Αρχική

Ομιλίες  για το ΘΕΑΤΡΟ και την ΠΟΙΗΣΗ στις μέρες μας

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 18:00 in Θέατρο, Λογοτεχνία | 0 comments

1. Το δραματικό στοιχείο στην σύγχρονη νεοελληνική ποίηση. 

Η λεγομένη «νεωτερικότητα» εισήγαγε μαζί με την απελευθέρωση του στίχου από τα παραδοσιακά μέτρα και σταθμά μια υβριδική θα έλεγα μορφή «πεζοτράγουδου» ή «πεζοποιήματος» μοντερνιστικού ή μη. Ο λεγόμενος «ελεύθερος στίχος» σε συνδυασμό με την παράλληλη ιλιγγιώδη ανάπτυξη της ανάγκης μας για Ψυχανάλυση οδήγησαν σε έναν αυτοαναφορικό, εγωκεντρικό, εγωπαθή, ατομικιστικό, ε-αυτιστικό λόγο που δεν διακρίνεται πλέον από την μεσαιωνική εξομολόγηση, μόνο που εκείνη διεξήγετο και διεπράττετο ενίοτε «εν κρυπτώ και παραβύστω» ο σύγχρονος όμως ποιητικός λόγος (από τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα μέχρι και την ταραγμένη, μεταβατική, μεταιχμιακή μετανεωτερική εποχή μας) είναι αυτόχρημα αυτοψυχαναλυτικός, εξομολογητικός, μονολογικός, παραληρηματικός, απολογητικός ή καταγγελτικός, ενοχοποιητικός ή αυτομαστιγωτικός, σε κάθε περίπτωση όμως τείνει περισσότερο προς το δραματικό είδος ενόσω απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από την «λυρική» ποίηση. Η μουσικότητα διαχωρίστηκε από την όποια (διευρυμένη έστω) έννοια της ρυθμολογίας και η έννοια «Αρμονία» εξοβελίστηκε όπως άλλες ωραίες αρχαίες λέξεις «έμπνευσις», «ταλέντο», ποιητής-προφήτης (poeta vates, κατά του Λατίνους θεωρητικούς). Σήμερα κυριαρχεί ο ποιητής-τεχνίτης (poeta faber), όχι μόνον στην Λογοτεχνία αλλά και στις Τέχνες γενικότερα. Ο αυθαίρετος αυτοσχεδιασμός, η μονολογική εγωκεντρική «παράβασις», η από-τελετουργοποίηση τού ποιητικού λόγου οδήγησαν και οδηγούν νομοτελειακά στην απόλυτη από-κοινωνικοποίηση, ιδιωτικοποίηση, οίηση, απομόνωση, μινυρισμό, μυκτηρισμό, γελοιοποίηση εν τέλει. Ακόμα και στο «Ημερολόγιο ενός τρελού» του Γκόγκολ, στα διηγήματα και μονολογικά μονόπρακτα τού Τσέχωφ υπερισχύει το «εμείς» έναντι τού «εγώ». Σε μεταβατικές, μεταιχμιακές περιόδους παρακμής τού ισχύοντος/τρέχοντος/κατεστημένου Πολιτισμού, τα διάφορα εγώ οδηγούνται, όπως ο Ίκαρος, στην απόλυτη σύγκρουσή τους με την συλλογική κοινωνικότητα, ακριβώς όπως τα επιταχυνόμενα υποατομικά σωματίδια στο πείραμα Cern οδηγούν στην αποδέσμευση κολοσσιαίων δυνάμεων, που λειτουργούν κατ’ αρχήν ως φυγόκεντροι και πολύ μετά ως κεντρομόλοι. Με όλα αυτά θέλω να πω πως μέσα από την πλήρη απαξίωση της σύγχρονης μετανεωτερικής ποίησης, μετά την αποδόμηση, διαφαίνεται όχι μια στείρα επιστροφή στις ρίζες και δουλική συνέχιση τής όποιας παράδοσης, αλλά ένας αισθητικός/ιδεολογικός/θεματολογικός μετασχηματισμός με ρυθμολογικές συνέπειες ανυπολόγιστες και καινοφανείς ούτως ή άλλως.

Η σύγχρονη ποίηση είναι δραματική, η σύγχρονη δραματική παραγωγή όμως δεν είναι (ακόμη) ποιητική. Κυριαρχεί η βία, η αποξένωση, η απόσχιση, ο διαχωρισμός, η πυρηνική έκρηξη. Πολύ πριν επιτευχθεί η πυρηνική σύντηξη θα υποστούμε ακόμα μερικές δεκαετίες ίσως απόλυτης ποιητικής παρακμής, που άρχισε από την λεγομένη «γενιά του ιδιωτικού οράματος – γενιά του 1980» και συνεχίζεται ακάθεκτη έως σήμερα.

Η μόνη μας ελπίδα είναι το ενυπάρχον και διαρκώς διαστελλόμενο, μονολογικό ή ψευδο-διαλογικό δραματικό στοιχείο που οδηγεί την ποιητική διαδικασία στις αρχικές της σκηνικές-κοινωνικές λειτουργικότητες.

Μπορεί κάποτε η Ποίηση, αν θέλει να επιβιώσει, να συμπτυχθεί με τις λεγόμενες «παραστατικές τέχνες» και τότε θα γίνει κάτι άλλο, μετά-Ποίηση ίσως.

Δυστυχώς, είμαστε πλέον πολύ μακριά από το «Περί ύψους» του Λογγίνου και από κάθε έννοια «ύψους» γενικότερα. Τείνουμε μάλλον προς το βάθος τού Πανανθρώπινου Ασυνείδητου, εκεί όπου εμφιλοχωρούν οι ομηρικοί (και καβαφικοί) Λαιστρυγόνες και Κύκλωπες.

Κι αν οι αρχαίοι, οι μεγάλοι δραματικοί ποιητές «τρέφονταν με ψίχουλα από το τραπέζι τού Ομήρου» εμείς τι έχουμε να πούμε;

 

2. «Θέατρο και ποίηση: δύο συγκοινωνούντα δοχεία που έχουν αποκοπεί στις μέρες μας. Μουσική και ποίηση: δύο ξένοι στην ίδια τέχνη. Ποίηση και χορός: το ανήκουστο διαζύγιο».

Το κοινό στοιχείο του θεατρικού και ποιητικού κώδικα είναι η αν-οικείωση, η ξεχωριστή κι ασυνήθιστη, υπερβατική και μη καθημερινή χρήση των σημείων έτσι ώστε να παραχθούν καινούργια σημαίνοντα.

Ακόμα κι αν είναι δύσκολο ακόμα να ορίσουμε επακριβώς τι είναι θεατρικότητα και τι είναι ποιητικότητα, αφού κινητοποιούνται στη συνδημιουργική παραγωγή του αισθητικού προϊόντος άδηλες περιοχές του ανθρωπίνου εγκεφάλου και δη του δεξιού ημισφαιρίου του (για τους δεξιόχειρες) κι η ψυχοσωματική ολότητα εκ-στασιάζεται με τρόπους που παράγεται μια ηδονή πρωτόγνωρη κάθε φορά και οπωσδήποτε διακριτή από τις συνήθεις υλικές απολαύσεις. Εξ ου και το επίθετο «υψηλή» για την ποίηση (δραματική ή μη).

Βεβαίως υπάρχει μη δραματική ποίηση, η λυρική, η στοχαστική-φιλοσοφική, η ελεγειακή, η στρατευμένη-πολεμική, η προπαγανδιστική και πολλά άλλα υπό-είδη. Όμως η δραματική ποίηση είναι η υψηλοτέρα και δυσχερεστέρα, πολυπλοκοτέρα και τεχνικοτέρα μορφή της, αφού εκεί συναίρονται, συνδυάζονται και συναντώνται πολλοί επί μέρους κώδικας συνθέτοντας ένα τέχνημα που μήτε με το υφαντό της Πηνελόπης δεν θα μπορούσε να συγκριθεί σε διαπλεξιμότητα [επίτηδες χρησιμοποιώ νεολογισμούς προκειμένου να αρθρώσω έναν ποιητικό-δοκιμιακό λόγο].

Υπάρχει όμως θέατρο δίχως ποίηση; Φυσικά. Το «θέατρο της εικόνας», η παντομίμα, η ψυχαγωγική τέχνη μίμων και μιμάδων, joculatores και σαλτιμπάγκων, ζογκλέρ και τσιρκολάνων… ατταβιστικοί τρόποι προσελκύσεως του ενδιαφέροντος του κοινού δια της διεγέρσεως των τριών κατωτέρων ενεργειακών του κέντρων (κοινώς «τσάκρα»). Όμως όταν πρόκειται να ανέβουμε πάνω από το «ηλιακό πλέγμα» και να κινητοποιήσουμε τα συναισθήματα του κοινού αποδέκτη μας, τότε χρειάζεται κάτι παραπάνω από ατταβισμό. Απαιτούντα τουλάχιστον τα μελοδραματικά ή υψιπετή «κινήματα της ψυχής» για να θυμηθούμε τον μεγάλο μυσταγωγό Διονύσιο Σολωμό. Εκεί τα πράγματα γίνονται δυσχερέστερα κι απαιτητικότερα από μια απλή αναπαράσταση πράξεως ατελούς και αληθοφανούς (;). Εκεί πρέπει – σύμφωνα με τον ορισμό του Αριστοτέλη στην «Ποιητική» – να επιτευχθεί δια νομίμων ή καινοφανών εκφραστικών μέσων «μίμησις πράξεως μεγάλης και τελείας». Ακόμα και στην περίφημη «αποστασιοποίηση» του Μπρεχτ, υπάρχει η εξ αντιθέτου απαίτηση μιας κάποιας αναλογίας με πραγματικά-ιστορικά ή φαντασιακά-παραβολικά γεγονότα με πυκνούς συμβολισμούς και (ευθείες ή πλάγιες) παραπομπές σε στοιχεία της καθημερινότητας (πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής)…

Ο Σαίξπηρ στον «Άμλετ» διδάσκοντας τους πλανόδιους θεατρίνους την αυτοσχέδια «Ποντικοπαγίδα» που στήνει εις βάρος του φιλόδοξου και σκοτεινού θείου και της ορκοπάτισσας μητέρας του, ο μέγιστος ελισαβετιανός δραματουργός και ποιητής μας δίνει ένα σημαντικό μάθημα τεχνουργικής και ποιητικής. Εκεί είναι σαφές πως ο άντρας μιμείται την γυναίκα που ξεπατικώνει την ζωντανή βασίλισσα. Θέατρο εν θεάτρω. Διπλό κάτοπτρο. Ενισχυμένη θεατρική σύμβαση επί το μαθηματικώς περιπλοκότερον. Εκεί όμως φαίνεται και η δομή, η «συνταγή», το μυστικό μιας πλήρους θεατρικής δράσεως ενώπιον επαρκών θεατών. Εκεί θεατρικότητα και ποιητικότητα είναι αλληλένδετες κι αδιαίρετες. Όπως είναι στο αρχαίο ελληνικό δράμα (τραγωδία και κωμωδία), στον Μολιέρο, στον Λόπε ντε Βέγκα…

Γιατί όμως σήμερα τα χωρίσαμε; Στη μετανεωτερική εποχή μας έχουμε χάσει τον μπούσουλα. Η αποδόμηση μας χτύπησε κατακέφαλα έτσι ώστε να θεωρούμε δραματικό υλικό το ο,τιδήποτε, να «στήνουμε θέατρα και να τα χαλούμε» ανερμάτιστα κι αθεμελίωτα, να χτίζουμε πάνω στην άμμο, να χρησιμοποιούμε λογοτεχνικά ή δημοσιογραφικά κείμενα ως «λιμπρέτο» ή «σενάριο» ή «προφάσεις εν αμαρτίαις».

Μα τι συνέβη ακριβώς; Χάσαμε το γούστο μας; Το κέφι της; Την ορθοκρισία μας; Βυθιστήκαμε στον παραλογισμό; Μας ρούφηξε το χάος της μαύρης πολιτισμικής τρύπας; Η παγκοσμιοποίηση ισοπέδωσε τα πάντα δημιουργώντας μία αλλόκοτη σούπα που όλα έχουν θέση και τίποτα δεν χωράει τελικά; Τι ακριβώς συμβαίνει σήμερα;

Το αρχαίο θέατρο είχε και χορό και μουσική και σκηνικά και κοστούμια και ζωγραφισμένα σκηνικά και γλυπτό διάκοσμο κι αρχιτεκτονημένο σκηνικό οικοδόμημα και υποκριτική και μελωδία και… και… υψηλή ποίηση εν τέλει, που διαβάζεται αυτοτελώς και διασώθηκε μέσα στους αιώνες.

Από μια λανθασμένη (;) ή μήπως ορθή παρ-ανάγνωση του βιβλίου του Βιτρούβιου «Περί Αρχιτεκτονικής» (“De Architectura”) δημιουργήθηκε το καινοφανές (;) λυρικό θέατρο (κοινώς «όπερα») στο Teatro Olympico της Vicenza. Σε αυτό το είδος οι καλλιτέχνες τραγουδούν, χορεύουν, συνομιλούν (recitativi – στιχομυθίες) κι αναπαριστάνουν ένα ολόκληρο κάθε φορά μυθικό σύμπαν χωρίς καμία απαίτηση αληθοφάνειας (vraisemblance), ρεαλισμού, νατουραλισμού ή ηθογραφίας. Σε αυτό το παρωχημένο είδος έδωσε στα μέσα του εικοστού αιώνα η Ελληνίδα καλλιτέχνις Μαρία Καλογεροπούλου το δραματικό, τελετουργικό, ποιητικό και θεατρικό στοιχείο που είχε απολεσθεί στην παρηκμασμένη στατική χρήση της όπερας ως σκηνικής υλοποιήσεως.

Μα τι ακριβώς έκανε η Κάλλας; Εκτός από τις φωνητικές της επιδόσεις, κινήθηκε, εκφράστηκε με το σώμα της, υποκρίθηκε τις ηρωίδες που εκλήθη να ερμηνεύσει και χωρίς να ξέρει ή να έχει διδαχτεί το σύστημα του Στανισλάβσκι, χωρίς να υπακούει στο «παράδοξο τού Diderot» ζούσε επί σκηνής, υπήρχε, δρούσε, ταυτιζόταν, έπασχε, σταυρωνόταν κι ανασταινόταν κάθε φορά, υπερέβαινε τα όριά της σα να ήταν πράξη ζωής και θανάτου η σκηνική της παρουσία, σα να τραγουδούσε για πρώτη και τελευταία φορά στο απέραντο θέατρο του Κόσμου, πέρα από τον συνήθη χωροχρόνο, με ακροατές υλοποιημένους ανθρώπους κι αόρατα πνεύματα… Εξ ου κι η μεγαλοσύνη της, το απαράμιλλο μεγαλείο της. Καμία δεν θα τραγουδήσει μετά από αυτήν έτσι, καμία δεν θα παίξει, δεν θα υποδυθεί, δεν θα υπάρξει επί σκηνής με ολάκερη, ατόφια ψυχοσωματική της ενότητα. Αυτό είναι αγαπητοί  μου θέατρο. Με όλη τη σημασία του όρου. Όχι ένα φτωχό είδωλο της ζωής, όχι μια διαθλασμένη, παραθλασμένη, παραμορφωμένη ή παραμορφωτική, ψευδαισθητική ή παραισθητική «πραγματικότητα». Το θέατρο, το αληθινό θέατρο δεν είναι παρακμιακό πολιτισμικό είδος. Δεν θα λήξει ποτέ. Δεν θα πεθάνει. Περνάει βεβαίως κρίση. Ειδικά σήμερα. Αν και όχι τη μεγαλύτερη από καταβολής κόσμου. Από τον φόβο των κυρίαρχων μηχανών γυρίσαμε πάλι στον πρωτογονισμό, στην εσωστρεφή αυτοκαταστροφική μανία. Δεν υπάρχουν σήμερα μεγάλοι θεατρικοί συγγραφείς; Ή μήπως υπάρχουν και τους αγνοούμε; Μήπως λανθάνουν; Κι αν ναι, τις πταίει; Γιατί αναγκαζόμαστε να δραματοποιούμε πεζογραφικά ή άλλα κείμενα που δεν γράφτηκαν για το θέατρο; Τι είναι ετούτο το κενό; «Αμηχανία ψάλτου βηξ»; Μακριά από κάθε υπόνοια συνωμοσιολογικού σεναρίου, πήξαμε στις κινηματογραφικές (κυρίως) και τηλεοπτικές αναπαραστάσεις «κατά συρροήν δολοφόνων» (“serial killers” ελληνιστί). Βία κι αίμα υπήρχε ως απαίτηση του κοινού και …του ταμείου και στην ελισαβετιανή και στη ρωμαϊκή αλλά όχι και στην αρχαία ελληνική εποχή. Τι ακριβώς συμβαίνει σήμερα; Ο θεός Σίβα, ο καταστροφέας της ινδουϊστικής θείας Τριάδος, έχει – ως φαίνεται αναλάβει εργολαβικά τη δουλειά να κατεδαφίσει το γνωστό σύμπαν προκειμένου ο έτερος θεός-αναδημιουργός να το ανά-στήσει εκ βάθρων. Ωραία. Έχουμε λοιπόν το προνόμιο – όπως λέει ρητά η αρχαία κινέζικη παροιμία – «να ζούμε σε ενδιαφέροντες καιρούς». Μα τότε τι ακριβώς κάνουμε; Ποιος ο ρόλος μας; Να επικροτούμε και να θεωρητικοποιούμε πάσης φύσεως αμηχανίες, αδυναμίες, αναπηρίες, ανημπόριες και παθολογίες; Ποιος είναι ο ρόλος μας ως πνευματικών ανθρώπων; Απορία.

Και για να γυρίσω στο θέμα μου: «Θέατρο και ποίηση: δύο συγκοινωνούντα δοχεία που έχουν αποκοπεί στις μέρες μας. Μουσική και ποίηση: δύο ξένοι στην ίδια τέχνη. Ποίηση και χορός: το ανήκουστο διαζύγιο».  Πώς είναι δυνατόν να ξεχωρίζουμε τα αδιαίρετα και να διακρίνουμε τα αδιευκρίνιστα; Φτάσαμε τόσο πολύ βαθιά λοιπόν στην αυτοψυχανάλυσή μας ως είδος που το μόνο που απομένει είναι να αυτοκαταστραφούμε; Κι αν δεν θέλουμε; Αν κάποιοι από εμάς αντιστέκονται; Τίνι τρόπω θα βγούμε από τη στενωπό; Πώς θα ξαναδούμε φως στο βάθος της σκοτεινής και μουχλιασμένης σήραγγος, όπου ούτε τα άγρια θηρία δεν θα έμπαιναν ποτέ και κανείς δεν θα μπορούσε να τα ξεγελάσει;

            Δια της ποιήσεως. Με την ποίηση, για την ποίηση, από την ποίηση, παρά τη ποιήσει, περί την ποίησιν… Όταν, με όλες τις αγαθές προθέσεις, η Ποίηση είναι για εμάς – πάλι – κάτι το υψηλόν κι έχει δικαιωματική, κληρονομική θέση – εξ ορισμού – στην θεατρική μας πρακτική, όποια κι αν είναι.

            Χωρίς την ποίηση, η σκηνική πράξη τείνει προς τη βαρβαρότητα. Τα ρωμαϊκά ήθη και έθιμα, οι παροχές των κρατούντων σε «άρτον και θεάματα» οδήγησαν μια ολόκληρη αυτοκρατορία σε παρακμή, διαφθορά, σήψη και κατάρρευση εν τέλει.

            Όμως «ουκ επ’ άρτον ζήσεται (μόνον) άνθρωπος». Η Ποίηση, η ποίηση θα μας σώσει. Όταν είναι συνώνυμη της Αλήθειας, του Κάλλους και της Αρμονίας, της συμπαντικής, της παγκόσμιας, της αρχετυπικής, της προαιωνίου… Κι υπάρχουν οι μαθηματικές σταθερές στα «στερεά» του Πλάτωνα-Πυθαγόρα, όπως τα διδάχτηκαν και τα άκουσαν από τους Αιγύπτιους-ατλάντιους ιερείς στο Λούξορ. Μόνο που πρέπει να ψάξεις πολύ βαθιά για να τα βρεις, μέσα στο ανθρώπινο σώμα και να στήσεις «ευήκοον ους» στους ήχους που φτάνουν από μακριά, στη «μουσική των σφαιρών» που κατονομάζει ο Σαίξπηρ… την μυστική εκείνη μελωδία που μόνον οι τρελοί, οι ερωτευμένοι και ποιητές ψυχανεμίζονται. Όλοι οι άλλοι, χρειαζόμαστε πυθίες, προφήτες και σωτήρες.

            Το θέατρο είναι μια καλή αρχή για να ξαναγεννηθούμε ως αυτοτελή κι αυτάρκη, ελεύθερα και υγιή, δημοκρατικά και ψυχοπονιάρικα, αλληλέγγυα και δίκαια ανθρώπινα όντα. Το θέατρο όταν ξανασμίξει με την ποίηση, τη μουσική, το χορό, το ρυθμό εν τέλει. Τον ρυθμό τον συμπαντικό κι ανθρώπινο. Τον ρυθμό τον γήινο και ηλιακό. Τον ρυθμό τον γαλαξιακό και… ακόμα πέρα. Εκεί που δεν πάει, δεν φτάνει και δεν αντέχει η ανθρώπινη λογική.

            Αυτό το μυστήριο είναι η βάση και το κοινό στοιχείο μεταξύ Θεάτρου και Ποιήσεως (όταν γράφονται και εκφέρονται με δέος, με άκρα ευλάβεια κι ανείπωτο σεβασμό – πάντα με Θήτα και με Πι κεφαλαίο)…

 

3. Εισαγωγή στον τόμο: Τα ποιήματα της Κρίσης (2008-2018) –  136 ποιητές (ποιήματα γραμμένα στα δύσκολα και μεταβατικά χρόνια της πρόσφατης οικονομικής κρίσης). Ανθολόγηση-εισαγωγή-επιμέλεια: Δρ. Κωνσταντίνος Μπούρας, Εκδόσεις Ιωλκός, Αθήνα 2019.

Αυτή η ανθολογία δεν έχει αξιολογικό αλλά θεματολογικό, υφολογικό και ρυθμολογικό χαρακτήρα. Μακράν πολύ από αισθητισμούς κι αποκλεισμούς, επιχειρήσαμε να αποτυπώσουμε (όσο γίνεται εξπρεσσιονιστικά) το πανόραμα της σύγχρονης ελληνικής ποίησης στα προκλητικά χρόνια της μεταβατικής δεκαετίας 2008-2018. Ζήτησα από τους ποιητές που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του Κωνσταντίνου Ι. Κορίδη των εκδόσεων Ιωλκός να καταθέσουν εκτός από τα ποιήματα και τα βιογραφικά τους και μερικές σκέψεις τους (off-the-record) για το τι σήμαινε γι’ αυτούς η Κρίση και πώς επέδρασε ή επηρέασε (αν επηρέασε) την ποιητική ή την θεματολογία τους. Αυτό το «ερωτηματολόγιο» θα αποτελέσει τη βάση για μια επιστημονική μεταδιδακτορική μου έρευνα για αυτή την «ποίηση της Κρίσης»(ας την πούμε έτσι) που δεν ταυτίζεται με την «γενιά της Κρίσης», αφού συνεχίζουν να δημιουργούν και να εκφράζονται ποιητές που «ανήκουν» σε προγενέστερες γενιές (είτε στην περίφημη τη «γενιά του ‘70» που ακόμα μεγαλουργεί είτε στην παραγνωρισμένη κι ανεξερεύνητη ακόμα «γενιά του ‘80» ή «γενιά του ιδιωτικού οράματος» – αλλά και παλαιότερες γενιές εκπροσωπούνται δειγματοληπτικώς – αν όχι κι επαρκώς – εδώ).

Σε αυτό το ψηφιδωτό με τις 136 εκφάνσεις του ποιητικού αποτυπώνεται ένας αντιπροσωπευτικός κατά το μάλλον ή ήττον συσχετισμός δυνάμεων, τάσεων, προτάσεων, υπεκφυγών ή μεταβάσεων. Υπάρχει και η λεγομένη «ποίηση φυγής» που εκπροσωπείται ελάχιστα σε αυτή την ανθολογία, αφού μας ενδιαφέρει εξαρχής το θετικό κοινωνικό πρόσημο κι η μετάβαση από το «αυτιστικό» εγώ στο συνειδητοποιημένος «εμείς» μιας συλλογικότητας ενεργών κι εναργών πολιτών που με τον οίστρο της Κρίσης αφυπνίζονται κι αποφασίζουν να αλλάξουν τον κόσμο (μέσα τους κι έξω τους) έτσι ώστε να ταιριάζει περισσότερο με τα οράματα και τα ιδεώδη του Διαφωτισμού.

Αυτός είναι κι ο ιδεολογικός άξονας μιας περιδιάβασης στον τυπωμένο ή και ηλεκτρονικό λόγο που διεκδικεί το δικαίωμά του (πανάρχαιο κι απαράγραπτο) να εκφράζει το συλλογικό ασυνείδητο και να αποτυπώνει έστω και αποσπασματικώς την δι-υποκειμενική συλλογική συνειδητότητα.

Φυσικά, δεν ήταν κι εύκολο να διαλέξεις, αφού ταξιδέψεις μέσα σε τόσες εναγώνιες εκφάνσεις του Άρρητου, μόλις το δέκα τοις εκατό της τυπωμένης ή άϋλης βιβλιοπαραγωγής λόγου που προσπαθεί να μην είναι «πεζός». Το κατά πόσον κι εάν το καταφέρνει θα κριθεί από την Ιστορία κι από το αλάθητο ένστικτο του συνδημιουργικού «επαρκούς αναγνώστη».

Δεν είμαστε θεοί, δεν διατυπώνονται «θέσφατα», δεν αφορίζουμε και δεν περιορίζουμε. Σκύβουμε με άπειρη προσοχή, σεβασμό, εκτίμηση, προσοχή και φιλότητα πάνω στα ίχνη της εκπεφρασμένης αγωνίας ανθρώπων που ζουν στο «τώρα» μαζί μας, που όσο κι αν δεν τους αναγνωρίζουμε πάντα ως «πλησίον μας» μπορούμε όμως να τους δούμε με συμπάθεια ως ομότεχνους και συνοδοιπόρους μας σε αυτή την πνευματική περιπέτεια που όσο κι αν είναι ατομική, μοναχική ή και «ιδιωτική» ακόμα, πάντα ενέχει το στοιχείο το συλλογικό, αφού όπως είπε ο σύγχρονος Ευριπίδης και μεγάλος σκανδιναβός δραματουργός του εικοστού αιώνα Αύγουστος Στρίντμπεργκ: «δεν υπάρχει τίποτα το προσωπικό». Κι ετούτα ήταν τα τελευταία του λόγια πριν αποτετανωθεί η νεκρική του μάσκα.

Εδώ αρχίζει και το ουσιαστικό ερώτημα: το κατά πόσον η Κρίση επηρέασε τους ζώντες και αγωνιώντες νεοέλληνες ποιητές και ποιήτριες οδηγώντας τους προς εσωτερικά τοπία μείζονος ή ήσσονος κοινωνικοποιήσεως κι ενασχολήσεως με τα κοινά. Ακόμα κι αυτά που δηλώνουν (αμέσως ή εμμέσως – δια του έργου τους) πως δεν επηρεάστηκαν από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα και την οικονομική κρίση, ακόμα κι εκείνοι / εκείνες δεν μπορούν να αρνηθούν την μακραίωνη πολιτισμική εξέλιξη που περνάει αναγκαστικά μέσα από υφέσεις κι εξάρσεις (όπως η «καμπύλη του Gauss» που αποτυπώνει με εύσχημο τρόπο τη διπολική διακύμανση όλων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων – και όχι μόνο). «Τα πάντα ‘ρει», σύμφωνα με τον παππού Ηράκλειτο που κάποιοι σκοτισμένοι (οι «τα φαιά φορούντες» ίσως) τον είπαν «σκοτεινό» για να ταιριάζει έτσι περισσότερο με τη θολούρα της.

Όμως η μεγάλη Τέχνη (κι η Λογοτεχνία) είναι – κατά την ταπεινή μου γνώμη – πάντα «λαϊκή» κι απευθύνεται σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, χωρίς αποκλεισμούς, αφορισμούς, διαιρέσεις, αφαιρέσεις κι εξαιρέσεις. Αν δεν ανταποκρίνεται στο συναίσθημα του φυσικού της αποδέκτη, η ποίηση είναι οίηση, ένα στυγνό κι αποστειρωμένο εγκεφαλικό γύμνασμα, που δεν αφορά – ενδεχομένως – μήτε τον πονητή της. Όπως λέει ο αθάνατος Μολιέρος στον «Μισάνθρωπό» του (δια στόματος Αλσέστ) είναι προτιμότερο να ακούσεις ένα αυθεντικό λαϊκό τραγουδάκι για τον ερωτικό πόνο κάποιου προδομένου παρά τους περίπλοκους αλεξανδρινούς στίχους αυλοκολάκων και οσφυοκαμπτών, «τραπεζιτών» της ποίησης όπως τους αποκαλεί ο ψυχίατρος και δοκιμασμένος τεχνίτης του Λόγου Σωτήρης Παστάκας στο επεξηγηματικό σημείωμα που μου απέστειλε.

Η συλλογική ενοχή γίνεται ατομική ενοχή, ακόμα κι όταν δεν συνειδητοποιείται από το άτομο. «Είμαστε όλοι ΈΝΑ, σταγόνα στον ωκεανό» όπως λέω στο πρόσφατο ποιητικό μου έργο Είκοσι και πέντε “προσευχές” ταπεινών και αδύναμων όντων (το καθένα προς τον δικό του “θεό”), εκδόσεις Αγγελάκη, Αθήνα 2018. Αυτή την αναμφισβήτητη αλήθεια που αποτυπώνει η λαϊκή σοφία με το ρητό «Όλοι σε ένα καζάνι βράζουμε» δεν υπόκειται σε παραδοξολογίες και νοητικές ακροβασίες οιωνδήποτε εστέτ ανά τον κόσμο.

Ως είδος, το ανθρώπινο, είμαστε σαν τα αποδημητικά πούλια. Στα ποιήματα αυτή της ανθολογίας θα δείτε δύο καημούς: την μετανάστευση των κατατρεγμένων και κυνηγημένων αναξιοπαθούντων προσφύγων προς την ηλιόλουστη χώρα μας, αλλά και την αλλόκοτη, αλλά όχι πρωτόφαντη προσφυγιά των νεαρών επιστημόνων, των «δικών μας παιδιών», που αναζητούν μια καλύτερη μοίρα κι έναν καλύτερο μισθό στις ευημερούσες χώρες της Εσπερίας, εκεί όπου επικρατεί ευνομία και καθαριότητα και το αίσθημα ασφαλείας είναι περισσότερο τονωμένο (στον χώρου του φαντασιακού, τουλάχιστον – όπως ενισχύεται από την έβδομη Τέχνη και τα προϊόντα ή υποπροϊόντα της ευπώλητης λογοτεχνίας που διαμορφώνει την Κοινή Γνώμη κι επηρεάζει τις μάζες. Όλοι ένα όνειρο κυνηγάμε προκειμένου να αποφύγουμε την αδήριτη υπαρξιακή αγωνία του προδεδιαγραμμένου και προ-οικονομημένου θανάτου μας. Και δεν είναι τόσο η Οικονομία που μας ταράζει με τα σκαμπανεβάσματά της, αλλά αυτή η φρικτή αίσθηση της ανημπόριας, της αδυναμίας, της α-σθένειας, που από ατομική γίνεται συλλογική (και τανάπαλιν).

Συμπεριέλαβα και ποιήματα που δεν θα τα έλεγες «πολιτικά» ή «κοινωνικά» που πόρρω απέχουν από την λεγομένη «στρατευμένη ποίηση» (ενώ άλλα θα μπορούσαν να ενταχθούν σε αυτή την κατηγορία, έστω και με διασταλτική ερμηνεία των όρων). Ο λόγος είναι πως ακόμα κι έτσι, η σιωπή, η άρνηση, η μη παραδοχή μιας κατάστασης είναι απολύτως νόμιμη και θεμιτή στο βαθμό που η ύπαρξη βομβαρδίζεται με απειλητικά σήματα και δυσοίωνους κώδικες που δεν μπορεί ή δεν δύναται [δεν είναι το ίδιο] να αποκρυπτογραφήσει. Τότε, ο ποιητής, ως κατ’ εξοχήν ον «του θυμικού» δικαιούται να διολισθαίνει και να υπεκφεύγει, αφού το λεκτικό παιχνίδι έχει ούτως ή άλλως το στοιχείο της Τύχης και της Αναγκαιότητας.

Πολλοί από τους συμμετέχοντες ποιητές παρατηρούν στα εμπιστευτικά σημειώματά τους πως αδυνατούν να κατανοήσουν επαρκώς την πραγματικότητα γύρω τους και στέκονται ενάντια στο παγκόσμιο ρεύμα σαν δέντρα που αντιστέκονται στις ανεμικές και τις θύελλες. Ελάχιστοι μιμούνται τις πέστροφες που κολυμπούν αντίθετα στο ορμητικό ρεύμα του χειμάρρου. Αυτές οι δύο στάσεις ζωής δημιουργούν άπειρες ενδιάμεσες τάσεις, ηχοχρώματα κι αποχρώσεις. Η εκφραστική γκάμα αυτών των παραλλήλως ασκουμένων συν-δημιουργών κινείται και στο μη Ορατό, στο Άρρητο, στο Ανέκφραστο. Αυτή είναι κι η μαγεία της. Αυτό διαφοροποιεί την Ποίηση από τον πεζό λόγο κι όχι η μορφή ή το μέτρο, που δεν σημαίνει πια τίποτα στη σύγχρονη κοσμοπολίτικη αλαλίας μας ενός Πύργου της Βαβέλ, ο οποίος μπορεί να γέρνει αλλά δεν λέει και να πέσει. Το αντίθετο. Το ακριβώς αντίθετο, μάλιστα.

Περνώντας από σελίδα σε σελίδα κι ακούγοντας κάθε φορά μιαν άλλη φωνή ποιητή ή ποιήτριας (72 άντρες και 64 γυναίκες), ο αναγνώστης μπορεί να επιλέξει να δημιουργήσει την δική του μετά-ανθολογία, να προσθέσει ή να αφαιρέσει τα δικά του ποιήματα, να γράψει στο περιθώριο, να συνθέσει και ν’ ανασυνθέσει κι αυτή θα είναι μια επιτυχία επιθυμητή. Φιλοδοξούμε να αφήσουμε ένα στίγμα στον αέναο προβληματισμό για την περίφημη «Κρίση της Ποίησης», ένα «σημάδι στην πέτρα» (για να θυμηθούμε τον Γιώργο Σεφέρη). «Καθένας κερδίζει τον δικό του θάνατο και τούτο το παιχνίδι είναι η ζωή».

Η ζωή όμως εκτός από το φέρειν κι εκφέρειν, το υποφέρειν και διαφέρειν είναι το συνεισφέρειν… Προς ένα καλύτερο αύριο κινούνται οι αθώες, οι καλοπροαίρετες ποιητικές ψυχές μας. Προς το Φως εκείνο που δεν δύει, προς τη Γνώση, την Αλήθεια και τη χαρά που τρυπάει σαν κεραυνός τις κόρες των γήινων ματιών μου, των οφθαλμών που εξόρυξε μόνος του ο Οιδίποδας για να επιτύχει τη σοφία, να γίνει κι αυτός μάντης Τειρεσίας με τη σειρά του….

Με τη χάρη της Μούσας Ερατώς και του «θεού της Ποίησης» ας αναζητήσουμε μέσα από την ελληνική γλώσσα την διαχρονική κι υπερεθνική «ελληνικότητα» και τότε… ίσως, λέγω, να μην πήγαινε στράφι τα όσα υποφέραμε όλοι εμείς (εκόντες-άκοντες) μέσα σε μια οικονομική Κρίση που – ας μη γελιόμαστε – δεν τέλειωσε αλλά θα ξαναέρθει, με μεγαλύτερη ενδεχομένως δριμύτητα.

Όσο για την συλλογική κι ατομική ενοχή, «μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά», όπως έλεγε η γιαγιά μου η Αγγελική. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο αγκάθι στα γραπτά όλων αυτών των φωτεινών αστεριών που απαρτίζουν ετούτο το αμάλγαμα: «είμαστε ένοχοι, αλλά πού φταίξαμε, πότε, πώς;». Και «πώς μπορούμε να επανορθώσουμε;». Ας μπορούσε να ξαναγινόταν ο κόσμος ξανά ένας Κήπος της Εδέμ. Να περιμένετε τα πάντα από τους ποιητές. Γιατί κι ο Δημιουργός Ποιητής ήταν… των πάντων.

 

4. ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ

 Από την άνθηση του αρχαίου δράματος στον καταστροφικό για την τότε Ελλάδα Πελοποννησιακό Πόλεμο, καθίσταται φανερόν πως κάθε Κρίση έχει και την ζωογόνο ανανεωτική της πλευρά. «Ξυπνάνε τα αίματα» κοινώς και η νωθρότητα της χαρμολύπης δίνει τη θέση της στην ανεπισκεύαστη ορμητικότητα της δημιουργίας. Εξ άλλου και το Σύμπαν από έναν απλό παλμό πλάστηκε, από τη στιγμιαία διακύμανση της Νύκτας, από ένα πετραδάκι στη γαλήνια λίμνη, από μία έκλαμψη στα σκοτάδια, σαν κεραυνός…

Ας μην είμαστε λοιπόν απόλυτοι και μονομερείς. Ας μην μοιρολογούμε και μοιρολογούμε. Αρκετά πια με τους οικτιρμούς και τις απογοητεύσεις. Η Ελλάδα της Κρίσης σφύζει από πολιτιστική ζωή όσο ποτέ. Τα θέατρα ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια, οι εκδότες δεν προλαβαίνουν να τυπώνουν ποιητικές συλλογές, όλοι μελετούν την ελληνική γλώσσα, οι φιλόλογοι είναι περισσότεροι κι από τις καρποφόρες ελιές. Και διδακτορικά, διδακτορικά παντού. Διατριβές, όχι μόνον προκειμένου να εξασφαλιστεί ο άρτος ο επιούσιος, αλλά στις ανθρωπιστικές επιστήμες, στις Τέχνες και στα Γράμματα, όλοι, απαξάπαντες θέλουν να αριστεύσουν, όπως κάθε φορά που νιώθουμε πως σώνεται ο Χρόνος και μια αλλαγή ανυπολόγιστη θα μας βρει και θα μας καθηλώσει ή θα μας εξυψώσει σαν κύμα βαθύ…

Το θέατρο ήταν πάντοτε αλληλένδετο με την Ποίηση. Μόνον με την τυπογραφία και το …τάμπλετ επετεύχθη η γρήγορη, βιαστική, «διαγώνια» ανάγνωση. Προηγουμένως οι άνθρωποι ακολουθούσαν τον ρυθμό, τον σηματοδοτούσαν με τα σώματά τους, τον απάγγελναν στους άλλους συνοδεία κάποιου μουσικού οργάνου, παρίσταναν τα «κινήματα της ψυχής» τους (για να θυμηθούμε τον εθνικό μας ποιητή Διονύσιο Σολωμό).

Θέατρο χωρίς ποίηση δεν υπάρχει. Το ίδιο δεν νοείται και Ποίησις άνευ αποδέκτου, θεατού, αναγνώστου. Κι όποιος ισχυρίζεται ή πράττει το αντίθετο πλανάται πλάνην οικτράν.

Και η επική και η χορική και η λυρική και η σατιρική και η δραματική ποίηση είναι μορφές της επικοινωνίας ενός ανθρώπου με το συλλογικό ασυνείδητο κι επηρεάζει αναπόφευκτα την Συλλογική Συνειδητότητα. Δεν νοείται ποίηση χαραγμένη με άγνωστα ιερογλυφικά σε ανήλιαγη σπηλιά όπου δεν θα πατήσουν ποτέ απόγονοι ανθρώπου.

Κι όσο για το στοίχημα πολλών με την «Αιωνιότητα» είναι κι αυτό ένα μύθευμα, μία φενάκη τού Ρομαντισμού… ή απλώς, «προφάσεις εν αμαρτίαις». Γράφουμε για το τώρα. Και για – τουλάχιστον – έναν άλλον άνθρωπο. Ακόμα κι όταν είναι η μαμά μας ή η κουφή και θεότυφλη γιαγιά μας. Γράφουμε για το εμείς ακόμα κι όταν νομίζουμε ότι μιλάμε για το εγώ, με το εγώ, από το εγώ… Γιατί, απλούστατα, «δεν υπάρχει τίποτα το προσωπικό» όπως ξεστόμισε ο Αύγουστος Στρίντμπεργκ στο νεκροκρέβατό του.

Σε πρόσφατο ταξίδι μου στο Σαράγιεβο για να παραστώ στο εκεί Χειμερινό Φεστιβάλ παρακολουθώντας τον πόνο των ανθρώπων και των πραγμάτων ξεναγήθηκα στο παιδικό νεκροταφείο όπου κάθε χρόνο οι γονείς των λιμοκτονημένων επισκέπτονται τους τάφους των σπλάχνων τους, των ξεραμένων πια βλασταριών τους και παίζουν τραγούδια που τους άρεσαν όταν ήταν ζωντανά και χαρούμενα, όταν πατούσαν τη γη με την ελπίδα να μακροημερεύσουν.

Νόμισα ότι έβλεπα τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη. Ήταν τα ίδια κυνηγημένα βλέφαρα. Ήταν εκείνος ο ίδιος ο ανείπωτος πόνος. Όταν βρέθηκα στο Δημαρχείο του Σαράγιεβο κατά την διάρκεια της επίσημης τελετής ενάρξεως του Φεστιβάλ επέλεξα να μιλήσω μόνον στα ελληνικά απαγγέλλοντας μερικά ποιήματα από μια συλλογή με τον συμβολικό τίτλο «Φώτιση». Και είπα:

 

Σε κάμαρες δυσήλιες αυτοπυρπολήθηκα

Και πριν να φέξει η Χαραυγή

Στολήν Αυγερινού εντύθηκα

Κι εχάθηκα μες τη βροχή…

 

Για κάθε νησίδα αυξανομένης Εντροπίας στο Σύμπαν

Υπάρχει κι η αντίθετή της, όπου το Χάος υποχωρεί

Κι ο Λόγος επανευρίσκεται. Ισορροπία.

Αυτό που μάς φαίνεται δίχως νόημα

Είναι απλώς ένας ρυθμός

Που ο φτωχός ανθρώπινος εγκέφαλός μας

Δεν προλαβαίνει και δεν δύναται

Να παρακολουθήσει,

Ν’ αντιληφθεί εν τέλει πως υπάρχει κάτι

Εκεί έξω

Πλατύτερο από την ανασφαλή

Αλαζονεία μας.

*

Με λιακάδες και συννεφιές

Μέτρησα τη ζωή

Μου βγήκε σωστή.

*

Από τις μαύρες τρύπες μένεις

μήτε μακριά μήτε κοντά:

Σε απαλλάσσουν από περιττά

υλικά σκουπίδια

Και σού χαρίζουν υψίσυχνες ακτινοβολίες

Από εκείνες που και τα λιθάρια

Διαμάντια γίνονται.

*

Μη φοβείσθε το Σκότος.

Αδέλφι είναι τού Φωτός

Και μάνα του ακριβή,

Λεβεντογεννήτρα.

*

Ας τετραγωνίσουμε τον θεμέλιο λίθο τής ύπαρξής μας.

Ας ορθογωνίσουμε την απόσταση μεταξύ καρδιάς και μυαλού.

Το μεγαλύτερο διάνυσμα στη Φύση.

*

Ήλιος αχινός Ελευθερίας

Να μάς κάψει!!!

*

Εις το πυρ ορμούμε νουνεχείς

Μόνον απελπισμένοι!!!

*

Μην βουλιάζετε στο Σκοτάδι

Από ναυτία τού Φωτός.

*

Βουλιάζουμε στο Φως

Από ναυτία τού Σκότους.

*

Τελικά όλα είναι Ένα,

Φανός στον Ουρανό.

*

Κάθε πρωί ξύνω το μολύβι

Κι ακονίζω τα σπαθιά…

Τα μαχαίρια

Τα φυλάω για σένα

Βιωμένη λύπη μας…

*

Όταν έστω κι ένας

            Είναι σκλάβος

Κανείς πάνω στον πλανήτη

            Δεν είναι ελεύθερος.

*

Λείπεις κάθε φορά

Που σε χρειάζομαι

Για να μπαλώσω

Το Κενό με στίχους,

Ήχους αδέξια

Σκορπισμένους

Στον καμβά μιας ζήσης

            Μακροσκελούς…

                        *

Μέσα στην πόλη τη ζεστή

Καυτή η σάρκα

Εξαφάνισε

Δύο περιστέρια

Εξάτμισε δύο σιντριβάνια

Στέρεψε πηγές.

                        *

Ποθώ να ζω

Χωρίς πόνο

Και να ξανοίγομαι

Στα βαθιά τής γλώσσας

            Άφοβα…

 

 

Χειροκρότησαν όλοι ενθουσιασμένοι. Γιατί μέσα από τη δική μου έκσταση ακούστηκε και μεταφράστηκε ο εγγενής ρυθμός σε έναν άλλον κώδικα. Σε άλλον χώρο, δύο μέρες μετά, στο ξύλινο περίπτερο όπου ο πρίγκιπας της Αυστροουγγαρίας Φερδινάνδος άκουγε μουσική, είχα την ευκαιρία να κινηθώ περισσότερο ανεπίσημα, στροβιλίστηκα σαν ηλιολάτρης δερβίσης, κίνησα χέρια, πόδια και κορμί σε μια «βυζαντινή» παντομίμα, κατάφερα να τους συγκινήσω, να τους συναρπάσω, να τους κερδίσω, ενόσω μία κοπέλλα από τη Βοσνία διάβαζε το κείμενο στα αγγλικά και η μεταφράστριά μου της ιταλικής Κυρία Γεωργία Καρβουνάκη το ίδιο κείμενο στα ιταλικά. Τώρα δεν χρειαζόταν να μιλήσω και ελληνικά. Τον ρόλο του εκφωνητή είχε αναλάβει το μεσογειακό στεατοπυγικό κορμί. Και το αποτέλεσμα δραστικότερο.

Γι’ αυτό σας λέω, το διαλαλώ και το κηρύττω: δεν υπάρχει ποίηση δίχως θέατρο και δεν υφίσταται θέατρο χωρίς ποίηση. Ό,τι και να σημαίνει αυτό.

Οι ασώματες ομιλούσες κεφαλές μπορούν μόνον να παραπέμψουν σε εφιαλτικά ρομπότ του μέλλοντος, σε ηλεκτρονικές μηχανές που θα μιμούνται τα ανθρώπινα συναισθήματα αλλά δεν θα μπορούν και να τα νιώσουν.

Και ναι μεν ο άνθρωπος είναι μιμητικόν ον, όμως απέχει από τον πίθηκο τόσο τουλάχιστον απέχει από τον άγγελο. Μέχρι τότε, μέχρι να επιτευχθεί η απόλυτη ταύτισις με τον Ανώτερο Εαυτό μας κι η απόλυτη θέωση του ανθρώπου, μέχρι τότε θα χρειάζονται και η Τέχνη του Λόγου και η σκηνική Τέχνη της μιμήσεως πράξεως, μέχρι τότε θα χρειάζεται ο ηθο-ποιός (όστις ήθος ποιεί)… Αλλιώς θα κυλίσουμε όλοι πίσω στη βαρβαρότητα και θα καταντήσουμε «χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον», όπως λέει ο θεόπνευστος Σαούλ-Παύλος. Κι επειδή έχουμε δει ήδη πολλά κύμβαλα αλαλάζοντα (και θα δούμε ίσως απείρως περισσότερα) παρακαλώ να αντισταθούμε στην ύστατη Εξαθλίωση κι εξανδραπόδιση του ανθρωπίνου είδους με τον μόνον τρόπο που μας είναι δυνατό: με την καλλιέργεια της ελληνικής γλώσσας, έτσι όπως έφτασε έως εμάς τέσσερις χιλιάδες χρόνια μετά, ΜΕ ΤΟΝ ΡΥΘΜΟ ΤΗΣ. Αλλιώς θα κολυμπήσουμε σε μια αποβουτυρωμένη σούπα αποστεωμένων ιδανικών κι ο γλωσσικός μας κώδικας δεν θα χωράει τη λέξη ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.

 

Σας ευχαριστώ. Σας ακούω.

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας

https://konstantinosbouras.gr

konstantinosbouras@gmail.com

 

ΕΚΛΕΙΨΗ μια performance installation της Αγγελικής Παπούλια και του Χρήστου Πασσαλή

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 10:00 in Διάφορα, Εικαστικά, Θέατρο | 0 comments

 

στο ΘΕΑΤΡΟ ΣΦΕΝΔΟΝΗ. Η απόλυτη πρωτοτυπία. Η απόλυτη πρωτοπορία.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Οι σπουδαγμένοι θεατράνθρωποι προηγούνται τής εποχής τους, εκλαμβάνουν διαφορετικά τα εκπεμπόμενα σήματα, την περιρρέουσα ατμόσφαιρα επηρεάζουν δίχως να καταβάλλονται. Και το μεράκι αποστάζεται εξ αρχής ως ακριβό νάμα, μάννα εξ ουρανού για τις άνυδρες ψυχές των πανικοβεβλημένων συμπολιτών μας.

Οι άνθρωποι παραληρούν, αλλόφρονες, καταιγισμένοι, παραπληροφορημένοι, παραγκωνισμένοι, εξαθλιωμένοι, εξαρτημένοι, τρομοκρατημένοι από το Άγνωστο που κάθε Αλλαγή επιφέρει.

Και κάνουν αυτό που ήξεραν από τα σπήλαια κι ακόμα πριν: κουρνιάζουν στην φωλίτσα τους (αν υπάρχει – αν έχουν την ευλογία να ανήκουν κάπου, να αποτελούν γρανάζι μιας μηχανής) δυο-δυο, τρεις-τρεις και συναλλάσσονται μεταλασσόμενοι αντανακλώντας το είναι στην πομφόλυγα τού φαίνεσθαι ιριδισμοί.

Είναι άκρως προκλητική η μεταβατική και μεταιχμιακή εποχή μας: παράγει νοητική και συναισθηματική ενέργεια εκ του μηδενός, εκ του μη όντος, ποινικοποιώντας κι ενοχοποιώντας την όποια σωματικότητα. Στεγανά παντού. Προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες μεσαιωνικές. Απαγορεύσεις και πολιτικές ορθότητες που μυρίζουν φασισμό. Απολύμανση, απομόνωση, απανθρωποποίηση. Κι εμείς; Τι κάνουμε εμείς οι καλλιτέχνες; Λειτουργούμε σαν καθρέφτες, σαν παραμορφωτικά κάτοπτρα, υπερβάλλοντας και μεγαλοστομώντας, υπερέχοντας και ταπεινωνόμενοι διαρκώς υπό την μπότα τού κατακτητή νοησιαρχούντος. Κι η ανοησία πάει σύννεφο. Όχι μόνον στον χώρο τής Λογοτεχνίας και στης Τέχνης, αλλά και μέσα στις οικογένειες, στις διαπροσωπικές σχέσεις, τις προσωπικές, τις σεξουαλικές (που πόρρω απέχουν από του να είναι και ερωτικές). Τσιτάτα, τσιτάτα παντού, λογύδρια, αναμοχλεύσεις, κοινοτοπίες; Και η Κριτική; Μερικά λάϊκ στο Διαδίκτυο κι αυτό είναι όλο.

Υπάρχει κριτική Σκέψη σήμερα; Χλωμό το βλέπω. Κάτι η οικονομική κρίση («προς ένα φτωχό θέατρο», αλλά όχι με την έννοια που το θεωρούσε ο Γκροτόφσκι), απολυμασμένη ανθρωποκτονία (τείχη, τείχη παντού, αλλά όχι όπως τα εννοούσε ο Καβάφης, κυριολεκτικά), δαιμονοποιήσεις (απόρριψη τού διαφορετικού όσο κι αν κοπτόμεθα υπέρ της όποιας ετερότητας), γίναμε ξένοι προς εαυτούς και αλλήλους (ακριβώς όπως το εννοούσε ο Καμύ), γίναμε ματαιόδοξοι (όπως όλοι οι δυστυχισμένοι), γίναμε θεατές και θεώμενοι στην τηλεοπτική ρωμαϊκή αρένα… Να συνεχίσω κι άλλο;

Όχι, δεν χρειάζεται. Καιρός είναι τώρα να σιωπούμε διαλογιζόμενοι / διαλογιζόμενες. Να υπερβούμε τα φύλα δια της καταχρήσεως των αισθητηρίων οργάνων μας. Να αισθανθούμε την Φύση πριν την αποθηκεύσουμε σε ηλεκτρονικά μεγαπίξελ. Να συναισθανθούμε την χαρμολύπη των άλλων. ΝΑ ΑΣΚΗΘΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ. Μετά η Κριτική θα έρθει αναγκαστικά. Ως ανάγκη διαχωρισμού και μη απολύτου ταυτίσεως με το Άλλο. Το Παράδοξο τού Diderot στην υποκριτική: όσο αποστασιοποιημένος είσαι τόσο αληθοφανέστερα συναισθάνεσαι και συμμετέχεις στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Όμως εμείς δεν έχουμε επιτύχει ακόμη μήτε γάμου κοινωνίαν με τον ίδιο τον εαυτό μας. Η απόλυτη αλλοτρίωση: να διαχωρίζεις τα κομμάτια σου, να αλλάζεις ρόλους, όμως να χάνεις κάτω από τα προσωπεία το αληθινό πρόσωπό σου.

Τι μένει; Η Αλήθεια. Η Πληροφορία. Το Φως που θα μας λυτρώσει. Και τότε θα ανακαλύψουμε την ομορφιά και την κρυμμένη Αρμονία τού Κόσμου, εκείνην που αισθάνονται οι ερωτευμένοι, οι ποιητές, οι δι(α)λογιζόμενοι, οι προσευχόμενοι στην Αρχή των Πάντων, που είναι πάντα θηλυκή, δοτική, υπέροχη.

Η Αγγελική Παπούλια είναι απόφοιτος τού Τμήματος Θεατρικών Σπουδών τού ΕΚΠΑ. Ήμασταν μαζί στο πρώτο εκείνο θρυλικό έτος του 1990 κι ήμασταν οι πρώτοι απόφοιτοι (μαζί με τον Καθηγητή και Πρόεδρο τού Τμήματος Θεατρικών Σπουδών ΙΩΣΗΦ ΒΙΒΙΛΑΚΗ, την αριστούχο διδάκτορα ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΔΕΜΕΣΤΙΧΑ, την ηθοποιό ΜΙΝΑ ΧΕΙΜΩΝΑ, την ΦΛΩΡΑ ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ και πολλούς άλλους και άλλες).

Η θητεία της στο θέατρο (ελληνικό και ξένο, εδώ και στην Λουκέρνη τής Ελβετίας) δείχνει μια επιμονή (στα όρια τής εμμονής) για την ποιότητα. Είναι ενημερωμένη και ψυχανεμισμένη για τα νεότερα επί των καλλιτεχνικών εξελίξεων που δεν είναι άμοιρες των τεχνολογικών. Ο υλιστικός πολιτισμός μας που επέβαλε την άκρα εξειδίκευση από την πρώτη βιομηχανική επανάσταση και μετά καταρρέει τώρα κάτω από το βάρος τής αντιπνευματικότητάς του. Οι τριγμοί ακούγονται καθαρά από τις πολεμικές μηχανές που δουλεύουν στο φουλ. Αμέσως όμως μετά, στην τέταρτη βιομηχανική επανάσταση που θα είναι ρομποτική, οι κβαντικοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές θα ανοίξουν το εύρος τής κοινωνούμενης πληροφορίας, θα αυξήσουν την ταχύτητα επεξεργασίας των δεδομένων, οι ίδιοι οι άνθρωποι θα γίνουν data (αν δεν έχουμε ήδη γίνει), όμως… για τον λογοτέχνη, για τον καλλιτέχνη, για τον κριτικό, για τον φιλόσοφο αυτό είναι μια πρόκληση/πρόσκληση: να κερδίσουμε το στοίχημα ως Ανθρωπότητα και να προβούμε όλοι μαζί σε εκείνο το «ποιοτικό άλμα» που οραματιζόταν ο Δανός φιλόσοφος τής Αγωνίας, ο Σόρεν Κίρκεγκααρντ.

Στην συγκεκριμένη «παράσταση» που λειτουργεί και σαν installation και σαν performance και σαν θέατρο σκιών (αγαπημένος του χώρος το θέατρο Σφενδόνη), αλλά – κυρίως – ως τηλεοπτική παραίσθηση, διακωμώδηση των ρηάλιτυ-σώου, όπου τα ώου και τα αχ-βαχ είναι στην ημερησία διάταξη, μαζί με κραυγές πιθηκοειδών από άγνωστη ζούγκλα τροπικίζουσα, οι τρεις δρώντες-επιδρώντες στους σιωπηλούς θεατές που είναι φυλακισμένοι κι αυτοί έξω από το φωτισμένο κουτί τού ανατριχιαστικού σκηνικού, δημιουργούν μία εξ αντιθέτου απεικόνιση-αναπαράσταση τού κόσμου των ζωντανών από την τέταρτη διάσταση των νεκρών. Όλα είναι ωραία «και μεγάλα φωτισμένα», αλλά όχι όπως θα το εννοούσε ο Μεγάλος Αλεξανδρινός Ποιητής. Εδώ παρακολουθούμε τρία ινδικά χοιρίδια εγκλωβισμένα (κλονισμένα και κλωνοποιημένα) σε έναν δοκιμαστικό σωλήνα-κλουβί, όπου κάποιος προβαίνει σε έναν απροσδιόριστο πείραμα παρακολουθώντας και καταγράφοντας τις αντιδράσεις τους.

Η θολότητα που επιφέρει το πλαστικό διαχωριστικό λειτουργεί σαν μάσκα, σαν προσωπείο επιβάλλοντας την αποπροσωποποίηση. Nothing personal. Ούτε καν το σεξ. Μια αθώα εκτόνωση-απόλαυση, όπως το παγωτό, και με λιγότερα λιπαρά – ενδεχομένως. Όλα είναι light και ταυτόχρονα μπαρόκ, ανατριχιαστικά, επώδυνα, δυσοίωνα, μεσαιωνικά. Μόνον οι πυρές όπου (θα) καίγονται οι μάγισσες ελλείπουν.

Το κοινό φεύγει μαγκωμένο. Κανένα χειροκρότημα. Καμία επαφή ηθοποιών-κοινού. Σαν παραίσθηση. Σαν εφιάλτης. Σαν αυτό-ύπνωση. Σαν δουλειά μετά την καθημερινή βιοποριστική εργασία. Σαν διασκέδαση χωρίς ψυχαγωγία. Σαν μύηση δίχως μυστήριο.

Απομυθοποιήσαμε και αποδομήσαμε τα πάντα. Τώρα μένει να αναδομήσουμε το μέλλον μας με ξεσκλίδια, σκουπίδια, κουρέλια και άλλα ανακυκλώσιμα υλικά, όπως τα συναισθήματα. Ναι, μην σας φαίνεται παράξενο: τα παλιωμένα συναισθήματα, τα αδικημένα και παραπεταμένα είναι ανακυκλώσιμα και κάποτε θα πάρουν την εκδίκησή τους, όταν τα ξαναφορέσουμε.

ΤΟ ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΘΕΑΜΑ ΠΟΥ ΈΧΩ ΔΕΙ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΧΡΕΩΚΟΠΙΑ ΤΗΣ ΛΗΜΑΝ-ΜΠΡΑΔΕΡΣ (στην πραγματική Οικονομία εννοώ, όχι στο θέατρο).

ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ! ΘΕΑΤΡΟ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ, ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ ΚΙ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ.

Ο homo interneticus είναι ήδη εδώ, τα δάχτυλά του θα μακρύνουν, η γλώσσα του θα ατροφήσει, το σώμα του θα γεράσει νεάζον κι όλοι εμείς θα ήμαστε θεατές στο ίδιο έργο που είχαν ονειρευτεί κάποιοι πρωτοπόροι πριν το οραματιστούν οι στυγνοί ή ιδεολόγοι υλο-ποιητές του.

Και σε άλλα με υγεία! Ίδωμεν. Η χαρά τού ελληνικού τοπίου, ο ήλιος όπως κατεβαίνει από τον Υμηττό, η χιονισμένη Πάρνηθα, το ξεχερσωμένο Αιγάλεω μάς δίνουν άλλη αισιοδοξία σχηματίζοντας ένα σκηνικό σχεδόν νοητικό, τής έβδομης διάστασης, όπου εμφιλοχωρεί ο πλατωνικός κόσμος των Ιδεών.

Αγγελική Παπούλια και Χρήστο Πασσαλή, σας βγάζω το καπέλο για την σύλληψη αυτής της πρωτότυπης ιδέας και για την ιδιοφυή σκηνοθεσία.

Μυρτώ Κοντονή, όσο κι αν δεν φαινόσουνα καθαρά μέσα από το υποφωτισμένο σκηνικό, σε εικάζω και σε χειροκροτώ ισοτίμως με τους δύο άλλους εναργείς υπό-κριτές.

Μα κυρίως τα εύγε, τα μπράβο και τα ζήτω ανήκουν στους αφανείς καλλιτέχνες αυτού τού σκηνικού θαύματος: Σχεδιασμός φωτισμών: Γιώργος Καρβέλας. Επιμέλεια σκηνικών: Θάλεια Μέλισσα. Ενδυματολογική επιμέλεια: Βασιλεία Ροζάνα. Φροντιστήριο: Κομνηνός Κουσιέρας. Εκτέλεση Παραγωγής: LeFou productions (Σεραφείμ Ράδης, Βάσια Ατταριάν). Συμπαραγωγή: Vega Lyra & Constantly Productions.

Τα θαύματα δεν υλοποιούνται από μόνα τους. Έχουν και την αφανή πλευρά τους.

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

https://konstantinosbouras.gr

 

info:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

ΕΚΛΕΙΨΗ

 

μια performance installation

της Αγγελικής Παπούλια και του Χρήστου Πασσαλή

 

από 25 Φεβρουαρίου στο Θέατρο Σφενδόνη

 

Μετά από 3 χρόνια συνεργασίας με το Luzerner Theater στην Λουκέρνη της Ελβετίας, όπου σκηνοθέτησαν 3 παραστάσεις (Άλκηστις, Η επίσκεψη της Γηραιάς Κυρίας, Ο Βυσσινόκηπος) η Αγγελική Παπούλια και ο Χρήστος Πασσαλής επιστρέφουν στη θεατρική σκηνή της Αθήνας με μια performance σε δική τους σύλληψη και σκηνοθεσία.

 

Η Έκλειψη είναι ένα ημερολόγιο όσων πέρασε η ανθρωπότητα τα τελευταία 2 χρόνια. Είναι ένα θέαμα που καλεί τους θεατές να στοχαστούν πάνω σε όλα όσα άκουσαν και είδαν στις οθόνες τους την τελευταία 2ετία. Είναι μια απόπειρα αποτίμησης – κυρίως σε ψυχολογικό επίπεδο – του τρόμου και της ενοχής που επιβλήθηκαν πάνω στο ανθρώπινο είδος την περίοδο που μας πέρασε.

 

Απομονωμένοι μέσα σε ένα δωμάτιο κλινικής, κλεισμένοι μέσα σε ένα πλαστικό κουτί που θολώνει τα περιγράμματα των σωμάτων και κάνει την κίνηση των ανθρώπων αόριστη και σχεδόν άυλη, τρεις νοσηλεύτριες/νοσηλευτές βλέπουν τηλεόραση όσο συνεχίζουν με τα καθημερινά τους καθήκοντα. Είναι η νυχτερινή βάρδια και η νύχτα απόψε είναι ήσυχη. Ωστόσο, μοιάζουν σαν να είναι εκεί από πάντα και για πάντα.

 

Η τηλεόραση προβάλλει ασταμάτητα πληροφορίες, ειδήσεις, μουσικές, τηλεπαιχνίδια, reality shows, διαφημίσεις. Οι νοσηλεύτριες/νοσηλευτές μαγνητίζονται από την οθόνη και την ακατάσχετη φλυαρία της. Τα σώματα λυγίζουν υπό το βάρος του τρόμου ή υπό το βάρος της ανοησίας που εκτοξεύεται με καταιγιστικό ρυθμό. Συνεχίζουν τις μηχανικές τους κινήσεις, ως μια τελευταία απόπειρα να παραμείνουν λειτουργικά ή έστω υγιή.

Όμως ο τρόμος συνεχίζει, η έκλειψη επιμένει και η νύχτα διαρκεί.

 

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

 

Σύλληψη-Σκηνοθεσία: Αγγελική Παπούλια, Χρήστος Πασσαλής

 

Παίζουν: Μυρτώ Κοντονή, Αγγελική Παπούλια, Χρήστος Πασσαλής

 

Σχεδιασμός φωτισμών: Γιώργος Καρβέλας

 

Επιμέλεια σκηνικών: Θάλεια Μέλισσα

 

Ενδυματολογική επιμέλεια: Βασιλεία Ροζάνα

 

Φροντιστήριο: Κομνηνός Κουσιέρας

 

Εκτέλεση Παραγωγής: LeFou productions (Σεραφείμ Ράδης, Βάσια Ατταριάν)

 

Συμπαραγωγή: Vega Lyra & Constantly Productions

 

Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού

 

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

 

Ημερομηνία έναρξης: 25/02/2022

 

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Πέμπτη – Σάββατο στις 21:00,

Κυριακή στις 19:30

 

Προπώληση: https://www.viva.gr/tickets/theater/ekleipsi/

 

Πληροφορίες – Κρατήσεις: 694 5054160

 

Διάρκεια: 60 λεπτά

 

Τιμές Εισιτηρίων: 15 ευρώ κανονικό, 10 ευρώ Φοιτητικό – Ανέργων

 

Θέατρο Σφενδόνη, Μακρή 4. Στάση Μετρό: Ακρόπολη

 

Οι θεατές πρέπει να φέρουν μαζί τους πιστοποιητικό εμβολιασμού ή νόσησης

Βερόνικα Δαβάκη, προτεινόμενη για βραβείο ΚΟΥΝ για την ερμηνεία της ως Μαρίκα Νίνου

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 15:18 in Θέατρο, Μουσική | 0 comments

στην ομώνυμη παράσταση «ΜΑΡΙΚΑ ΝΙΝΟΥ – Σαν άστρο» τού Θεάτρου Τέχνης επί της οδού Φρυνίχου 14.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Τού χρόνου τέτοια εποχή που θα συνεδριάζει η Επιτροπή Θεάτρου για τα επόμενα Βραβεία KOYN, που απονέμει κάθε χρόνο η ΈΝΩΣΗ ΚΡΙΤΙΚΩΝ ΘΕΑΤΡΟΥ, θα προτείνω ευθαρσώς κι αιτιολογημένως να βραβευτεί η εκπληκτική αναγεννησιακή καλλιτέχνις ΒΕΡΟΝΙΚΑ ΔΑΒΑΚΗ για την πολυσύνθετη ερμηνεία της στην δυσχερή ενσάρκωση ενός μύθου, της μοναδικής κι ανεπανάληπτης Μαρίκας Νίνου, που την είχε δραματοποιήσει και ο Κώστας Φέρης στην ταινία του «Ρεμπέτικο» με την χιλιοτραγουδισμένη μουσική τού αθάνατου Σταύρου Ξαρχάκου, βασισμένη στους λυρικότατους στίχους που φιλοτέχνησε αριστοτεχνικά ο Νίκος Γκάτσος.

Η Μαριάννα Κάλμπαρη δεν είναι απλώς μια επιτυχημένη πολιτιστική διαχειρίστρια αλλά και μια επίμονη σκηνοθέτις που φωτίζει με απρόβλεπτο και διαλλακτικό τρόπο πασίγνωστα αριστούργημα τού διεθνούς κι ελληνικού ρεπερτορίου.

Σε αυτή την παράσταση υπερβαίνει εαυτήν, γιατί γράφει, διδάσκει από σκηνής, δραματουργεί, σκηνοθετεί κι ενορχηστρώνει ένα πολυεπίπεδο μουσικό θέαμα που σπάνια βλέπουμε σε σκηνές τού «ποιοτικού θεάτρου».

Τέλεια διανομή. Διαλεχτοί ολικοί καλλιτέχνες μεγαλουργούν με την μεγίστη απλότητα, χαρακτηριστικό ευφυίας.

Ξεχώρισα τον πολλά υποσχόμενο και ταχέως ανερχόμενο στο καλλιτεχνικό στερέωμα Δημήτρη Μαγγίνα στον ρόλο του φουστανελά συζύγου τής Μαρίκας Νίνου.

Αλλά και η Ευγενία Αποστόλου διέπρεψε ως Σωτηρία Μπέλλου (ρόλος απαιτητικότατος, σχεδόν ακατόρθωτος).

Ο Μάνος Στεφανάκης φώτισε με την ευγενική ευπλαστότητά του την πρωτεϊκή μεταμορφωσιμότητα που απαιτήθηκε από την σκηνική οικονομία.

Κορυφαίος πολυκαλλιτέχνης ο Γιάννος Περλέγκας, ως Τσιτσάνης, αλλά και ως συνεργάτης στην δραματουργία-σκηνοθεσία, ως μουσικός επιμελητής, ως παθιασμένος άνθρωπος-ορχήστρα.

Έχουμε μεγάλους καλλιτέχνες διεθνούς βεληνεκούς και κύρους. Η Ελλάδα μας λάμπει πάντα στον χώρο του παγκόσμιου ουμανιστικού πολιτισμού. Τώρα που οι δημοκρατικές ελευθερίες βάλλονται και ο πόλεμος απειλεί τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, η ιστορία τού ελληνικού τραγουδιού από τις αρχές του εικοστού στις δύο πρώτες δεκαετίες τού εικοστού πρώτου αιώνα είναι το κατάλληλο εκπαιδευτικό πεδίο για να μορφωθούν και να αξιοποιηθούν οι δημιουργοί παρόντος και μέλλοντος.

Ας μην μεμψιρούμε λοιπόν κι ας εργαζόμεθα. Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΘΑ ΜΑΣ ΛΥΤΡΩΣΕΙ ΚΑΙ ΜΑΖΙ ΜΕ ΕΜΑΣ ΤΗΝ ΓΗ.

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

https://konstantinosbouras.gr

 

info:

ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΡΟΛΟΥ ΚΟΥΝ

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2022

Φρυνίχου 14, ΠΛΑΚΑ

 

«ΜΑΡΙΚΑ ΝΙΝΟΥ – Σαν άστρο»

 Πρεμιέρα

Παρασκευή 11 Φεβρουαρίου

 

Προπαράσταση με γενική είσοδο 10 ευρώ την Πέμπτη 10 Φεβρουαρίου.

 

Προπώληση: https://www.viva.gr/tickets/theater/festivalmarika-ninou-sanastro

 

Μια θεατρική παράσταση με ζωντανά ρεμπέτικα τραγούδια αλλά και χορό-ακροβασία, που ξετυλίγει το νήμα της σύντομης και πολυτάραχης ζωής της ακροβάτισσας που έγινε μεγάλη λαϊκή τραγουδίστρια: της Μαρίκας Νίνου αλλά και ίδιας της εποχής της, κατά τη διάρκεια της οποίας πρόλαβε να αναπτυχθεί , να εδραιωθεί αλλά και να ξεκινήσει να παρακμάζει το αυθεντικό ρεμπέτικο τραγούδι.

 

Η αρμένικης καταγωγής Μαρίκα Νίνου γεννήθηκε εκατό χρόνια πριν, το 1922, πάνω σε ένα καράβι με το οποίο φυγαδεύτηκαν πρόσφυγες από την καιόμενη Σμύρνη. Πέθανε μόλις το 1957. Μετά τον Εμφύλιο, σε μια Ελλάδα που αναζητούσε ταυτότητα αλλά και εκτόνωση, η Μαρίκα Νίνου υπήρξε  μια από τις λίγες γυναίκες που διεκδίκησαν και κατέκτησαν τη θέση τους στο ανδροκρατούμενο ρεμπέτικο πάλκο.

Μέσα στα επτά χρόνια της καριέρας της ως λαϊκής τραγουδίστριας, η Νίνου πρόλαβε όχι μόνο να συνεργαστεί με σπουδαίους συνθέτες και να πει αξέχαστα τραγούδια -από τα «Καβουράκια» και την «Ταμπακιέρα» μέχρι το «Τί σήμερα τί αύριο τί τώρα» – αλλά και να δημιουργήσει έναν ολόκληρο μύθο γύρω από την ερμηνευτική ικανότητα και τη μνημειώδη σκηνική της παρουσία, που ήταν πρωτόγνωρη για τα δεδομένα του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού της εποχής. Όμως και η συνεργασία της με τον Βασίλη Τσιτσάνη μυθοποιήθηκε όσο καμμιά άλλη, συμβάλλοντας στη γέννηση ενός  πρώιμου “star system” που χτίστηκε σιγά-σιγά μέσα από τις ρεκλάμες, τις ειδήσεις και τις φήμες στις «κοσμικές» στήλες των εφημερίδων, τις μαρκίζες έξω από τις κοσμικές ταβέρνες. Η ελληνική κοινωνία άλλαζε και μαζί άλλαζαν και οι κανόνες του παιχνιδιού στο πάλκο, στη δισκογραφία, στο ίδιο το λαϊκό τραγούδι.

 

Σήμερα το ρεμπέτικο και τα ήθη του ανήκουν πιά στο παρελθόν. Όμως τραγούδια του Τσιτσάνη, του Παπαϊωάννου, του Χιώτη και άλλων σημαντικών συνθετών της εποχής παραμένουν ζωντανά μέσα από τις ανεπανάληπτες ερωτικές και μόρτικες ερμηνείες της Μαρίκας Νίνου, που ξεσηκώνουν μέσα μας τον αιώνιο ελληνικό καημό, εκείνη τη βαθιά νοσταλγία για όσα ζήσαμε ή όσα θα θέλαμε να είχαμε ζήσει.

 

«Η Μαρίκα Νίνου, με την περιπετειώδη της ζωή, τους εραστές της, με τις βαθιές, προσωπικές καταστροφές της, σηματοδοτεί τη μετάβαση της ελληνικής λαϊκής μουσικής σε μια νέα φάση. Ατμοσφαιρική, μυθώδης, ερωτική, ερμηνεύτρια τραγουδιών που σημαδεύουν για πάντα τη νεοελληνική εποποιΐα, στην ταβέρνα του Τζίμυ, δεκαετίες πριν, διαμορφώνει ένα ολόκληρο μουσικό ρεύμα που αργότερα θα αναγνωριστεί ως μια συνιστώσα της γνήσιας, σχεδόν καταφατικής φύσης που χαρακτηρίζει αυτόν τον μεσογειακό, ανατολίτικο κόσμο»

Μάνος Χατζιδάκις

 

Η παράσταση χρησιμοποιεί μια πρωτότυπη φόρμα που συνδυάζει τη ζωντανή μουσική και το τραγούδι με τη δραματοποιημένη αφήγηση και το χορό-ακροβασία.

 

Η δραματουργία, με άξονα γνωστά και λιγότερο γνωστά ρεμπέτικα τραγούδια που ερμηνεύονται επί σκηνής, ζωντανεύει μια εποχή που χάθηκε μαζί με τα ήθη και τους πρωταγωνιστές της, μέσα από  πρωτότυπα κείμενα αλλά και αυθεντικές γραπτές ή προφορικές μαρτυρίες, συνεντεύξεις, επιστολές της ίδιας της Μαρίκας, των οικείων της, των συνεργατών της αλλά και προσφύγων από τη Σμύρνη, γνωστών και λιγότερο γνωστών καλλιτεχνών, συναδέλφων, φίλων και «εχθρών» της Μαρίκας Νίνου και όλου εκείνου του κόσμου που σήμερα συνηθίζουμε να αποκαλούμε ρεμπέτικο.

 

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

 

Δραματουργία- Σκηνοθεσία: Μαριάννα Κάλμπαρη

Συνεργάτης στη Δραματουργία-Σκηνοθεσία: Γιάννος Περλέγκας

Πρωτότυπα κείμενα: Μαριάννα Κάλμπαρη

Μουσική Επιμέλεια: Γιάννος Περλέγκας

Σκηνικά – Κοστούμια: Λουκία Χουλιάρα

Χορογραφία: Χριστίνα Σουγιουλτζή

Σχεδιασμός φωτισμών: Τάσος Παλαιορούτας

Μουσική Διδασκαλία: Αυγερινή Γάτση, Στράτος Γκρίτζαλης

Ενορχήστρωση: Αυγερινή Γάτση, Στράτος Γκρίτζαλης, Γιάννος Περλέγκας,          Μπάμπης Παπαδημητρίου

Βοηθοί Σκηνοθέτη: Πίνα Κούλογλου, Μαριλένα Μόσχου

Εκτέλεση Παραγωγής: Μαριλένα Μόσχου

 

Βοηθός Σκηνογράφου-ενδυματολόγου: Τζίνα Ηλιοπούλου

Κατασκευή κοστουμιών: Σάλι Αλάραμπι, Ευαγγελία Τσιούνη

Σχεδιασμός κομμώσεων: Θωμάς Γαλαζούλας

Κατασκευή σκηνικού: Νίκος Δεντάκης

 

Φωτογραφίες: Alex Kat

Video-trailer: Μιχαήλ Μαυρομούστακος

 

Με την υποστήριξη του Onassis Culture

 

Παίζουν (αλφαβητικά):

Ευγενία Αποστόλου, Βερόνικα Δαβάκη, Δημήτρης Μαγγίνας, Γιάννος Περλέγκας, Μάνος Στεφανάκης

 

Μουσικοί επί σκηνής:

Αυγερινή Γάτση (πιάνο, ακορντεόν)

Στράτος Γκρίτζαλης (μπουζούκι)

Μπάμπης Παπαδημητρίου (κιθάρα, μπουζούκι, μπαγλαμάς)

Γιάννος Περλέγκας (κιθάρα, πιάνο, μπουζούκι, μπαγλαμάς)

 

Χορός-ακροβασία: Χριστίνα Σουγιουλτζή

 

 

ΗΜΕΡΕΣ-ΩΡΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ-ΤΙΜΕΣ:

Χώρος:            Θέατρο Τέχνης-Φρυνίχου 14, Πλάκα.

Παραστάσεις: Τετάρτη και Κυριακή, απογευματινή στις 7μ.μ.

Πέμπτη, βραδινή στις 9μ.μ.

Παρασκευή και Σάββατο, βραδινή  στις 8μ.μ.

 

Ηλεκτρονική αγορά εισιτηρίων:

Τηλεφωνικές κρατήσεις-πληροφορίες:

πρωΐ:  Δευτέρα-Παρασκευή (10-1μμ) :210-3228706

απόγευμα: Δευτέρα-Κυριακή (5-10μμ): 2103222464

 

Τιμές εισιτηρίων: γενική είσοδος 18 ευρώ, μειωμένο 14 ευρώ, ατέλεια 5 ευρώ

Κάθε Τετάρτη γενική είσοδος 14 ευρώ

 

Φωτογραφίες σε υψηλή ανάλυση

https://www.dropbox.com/s/dy4e0fa3zhd9fjj/wetransfer_2022-01-23_1029.zip?dl=0

ΕΡΑΤΩ ΧΑΤΖΗΣΑΒΒΑ / ERATO HADJISAVVA ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΑΣ / REPATRIATION OF THE GODDESS

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 14:33 in Εικαστικά | 0 comments

Ολόγλυπτα/αμφίγλυπτα/παράγλυπτα/υπόφωτα/περίβλεπτα/αμφίβλεπτα/διάβλεπα. Τρισδιάστατη ζωγραφική σε επάλληλα φύλλα (layers) κατάλληλα φωτιζόμενα.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Η Τεχνολογία δεν είναι μονόδρομος κι αν είναι δεν τείνει μόνον προς τα εμπρός, αλλά ανακεφαλαιώνει, αναμορφώνει, αναδημιουργεί τεχνικές κατακτήσεις τού παρελθόντος με τις γνώσεις τού παρόντος και την σοφία τού μέλλοντος σε υπέρ-προ-ανάληψη.

Από τις προ εξηκονταετίας πολλαπλώς επιστρωμένες κάρτες με την ψευδαισθητική αίσθηση τού βάθους έως τα πασίγνωστα layers των ψηφιακών προγραμμάτων σχεδίασης και απεικόνισης δεν είναι και τόσο μακρύς ο δρόμος (για τους άνω των εξήντα).

Όσο κι αν αρεσκόμεθα στην ευκολία τής άϋλης εικονογράφησης πάντα υπάρχει και θα υπάρχει [όσο δεν υποπίπτουμε εις την μήνιν των ΝΟΗΜΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ] η ΑΝΑΓΚΗ τού ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟΥ, του απτού, του «πραγματικού» εν τέλει, με βάθος και βάρος.

Πολυπρισματικές απεικονίσεις τού δισδιάστατου οδηγούν σε συνειρμικές φιλοσοφικές αναζητήσεις περί επιστημονικότητος των παραλλήλων διαστάσεων, οι οποίες ναι μεν αποδεικνύονται μαθηματικώς δεν διευκρινίζονται όμως αισθητικώς (όχι ακόμη, όχι πριν την πλήρη ανάπτυξη, θέση σε πλήρη λειτουργία και χρήση των κβαντικών υπολογιστών, που θα επεξεργάζονται δεδομένα με ασύλληπτες εισέτι ταχύτητες).

Αυτή η αναδρομική ναυτία, ακόμα κι όταν δεν γίνεται νοσταλγία, επιτείνει το εγγενές άγχος του κενού και την υπαρξιακή κενότητα τού σύγχρονου ανθρώπου μεσούσης τής τετάρτης τεχνολογικής επαναστάσεως.

Είμαστε τα εργαλεία, είμαστε οι σκέψεις μας, είμαστε οι επιλογές μας που καθορίζουν τις χρήσεις υλικών και ανθρώπινων πόρων.

Το μυθολογικό στοιχείο και η «θρησκευτική σκέψη» δεν είναι προνόμιο τού πρωτογόνου ανθρώπου. Ναι μεν ο λεγόμενος «ερπετοειδής εγκέφαλος» λειτουργεί ακόμα στη βάση και στο κέντρο τού κρανίου μας εξασφαλίζοντάς μας την επιβίωση, όμως έχει ήδη «επιχωματωθεί» από αλλεπάλληλα στρώματα πολιτισμικής αλλοτριώσεως. Το φάρμακο είναι η Τέχνη, ευήνεμο λιμάνι όλων των διαφορετικών που αντιστέκονται και προτιμούν να πηγαίνουν ενίοτε αντίθετα στο ρεύμα (όπως οι πέστροφες) στα γλυκά νερά των ορμητικών ποταμών, που φέρνουν τα λιωμένα χιόνια από απάτητες αόρατες βουνοκορφές.

Όταν σταματήσει η Τέχνη να μας ξαφνιάζει και καταστεί ένα μουσειακό αντικείμενο μελέτης (όπως τόσα άλλα) τότε θα έχουμε χάσει τη μάχη με τα τεχνολογικά δημιουργήματά μας και τα ασυναίσθητα ρομπότ θα έχουν κατακυριεύσει την γην.

Μέχρι τότε απολαμβάνουμε επισταμένες επανατελετουργοποιήσεις τού απτώς ορατού.

Στην πρωτότυπη αυτή εργασία τής Καθηγήτριας Εικαστικού μπορείς να ανακλαστείς κι εσύ μέσα στον ούτως ή άλλως ρευστό «πίνακα», που έχει βάθος και συναπαρτίζεται από αλλεπάλληλες στρώσεις δισδιάστατων απεικονίσεων. Η παραμικρή κίνηση στον χώρο αλλάζει το φαίνεσθαι και τα φαινόμενα αποκτούν μια διάσταση ονειρική που αποκαλύπτει το είναι κρύβοντάς το ταυτόχρονα. «Φύσις κρύπτεσθαι φιλεί» κατά τον «σκοτεινό» Ηράκλειτο. Αλλά και η αληθινή Τέχνη δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι προφανής [η αρχαία σημασία τής λέξης «προφανής» είναι συνώνυμη με το «αμύητος, αφελής, πρωτοβάθμιος»].

Η εποχή τής Μεγάλης Μητέρας Θεάς έφτασε. Η Μαία/Ρέα/Αφαία/Γαία θα επιστρέψει ως Νέμεσις και θα επαναφέρει τον πλανήτη στην παραδείσια Αφθονία. Η στεατοπυγική μορφή που λατρευόταν παντού στη Μεσόγειο και διασώθηκε στην Μάλτα είναι κάτι ευρύτερο από την μητριαρχία, την γυναικοκρατία και από τον φεμινισμό ακόμα.

Είναι η ορφική αντίληψη για τον ανένοχο Έρωτα, τον συμπαντικό, που συνέχει τα πάντα, τα συντηρεί και τα συγκρατεί στις λελογισμένες και δίκαιες τροχιές τους.

Τελικά, είτε το θέλουμε είτε όχι, είτε επαναστατεί ο επιστημονικός υλισμός είτε παίρνει τα πάνω της η θηλαστική θρησκοληψία μας, χωρίς την συνεργασία και των δύο ημισφαιρίων τού εγκεφάλου, χωρίς την σφαιρική αντίληψη τού Κόσμου μήτε Ελευθερία μήτε Δικαιοσύνη μήτε Αδελφοσύνη μήτε Αρμονία-Αλήθεια-Ομορφιά μπορούν να επιτευχθούν. Αρκετά λατρέψαμε την ασχήμια και θεοποιήσαμε το τερατώδες μέσα μας. Δεν είμαστε μόνο αυτό. Είμαστε Φως καθηλωμένο στην ύλη, σε αργές ταχύτητες περιδινούμενον.

Όσο για τα φαινόμενα και την Φύσιν, όπως ιριδίζουν οι ηλιακές ακτίνες στην επιφάνειας μίας παραβολικής πομφόλυγος [κοινώς «σαπουνόφουσκας»] έτσι στροβιλιζόμαστε κι εμείς σε ένα αδιανόητο «γαϊτανάκι» που μας φυλακίζει στο τετραδιάστατο κλουβί μας [σαν πολικές αρκούδες σε ζωολογικό κήπο των τροπικών].

Η Πέμπτη διάσταση είναι εφικτή δια της Φιλότητος/Αγάπης, όταν το τέταρτο τσάκρα τής καρδιάς ανοίγει, αποδέχεται, οράται κι ορά τον κόσμο, συνειδητοποιώντας την ενότητα Απάντων βιώνοντας το «ωκεάνιο συναίσθημα»…

Αυτό είναι και το μετείκασμα τής επί-σκέψεως σε μια πνευματική περιπέτεια που εκλαμβάνεται ως έκθεση ζωγραφικής, μας απογειώνει όμως και μας προσγειώνει απότομα στην μαρμάρινη πραγματικότητα τής αδιαπέραστης αλλά όχι κι αδιατάρακτης Ύλης.

 

Περιδινούμενος ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

https://konstantinosbouras.gr

 

info:

http://www.asfa.gr/erato-hatzisavva

Ερατώ Χατζησάββα. Γεννήθηκε το 1966 στη Λευκωσία. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα ως Επίκουρη Καθηγήτρια στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.

Σπούδασε με υποτροφία στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας (1985-1990) από την οποία αποφοίτησε με άριστα. Είχε καθηγητές τον Τριαντάφυλλο Πατρασκίδη, τον Ηλία Δεκουλάκο και το Δημοσθένη Κοκκινίδη. Το 2004 αποφοίτησε από το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα της ΑΣΚΤ «Ψηφιακές Μορφές Τέχνης», ενώ σήμερα εκπονεί διατριβή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Το 2005 πήρε το πρώτο βραβείο (Χρυσό Φάρο στην Μπιενάλε Αλεξανδρείας). Από το 2000 μέχρι το 2011 εργάστηκε ως διδάσκουσα στο Ζ’ Εργαστήριο Ζωγραφικής με Διευθυντή τον καθηγητή Γιάννη Ψυχοπαίδη και Επίκουρο Καθηγητή το Γιάννη Σκαλτσά. Το Δεκέμβριο του 2012 εκλέχθηκε επίκουρη καθηγήτρια στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών στον τομέα Ζωγραφικής. Σήμερα διδάσκει στο Γ’ Εργαστήριο Ζωγραφικής με διευθυντή τον καθηγητή Μάριο Σπηλιόπουλο.

Έχει κάνει 10 ατομικές εκθέσεις στην Αθήνα, στη Λευκωσία και το Ρέθυμνο και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις σε Ελλάδα, Κύπρο, Αίγυπτο, Γερμανία, Ελβετία και άλλες χώρες. Για τη δουλειά της έχουν γράψει η Έφη Στρούζα, ο Θανάσης Μουτσόπουλος, η Νάντια Αναξαγόρου, η Μαρίνα Σχίζα, η Λήδα Καζαντζάκη, ο Μάνος Στεφανίδης και άλλοι. Έργα της βρίσκονται στην Κρατική Πινακοθήκη της Κύπρου, στην Πινακοθήκη του Ιδρύματος “ΔΕΣΤΕ”, στο Μουσείο Πιερίδη, στην Πινακοθήκη της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου και σε πολλές ιδιωτικές συλλογές. Έχει επιμεληθεί ομαδικές εκθέσεις σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Λευκωσία και Κωνσταντινούπολη.

Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα και οι εικαστικές τις αναζητήσεις επικεντρώνονται στη μεταγραφή του βιντεακού έργου σε τρισδιάστατη επιτοίχια αποτύπωση.

 

 

 

Μια μεγάλη διεθνής ποιήτρια-μελετήτρια-ερευνήτρια κι Ακαδημαϊκή Δασκάλα, σοβαρή, συνεκτική και επηρεαστική, αποτελεσματική σε όλα της

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 18:12 in Λογοτεχνία | 0 comments

Νάντια Στυλιανού, Όταν οι Άγγελοι ζωγραφίζουν τη γη, εκδόσεις Νίκας, Αθήνα 2022, σ. 255.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Σε έναν στίχο τού Ελύτη από τον «Μικρό Ναυτίλο» παραπέμπει ο εύσχημος και πολυσήμαντος τίτλος, που δίνει τον τόνο, τον πόνο, τον χωροχρόνο και το «σημείο φυγής» της ποιητικής προοπτικής μιας ερευνήτριας της ελληνικής και γαλλικής φιλολογίας που διαπρέπει τόσο στα ακαδημαϊκά αμφιθέατρα όσο και στον δυσπρόσιτο κι απαιτητικό διεθνή ποιητικό στίβο.

Ανώτερο στέλεχος τού Κυπριακού Υπουργείου Παιδείας (που λειτουργεί και σαν Πολιτισμού και σαν Τουρισμού) η Νάντια Στυλιανού είναι μια σεμνή αλλά διόλου ερμητική Μούσα. Ο λόγος της ευερμήνευτος, οι διακειμενικές της οφειλές φανερές και ομολογούμενες. Ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον τής ποιητικής της.

Κόρη τού ήρωα και πρώην Υφυπουργού Δρ Πέτρου Στυλιανού κρατάει (μαζί με την αδελφή της ισάξια) διαρκώς αναμμένη την λαμπάδα των ουμανιστικών ιδεωδών τού πατέρα και θέτει την Ελευθερία πάνω ακόμα κι από την πειθαρχία τής έκφρασης. Γιατί αυτό είναι που την χαρακτηρίζει και στον γραπτό και στον προφορικό της λόγο: ευδόκιμος αυστηρότης, όπως το συγκρατημένο χαμόγελο στο γλυπτό πρόσωπο των αρχαϊκών Κορών.

Η τεχνική της διακρίνεται από ιδιοφυή δομή, ποιητική αφηγηματική, γεωμετρημένο συνειρμό, μαθηματική σκέψη…

Οι παραπομπές της είναι ορθώς τοποθετημένες και σοφώς οικονομημένες. Ουδέν περιττόν, ουδέν παράταιρον.

Το μηδέν των σχολαστικών ουδέποτε εμφιλοχωρεί στα γλαφυρά γραπτά της. Η ποιήτρια υπερισχύει και κατισχύει τής μελετήτριας.

Θα μπορούσα να μιλάω με τις ώρες για την ιδιότυπη αυτή ιδιοφυή έκλαμψιν ελληνικού φάους, όμως θ’ ακολουθήσω το παράδειγμά της και θα αποδράσω στις υπώρειες τού Παρνασσού.

Ζηλεύω τούς Κύπριους γι’ αυτά τα υπέροχα, ψαλμώδη, ηχοποιητικά «νι» που εμείς, οι Ελλαδίτες με τόσην ευκολίαν εξεπουλήσαμεν. Ας όψονται οι αδαείς, οι ημιμαθείς, οι… οι… οι… «τα φαιά φορούντες» των επίσημων Ελληνικών (Παρά-)Γραμμάτων.

Ως απόγονοι των βυζαντινών κι αλεξανδρινών λογίων, όταν ένα βιβλίο μάς εμπνέει να συν-γράψουμε το δικό μας πόνημα (σύντομον σημείωσιν έστω) τότε ο πρωταρχικός στόχος τού/της συγγραφέως επετεύχθη κατά εκατόν είκοσι τοις εκατόν (120%).

Έτσι κι εγώ μελετώντας εκ του σύνεγγυς αυτό το εκδοτικό επίτευγμα εμπνεύστηκα, επεξεργάστηκα και κατέγραψα αυτό το ταπεινό ποίημα:

 

Αείζωον πυρ

 

Στην Δρ Νάντια Στυλιανού

 

Εκατόφυλλον ρόδο

Ώρα ευλογημένη

Τής ορφικής ενώσεως

Τού ενός με το Ά-παν,

Μεγάλη φλόγα θα ξυπνήσει,

Τρανή πυρκαγιά θ’ αναζωπυρωθεί,

Την ένυλη σάρκα θα αναστήσει

Εις το ζωοποιούν πυρ

Το άσβεστον,

Μηδέποτε αναλλοίωτον,

Αείζωον…

 

Γονιμοποιός ο Ρυθμός

Αρμονίαν ποιεί

Εκ της επιγενομένης δυσαρμονίας

Ορμώμενος,

Εντροπίας εναλλασσομένης ένεκα…

 

[Πυρὸς τε ἀνταμοιβὴ τὰ πάντα καὶ πῦρ ἁπάντων (Ηράκλειτος)] (βλ. Νάντια Στυλιανού, Όταν οι Άγγελοι ζωγραφίζουν τη γη, εκδόσεις Νίκας, Αθήνα 2022, σσ. 96-97).

 

Και μόνον για την ιδιοφυή ανάλυση τής κατά Ηράκλειτον εννοίας τού Πυρός (δια του οποίου «αναγεννάται η Φύσις»), όπως μετουσιώθηκε στην ποίηση του Σικελιανού και του Σεφέρη, που είχαν την ευλογημένη τύχη να συναντηθούν και να αλληλεπιδράσουν στην «περιρρέουσα ατμόσφαιρα» της εποχής τους (και όχι μόνον), η συλλογή αυτή μελετημάτων μιας μορφωμένης ποιήτριας, σπουδαγμένης λογίας και διδάκτορος εμβριθεστάτης, αποκτά ξεχωριστή αξία για την συγκριτική φιλολογική της έρευνα κι επισταμένη μελέτη, αλλά και για τον συνδημιουργικό τρόπο που συνδέει φαινομενικώς αλλότρια πεδία με έναν τρόπο οιονεί ποιητικόν, τουτέστιν ελεύθερο αλλά και δομημένο, πακτωμένο στο διακειμενικό υπόστρωμα γιγαντιαίων απολιθωμάτων των δεινοσαύρων της Θεωρίας της Λογοτεχνίας αλλά και της έμπρακτης αποτύπωσης στον πρωταρχικό αιθέρα (akasha, στα σανσκριτικά) ανυπέρβλητων ιδεολογημάτων που δεν θα ξεπεραστούν ποτέ γιατί αναβλύζουν από την μεγάλη Ζωοδόχο Πηγή τής Αληθείας.

 

Μετά δέους και θαυμασμού,

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

https://konstantinosbouras.gr

 

 

“Η Κυρά της Ρω”

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 10:29 in Θέατρο | 0 comments

του Γιάννη Σκαραγκά σε σκηνοθεσία Σταύρου Λίτινα με την απαράμιλλη Φωτεινή Μπαξεβάνη. ΑΥΤΗ Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΙΖΕΤΑΙ ΈΤΣΙ, ΜΕΧΡΙ ΤΕΛΙΚΗΣ επί-πτώσεως!!!

Η κυρά της Ρω σύμβολο Ελευθερίας. Μια παράσταση για την αφύπνιση της ιεράς ενέργειας kundalini.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Το φλαμένγκο και η θητεία τού Σταύρου Λίτινα σε αυτή την οργιαστική τελετουργία είναι η δυτική εκδοχή τής αφύπνισης τής ιεράς ενέργειας kundalini που ανέρχεται και κατέρχεται από την σπονδυλική στήλη σαν τα δίδυμα φίδια τα σκαλισμένα στους κίονες των αρχαίων ναών.

Η στεατοπυγική Μεγάλη Μητέρα Θεά που διασώθηκε το ιερό της στη Σικελία και κάποια σκόρπια αγάλματα μαρτυρούν ακόμη το αρχετυπικόν της αρμονικόν Κάλλος, ξαναζωντανεύει στην σκηνή τού Arroyo Nuevo χάρη σε αυτή την εξαίρετη, την διονυσιακή, την εμβληματική ηθοποιό Φωτεινή Μπαξεβάνη που μας μεταδίδει ξανά την χαρά της ζωής βαφτίζοντάς μας στο Φως εκείνο που δεν δύει αλλά ανατέλλει αιώνια.

Η σημαία γίνεται σύμβολο τής σάρκας που μέσα από τον κυτταρικό χορό αναζητεί την ένωση με το Άλλο. Ο Ορφικός Έρως συνέχει τα πάντα, από το σύμπαν το μακρύ μέχρι την μικρή μας παλάμη. Κι όταν πάψει ο έρωτας τού σώματος τότε έρχεται μια ιδέα από την πλατωνική έβδομη διάσταση να μας πετάξει μέχρι τον έβδομο ουρανό κι ακόμα πέρα.

Η πραγματική κυρά τής Ρω εγκαταλείπει το Καστελόριζο αδικημένη από τα αδέλφια της γιατί τόλμησε να διαλέξει για άντρα τον έρωτά της. Ζει αποκομμένη αλλά πλούσια σε έναν θαλασσινό βράχο με ατίθασα κατσίκια, κοτούλες και κύματα.

Αυτά τα κύματα και η απόσταση από τον πολιτισμό θα τής στερήσουν το ταίρι της, όμως εκείνη συνεχίζει ατρόμητη να αναμετριέται με τα τέσσερα στοιχεία τής Φύσεως γιατί κατέχει το πέμπτο, τον αιθέρα, με τα εξαίσια μυστική του, τα αλχημιστικά.

Η Κυρά τής Ρω πέρασε στην αθανασία, ως Πνεύμα, ως άγγελος Ελευθερίας, ως σύμβολο τής ακάματης δύναμης των καταπιεσμένων που αρνούνται τα δεσμά τους.

Το μόνο που την έσωσε ήταν η πείνα και η δίψα για ζωή, για ένυλη Αγάπη, για πραγματοποιημένο Έρωτα.

ΕΞΑΙΣΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. ΤΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟ, Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ των απλήστων, των αχρήστων, των ματαιοκαμάτων.

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ σε συγγραφέα, ηθοποιό, σκηνοθέτη και σε όλους τους συντελεστές αυτού του θαύματος: Γιάννης Σκαραγκάς έγραψεν, Σταύρος Λίτινας εσκηνοθέτησεν, Φωτεινή Μπαξεβάνη μετουσίωσεν.

 

ΑΝΑΒΑΠΤΙΣΘΕΙΤΕ ΣΤΟ ΦΩΣ. Αναβαθμιστείτε στην ΑΛΗΘΕΙΑ και στην ΑΡΜΟΝΙΑ. Αλλιώς θα χαθείτε στις σκεπτομορφές της μιζέριας που ΔΕΝ μας αξίζουν.

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

 

Info από το Δελτίο Τύπου:

“Η Κυρά της Ρω”

του Γιάννη Σκαραγκά

σε σκηνοθεσία Σταύρου Λίτινα

Στον ομώνυμο ρόλο η Φωτεινή Μπαξεβάνη

 

Μετά από προγραμματισμένη περιοδεία στη Βόρεια Ελλάδα (Σέρρες, Καβάλα, Αλεξανδρούπολη, Λήμνος), Η ΚΥΡΑ ΤΗΣ ΡΩ θα συνεχίσει στην Αθήνα ολόκληρο το Φεβρουάριο, στην νέα σκηνή του Arroyo, κάθε Σάββατο στις 18.00 & Κυριακή στις 21.15.

 

Λίγα λόγια για την παράσταση:

 

Η παράσταση με την επιτυχημένη πορεία, που συγκινεί όπου κι αν έχει παρουσιαστεί έως σήμερα, βασίζεται στην ομώνυμη νουβέλα του Γιάννη Σκαραγκά, και είναι εμπνευσμένη από τη ζωή της Δέσποινας Αχλαδιώτη, της ελληνίδας χήρας που έγινε γνωστή ως Κυρά της Ρω από το όνομα του μικρού νησιού, στο οποίο έζησε μόνη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι τα βαθιά γεράματά της. Μετά την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο, η Δέσποινα Αχλαδιώτη έγινε μια ηρωική φυσιογνωμία.

 

Ελάτε να ζήσουμε μαζί μια σπάνια θεατρική εμπειρία, φωτίζοντας από την αρχή τη ζωή μιας γυναίκας που έγινε θρύλος μέσα από την ελπίδα, τη γενναιότητα και την εξαιρετική της τρυφερότητα. Η Κυρά της Ρω είναι μια αξέχαστη παράσταση που τιμά όλα όσα αντιπροσωπεύει η κοινή μας ανθρωπιά. Πρόκειται για μια διαχρονική ιστορία για γυναίκες που αγωνίζονται να βρουν τη θέση τους σε έναν κόσμο χωρίς μνήμη και χώρο για αυτές.

 

Γραμμένο με ιδιαίτερη ποιητικότητα, συμπόνια και χιούμορ, με τον αέρα της καθηλωτικής ερμηνείας της Φωτεινής Μπαξεβάνη και την ατμοσφαιρική σκηνοθεσία του Σταύρου Λίτινα, η Κυρά της Ρω είναι μια συγκλονιστική παράσταση που ξεκινά από μια εποχή και έναν τόπο για να περιγράψει μια πανανθρώπινη ιστορία.

 

 Πληροφορίες παράστασης

 

Παράταση παραστάσεων:

από 5 έως 27 Φεβρουαρίου 2022

Θέατρο ARROYO 

Μ.Αλεξάνδρου 128, Κεραμεικός 10435 Αθήνα

ΗΜΕΡΕΣ & ΩΡΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ: 

Σάββατο 18.00  &Κυριακή 21.15

Προπώληση: 

https://www.ticketservices.gr/event/arroyo-i-kyra-tis-ro/?lang=el

 

 

ΚΟΚΚΑΛΟ. Μια παράσταση για τη ζωή και το έργο του Αντονέν Αρτώ

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 10:04 in Θέατρο | 0 comments

Ιόλη Ανδρεάδη και Άρης Ασπρούλης ξαναζωντανεύουν το πνεύμα τού Αρτώ.

 

Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Ο Πόνος ως παγκόσμια σταθερά, απολύτως επίκαιρος με τον τωρινό πόλεμο.

Ο Πόνος ως κατάρα και αστοχία τού ανθρωπίνου είδους.

Ο Πόνος ως στέρηση τής γαλήνης και της αθωότητας.

Ο Πόνος ως αντίστιξις τής ευτυχίας.

Ο Πόνος ως ανάμνηση και ως βίωμα.

Ο Πόνος ως οδύνη κι ηδονή.

Ο Πόνος ως κατακέφαλο και προσκέφαλο.

Ο Πόνος ως τρέλα και ως φρονιμάδα.

 

Ο Αντωνέν Αρτώ έμαθε από την Σμυρνιά γιαγιά του τον βιωμένο πόνο που ΔΕΝ γίνεται κραυγή κι ο ίδιος ξέσπασε σε μια σιωπηρή διαμαρτυρία δια της ομοιοπαθητικής σκληρότητος.

Ήταν ιδιοφυία και τέρας. Οι άνθρωποι δαιμονοποιούν και λατρεύουν ό,τι δεν καταλαβαίνουν και τους τρομάζει, ό,τι δεν μπορούν να κλωτσήσουν, ό,τι κλωστούν κι εκείνο χαμογελάει.

Ο ορισμός τής Τέχνης και ειδικά τής παραστατικής Τέχνης τού Θεάτρου είναι ο μεταβολισμός των αισθημάτων, συναισθημάτων, βιωμάτων… μέχρι να καταστούν διαμεσολαβημένη εμπειρία για τον επαρκή θεατή.

«Δι’ ελαίου και φόβου περαίνουσα την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν». Η τραγωδία έχει πλέον ξεφύγει από τα συνήθη γραμματολογικά της όρια. Ο Μπέκετ κι ο Αρραμπάλ, ο Ιονέσκο και ο Ντάριο Φο το αποδεικνύουν.

Η Ιόλη Ανδρεάδη και ο Άρης Ασπρούλης, αμφότεροι διδάκτορες, παθιασμένοι και συνεπείς εργάτες τού Θεάτρου, με αφορμή το φαινόμενο Αρτώ καταδύονται βαθιά στο Συλλογικό μας Ασυνείδητο και διαλογίζονται σκηνικά για τις τερατωδίες που παρακολουθούμε καθημερινώς εξεγερμένοι θεατές.

Ορθώς αποδίδουν την σκληρότητα με ήπιους, χαμογελαστούς τρόπους, sotto voce παροχές πακέτων πληροφοριών που μας καθηλώνουν και μας εξάπτουν αλλά ΔΕΝ μας προβληματίζουν, αφού είναι αρχαίο ετούτο το Κακό στο γήινο αστρικό πεδίο.

Με αυτό πάλευαν οι σαμάνοι, οι μάγοι, οι εξορκιστές. Τοτέμ γίνεται ο Αρτώ, τοτέμ γινόμαστε όλοι εμείς, οι ψαγμένοι, οι διαφορετικοί, οι καταζητούμενοι από την Κοινή Λογική που γεννάει φρικαλεότητες. Κανένας ποιητής δεν έβλαψε ποτέ κανέναν εκτός από τον εαυτό του.

Κι ο Αρτώ έγινε Ποιητής γιατί μεταβόλισε τον Πόνο σε αισθητική ηδονή.

Αυτό είναι το μυστικό. Η μικρή ετούτη αλχημεία. Ο αλγόριθμος τής βακχικής εκ-στάσεως.

Εκπληκτική παράσταση «Το Κόκκαλο» (συμβολικό και σημαίνον) στο ΥΠΟΓΕΙΟ τού Θεάτρου Τέχνης. Επιτέλους, ακούμε ηθοποιούς και επί σκηνής μουσικούς που δεν κραυγάζουν, δεν τραυλίζουν, δεν παραπαίουν αδικαιολογήτως. Η σιωπή αρμόζει. Κι ένα κερί αρκεί, όπως θα έλεγε ο Καβάφης. «Τώρα που ο κόσμος φωτίζεται με αστραπές» (Τεννεσσή Γουίλλιαμς “Not about Nightingales”), η χαμηλόφωνη ομιλία γίνεται συν-ομιλία, με τα πνεύματα και τους σχηματικούς θεατές που χαράσσει ο μέγιστος τραγικός κωμικός Γεράσιμος Γενατάς στα πόδια των εν σώματι οπαδών. Σε αυτούς απευθύνεται. Στους ήρωες από κιμωλία. «Χους ει και εις χουν…» μεταλαμπαδεύσηι [με υπογεγραμμένη].

Ο Αρτώ έμεινε στην Ιστορία γιατί ήταν ξεχωριστός. Ήταν αυτός το θέατρο τής σκληρότητας. Δεν δημιούργησε σχολή ή ρεύμα. Τουλάχιστον, όχι φανερά. Όχι αμέσως.

Ένα μεγάλο μέρος όμως τού μεταπολεμικού γερμανικού (και όχι μόνον γερμανικού) θεάτρου είναι καθαρά σαδομαζοχιστικό ως προς τις κολοσσιαίες απαιτήσεις τού κοινού από τον υποκριτή/διονυσιακό τεχνίτη.

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΈΓΙΝΕ Η ΖΩΗ ΜΑΣ!!!

Επί σκηνής μουσικός-υποκριτής αποκρινόμενος ο μουσικός-περφόρμερ Γιώργος Παλαμιώτης.

Τέλεια παράσταση. Αψεγάδιαστο αισθητικό αποτέλεσμα. Το χειροκρότημα ακούστηκε σαν βομβαρδισμός.

Κλείνω με ένα τρίπτυχο ποίημα/πήμα που έγραψα για την αρχή ετούτου τού πολέμου, που με βρήκε στην Λευκωσία να προσκυνώ τα φυλακισμένα μνήματα των απαγχονισμένων ηρώων:

 

Φυλακισμένα μνήματα

 

Φυλακισμένα μνήματα.

Φυλακισμένο Φως.

Όμως το Φως

Δεν φυλακίζεται,

Επιταχύνεται

Αλλά δεν επιβραδύνεται,

Καίεται αλλά δεν

Θάβεται.

*

Οι ήρωες ζουν.

Υπερβαίνουν τα ανθρώπινα.

Υπερβαίνουν τον πόνο

Χάριν μιάς Ιδέας:

Ελευθερία.

 

 

Πόλεμος

 

Συμπάσχειν

Άνευ πόνου.

Συμπονείν

Άνευ πάθους.

Στην Ελευθερία μόνος ο

Άρτος.

 

 

Ερμαφρόδιτος

 

Ξεκινάμε από τη μητρική θαλπωρή

(οι πλέον τυχεροί)

Κυλιόμαστε στα σεντόνια τού έρωτα

(ωραίοι αλλά και άσχημοι)

Ωριμάζουμε στην αγάπη,

Λίγο πριν την ύστατη τρυφερότητα.

*

Είμαι μόνοι

Στον πόνο

Στον έρωτα

Στον θάνατο,

Στην προσευχή όμως

Είμαστε πολλοί.

*

Μαρτύρια, βασανιστήρια, κακουχίες, πόλεμοι.

Παραδίνουμε την ψυχή μας

Στον στερνό αετό

Στον πρώτιστο εαυτό

Και σαλπάρουμε για

Τα εωθινά…

*

Πόνεσα τον πόνο όλης τής οικουμένης.

Ζωντανά και άψυχα

Με διαπέρασαν.

Η ξενιτιά έγινε παράδεισος

Κι ο τοκετός αδελφός,

Η ηδονή οδύνη

Κι ο φόβος ποθητός,

Τής αβλεψίας κοπετός

Με μαχαίρωσε

Τής ενοχής ο καρπός

Με εκάρφωσε

Στα βουνά με τον Προμηθέα

Στήλη άλατος και η Περσεφόνη,

Ευρυδίκη, Γυναίκα τού Λώτ,

Κόρες μου.

Με τα αγάλματα έκλαψα

Τον θρήνο τών κοιμισμένων

Με παστά ψάρια κολύμπησα

Στην έρημο την πρασινισμένη

Από τους αντικατοπτρισμούς

Των υψηλών ορέων,

Στο μνήμα μου κολύμπησα

Σαν καράβι σε πλατιά θάλασσα,

Ακίνητος…

Κι η γαλήνη τις ιδιοτροπίες της

Τις έχει.

*

Δύο δολώματα δίνει ο δυνάστης:

Την ηδονή τού έρωτα

Και την ηδονή τού θανάτου

Για την αναπαραγωγή και την

Ανακύκληση, αντίστοιχα…

*

Μόνον όποιος δεν φοβάται

Και δεν πεθαίνει για έρωτα

Μόνον εκείνος ανάγκη

Δεν έχει καμία.

*

Ο Πόνος αδελφός τής Αγάπης

Οδύνη κι ηδονή,

Αδελφός ανάδελφος.

 

Δείτε αυτή την παράσταση στο πάντοτε φιλόξενο, πρωτοπόρο και πειραματιζόμενο Θέατρο Τέχνης!!!

Είναι θέμα ζωής και θανάτου. Κυριολεκτικά. Επείγει. Μας αφορά.

ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΕΞΑΛΕΙΦΘΕΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΙ Ο ΠΟΝΟΣ Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΞΙΟΘΡΗΝΗΤΟΣ!!!

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

https://konstantinosbouras.gr

 

info:

Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν

Υπόγειο

 

ΚΟΚΚΑΛΟ

Μια παράσταση για τη ζωή και το έργο του Αντονέν Αρτώ

 

Πρεμιέρα

21 Φεβρουαρίου 2022

 

Video trailer: https://www.youtube.com/watch?v=A1fIuJJKwuA

Προπώληση: https://www.viva.gr/tickets/theater/kokkalo

 

Ο Αρτώ. Αυτός είναι το επείγον περιστατικό.

Αυτός απέσπασε τη λογοτεχνία από την αστυνομία, το θέατρο από την ιατρική.

Κάτω από τον ήλιο των βασανιστηρίων που φωτίζει

όλες τις ηπείρους αυτού του πλανήτη, ανθίζουν τα κείμενά του.

Κάποτε θα διαβαστούν πάνω στα ερείπια της Ευρώπης.

Και τότε θα γίνουν κλασικά.

 

Χάινερ Μύλλερ

 

Η σκηνοθέτις Ιόλη Ανδρεάδη παρουσιάζει στο Υπόγειο του Θέατρου Τέχνης την παράσταση «ΚΟΚΚΑΛΟ», μια σπαρακτική ροκ τελετουργία για τη ζωή και το έργο του μεγαλύτερου διανοητή και καλλιτέχνη του σύγχρονου θεάτρου. Ο ρηξικέλευθος και μοναδικός Αντονέν Αρτώ, αυτό το «επείγον περιστατικό» της ζωής και της τέχνης όπως θα τον χαρακτηρίσει ο Χάινερ Μύλλερ, επιστρέφει στη σκηνή για τελευταία φορά, δίνοντας το σόου της ζωής του. Ο Γεράσιμος Γεννατάς παθιασμένος, εμπνευσμένος, θλιμμένος και ερωτευμένος παντόμιμος κλόουν ενσαρκώνει τον σπουδαίο Γάλλο, έχοντας ως κύρια μέσα τη φωνή και το σώμα, και με τη ζωντανή συμβολή του μουσικού-περφόρμερ Γιώργου Παλαμιώτη, οδηγούν τον θεατή σε μια βαθιά προσωπική κάθαρση, από το σκοτάδι του πόνου, της αδικίας και της υποκρισίας, προς το καθαρό και λυτρωτικό φως. Εκεί όπου βασιλεύει ο Μέγας Νόμος της Καρδιάς.

 

Η ιστορία

 

Παρίσι 1935. Ο Αντονέν Αρτώ επινοεί μια εντελώς νέα θεατρική φόρμα, το «Θέατρο της Σκληρότητας», και για να τη βάλει σε εφαρμογή δημιουργεί την παράσταση «Οι Τσέντσι» – μία πεντάπρακτη τραγωδία, για τον ξακουστό, αιμοδιψή και αιμομίκτη κόμη της Ρώμης, που βρέθηκε δολοφονημένος, μ’ ένα στιλέτο στο μάτι, από την ανήλικη κόρη του. Το έργο κάνει πρεμιέρα τον Μάιο της ίδιας χρονιάς, στο θέατρο Folies Wagram, και παρά τις προσδοκίες αποτυγχάνει παταγωδώς. Ο Αρτώ αποφασίζει πως δεν θα σκηνοθετήσει ξανά ποτέ, ταξιδεύει ασταμάτητα αναζητώντας τη λύτρωση και στο τέλος συλλαμβάνεται για αλητεία. Το 1938 χαρακτηρίζεται επισήμως ως «παράφρων» και οδηγείται δια της βίας στο ψυχιατρείο, στο οποίο θα παραμείνει έγκλειστος για εννέα χρόνια. Την τελευταία μόνο χρονιά θα υποβληθεί σε περισσότερα από 51 ηλεκτροσόκ. Εκεί αποκτά την εμμονή ότι έρχονται στον ύπνο του και του δηλητηριάζουν τα όνειρα κάνοντας μάγια, εκεί πέφτει σε κώμα και ευτυχώς ξύπνα την ώρα που τον οδηγούν στο νεκροτομείο, εκεί ο ξακουστός ψυχαναλυτής και ψυχίατρος Ζακ Λακάν θα θριαμβολογήσει πως «επιτέλους ο κύριος Αρτώ θεραπεύτηκε και δεν θα χρειαστεί να ξαναγράψει τίποτα πια».

 

Το 1946 και λίγο πριν τον θάνατό του, αποκτά ξανά ελευθερία κινήσεων, έχοντας υποστεί ωστόσο ανεπανόρθωτες βλάβες από τις επίσημες θεραπευτικές μεθόδους. Οι «Φίλοι του Αντονέν Αρτώ» οργανώνουν μια ειδική βραδιά αφιερωμένη στο έργο του στο Θέατρο «Σάρα Μπερνάρ», αλλά η είσοδος στον ίδιο απαγορεύεται, εξαιτίας του φόβου που προκαλεί η εξασθενημένη του φιγούρα και η πιθανότητα ενός ακόμα θηριώδους ξεσπάσματος, όπως αυτά που συνήθιζε ενώπιων ακροατηρίου και από τα οποία ηρεμούσε μόνο εάν τον φιλούσε ένας φίλος του στο μέτωπο.. Ο άνθρωπος τον οποίο συγκεντρώθηκαν για να τιμήσουν στέκεται μόνος έξω από τις κλειστές πόρτες, ενώ σύσσωμη η καλή κοινωνία των Παρισίων απολαμβάνει τις αναγνώσεις των κειμένων του.

 

 

Η παράσταση

 

Απογοητευμένος από αυτό το περιστατικό, ο Αρτώ αρνείται την ελευθερία του και επιστρέφει οικειοθελώς στο κελί του, αποφασίζοντας να ξυπνήσει τα εκφραστικά του μέσα για να μεταμορφωθεί ο ίδιος στον πιο βιρτουόζο περφόρμερ και να δώσει ένα τελευταίο σόλο, μια παράσταση-ξέσπασμα, μπροστά σε ένα κοινό ανυπόκριτο. Ένα κοινό που θα πλάσει με το μυαλό του. Ένα κοινό που γεννήθηκε για να τον αγαπά.

 

Απομονωμένος στο άσυλο, ο Αρτώ στήνει από την αρχή το παλιό σκηνικό των «αποτυχημένων» Τσέντσι, φέρνει την ψυχή του στο προσκήνιο, την ξεγυμνώνει και την τραγουδά με πάθος και μαεστρία. Σε ένα ονειρικό τοπίο μνήμης και με το ρυθμό της μουσικής, ακολουθεί την κάθοδο μιας βαθιάς και ανείπωτης εξομολόγησης. Καλλιτέχνης, ιδιοφυής, επαναστάτης, αναθεωρητής, ποιητής, δάσκαλος, παραληρηματικός, επιθετικός, επιληπτικός, αυτοκαταστροφικός και βαθιά, πολύ βαθιά ερωτευμένος και ερωτικός, συνθέτει με τρόπο προβοκατόρικο την τελική του ετυμηγορία απέναντι στον σύγχρονο καθωσπρεπισμό, βγάζοντας τη γλώσσα στην κοινωνική υποκρισία και τις επινοημένες αυθεντίες του καιρού μας και επαναφέροντας το «Θέατρο της Σκληρότητας» στη θέση που του ανήκει: μέσα στις φλογισμένες καρδιές των εξεγερμένων.

 

~.~

 

Με το «ΚΟΚΚΑΛΟ» οι συγγραφείς Ιόλη Ανδρεάδη και Άρης Ασπρούλης, ολοκληρώνουν την προσωπική τους τριλογία πάνω στο έργο του Αντονέν Αρτώ. Έχουν προηγηθεί οι παραστάσεις «Αρτώ / Βαν Γκογκ, avec un pistolet» (Θέατρο Σημείο – 2015, στον ρόλο του Αντονέν Αρτώ ο Ιωάννης Παπαζήσης) και «Οικογένεια Τσέντσι» (Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης – 2016, στο ρόλο του Κόμη Τσέντσι ο Μιλτιάδης Φιορέντζης, Μπαλαντέρ η Ελεάνα Καυκαλά, Βεατρίκη η Μαρία Προϊστάκη). Το αισθητικό περιβάλλον της παράστασης «ΚΟΚΚΑΛΟ», ακολουθώντας τη διαδρομή της ζωής του Αρτώ, τελεί σε απευθείας διάλογο με τα δύο προηγούμενα ανεβάσματα.

 

Σκηνοθεσία: Ιόλη Ανδρεάδη

Κείμενο: Ιόλη Ανδρεάδη & Άρης Ασπρούλης

Σκηνογραφία: Δήμητρα Λιάκουρα

Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης

Πρωτότυπη Μουσική: Γιώργος Παλαμιώτης

Κατασκευές: Γιάννης Νίτσος

Φωτογραφίες: Κική Παπαδοπούλου

Video Trailer: Μιχαήλ Μαυρομούστακος

Οργάνωση Παραγωγής: ΡΕΟΝ / Ορέστης Τάτσης

 

Στον ρόλο του Αντονέν Αρτώ ο Γεράσιμος Γεννατάς.

Ζωντανά επί σκηνής ο μουσικός-περφόρμερ Γιώργος Παλαμιώτης

 

 

Θέατρο Τέχνης – Υπόγειο

Πεσμαζόγλου 5, Αθήνα

Τηλέφωνο: 2103222760 & 2103228706

Παραστάσεις κάθε Δευτέρα & Τρίτη στις 21.00

Εισιτήρια: 15 ευρώ, 10 ευρώ μειωμένο

Διάρκεια: 75 λεπτά

 

Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείου Πολιτισμού.

Το έργο κυκλοφορεί από την Κάπα Εκδοτική.

 

Ευχαριστούμε το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

 

 

 

Φωτογραφίες σε υψηλή ανάλυση: https://www.dropbox.com/sh/bj7oh5tpqqnshdt/AAB-0MqrvhCvgBmgyF0SaYM_a?dl=0

 

MOBY DICK. Το πρώτο ελληνικό διεθνές μιούζικαλ. Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΣΥΝΘΕΤΗΣ

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 10:23 in Θέατρο, Λογοτεχνία, Μουσική | 0 comments

ΚΑΙ ΤΙΜΑΕΙ ΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΚΛΕΑΣ ΞΕΡΕΙ ΝΑ ΕΝΟΡΧΗΣΤΡΩΝΕΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΥ ΥΠΕΡΒΑΙΝΕΙ ΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ. ΤΑ ΣΚΗΝΙΚΑ ΤΟΥ ΜΟΝΙΜΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗ ΤΟΥ ΜΑΝΟΛΗ ΠΑΝΤΕΛΙΔΑΚΗ ΒΑΡΥΓΔΟΥΠΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΑ, ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΒΑΡΙΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΕΛΑΦΡΟΤΕΡΑ ΧΡΗΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ (requisites) που συνδυάζονται τέλεια με Ολογράμματα – 3d Animation: Candyshop VFX (Ευάγγελος Κουλουκύθας – Hashem Alshaer – Στάθης Αθανασίου). ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΕΣ ΟΙ ΦΩΝΗΤΙΚΕΣ, ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΌΛΩΝ ΤΩΝ ΗΘΟΠΟΙΩΝ.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Το επόμενο βήμα είναι να κινηματογραφηθεί αυτή η υπερπαραγωγή και να κάνει τον γύρο τού κόσμου. Γιατί το αξίζουν και το δικαιούνται οι υπερεπαρκείς, ιδιοφυείς πρωτογενείς δημιουργοί κι ερμηνευτές καλλιτέχνες που συμμετέχουν σε αυτή την πανδαισία χρωμάτων, ήχων και νοημάτων. Οι ιδέες είναι πρωτοποριακές και ρηξικέλευθες, πιστές όμως στο πρωτότυπο αριστούργημα του Herman Melville, πάνω στο οποίο βασίστηκε κι εμπνεύστηκε και μεγαλούργησε ο διεθνής μας συνθέτης ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ.

Περιμένουμε τώρα και άλλες πρωτοποριακές του οπερατικές δημιουργίες βασισμένες στην αρχαία τραγωδία στην Ελληνική Μυθολογία, στον ελληνικό κι ελληνιστικό πολιτισμό, στην σύγχρονη νεοελληνική ποίηση. Το ορατόριο έχει μείνει desideratum και φωτεινό αντικείμενο τού πόθου για κάθε ζώντα ποιητή, για κάθε δρώσα ποιήτρια που οραματίζεται να ανέβει το έργο του/της επί σκηνής κι ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι ο μόνος από τους ζώντες συνθέτες που μπορεί αποδεδειγμένα να προσδώσει στην σύγχρονη ελληνόφωνη γραφή την παγκόσμια θέση που της αξίζει υπερβαίνοντας τα γλωσσικά σύνορα δια του συμπαντικού μουσικού κώδικα.

Στο Christmas Theater (δεν είναι και πολύ διαχρονική αυτή η ονομασία – μήπως πρέπει να αλλάξει;) πηγαίνετε να ψυχαγωγηθείτε με ένα υπερθέαμα, μελωδικό ακρόαμα, αρμονικό συνδημιούργημα όλων των πανάξιων καλλιτεχνών που συνεργάζονται.

Το MOBY DICK, The Musical του ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ θα παίζεται πολλές δεκαετίες εγγράφοντας πολιτισμικές υποθήκες για την εξασφαλισμένη αθανασία τού δημιουργού του.

Μετά τον Χατζηδάκι, τον Θεοδωράκη, τον Ξαρχάκο και τον Βαγγέλη Παπαθανασίου, ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι ο κορυφαίος σήμερα παγκόσμιος συνθέτης μας με ιδιαίτερες ποιητικές ευαισθησίες και συμπαντικές αντιλήψεις. Οι δημιουργικές του αντένες είναι ικανές να συλλάβουν και να αποτυπώσουν τα Παγκόσμια Ρεύματα, επειδή παρατηρεί – προφανώς – ενδελεχώς «την Φύσιν και τα φαινόμενα», ερευνώντας και μελετώντας διαρκώς την ανθρώπινη συνθήκη, όπως δείχνει αυτό το φιλοσοφικό σκηνικό του ποίημα.

Από σκηνής διδάσκαλος ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ συνεπικουρούμενος από μια πλειάδα διονυσιακών τεχνιτών δημιουργεί «σχολή» ικανή να αναστήσει το ανθρωποκεντρικό και ανθρωπομετρικό ελληνικό πνεύμα και να ταράξει τα γενικώς λιμνάζοντα διεθνή πολιτισμικά ύδατα.

Η «περιρρέουσα ατμόσφαιρα» τής Ελλάδας αλλά και της οικουμένης έχει ανάγκη τόσον υπερβατικούς δημιουργούς που θα μας οδηγήσουν μέσα στη καινούργια Αναγέννηση που θα ανατείλει αιωνίως.

Ουμανιστικά τα ιδεώδη, διαφωτιστικές οι προθέσεις, τελεσφόρες οι επιτεύξεις τού Δημήτρη Παπαδημητρίου που τείνει πλέον προς το «Ολικό Καλλιτέχνημα».

ΣΚΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΟΣ ΡΥΘΜΟΣ, ΑΜΕΙΩΤΟ CRESCENDO…

ΔΕΙΤΕ ΤΟ!!! ΜΗΝ ΤΟ ΧΑΣΕΤΕ!!! ΌΛΑ ΣΕ ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟ, ΥΠΕΡΒΑΤΙΚΟ ΒΑΘΜΟ!!!

 

Μετά Λόγου Γνώσεως,

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

https://konstantinosbouras.gr

 

info:

https://ct.gr/project/moby-dick-the-musical/

MOBY DICK, The Musical
του ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Βασισμένο στο αριστούργημα του Herman Melville
Σκηνοθεσία: ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΚΛΕΑΣ

ΑΠΟ 15 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

Πρωταγωνιστούν:
Μπάμπης Βελισσάριος (Αχαάβ), Θοδωρής Βουτσικάκης (Στάρμπακ), Αιμιλιανός Σταματάκης (Ισμαήλ), Ivan  Svitailo (Σταμπ), Αντώνης Βλάχος (Ηλιού) και άλλοι 25 ηθοποιοί – τραγουδιστές.
Στον ρόλο του Γάλλου Σιτιστή ο κοντρατενόρος Νίκος Σπανάτης.

Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης
Ολογράμματα – 3d Animation: Candyshop VFX (Ευάγγελος Κουλουκύθας – Hashem Alshaer – Στάθης Αθανασίου)
Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδήρη
Χορογραφίες: Αγγελική Τρομπούκη
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου

Μαέστρος δωδεκαμελούς ορχήστρας: Αλέξιος Πρίφτης

Παραγωγή: Onassis Culture
Πληροφορίες στο onassis.org

Η λογοτεχνία, η μουσική, το θέατρο ο χορός και η πιο σύγχρονη τεχνολογία των «Ολογραμμάτων» κάνουν εφικτή τη σκηνική αναπαράσταση του πέμπτου, πιο πολυδιαβασμένου βιβλίου στην ιστορία της Ανθρωπότητας: o Moby Dick – το μιούζικαλ, του Δημήτρη Παπαδημητρίου σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα, βασισμένο στο μυθιστόρημα του Χέρμαν Μέλβιλ επιστρέφει για να μας συναρπάσει. Το Onassis Culture μεταμόρφωσε το αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας σ’ ένα μοναδικό μουσικό υπερθέαμα και από τις 9 Φεβρουαρίου, η μεγαλύτερη ελληνική μουσική υπερπαραγωγή σηκώνει αυλαία στο Christmas Theater.

Ένα περιπετειώδες μουσικό και φιλοσοφικό υπερθέαμα για όλη την οικογένεια.

 

Ο Moby Dick «βουτάει» ξανά από τη σκηνή στον ωκεανό της Μουσικής και  υπόσχεται ένα αξέχαστο ταξίδι στις θάλασσες και στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής, με μια απόλυτα πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα μουσική σύνθεση αλλά και παραγωγή.

Μια κατάρα. Ένας οιωνός. Ένα ανθρωποφάγο κήτος. Ένα δαιμονικό, παράξενο παραμύθι-περιπέτεια ή ένα φιλοσοφικό εργαστήρι ιδεών; Μπορεί το κυνήγι μιας φάλαινας να κλείνει μέσα του όλες τις περίπλοκες λειτουργίες του ανθρώπινου νου και την ανάγκη του ανθρώπου να πολεμάει τα όρια του; Τον ίδιο τον θεό του;

 

Το μιούζικαλ (διασκευή-λιμπρέτο και μουσική σύνθεση) του Δημήτρη Παπαδημητρίου σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα είναι ένα «φαλαινώδες» σε μέγεθος εγχείρημα. Ένα λιμπρέτο 29.198 λέξεων, 23 ερμηνευτών επί σκηνής και 12 μουσικών ζωντανά 430 ωρών πρόβας και 250 ωρών μουσικής διδασκαλίας. Ακόμα 135 κοστούμια, αμέτρητες αλλαγές σκηνών, 70 τετραγωνικά οθόνη ολογραφικής προβολής, 96 τετραγωνικά LED οθόνη και εντυπωσιακές ολογραμματικές προβολές και 3D videos έρχονται να συναρπάσουν και να χαρίσουν μια αξέχαστη εμπειρία στο κοινό, εναρμονισμένη με το παγκόσμιο αριστούργημα του Χέρμαν Μέλβιλ.

Μια πολυεπίπεδη ιστορία, μια περιπέτεια που κόβει την ανάσα, με μια βαθιά φιλοσοφική διάσταση. Η επική σκηνοθεσία του Γιάννη Κακλέα ζωντανεύει το τεράστιο μουσικό και θεατρικό έργο του Δημήτρη Παπαδημητρίου στη μεγαλύτερη θεατρική σκηνή της πόλης, με τη ζωντανή ορχήστρα υπό τη έμπειρη διεύθυνση του Αλέξιου Πρίφτη, τα μυθικά σκηνικά του Μανόλη Παντελιδάκη, τα επιβλητικά κοστούμια της Ηλένιας Δουλαδίρη, τις ευφάνταστες χορογραφίες της Αγγελικής Τρομπούκη, τους μοναδικούς φωτισμούς της Στέλλας Κάλτσου που συνοδεύονται από τα εντυπωσιακά και καινοφανή στο ελληνικό θέατρο ολογράμματα και 3D animation του Candyshop VFX (Ευάγγελου Κουλουκύθα) σε συνεργασία με τον Hashem Alshaer, Visual Effects Director της CandyshopVFX “The Division” και Art Direction video υλικών του Στάθη Αθανασίου που ξεπερνούν τα μέχρι τώρα γνωστά θεατρικά τεχνολογικά δεδομένα.

 

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
MOBY DICK, Τhe Musical
του Δημήτρη Παπαδημητρίου

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Μουσική – Λιμπρέτο: Δημήτρης Παπαδημητρίου
Σκηνοθεσία: Γιάννης Κακλέας
Μαέστρος παράστασης: Αλέξιος Πρίφτης
Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης
Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη
Χορογραφίες: Αγγελική Τρομπούκη
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Visual effects, ολογράμματα: Ευάγγελος Κουλουκύθας – CandyshopVFX
σε συνεργασία με τον Hashem Alshaer και τον Στάθη Αθανασίου
Βοηθός σκηνοθέτη: Feli Moschos

Οργάνωση παραγωγής: Βασίλης Δραμουντάνης
Διεύθυνση παραγωγής: Κωνσταντίνος Σαγιάς
Συντονισμός παραγωγής: Κωνσταντίνα Τζιλίρα
Εκτέλεση Παραγωγής: Gg Productions

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ (αλφαβητικά):
Μπάμπης Βελισσάριος – Αχαάβ
Θοδωρής Βουτσικάκης – Στάρμπακ
Αιμιλιανός Σταματάκης – Ισμαήλ
Ιβάν Σβιτάιλο – Σταμπ
Γάλλος Σιτιστής ο κοντρα-τενόρος Νίκος Σπανάτης

Και οι
Νικόλας Καραγκιαούρης  – Πατήρ  Μέιπλς / Φεϋνταλλάχ
Θοδωρής Μπουζικάκος – Κουίκουεγκ
Δημήτρης Γεωργαλάς – Μπίλνταντ /  Ξυλουργός Σματ / Ναύτης από Νήσο Μαν
Βλάχος Αντώνης – Ηλιού / Ναύτης Ιρλανδός
Jerome Kaluta – Μάγειρας Φλις
Λίνος Μάνεσης – Πιπ
Βασίλης Τσιγκριστάρης  – Ταστίγκο
Σαμουήλ Ακίνολα – Νταγκού
Ορφέας Τσαρέκας – Ναύτης Ναντακετιανός
Αλέξανδρος Ψυχράμης  – Σιδεράς Περθ / Ναύτης Ισπανός
Κωνσταντίνος Ευστρατίου – Ναύτης Ισπανός
Γρηγόρης Ποιμενίδης – Ναύτης Μαλτέζος
Πολύκαρπος Φιλιππίδης – Ναύτης Δανός
Δημήτρης Σταματελόπουλος – Ναύτης Σικελός

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΘΕΑΤΡΟΥ
Christmas Theater
Λεωφόρος Βεΐκου 139, Γαλάτσι

Προπώληση – πληροφορίες: οnassis.org, τηλ. 210 9005800

ΠΑΡΑΣΤΆΣΕΙΣ:  Από 15 Φεβρουαρίου 2022

ΗΜΈΡΕΣ ΚΑΙ ΏΡΕΣ
Τρίτη, Τετάρτη, Παρασκευή & Σάββατο, ώρα 20:00
Κυριακή ώρα 19:00

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ
Ζώνη VIP: 68 €
Ζώνη Α: 58 €
Ζώνη Β: 48 €
Ζώνη C: 38 €
Ζώνη D: 28 €
Ζώνη E: 18 €
ΑμεΑ, Ανεργίας: 13 €
Συνοδός ΑμεΑ: 18 €

Ισχύουν ειδικές τιμές για τους Φίλους της Στέγης

Με την υποστήριξη: Ticket Master
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΗ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
Η υπηρεσία e-ticket / print@home είναι διαθέσιμη για τις online αγορές εισιτηρίων. Ανοίξτε το pdf στη smart συσκευή σας ή τυπώστε το εισιτήριό σας από όπου κι αν βρίσκεστε και μπείτε με αυτό απευθείας στην αίθουσα.

 

ΠΡΟΣΒΑΣΗ:
Το Christmas Theater διαθέτει χώρο στάθμευσης.

Με Μέσα Μαζικής Μεταφοράς:
Από το κέντρο μπορείτε να πάρετε τη γραμμή 608 Γαλάτσι – Ακαδημία – Νεκροταφείο Ζωγράφου με κατεύθυνση προς Γαλάτσι και να κατεβείτε στη στάση Αθλητικό Κέντρο. Από εκεί χρησιμοποιείτε την πεζογέφυρα και να περάσετε απέναντι. Για την επιστροφή σας η αφετηρία της γραμμής βρίσκεται ακριβώς έξω από το θέατρο.
Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε την πράσινη γραμμή του μετρό (ηλεκτρικός) και να πάρετε τη γραμμή 444 από τους σταθμούς Άνω Πατήσια ή Ειρήνη και να κατεβείτε στη Στάση Ολυμπιακό Γυμναστήριο Γαλατσίου.

ONASSIS CULTURE ΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΑ
Ακολουθώντας τις οδηγίες της Πολιτείας και στο πλαίσιο των προληπτικών μέτρων για την εξάπλωση του κορωνοϊού, η είσοδος στο Christmas Theater για την παραγωγή MOBY DICK The Musical επιτρέπεται μόνο με την επίδειξη πιστοποιητικού εμβολιασμού (τουλάχιστον 14 ημερών) ή νόσησης (έως 6 μήνες από τη διάγνωση). Για ανήλικους θεατές από 4 έως 11 ετών, η είσοδος στον χώρο επιτρέπεται με δήλωση αυτοδιαγνωστικού ελέγχου self-test τελευταίου 24ώρου. Για την ταυτοποίηση στοιχείων, θα χρειαστεί να έχετε μαζί σας ταυτότητα ή διαβατήριo. Ο έλεγχος των απαραίτητων δικαιολογητικών πραγματοποιείται από ειδικά εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο με σάρωση του σχετικού κωδικού QR, μέσα από την ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή “CovidFreeGr”.
Στις παραγωγές μας, προτεραιότητά μας είναι η ασφάλεια όλων.

Προπώληση – πληροφορίες: οnassis.org, τηλ. 210 9005800
https://www.onassis.org/el/whats-on/moby-dick/

 

Παναγιώτης Καλαντζόπουλος / Ρένος Χαραλαμπίδης, Φτηνά τσιγάρα,

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 13:41 in Θέατρο, Μουσική | 0 comments

Μιούζικαλ, Πρώτη παρουσίαση / Ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ.

Φτηνά τσιγάρα, αναλώσιμη ζωή!!!

 

από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

«Ρομαντική οπερέτα σε 34 σκηνές και 19 τραγούδια», χαρακτηρίζεται στο ευμενές κι ευγενές βιβλίο-πρόγραμμα αυτής της άκρως ψυχαγωγικής και για ευρεία λαϊκή κατανάλωση παράστασης που ανεβαίνει κατόπιν παραγγελίας στην πάντα φιλόξενη και πρωτοπόρο Εναλλακτική Σκηνή τής εκθαμβωτικής πλέον ΕΛΣ στο υπέρλαμπρο Ίδρυμα Νιάρχου (πρεμιέρα με πανσέληνο και χρωματιστά σιντριβάνια – το τέλειο feng–sui για Αφθονία υλικών, ψυχικών και πνευματικών αγαθών).

Το διασκεδαστικό στοιχείο παραπέμπει στις καλοκαιρινές μουσικές παραστάσεις που πρόλαβα παιδί στο Κηποθέατρο τού Πεδίου τού Άρεως, καθώς και στον απόηχο της περίφημης αθηναϊκής επιθεώρησης.

Φελλινικού τύπου υπερθέαμα με έντονα χολυγουντιανά στοιχεία, μοτίβα και στερεότυπα, με μια αυθεντική κι ανυπόκριτη λαϊκότητα. Εξάλλου, ο σκηνοθέτης-χορογράφος Κωνσταντίνος Ρήγος έχει προ πολλού εντρυφήσει στο kitsch (πολύ πριν το θέσει ως στόχο τής καλλιτεχνικής ζωής της η Λένα Κιτσοπούλου).

Η «πολιτική ορθότητα» δοκιμάστηκε από την προβολή τού καπνίσματος (παρά τις περί του αντιθέτου φωτεινές επιγραφές). Κυριάρχησε όμως η θεατρική σύμβαση τής καλλιτεχνικής αναλωσιμότητα κι έτσι σώθηκαν τα προσχήματα, με αποτέλεσμα το καρναβαλικό στοιχείο να επιταχυνθεί στο απροχώρητο.

Οι όποιες παθογένειες τής ελληνικής (αλλά και διεθνούς) τηλεόρασης παρωδήθηκαν δεόντως και σατιρίστηκαν υπογείως.

Εν γένει, ήταν ένα ελαφρύ, ευτράπελο, αναλώσιμο θέαμα, με γνώση, μεράκι και χωρίς ίχνος επιτηδεύσεως, από αυτές τις εκδηλώσεις που επιτυγχάνουν «να γελάσει ο κάθε πικραμένος». Κι αν όχι να γελάσει, τουλάχιστον να μπει σε μια θολή, ανάλαφρη απροσδιόριστη μέθη, χωρίς να προσβάλλεται (ιδιαίτερα) η αισθητική του.

Μπορώ να το δω και ως τηλεθέαμα, αλλά όχι και ως κινηματογραφική ταινία (τουλάχιστον με την παραδοσιακή έννοια). Κι αν τα διάσημα μιούζικαλ μεταφέρονται στον κινηματογράφο, είναι αφού έχουν επιτύχει την τελειότητα (τεχνική, αισθητική, σεναριακή και μουσική) – κάτι που, θαρρώ, πως δεν συνέβαινε στην περίπτωσή μας.

Ως επαρκής θεατής, σας μεταφέρω το ποιητικό μετείκασμα μιας βραδιάς που δεν θα την έλεγα χαμένη, αλλά χαοτική οπωσδήποτε:

 

Η ζωή συμβαίνει

Για όλα τ’ άλλα πάμε γυρεύοντας…

Μακάριος ο σιωπών

Μακάριος ο σιγών

Μακάριος ο ευγνωμονών

Μακάριος ο εγκυμονών Αρμονίαν…

Μακαριστός ο εργαζόμενος υπέρ Φωτός ασβέστου,

Μακαριστός ο υπομένων

Μακαριστός ο επιμένων

Μακαριστός ο θηρευτών

Αγρίους καρπούς

Αγρών αναχερσωμένων…

*

Χειροκρότημα σαν περαστική βροχή

Σε τσίγκινη στέγη…

Τόσο διαρκούν οι επιτυχίες μας.

Κι οι έρωτές μας

Δεν σβήνουν ποτέ,

Εκείνοι που δεν τους αποδώσαμε,

Εκείνοι που στοιχειώνουν τα

Λουτρά μας

Σε νερά που δεν βραχήκαμε…

 

Μπορείτε και να το χάσετε μια χαρά αυτό το υπερθέαμα χωρίς να διακινδυνεύσετε νοητικήν βλάβην ή ζημίαν. Μπορείτε όμως να το απολαύσετε ακομπλεξάριστα ως απλοί, γνήσιοι νεοέλληνες, που αντικρύζουν επιπολής ένα από τα παραμορφωμένα και παραμορφωτικά είδωλά τους.

Κακά τα ψέματα, η λαϊκή κουλτούρα εξελίσσεται, αναπτύσσεται, αναπαράγεται, επαναλαμβάνεται ερήμην ημών των διανοουμένων. Όλοι έχουν όμως δικαίωμα στην ύπαρξη κι απαξάπαντες/απαξάπασες δύνανται (όταν μπορούν και τους δίνονται οι ευκαιρίες) να εκφράζονται λαϊκοτρόπως. Το «λαϊκόν» είναι ευρυτέρα κι απροσδιόριστος έννοια, επιδεχομένη πολλαπλών αναλύσεων.

 

Μετά θυμηδίας συγκρατημένης,

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

https://konstantinosbouras.gr

 

info από το Δελτίο Τύπου:

Παναγιώτης Καλαντζόπουλος / Ρένος Χαραλαμπίδης

Φτηνά τσιγάρα

Μιούζικαλ

Πρώτη παρουσίαση / Ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ

 

16, 17, 18, 19, 20, 23, 24, 25, 26, 27 Φεβρουαρίου

2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13 Μαρτίου 2022

Ώρα έναρξης: 20.30 (Κυριακή 20 & 27/2: 19.30, 6 & 13/3: 17.30 & 20.30)

 

Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

 

Λιμπρέτο: Πέτρος Βουνισέας, βασισμένο στην ομώνυμη ταινία του Ρένου Χαραλαμπίδη

Σκηνοθεσία, κινησιολογία, σκηνικό: Κωνσταντίνος Ρήγος

 

Είκοσι δύο χρόνια μετά την πρώτη προβολή της, η πασίγνωστη ταινία Φτηνά τσιγάρα του Ρένου Χαραλαμπίδη, που σημάδεψε τη δεκαετία του ’90 και αγαπήθηκε παράφορα από τη νέα γενιά, μετατρέπεται σε μιούζικαλ από την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Μια «ρομαντική οπερέτα» σε 34 σκηνές και 19 τραγούδια για ανεκπλήρωτους έρωτες, συλλέκτες στιγμών και φιλιά που δεν βρήκαν τον δρόμο τους.

 

Το μιούζικαλ Φτηνά τσιγάρα σε μουσική Παναγιώτη Καλαντζόπουλου και λιμπρέτο Πέτρου Βουνισέα έρχεται μέσα από τη σκηνοθετική ματιά του Κωνσταντίνου Ρήγου στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος από τις 16 Φεβρουαρίου 2022 και για 22 παραστάσεις έως και τις 13 Μαρτίου 2022.

 

Ο συνθέτης Παναγιώτης Καλαντζόπουλος προσθέτει 16 νέα τραγούδια στην αρχική παρτιτούρα της ταινίας ενώ η ατμοσφαιρική σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Ρήγου αποδίδει τον αισθησιακό πυρήνα αυτής της sui generis ταινίας περιπλάνησης με στοιχεία φιλμ νουάρ μέσω μιας δεξιοτεχνικής χρήσης του χώρου, που συμπυκνώνει τις τοποθεσίες του πρωτότυπου σεναρίου γύρω από ένα πολυμορφικό, παραισθησιογόνο lounge. Τους στίχους των τραγουδιών υπογράφουν οι Παναγιώτης Καλαντζόπουλος, Πέτρος Βουνισέας, Μιχάλης Γκανάς και Ελένη Ζιώγα.

 

«Είμαι συλλέκτης. Μαζεύω το πιο σκληρό και άγριο πράγμα του κόσμου: στιγμές».

 

Αύγουστος 1999. Γυρισμένη μέσα σε είκοσι τρεις ημέρες του Αυγούστου του 1999 με φόντο την έρημη Αθήνα, η δεύτερη κινηματογραφική ταινία του Ρένου Χαραλαμπίδη Φτηνά τσιγάρα φέρνει στο μυαλό έναν «τζαζ αυτοσχεδιασμό». Ο Ρένος Χαραλαμπίδης έγραψε το σενάριο της ταινίας καθώς ταξίδευε, εμπνευσμένος από τη συνάντησή του με τον μπιτ συγγραφέα Πωλ Μπόουλς, τις πλαστικές σακούλες με τα χρυσόψαρα που απλώνονταν σαν γιρλάντες στις λαϊκές αγορές της Ταγγέρης και τις ταινίες του Τζιμ Τζάρμους. Οι ήρωές του ερωτεύονται, βρίζουν, φιλοσοφούν, διεκδικούν τον ρομαντισμό και ικανοποιούνται με τα ελάχιστα, καπνίζοντας πάντα φτηνά τσιγάρα. Η ταινία, ένας φόρος τιμής στο κέντρο της Αθήνας και στον ανεκπλήρωτο έρωτα, σημάδεψε την έναρξη της δεκαετίας του 2000 χάρη στον αστικό ρομαντισμό και τη νυχτερινή, νεανική της αισθητική.

 

Μια ταινία «ανδρικού ρομαντισμού», σύμφωνα με τον συνθέτη Παναγιώτη Καλαντζόπουλο, τα Φτηνά τσιγάρα προβλήθηκαν σε άδειες αίθουσες από το φθινόπωρο του 2000 στον κινηματογράφο «Απόλλων» στην οδό Σταδίου, λαμβάνοντας κυρίως κακές κριτικές. «Τα Φτηνά τσιγάρα, που μου δίνουν όλες αυτές τις πολύ μεγάλες χαρές, είναι η ταινία μου που μου έχει δώσει και τις μεγαλύτερες θλίψεις. Έχασα την πίστη μου. Με συνέτριψε όλο αυτό. Τι να κάνεις δηλαδή όταν προβάλλεις μια ταινία και πάει άπατη; Έπεσα, μου κόπηκαν τα φτερά. Σκέφτηκα ότι η ταινία ήταν ένα προσωπικό μου καπρίτσιο, μία προσωπική μου τρέλα. Και ότι απέτυχα στους στόχους μου», λέει ο σκηνοθέτης της ταινίας Ρένος Χαραλαμπίδης. Ωστόσο, η ταινία δεν είχε πει την τελευταία της λέξη. Έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια από την παταγώδη εμπορική αποτυχία της ώστε να κερδίσει σταδιακά ένα μεγαλύτερο κοινό, αρχικά χάρη στο βίντεο και κατόπιν στο διαδίκτυο. «Έρχονταν στο δρόμο», θυμάται ο Ρένος Χαραλαμπίδης, «έχοντας δει την ταινία προφανώς από βιντεοκλάμπ και μου μιλούσαν. Και με το YouTube το όλο πράγμα εκτινάχτηκε!». Τα Φτηνά τσιγάρα πλέον μετρούν εκατομμύρια views και αποθεώνονται, κάθε προβολή τους σε θερινό σινεμά δημιουργεί το αδιαχώρητο, ενώ οι ατάκες τους έγιναν κλασικές και συνθήματα στους τοίχους: «Η ζωή ξέρει. Κι εγώ την εμπιστεύομαι». Ξεχωριστή θέση απέκτησε στις δισκοθήκες και το εξαιρετικό σάουντρακ που συνέθεσε ο Παναγιώτης Καλαντζόπουλος με τα υπέροχα τραγούδια «Summertime in Prague» και «Λευκό μου γιασεμί» ερμηνευμένα από την Έλλη Πασπαλά. Τα Φτηνά τσιγάρα μοιάζουν πλέον σαν ένα αποχαιρετιστήριο άσμα σε μια Αθήνα που δεν υπάρχει πια και αποτελεί σημαντικό δείγμα γραφής ενός ιδιαίτερου δημιουργού.

 

«Όταν έχω αυτόν τον ξαφνικό πόθο να πετάξω, και δεν έχω πού να πετάξω, κρύβομαι στη συλλογή μου. Γεμάτη καφέδες, μποξέρ, χορευτές. Τυχαία αγγίγματα, βρισιές. Τρυφερούς παρανόμους, στοές, συναντήσεις, κραυγές. Σιωπές, χωρισμούς, λόγια, λόγια, λόγια».

 

Φεβρουάριος 2022. Είκοσι δύο καλοκαίρια μετά, η ταινία Φτηνά τσιγάρα μετατρέπεται σε μιούζικαλ και ζωντανεύει στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. «Τα Φτηνά τσιγάρα, που συνεχίζουν τη συνάντησή τους με τις νέες γενιές, τώρα διασταυρώνονται με την πολυσύνθετη τέχνη του μουσικού θεάτρου, σε μια παράσταση που κρατάει ακέραιο τον καλλιτεχνικό πυρήνα της ταινίας. Η τιμή τού να εμπνέει δημιουργικά μια ταινία μου καταξιωμένους καλλιτέχνες άλλων τεχνών γίνεται ακόμα μεγαλύτερη αναλογιζόμενος το καλλιτεχνικό κύρος του οργανισμού αλλά και το ότι για πρώτη φορά ταινία του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου διασκευάζεται για την Εθνική Λυρική Σκηνή. Στο προσωπικό μου σύμπαν η μεταφορά του φιλμ στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ ταυτίζεται με το θαύμα της αρχής. Σαν μια απροσδόκητη καλλιτεχνική γέννηση. Εξάλλου η μεγαλύτερη χαρά στη ζωή είναι να αρχίζεις», σημειώνει ο Ρένος Χαραλαμπίδης.

 

Καθοριστική για το εγχείρημα, η ζωντανή παρουσία του σκηνοθέτη-σεναριογράφου της ταινίας Ρένου Χαραλαμπίδη στον ρόλο τού επί σκηνής αφηγητή συμπυκνώνει το αισθητικό στίγμα μιας παράστασης που διεξάγεται εν είδει «φλας μπακ» ανάμεσα σε δύο χρονικές ζώνες: Ο κεντρικός χαρακτήρας του αθηναϊκού flâneur (που ενσάρκωνε ο Χαραλαμπίδης στην πρωτότυπη ταινία) μοιράζεται εδώ ανάμεσα στον παροντικό και τον παρελθοντικό εαυτό του, ρίχνοντας ένα βλέμμα νοσταλγικό αλλά και κριτικό στην καθοριστική, για τον ήρωα και για την πόλη, μετάβαση τόσο από τη νωχελική μετεφηβεία στην ωριμότητα όσο και από τον 20ό στον 21ο αιώνα.

 

Στη μουσικοθεατρική προσαρμογή των Φτηνών τσιγάρων, ο συνθέτης Παναγιώτης Καλαντζόπουλος έδωσε προνομιακή θέση στα τραγούδια και τη μουσική από την κινηματογραφική ταινία. «Είναι μια απόπειρα μεταφοράς στο θέατρο του απόλυτου ρομαντισμού στα τέλη του προηγούμενου αιώνα στην Αθήνα. Ένας ύμνος στην Αθήνα που έφυγε, με μάτι σημερινό. Η εποχή του ’90, η απομόνωση της νύχτας και η δύναμη της βωμολοχίας στο μουσικό θέατρο», σημειώνει ο ίδιος. Ως προς την υλοποίηση της τελικής παρτιτούρας, η αυτοσχεδιαστική ικανότητα των μουσικών που συμμετέχουν στην παραγωγή είχε κεντρική θέση. «Οι ιδέες των μουσικών, ο αυτοσχεδιασμός, το πάρε δώσε είναι το ωραιότερο κομμάτι της πρόβας, πόσο μάλλον που εδώ όλοι οι μουσικοί είναι ένας κι ένας: Σταύρος Λάντσιας, Ανδρέας Πολυζωγόπουλος, Χρήστος Ραφαηλίδης, Γιώργος Παλαμιώτης, Θανάσης Τσακιράκης, Χρήστος Βίγκος… Dream team».

 

Ο συγγραφέας Πέτρος Βουνισέας υπογράφει το λιμπρέτο του νέου μιούζικαλ. Στη διασκευή του, οι ατάκες και οι αυθεντικοί χαρακτήρες της ταινίας έχουν μείνει ανέπαφοι. «Τα Φτηνά τσιγάρα, αυτό το έξοχο κείμενο, στάθηκε μπροστά μου ολοζώντανο με τον πόθο να χορέψει και να τραγουδήσει χάρη στη θέληση του Παναγιώτη Καλαντζόπουλου και την εμπιστοσύνη του Ρένου Χαραλαμπίδη. Κείμενο συναρπαστικό, αστείο, αληθινό. Βαθύ, σαν θάλασσα με αστερίες που υποδηλώνουν τη συσχέτιση με το απέραντο του ουρανού και το απέραντο του νου, με ψάρια κλόουν που σε κάνουν να χαμογελάς αλλά και με καρχαρίες που σου θυμίζουν ότι είσαι σάρκα και αίμα. Πώς βουτάς σε αυτή τη θάλασσα; Δεν χρειάζεσαι πολλά. Μολύβι για να φτάσεις βαθιά, μελάνι για να μπερδέψεις τις αμφιβολίες που καραδοκούν και το φως μιας οθόνης που σου δείχνει το απύθμενο και το απίθανο. Και μετά, όταν πλέον θα έχεις αναδυθεί, το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να βάλεις γύρω από τη φωτιά που άναψε μέσα σου τους εαυτούς σου και να τους διηγηθείς όσα είδες και όσα φαντάστηκες ότι είδες… Είναι βαθιά αυτή η θάλασσα. Γιατί είναι η θάλασσα του καθενός μας. Γι’ αυτό τα τραγούδια που φτιάξαμε μαζί με τον Παναγιώτη Καλαντζόπουλο για να την ταξιδέψουμε χτίστηκαν σαν υποβρύχια που ευελπιστούν να αντέξουν την πίεση της αβύσσου που κρύβουμε μέσα μας, φτιάχτηκαν σαν βαθυσκάφη που επιθυμούν να φτάσουν στο ανεξερεύνητο της κάθε ψυχής. Μακάρι να το καταφέρουν».

 

Τη σκηνοθεσία, την κινησιολογία και το σκηνικό υπογράφει ο Διευθυντής του Μπαλέτου της ΕΛΣ Κωνσταντίνος Ρήγος, ο οποίος επιστρέφει στην Εναλλακτική Σκηνή πέντε χρόνια μετά τη σαρωτική επιτυχία του μιούζικαλ Ερωτόκριτος. «Σαν μια τζούρα τσιγάρου, η ταινία ανάβει και σβήνει και μαζί της ανάβουν και σβήνουν πρόσωπα, αισθήσεις, συμβάντα. Ένας μικρός νυχτερινός περίπατος σε μια μεγάλη πόλη γίνεται η αφορμή για μια ταινία-σύμβολο λίγο πριν το πέρασμα στον 21ο αιώνα. Χαρακτήρες θεατρικοί αλλά και κινηματογραφικοί θα συναντηθούν σε αυτό το group therapy lounge μιούζικαλ με σκοπό να αναμετρηθούν με τις αγωνίες τους αλλά και τις απόψεις για τη ζωή, τις σχέσεις και το αύριο. Η παράσταση, χωρισμένη σε 34 σκηνές και δύο επίπεδα, ξεκινά στο μέλλον. Είκοσι δύο χρόνια μετά, όταν ο Νίκος, ήρωας της ταινίας, πλέον ζει στην κάψουλα της μνήμης του (εκεί όπου τα πράγματα μοιάζουν απλά, αλλά δεν είναι και τόσο), θα αναμετρηθεί με τον νεότερο διαφορετικό εαυτό του, θα ξανασυναντήσει τη Σοφία και η διαδρομή θα ξεκινήσει από την αρχή. Οι υπόλοιποι ήρωες θα ζωντανέψουν σαν σε μια παρτίδα σκάκι και θα αναμετρηθούν με τους εαυτούς τους, τους απέναντι αλλά και τη συλλογική μας μνήμη πάνω στην ταινία. Οι εμβληματικές φράσεις της ταινίας θα εξελιχθούν στα 19 τραγούδια της παράστασης και θα λειτουργήσουν σαν όχημα στοχασμού, αναζήτησης αλλά και χιουμοριστικής διάθεσης εξελίσσοντας τους χαρακτήρες και προσθέτοντάς τους τον προβληματισμό του σήμερα. Η ζωή ξέρει και εγώ την εμπιστεύομαι», σημειώνει ο Κωνσταντίνος Ρήγος.

 

Τα κοστούμια υπογράφει ο σχεδιαστής μόδας Απόστολος Μητρόπουλος και τους φωτισμούς ο Περικλής Μαθιέλλης.

 

Τους ρόλους ερμηνεύει ένα πολυσυλλεκτικό καστ ταλαντούχων ηθοποιών-τραγουδιστών με πείρα σε ολόκληρο το ευρύ φάσμα του χώρου του θεάματος: Τάκης Βαμβακίδης, Αθηνά Βρούβα, Πάρις Θωμόπουλος, Idra Kayne, Σοφία Κουρτίδου, Θάνος Λέκκας, Κωνσταντίνος Μπιμπής, Δημήτρης Ναλμπάντης, Χριστίνα Στεφανίδη, Ίαν Στρατής και Ρένος Χαραλαμπίδης, συνοδευόμενοι από ένα σύνολο κορυφαίων μουσικών: Σταύρος Λάντσιας (πιάνο), Ανδρέας Πολυζωγόπουλος (τρομπέτα), Χρήστος Ραφαηλίδης (βιμπράφωνο), Γιώργος Παλαμιώτης (ηλεκτρικό μπάσο), Θανάσης Τσακιράκης / Χρήστος Βίγκος (ντραμς, κρουστά), Παναγιώτης Καλαντζόπουλος (κιθάρες, γιουκαλίλι).

 

 

 

 

 

Τ Ε Ρ Α Σ του Μιχάλη Καλιότσου Για οκτώ παραστάσεις στο Θέατρο Δρόμος

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 11:10 in Θέατρο | 0 comments

«Το τέρας» τής βιομηχανικής κοινωνίας τής αφθονίας κι ο ομφάλιος λώρος τής υπερπροστατευτικής μάνας που δεν κόβεται ποτέ.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Υπάρχουν πολλές στιγμές που ακυρώνεται η χαρά τής ζωής κι υπερισχύει ο τρόμος απέναντι στο Άγνωστο.

«Ο Έρωτας είναι μια φυλακή κι όχι η χειρότερη απ’ όλες», όπως έγραφα σε προγενέστερο πόνημά μου.

Η υποκατάσταση αφεντικών με άλλα είναι ήδη φανερή στο «Περιμένοντας τον Γκοντό» τού Μπέκετ.

Η λιτότητα και η σκηνική οικονομία που επιβάλλουν την εναλλαγή ηθοποιών σε διαφορετικούς ρόλους ενισχύει την αντικαταστασιμότητα των ατόμων στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

«Η μάνα κι αν θα γεννηθεί στην πεθερά θα μοιάσει», λέει μια παλιά παροιμία. Το ίδιο ισχύει και για τους συντρόφους μας ανεξαρτήτως φύλου. Η επανάληψη προτύπων και προκατασκευασμένων συμπεριφορών αποκαλύπτει την ζωή ως ένα τεράστιο θέατρο (σύμφωνα με τον Σαίξπηρ και άλλους από σκηνής διδασκάλους).

Ο εραστής που γίνεται μάνα (στο θέατρο «τα ράσα κάνουν τον παπά») κι η μάνα που μοιάζει, φέρεται και λειτουργεί σαν εραστής τού γιού της αποδίδονται γραφικά εδώ, στην ανατριχιαστική παράσταση τού θεάτρου «Δρόμος», όπου το πονεμένο παιδί κλαίει σαν τραυματισμένο γατάκι στην άκρη τού δρόμου μέχρι να βρει την άκρη μέσα από τον λαβύρινθο και να απαλλαγεί από την δυστοπία τού παθολογικού περιβάλλοντος τής οικογένειας, αλλά και τού «δεσμού» που τον περιβάλλει αλλά δεν τον απελευθερώνει.

Θα πρέπει επιτέλους να αποσυνδέσουμε τις έννοιες «νοιάζομαι για τον άλλον», «προστατεύω τον άλλον» από το «αγαπώ πραγματικά τον άλλον και τον εκτιμώ, τον σέβομαι και τον αναγνωρίζω ως ξεχωριστή, διακριτή κι ανεξάρτητη προσωπικότητα».

Από τα πιο δυνατά κείμενα που έχουν γραφτεί κι έχουν ανεβεί σε ελληνική θεατρική σκηνή.

Μην το χάσετε!!!

Νέοι άνθρωποι, νέες ιδέες, νέοι ρυθμοί στο θέατρο Δρόμος της οδού Αγίου Μελετίου 25 στην Κυψέλη. ΑΝΑΚΑΛΥΨΤΕ ΤΟΥΣ, ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΤΕ ΤΟΥΣ, ΑΦΟΥΓΚΡΑΣΤΕΙΤΕ ΤΟΥΣ!!!

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

https://konstantinosbouras.gr

 

info από το Δελτίο Τύπου:

Τ Ε Ρ Α Σ

του Μιχάλη Καλιότσου

Για οκτώ παραστάσεις στο Θέατρο Δρόμος

Το πρώτο θεατρικό έργο του ηθοποιού και σκηνοθέτη Μιχάλη Καλιότσου ανεβαίνει για πρώτη φορά στο θέατρο Δρόμος στις 14 Φεβρουάριου 2022.

 

Η υγρασία, η βροχή, το negative στην ανάμνηση, η σκέψη που γίνεται στο σκοτάδι με κλειστό παράθυρο! Δύο άντρες ο Άρης και ο Κρις διαπραγματεύονται την εξέλιξη της ζωής τους με διαφορετικό τρόπο ο καθένας.

 

Ο Κρις επισκέπτεται τον Άρη στο σπίτι του (σε ένα υπόγειο) με σκοπό να δώσει ένα τέλος στην γνωριμία τους και να του ανακοινώσει κάτι πολύ σημαντικό για τον ίδιο. Ανάμεσα τους μια γυναίκα-μάνα που αδυνατεί να κατανοήσει την έννοια της διαφορετικότητας!

 

Με στοιχεία εγκλεισμού και κλειστοφοβικής ατμόσφαιρας τα πρόσωπα του έργου έρχονται αντιμέτωπα με τον ίδιο τους τον εαυτό ενώ πάντα ένα τέρας παραμονεύει στο σκοτάδι και επηρεάζει τα όσα συμβαίνουν στο υπόγειο.

 

Το έργο αναφέρεται στους ανθρώπους που έχουν μπει στο περιθώριο για τις επιλογές τους και εξαιτίας του αποκλεισμού τους πολλές φορές δημιουργούν τέρατα στην φαντασία τους, φοβίες, και ανασφάλειες. Κάθε δάχτυλο που σε κρίνει είναι και ένα μικρό Τέρας που σε σπρώχνει στο σκοτάδι. Στο τέλος ο ήρωας ελευθερώνεται γιατί έχει επιθυμία να ζήσει και να προχωρήσει μπροστά. Δεν είναι εύκολη υπόθεση αλλά η παράσταση αποσκοπεί ακριβώς σε αυτό: να δώσει, σε κάποιον που έχει νιώσει έτσι, μια μικρή δόση αυτοπεποίθησης να αφήσει πίσω του ότι τον σκοτώνει και να βγει στο φως, στην ζωή που θα την χτίσει με τους δικούς του όρους.

Να διώξουμε τα τέρατα που μας κρατούν στο σκοτάδι.

 

Σημείωμα του σκηνοθέτη:

Θέλησα να γράψω αυτό το έργο για να μιλήσω για την ιδιαιτερότητα, για το διαφορετικό και πώς αυτές οι ιδιότητες-αν μπορούμε να τις ονομάσουμε έτσι- μπορούν να μετατραπούν σε έναν Γολγοθά τύψεων και επίπονου αγώνα, όταν η κοινωνία σε βάζει στο περιθώριο για τις επιλογές σου. Δεν μου αρέσει ούτε η λέξη “ιδιαιτερότητα” ούτε η λέξη “διαφορετικό”. Αυτό που επιθυμώ είναι ο καθένας να δίνει το δικό του όνομα για οποιαδήποτε φυσική του κλίση. Το ιδανικό θα ήταν να μη χρειάζεται να δίνουμε κανέναν ορισμό στις προσωπικές μας επιθυμίες. Δυστυχώς η δική μας κοινωνία απέχει ακόμη πολύ από αυτό..!

 

Συντελεστές

Κείμενο / Σκηνοθεσία: Μιχάλης Καλιότσος

Σκηνικά / Κοστούμια / Φωτογραφίες: Νάρκισσος Σκαρλάφτης

Σχεδιασμός Φωτισμού: Μανώλης Σιγάλας

Κίνηση: Μάνια Καραβασίλη

Ηχητικό Περιβάλλον: Κώστας Στεργίου (STER)

Trailer: Εμμανουήλ Γ. Μαύρος

Video Post Production Trailer: Μανώλης Πετρής

Σχεδιασμός Αφίσας: Γιώργος Βαχάρης

Χειρισμός Κονσόλας: Γιώτα Ηλιοπούλου

Επικοινωνία: Χρύσα Ματσαγκάνη

Εκτέλεση Παραγωγής: Medea Pictures

 

Διανομή: Αλέξανδρος Μαράκης, Νεκτάριος Παπαλεξίου

 

Πληροφορίες Παράστασης

Παραστάσεις                                                                                                                                            Από Δευτέρα 14 Φεβρουαρίου (για 8 παραστάσεις)

Ημέρες & ώρες παραστάσεων

Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00

 

Τιμές εισιτηρίων

Γενική Είσοδος: 10€

Μειωμένο: 5€ (φοιτητικό, ανέργων, πολυτέκνων, ΑμεΑ, ατέλειες, 65+)

 

Διάρκεια παράστασης

75 λεπτά χωρίς διάλειμμα

 

Προπώληση εισιτηρίων

Viva.gr: https://www.viva.gr/tickets/theater/teras/

 

 

 

 

Για την είσοδό τους στην παράσταση οι θεατές πρέπει να επιδεικνύουν είτε πιστοποιητικό πλήρους εμβολιασμού είτε πιστοποιητικό νόσησης. καθώς και πιστοποιητικό ταυτοπροσωπίας (αστυνομική ταυτότητα, διαβατήριο, δίπλωμα οδήγησης). Επίσης  υποχρεούνται να φορούν μάσκα κατά την παραμονή τους σε όλους τους χώρους του θεάτρου.

 

 

Θέατρο Δρόμος

Αγ. Μελετίου 25, Αθήνα

Τηλ. 210 8818906

Web Site: https://dromostheatre.gr/

Facebook: https://www.facebook.com/dromostheatre

Instagram: https://www.instagram.com/dromostheatre/

 

 

Δημόσιες σχέσεις & Επικοινωνία

Χρύσα Ματσαγκάνη

Τ: (+30)698 6811609

E: chrysamtg@gmail.com