθρωπος: είναι οι πρωταγωνιστές αυτού του υπέροχου road movie που γυρίστηκε με λιτά τεχνικά μέσα, καθόλου όμως πενιχρά, αφού περισσεύει το συναίσθημα και σε συμπαρασύρει στον εσωτερικό κόσμο της κεντρικής ηρωίδας μέσα από τα απύθμενα μάτια της. Τι ηθοποιός. Δικαίως διακριθείσα.
Διακαώς αναζητώ αυτές τις μυθοπλαστικές οάσεις για να μπορώ να διαχειριστώ μετά την καθημερινότητά μου με απλούστερο και αποτελεσματικότερο τρόπο.
Αυτές είναι ταινίες! Αυτή είναι η Τέχνη!!! Η υψηλή. Όταν σε αλλάζει και δεν είσαι ο ίδιος μετά.
Η ομοιοπαθητική των βασάνων είναι μία μόνο από τις συνιστώσες της μαγείας των παραστατικών τεχνών.
Πέρα όμως κι από αυτήν την άκρως αποδεκτή κι επιθυμητή θεραπευτική μέθοδο, απομένει η αισθητική απόλαυση, που θεμελιώνεται πάνω στη συμφιλίωσή μας με την ανθρώπινη συνθήκη.
Ατελή όντα σε έναν οριακό πλανήτη ενός σύμπαντος εν εξελίξει. Αυτό είμαστε. Και μόνον οι μεγάλοι καλλιτέχνες μπορούν να μας το διδάξουν αυτό, ενσωματώνοντας το Άφατο, εκδηλώνοντας το Αόρατο, επισημαίνοντας το Άρρητο.
Κάθαρσις.
Μην τη χάσετε!!!
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
info:
https://www.athinorama.gr/cinema/movie/i_xora_ton_nomadon-10071435.html
Η Χώρα των Νομάδων
Nomadland
4 / 5
Δραματική 2020 | Έγχρ. | Διάρκεια: 107′
Aμερικανική ταινία, σκηνοθεσία Κλόι Ζάο με τους: Φράνσις Μακ Ντόρμαντ, Ντέιβιντ Στράδερν, Λίντα Μέι, Σαρλίν Σουόνκι, Μπομπ Γουέλς
Μένοντας άνεργη στα 60 της, η Φερν αποφασίζει να ζήσει σαν σύγχρονος νομάδας, διασχίζοντας τη χώρα με το τροχόσπιτό της.
