Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΜΑΣ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΚΤΗΡΙΟ 016 / ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 2 ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ (μετρό ΑΓΙΑ ΜΑΡΙΝΑ), 6-8ΜΜ

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 10:57 in Εικαστικά | 0 comments

ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΩ ΜΕ ΧΑΡΑ ΚΑΙ ΤΙΜΗ
ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΑΣ ΓΙΑ ΦΕΤΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟ ΧΩΡΟ
ΝΑ ΓΙΟΡΤΑΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗ ΜΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΙΔΕΩΝ
ΟΞΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΜΑΣ ΣΚΕΨΗ,
ΑΣΚΟΥΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ,
ΔΟΚΙΜΑΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΌΡΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΑΣ…

ΣΗΜΕΡΑ Η ΝΕΑΡΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΣΣΑ ΕΙΡΗΝΗ ΑΝΤΩΝΑΚΗ ΘΑ ΜΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΈΡΓΟ ΤΗΣ.

ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΜΕΛΕΤΗΣΤΕ ΤΗΝ ΣΥΝΗΜΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΈΤΣΙ ΏΣΤΕ ΝΑ ΈΧΟΥΜΕ ΌΛΟ ΤΟ ΔΙΩΡΟ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΓΙΑ ΓΟΝΙΜΗ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟΨΕΩΝ.

E_Antonaki_PADAPresentation

Η ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ:

ΏΣΤΕ ΝΑ ΈΧΟΥΜΕ ΌΛΟ ΤΟ ΔΙΩΡΟ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΓΙΑ ΓΟΝΙΜΗ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟΨΕΩΝ.

Η ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ:

https://konstantinosbouras.gr/%ce%b7-%cf%84%cf%81%ce%b9%cf%82-%ce%bc%ce%b5%ce%b8%ce%b5%cf%80%cf%8c%ce%bc%ce%b5%ce%bd%ce%b7-%ce%b5%ce%b9%cf%83%ce%b7%ce%b3%ce%b7%cf%83%ce%b7-%ce%bc%ce%bf%cf%85-%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%b5%cf%81%ce%b3/

σας περιμένω!!!!!!!

ΑΜΕΣΩΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΜΑΡΤΙΟ ΜΗΝΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΣ ΣΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ.

σας ευχαριστώ.

με σεβασμό, εκτίμηση, αναγνώριση και αλληλεγγύη,

κωνσταντίνος μπούρας ταπεινός…

Νοσταλγική αναπόληση Ινδικού Κινηματογράφου τής δεκαετίας 1960.

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 16:40 in Κινηματογράφος | 0 comments

 

Γράφει ο ποιητής, θεατρολόγος, μεταφρασιολόγος και κριτικός Κωνσταντίνος Μπούρας

 

Ποτέ δεν φανταζόμουνα την όχι τόσο μακρινή δεκαετία τού 1960 ότι η Ελλάδα που έβλεπα με τα πλινθόχτιστα σπίτια που τα επιβουλευόταν ο Εγκέλαδος υπήρχαν και από την άλλη μεριά τού κόσμου, κάπου εκεί στα ανατολικά.

«Φτώχεια και των γονέων…», ο πόνος των ανθρώπων και των ζώων, αγώνας για την επιβίωση, μάχη για ζωή κι εκείνος ο καημός στα μάτια τα πετούμενα, τα υγρά μάτια, για την χαμένη Παράδεισο που κατέγραψαν κάποτε ανεξίτηλα τα κύτταρά μας, τα κύτταρα τής Ανθρωπότητας που πάλευε πάντοτε ανάμεσα στο όνειρο και στην Ανάγκη.

Ως φιλότεχνος κι εγώ, φανατικός κινηματογραφόφιλος πήγα την περασμένη Παρασκευή 17 Φεβρουαρίου στον πάντα ποιοτικό κινηματογράφο «Λαΐς» να παρακολουθήσω μία φετούλα από το «Πέρασμα στην Ινδία με την ματιά του Σατγιαζίτ Ρέι» (Από 16 έως 20 Φεβρουαρίου στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος).

 

Έβγαλα λοιπόν διπλό εισιτήριο και είδα τις δύο αριστουργηματικές ταινίες τής ημέρας:

 

19:00 | Η μοναχική σύζυγος – THE LONELY WIFE (CHARULATA, 117’)

Προλόγισε ο συνονόματός μου κριτικός κινηματογράφου Δημήτρης Μπούρας που παραλλήλισε τον Σατγιαζίτ Ρέι με τον Αντονιόνι εκείνης της εποχής. Όντως το σενάριο αυτό περισσότερο «ανθρωποκεντρικό-ατομοκεντρικό», όπως ο Δυτικός φιλελευθερισμός επιτάσσει. Σαν αστυνομικό-ψυχολογικό θρίλερ αυτή η ταινία, τελειώνει αμφίσημα. Η τελική χειραψία συμφιλίωσης μένει μετέωρη και μετασχηματίζεται σε σκανδιναβικό δράμα (αντάξιο τού Μπέργκμαν, τού Στρίντμπεργκ, αλλά και του Ίψεν βεβαίως).

Η αποικιοκρατούμενη Ινδία «μολύνθηκε» από τον δυτικό τρόπο σκέψης και διαχείρισης τού εγώ, καθυπόταξης τής επιθυμίας (μελοδραματικός ο τρόπος) και τής τελικής υποκριτικής επικρατήσεως των κοινωνικών συμβάσεων προκειμένου να διασφαλιστεί η ειρήνη και η ευδαιμονία τού συνόλου. Για το Κοινό Καλό όλων, απατώντες και απατημένοι σφίγγουν τα δόντια και διαιωνίζουν το ψέμα, που όμως δεν κρατάει για πολύ, αφού τα σεισμικά ρήγματα δίνουν κάποια στιγμή σεισμούς και τα ενεργά ηφαίστεια πάντα εκρήγνυνται (για άλλους θεαματικά και για άλλους καταστροφικά).

Αυτό το έργο βλέπεται ακόμα και σήμερα προκαλώντας την αισθητική ηδονή που τού αναλογεί (και μάς επιτρέπεται).

Εκείνο όμως που είναι ανυπόφορο για την Δυτική μεσοαστική αισθητική (αλλά όχι και για την ηθική μας) είναι η ταινία που είδα στις 21:30 | Το τραγούδι του δρόμου – SONG OF THE LITTLE ROAD (PATHER PANCHALI, 126’). Προλόγισε αρκετά εκτεταμένα ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους Δημήτρης Σπύρου.

Οι «Άθλιοι» του Ουγκώ θα ωχριούσαν μπροστά στην απόλυτη ένδεια των νοικοκύρηδων που βρίσκονται κυριολεκτικά στο έλεος των πέντε στοιχείων τής Φύσης. Η φοβερή σκηνή που το σπίτι καταρρέει πάνω στο κρεβατάκι τής νεαράς ετοιμοθάνατης με την μάνα της και με τον ελεφαντόμορφο θεό Γκανέσα να της παραστέκουν, ενώ ο μικρούλης αδελφός της κοιμάται παραδίπλα χωρίς να φαίνεται να νοιάζεται για το κολλητικό τής αρρώστιας που τής προκαλεί τόσον υψηλό και ανυποχώρητο πυρετό. Άνθρωποι, σκυλιά και γατιά, γέροι παρατημένοι, εξοβελισμένοι από την οικογενειακή εστία, να ζητιανεύουν μέχρι θανάτου (και μετά: ανατριχιαστική η εικόνα τής ξεδοντιασμένης νεκρής που πέθανε σε στάση επαιτείας)…

Η φρίκη είναι τόσο έντονη κι ανυποχώρητη που δεν υπάρχουν περιθώρια για χαρμολύπη. Ο/η θεατής δεν συνηθίζει με τίποτα τόση μιζέρια. Εξάλλου το τέλος είναι ασχημότερο τού αρχικού παρελθόντος και η οιμωγή βγαίνει από τα σπλάχνα τής γης, είναι συλλογική και διαπερνά όλα τα πέπλα, όλες τις μάσκες τής κοινωνικής υποκρισίας μας.

Όσο υπάρχει ακόμα κι ένας άνθρωπος που ζει κανείς δεν δικαιούται να έχει μερίδιο στη γαλήνη, στην αθωότητα, στην υψιπέτεια δίχως να παλέψει ενεργά για την Ισότητα, την Δικαιοσύνη, την Ισονομία και την Ελευθερία όλων των όντων πάνω στην πανέμορφη γαλαζοπράσινη γη μας.

ΠΡΕΠΕΙ πού και πού ΝΑ ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΜΕ ΠΡΟΣΟΧΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΣΣΗ ΠΕΡΙΣΥΛΛΟΓΗ τέτοια καλλιτεχνήματα που μας επαναφέρουν στην ανθρωπινότητα τής κατάστασής μας.

Αθάνατος ο Σατγιαζίτ Ρέι, ελιξίριο κατά τής ματαιοδοξίας, αντίδοτο σε μωροφιλοδοξίες παντός τύπου.

Χαμηλώστε, παιδιά μου, προκειμένου να ψηλώσουμε όλοι μαζί – σαν έμβια όντα – στα Ιμαλάια να φτάσουμε των πλέον ευτοπικών οραματισμών μας.

Όλες/όλοι/όλα μαζί, γιατί αλλιώς δεν έχει αξία κανένα προνόμιο, κανένας παράδεισος ιδιωτικός.

Εκπληκτική η μουσική ποιητική αθάνατη παρουσία τού Νομπελίστα μεγαλοφυή και φωτισμένου Ανθρώπου Rabindranath Tagore.

Το Νόμπελ μόνον τότε αξίζει όταν ο δικαιούχος του αγγίζει τις ψυχές των ανθρώπων και μεταμορφώνει τον χωροχρόνο γύρω του επί τα βελτίω…

 

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας

https://konstantinosbouras.gr

 

info:

http://www.tainiothiki.gr/el/ekdiloseis/arxeio–ekdiloseon/1614-perasma–stin–india–me–tin–matia–tou–satgiazit–rei

Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος  και η Ταινιοθήκη της Θεσσαλονίκης  του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης παρουσιάζουν ένα αφιέρωμα στον κορυφαίο Ινδό δημιουργό Σατγιαζίτ Ρέι. Στο πλαίσιο του αφιερώματος, με τίτλο «Πέρασμα στην Ινδία με την ματιά του Σατγιαζίτ Ρέι», που θα παρουσιαστεί στις 16-20 Φεβρουαρίου στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, θα προβληθούν 9 μεγάλου μήκους ταινίες μυθοπλασίας του -ανάμεσά τους και η σπουδαία Τριλογία του Απού.

Oι ταινίες θα παιχτούν σε αποκατεστημένες κόπιες, με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους. Το αφιέρωμα θα παρουσιαστεί ταυτόχρονα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Τις προβολές στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος προλογίζουν κριτικοί κινηματογράφου, δημοσιογράφοι και σκηνοθέτες.

ΣΑΤΓΙΑΖΙΤ ΡΕΪ. ΓΙΑΤΙ Ο ΙΝΔΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΤΟ ΜΠΟΛΙΓΟΥΝΤ

 

Η Ταινιοθήκη τιμά έναν από τους σπουδαιότερους κινηματογραφικούς δημιουργούς της Ινδίας, τον Σατγιαζίτ Ρέι (1921- 1992), που επηρέασε βαθιά με το πλούσιο έργο του το παγκόσμιο σινεμά, καθώς και γενιές και γενιές κινηματογραφιστών. Πέρυσι, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του, το 12ο ΦΠΚΑ πραγματοποίησε ένα πρώτο μικρό αφιέρωμα στο έργο του.

Ο Ρέι γεννήθηκε στην Καλκούτα κι έμεινε από πολύ νωρίς ορφανός από πατέρα. Μαθήτευσε στις καλές τέχνες πλάι στον μεγάλο στοχαστή Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ, ενώ εργάστηκε ως επιτυχημένος γραφίστας και καλλιτεχνικός διευθυντής στη διαφήμιση. Το 1947 ίδρυσε την Κινηματογραφική Λέσχη της Καλκούτας και, σε ένα εξάμηνο ταξίδι στην Ευρώπη, κατάφερε να δει 100 ταινίες. Το 1949 η γνωριμία και η συνεργασία του με τον Ζαν Ρενουάρ, ο οποίος ταξιδεύει στην Ινδία για τα γυρίσματα της ταινίας του Το ποτάμι, επηρεάζει σημαντικά τον Ρέι και τον ωθεί να ασχοληθεί με τον κινηματογράφο. Όταν δύο χρόνια αργότερα, το 1951, σε ένα ταξίδι του στην Αγγλία βλέπει τον Κλέφτη των ποδηλάτων του Βιτόριο Ντε Σίκα, η απόφασή του να κάνει σινεμά οριστικοποιείται.

Η επιρροή του ιταλικού νεορεαλισμού είναι εμφανής στις πρώτες του ταινίες, στην επονομαζόμενη “Τριλογία του Απού”, μία από τις μνημειώδεις τριλογίες στην ιστορία του κινηματογράφου.

Ύστερα από αρκετές δυσκολίες στην υλοποίηση της πρώτης του ταινίας με την οποία έκανε το ντεμπούτο του, Το τραγούδι του δρόμου (1955), ο Ρέι έδειξε ότι ο ινδικός κινηματογράφος δεν είναι μόνο το Μπόλιγουντ. Μέσα από τα μάτια ενός παιδιού, του μικρού Απού, παρουσίασε με έναν ευαίσθητο τρόπο τη σκληρή όψη της πραγματικότητας της Βεγγάλης. Η δεύτερη ταινία της τριλογίας, Ο ανίκητος (1956), αφορά την ενηλικίωση του Απού, έχει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία και παρά τη λιτή φόρμα της έχει μεγάλο συναισθηματικό βάθος. Υπό την επιρροή μεγάλων δημιουργών, όπως ο Ζαν Ρενουάρ που έγινε επιστήθιος φίλος του, στην τρίτη του ταινία, Ο κόσμος του Απού (1959), για τον ώριμο πλέον άντρα, ο Ρέι θα συνδυάσει τη νεορεαλιστική ευαισθησία με κάποιες φορμαλιστικές αναζητήσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι και στις τρεις ταινίες η μουσική είναι του Ραβί Σανκάρ.

Μέχρι τον θάνατό του, το 1992, o Ρέι σκηνοθέτησε συνολικά 36 ταινίες. Ο κινηματογράφος του είναι κυρίως ρεαλιστικός και λιτός στη φόρμα του, αλλά και βαθιά ανθρωπιστικός. Ο Ρέι κινείται ανάμεσα στην παράδοση και στον εκσυγχρονισμό της Ινδίας, ενώ θίγει ζητήματα όπως η θέση της γυναίκας, η αποικιοκρατία και οι άκαμπτες δομές της ινδικής κοινωνίας.

Στο πολυποίκιλο και ετερόμορφο έργο του Ρέι υπάρχει πάντα διακριτή μια βαθύτατη ουμανιστική φλέβα, σταθερή επιρροή του ιταλικού νεορεαλισμού. Στις ταινίες του, που κινούνται ανάμεσα στην παράδοση και στον μοντερνισμό, στην παρακμή της φεουδαρχίας και την ανάδυση μιας φιλόδοξης αστικής τάξης, συνυπάρχουν με εντυπωσιακή αρμονία και απαράμιλλο στυλ, οι ινδουιστικές θρησκευτικές παραδόσεις και η πλούσια ινδική μυθολογία με τον κοινωνικό προβληματισμό και το κριτικό βλέμμα απέναντι στην αποικιοκρατία και τις άκαμπτες δομές της ινδικής κοινωνίας. Το έργο του Ρέι, μεγαλεπήβολο και αυθεντικό, χωρίς να βγάζει ποτέ από το στόχαστρο τα υπαρξιακά δεινά και τα  ανθρώπινα πάθη, είναι ένα σημείο συνάντησης της δυτικής ουμανιστικής παράδοσης και της εσωτερικότητας της Ανατολής.

Ο Satyajit Ray ήταν κάτι περισσότερο από σκηνοθέτης. Υπήρξε ο ορισμός της λέξης “auteur”.

Από τη συγγραφή του σεναρίου και την κινηματογράφηση των πλάνων ως τη σύνθεση της μουσικής και το σχεδιασμό των αφισών, οι 36 “χειροποίητες” ταινίες της φιλμογραφίας του ήταν αποτέλεσμα της προσωπικής ολιστικής του προσέγγισης ως δημιουργός.

Και το όραμά του επιβραβεύτηκε: Ένας Χρυσός Λέοντας στη Βενετία, μία Χρυσή και δύο Αργυρές Άρκτοι στη Μπερλινάλε, δύο ειδικά βραβεία στις Κάννες, 36 νίκες στα Εθνικά Βραβεία της Ινδίας, και πολλές ακόμη διεθνείς διακρίσεις, με αποκορύφωμα ένα τιμητικό Όσκαρ για το σύνολο της προσφοράς του στον κινηματογράφο το 1992.

Με τα λόγια του ιάπωνα δημιουργού Ακίρα Κουροσάβα: “Αν δεν έχεις δει το σινεμά του Ρέι, είναι σαν να υπάρχεις στον κόσμο χωρίς να έχεις δει τον ήλιο ή το φεγγάρι”.

Όπως επισημαίνει η Μαρία Κομνηνού, πρόεδρος της Ταινιοθήκης της Ελλάδος «ο Σατγιαζίτ Ρέι, είναι  ο ανανεωτής του Ινδικού κινηματογράφου και ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του κινηματογράφου του δημιουργού με παγκόσμια απήχηση. Ως την δεκαετία του ‘50 στον Ινδικό κινηματογράφο κυριαρχούν μελοδράματα γυρισμένα στα στούντιο και απολύτως τυποποιημένα. Ο Ρεί φέρνει μια επανάσταση βγάζοντας την μηχανή στο δρόμο και  αφομοιώνει τα διδάγματα του Ρενουάρ και του Ιταλικού νεορεαλισμού σε μια αποκαλυπτική  αναπαράσταση της υπαίθρου που φέρνει το θεατή αντιμέτωπο με τα μεγάλα ζητήματα της μοίρας και των κοινωνικών αντιθέσεων αλλά και αναδείχνει την ποίηση των μικρών πραγμάτων με ένα παρθένο βλέμμα που ανανεώνει την κινηματογραφική γραφή. Η έλλειψη μέσων και οι δυσκολίες στα γυρίσματα, στην Τριλογία του Απού, πυροδότησαν την εφευρετικότητα του σκηνοθέτη και ανέδειξαν ένα μοναδικό στυλ και ένα καινοτόμο τρόπο έκφρασης. Εξίσου σημαντικές είναι και οι ταινίες που παρακολουθούν τις αντιφάσεις της ζωής στα μεγάλα αστικά κέντρα γιατί το πολύπλευρο ταλέντο του Ρέι δημιουργεί υποδειγματικά σενάρια για όλες τις πτυχές της ζωής στην σύγχρονη Ινδία».

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

 

ΠΕΜΠΤΗ 16/2

20:00 | Η μεγάλη πόλη  – THE BIG CITY (MAHANAGAR, 129’)
Προλογίζει ο κριτικός κινηματογράφου Γιάννης Καντέα-Παπαδόπουλος 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 17/2

19:00 | Η μοναχική σύζυγος – THE LONELY WIFE (CHARULATA, 117’)
Προλογίζει ο κριτικός κινηματογράφου Δημήτρης Μπούρας

21:30 | Το τραγούδι του δρόμου – SONG OF THE LITTLE ROAD (PATHER PANCHALI, 126’)
Προλογίζει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους Δημήτρης Σπύρου 

ΣΑΒΒΑΤΟ 18/2

19:00 | Ο Άγιος  – THE HOLY MAN (MAHAPURUSH, 65’)

21:00 | Ο ανίκητος  THE UNVANQUISHED (APARAJITO, 110’)
Προλογίζει ο κριτικός κινηματογράφου Άκης Καπράνος

ΚΥΡΙΑΚΗ 19/2

19:00 | Ο δειλός – THE COWARD (KAPURUSH, 74’)

21:00 | Ο κόσμος του Απού  – THE WORLD OF APU (APU SANSAR, 106’)
Προλογίζει η σκηνοθέτης Κατερίνα Πατρώνη

 

ΔΕΥΤΕΡΑ 20/2

19:00 |  Ο Ήρωας  – THE HERO (NAYAK, 117’)
Προλογίζει η δημοσιογράφος Βένα Γεωργακοπούλου

21:30 |  Ο Θεός ελέφαντας – THE ELEPHANT GOD (JOI BABA FELUNATH, 112’)
Προλογίζει ο δημοσιογράφος Χρήστος Παρίδης

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ

Γενική είσοδος: 5€
Κάρτα προβολών: 5 ταινίες/12€Ηλεκτρονική προπώληση: https://tickets.tainiothiki.gr/

 

http://www.tainiothiki.gr/el/tainies/1619-charulata

Προβολή την Παρασκευή 17/02 στις 19:00

Η ταινία είναι βασισμένη σε διήγημα του Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ, του πρώτου μη Ευρωπαίου συγγραφέα που τιμήθηκε με Νόμπελ λογοτεχνίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, η Τσαρουλάτα, μια γυναίκα με πολύ εκλεπτυσμένο γούστο και μεγάλη αγάπη για την λογοτεχνία, περνάει πολλές ώρες μόνη της όσο ο σύζυγός της, Μπουπάτι, αφιερώνει όλο του τον χρόνο στη νεοϊδρυθείσα εφημερίδα του. Ο Μπουπάτι ζητάει από τον συγγραφέα ξάδελφό του να κρατάει καθημερινά παρέα στην Τσαρουλάτα και να την παρακινήσει να γράψει μία ιστορία για να ξεδιπλώσει το συγγραφικό της ταλέντο. Οι δυο τους περνάνε πολλές ώρες μαζί και μοιραία ένα ισχυρό συναίσθημα γεννιέται μεταξύ τους. Η μοναχική σύζυγος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ταινίες του ινδικού σινεμά, η οποία προσεγγίζει με διακριτικότητα τη ζωή της γυναίκας στην Ινδία, περιγράφει συγκινητικά και με διεισδυτική ακρίβεια τις αντικρουόμενες απόψεις, συμπεριφορές και ανάγκες που συνθέτουν την αποικιοκρατούμενη Ινδία του ύστερου 19ου αιώνα.

Προλογίζει ο κριτικός κινηματογράφου Δημήτρης Μπούρας

 

http://www.tainiothiki.gr/el/tainies/1615-pather-panchali

Προβολή την Παρασκευή 17/2 στις 21:30

Στο ντεμπούτο του, o Σατγιατζίτ Ρέι διασκεύασε το ομώνυμο βιβλίο του Μπιμπχουτιμπχουσάν Μπαντοπανχιάι, του οποίου το εξώφυλλο είχε σχεδιάσει παλιότερα. Η ταινία, μέσα από τα μάτια του μικρού Απού, αφηγείται την ιστορία μια φτωχής οικογένειας στην Βεγκάλη που παλεύει για τον επιούσιο. Ο πατέρας του είναι βραχμάνος ιερέας και, αν και καλλιτεχνικά ταλαντούχος, αναγκάζεται να βγάζει τα προς το ζην εισπράττοντας ενοίκια. Μαζί με τον Απού γνωρίζουμε τις γυναίκες που θα τον καθορίσουν, την αδερφή του, την μητέρα του και την θεία του. Με έναν τρόπο εμπνευσμένο από την εικόνα του παιδιού στον ιταλικό νεορεαλισμό, πρόκειται για μια νατουραλιστική αλλά και ποιητική ταινία που έκανε μεγάλη επιτυχία και εισήγαγε τον Ρέι στο πάνθεον των κινηματογραφικών δημιουργών.

Προλογίζει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους Δημήτρης Σπύρου.

Ο Θεοδόσης Πελεγρίνης καθηλωτικός στη σουρεαλιστική ιλαροτραγωδία Ο Τσέχωφ κι Εγώ

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 12:38 in Θέατρο, Λογοτεχνία | 0 comments

που ανεβαίνει κάθε Πέμπτη στις 8:00μμ στο πάντα ατμοσφαιρικό, νεανικό, αλλοδιαστασιακό Θέατρο Παραμυθίας.

 

Γράφει ο ποιητής, θεατρολόγος, μεταφρασιολόγος και κριτικός Κωνσταντίνος Μπούρας

 

Άντον Τσέχωφ και Θεοδόσης Πελεγρίνης συναντώνται σε ένα ευφυώς τεχνουργημένο θέαμα βασισμένο στο διαχρονικό μονόλογο “Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού” καθώς και σε μια πρωτότυπη αλληγορία που συνέγραψε το σύγχρονος από σκηνής φιλόσοφος με τίτλο “Η σταφίδα” [και εννοεί, βεβαίως, την κορινθιακή].

Το αποτέλεσμα αυτής τής δραματουργικής σύνθεσης είναι αξιοθαύμαστο, πρώτον γιατί δίνει ένα ιστορικό βάθος στην θεματολογία των αταίριαστων συζύγων (θέμα τόσο συνηθισμένο στην κωμωδία) όσο και στην κατάσταση ομηρίας των πνευματικών ανθρώπων, που βιώνουν την πλήρη ένδεια, την απόλυτη εξαθλίωση και τον κίνδυνο τής γελοιοποίησης από τους καλοθελητές βολεμένους συγχρόνους τους.

Το θέμα των «ματαιοκαμάτων» [έτσι το βαφτίζω – δικής μου κοπής ο νεολογισμός] έχει δύο (τουλάχιστον) όψεις:

1. Η θετική πλευρά (π.χ. ο κοσμοκαλόγερος Παπαδιαμάντης που αναγνωρίζεται μετά θάνατον)
2. Η αρνητική πλευρά (π.χ. ο Ορόντ στον μολιερικό «Μισάνθρωπο», που ματαίως πάσχει να πείσει – με πλαγίους τρόπους – τους συγχρόνους του περί τού ταλάντου και των λογοτεχνικών του επιδόσεων).

Στον μονόλογο «Οι βλαβερές συνέπειες τού καπνού», που έγραψε ο ιδιοφυής παρατηρητής τής ζωής τών άλλων, αλλά και του εαυτού του, ο ιατροφιλόσοφος Άντον Τσέχωφ, αναδύεται κι αναδεικνύεται μία «φέτα ζωής» (όπως λέγαμε στον Νατουραλισμό), που επαληθεύει την φιλοσοφική ενατένιση τής ζωής ως τραγικωμωδίας, όχι όμως και βαρύγδουπης «Θείας Κωμωδίας». Αυτή η ανάλαφρη μορφή τού (αντί-)υπαρξισμού (προγενεστέρα τούτου) είναι περισσότερο στωική παρά επικούρεια.

Ως προς αυτό συνδέονται και συνδυάζονται δύο συγγραφείς και δύο κείμενα που τους χωρίζει ένας αιώνας, αλλά μοιάζουν τόσο τωρινά που φαίνονται αλλοδιαστασιακά: πρόκειται για την ίδια φιλάνθρωπη, φιλόστοργη αντιμετώπιση της ζωής στον πλανήτη Γη [στο προβιομηχανικό χωροχρονικό πλαίσιο].

Οι εποχές αλλάζουν, τα φιλοσοφικά ρεύματα όμως παραμένουν ίδια. Το ανθρώπινο είδος δεν εξελίσσεται τόσο γρήγορα όσο η σκέψη τών οραματιστών πρωτοπόρων ερευνητών, εφευρετών και ευεργετών του.

Αυτή η χρονοκαθυστέρηση προκαλεί μία ιλαροτραγική διαταραχή στο χωροδικτύωμα τής Παγκόσμιας Συλλογικής Συνειδητότητας, αφού δύο αντίθετες δυνάμεις συγκρούονται.

Η πρόοδος και η συντηρητικότητα, η τόλμη και η δειλία, το θάρρος και η επανάπαυση… είναι μερικά μόνο από τα συστατικά που διαμορφώνουν την ανθρώπινη κατάσταση. Σε κάθε εποχή παίρνουν άλλη μορφή και άλλες τάσεις δημιουργούνται στην πομφόλυγα τού «φαίνεσθαι», το «είναι» όμως είναι διαυγές και διαρκές, ελάχιστα εξελισσόμενο, μοιάζει τόσο στατικό στην μεσοπρόθεσμη δυναμικότητά του που θυμίζει το βάδισμα επί τόπου…

Σε αυτή την ιδιοφυή σύνθεση κειμένων, το γεφύρωμα ενός αιώνα και δύο πολιτισμών επιτυγχάνεται με αυστηρά λογοτεχνικά και σκηνικά μέσα (π.χ. τα άδεια χαρτόκουτα, το παλιομοδίτικο ομοίωμα ιπποτικού ξίφους, το επίσημο ένδυμα, που θα μπορούσε να φορεθεί ακόμα και σήμερα σε ειδικές περιστάσεις, ο κινησιολογικός κώδικας τού λαϊκού αυτοσχεδιαστικού θεάτρου – όπως είναι η κοντινή μας Commedia dell’Arte – αλλά και μια διαρκής σουρεαλιστική φυγή πέρα από την σχολαστική εμμονή στην «λογοτεχνικότητα»)…

Αυτή η επί σκηνής συνύφανση αλλοτρίων αλλά ομοιογενών στοιχείων προϋποθέτει και αποδεικνύει συγκεκριμένη (κατασταλαγμένη) φιλοσοφική θεώρηση των πάντων, με ειδική στόχευση στην ανθρώπινη συνθήκη…

Από αυτή την άποψη πέτυχε απόλυτα να κατακτήσει το κοινό.

Επιπλέον η λελογισμένη ταχύτητα τού ρυθμού (με τις κυματοειδείς συναρτήσεις που ακολουθούσαν τις εξάρσεις και τις υφέσεις τής ψυχολογικής διαθέσεως τού κυρίως ομιλούντος), σε συνδυασμό με την αντιστικτική παρουσία τής διαχρονικής, συμβολοποιημένης, αγαλματώδους συζύγου, προσέθεσαν μία ποικιλία εκπεμπομένων σημάτων από τους πολλαπλούς γλωσσικούς και παραγλωσσικούς κώδικες που συναντώνται επί σκηνής έτσι ώστε το εσωτερικό χρονικό απείκασμα [στην ψυχοσωματική-διανοητική δομή τού επαρκούς θεατή] τείνει προς το συμπεπυκνωμένον κι ετούτο είναι ένα τρανό επίτευγμα για μια επαγγελματική παραγωγή κατόπιν πολυμήνων, επιπόνων κι επιμόνων (ως φαίνεται) προβών προκειμένου να επιτευχθεί το καλογυαλισμένο αυτό αισθητικό αποτέλεσμα.

Συνδημιουργώντας λοιπόν ένα σύνθετο δραματικό έργο η από σκηνής ποίηση διαχέεται στο περιβάλλον και διαπιδύει στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα δίκην εμβολίου κατά τής υλιστικής αντιπνευματικής πραγματικότητας που μας καθηλώνει σε προπολιτισμικά στάδια, έρμαια των ενστίκτων και αντιδρώντας βάσει ανεξέλεγκτων βιοχημικών εντολών τού ερπετοειδούς εγκεφάλου.

Η Ανθρωπότητα βρίσκεται σήμερα σε ένα ιδιαίτερα σημαντικό και κρίσιμο κβαντικό σταυροδρόμι πολλαπλών επιλογών, σε ένα μεταίχμιο μεταξύ ποιοτικού άλματος προς μια καινούργια Αναγέννηση κι ενός αυτοκαταστροφικού ολισθήματος σε έναν τεχνοκρατικό Μεσαίωνα, απείρως δυσμενεστέρου τού προηγούμενου.

Η Τέταρτη Ρομποτική Βιομηχανική Επανάσταση και οι κβαντικοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές που ήδη δοκιμάζονται στην ταχίστη επεξεργασία δεδομένων χωρίς την δέσμευση τής απόστασης (χάρη στην λεγόμενη «κβαντική διεμπλοκή»).

Αυτή η τεχνολογική καινοτομία θα προκαλέσει «πυρηνικές» εξελικτικές αντιδράσεις σε όλους τους τομείς τής καθημερινής αλλά και τής πνευματικής ζωής με απρόβλεπτες επιπτώσεις όχι μόνον στη Λογοτεχνία και στην Τέχνη αλλά και στην ίδια την επιβίωση τού ανθρωπίνου είδους.

Εξ αυτού του σκεπτικού ορμώμενος, κρίνω αυτή την άψογη παράσταση ως άκρως σημαδιακό επίτευγμα στον αγώνα τού στραγγαλιζόμενου πνευματικού ανθρώπου να επιβιώσει, να ορθώσει το ανάστημά του και να επηρεάσει ευεργετικά την περιρρέουσα ατμόσφαιρα γύρω του.

Εξαιρετική σκηνοθέτις η πολύπειρη, πολυτάλαντη και πολυσυλλεκτική θεατράνθρωπος Αλμπέρτα Τσοπανάκη. Ποιεί ήθος και ατμόσφαιρα παραμυθιού, εκπάγλου αγνότητος σε ό,τι κι αν καταπιαστεί, είτε συγγράφοντας είτε όχι.

Καφκικά τα σκηνικά που φιλοτέχνησε η Πάολα Γερολυμάτου συλλέγοντας ανακυκλώσιμα υλικά από χάρτινες συσκευασίες, δίνοντας έτσι ένα σαφές επείγον οικολογικό μήνυμα για την αειφόρο ανάπτυξη.

Διαχρονικά αλλά και άκρως χιουμοριστικά τα κοστούμια με τα οποία έντυσε τους δύο ηθοποιούς-αυτουργούς η Μάγδα Καλορίτη.

Στον ποιητικό σουρεαλισμό συνέτεινε τα μάλα ο σχεδιασμός φωτισμού από τον  Μιχάλη Ομουρτζάνη.

Καθοριστικής, παραπληρωματικής κι όχι μόνον συμπληρωματικής αξίας το Video Art και η σύνολη μουσική επιμέλεια δια χειρός και νοός Διονύση Λυκιαρδόπουλου.

Παραμυθένια και η φωτογράφιση: ο Αντώνης Στελιανέσης δίνει μια υπερτοπική αξία στα τεκταινόμενα όπου εστιάζει.

Βοηθός σκηνοθέτη: ο Λύσανδρος Βασιλακόπουλος

Παίζουν με μοναδικό, αριστοτεχνικό, πρωτότυπο, στυλιζαρισμένο και αληθοφανώς ρεαλιστικό τρόπο σε σουρεαλιστικό κείμενο, που συνδυάζει το τραγικό με το κωμικό και την κοινωνική σάτιρα με την προσωπική ειρωνεία: ο αείποτε εξελισσόμενος και ανήσυχος καλλιτεχνικώς και συγγραφικώς  Θεοδόσης Πελεγρίνης, και η εκπληκτική στην αγαλματένια πλαστικότητά της σε έναν αρκετά δύσκολο κεντρικό και διόλου συμπληρωματικό ρόλο η Ειρήνη Βασιλάκη.

Ο επαγγελματισμός είναι ορθός μόνον όταν συνοδεύεται από ερωτική μέθεξη και σκηνική εκπλήρωση. Ο συνήθης διονυσιακός τεχνίτης αξιοποιεί τον ενδιάθετο ναρκισσισμό του, ο ψαγμένος θεατράνθρωπος όμως μελετά, σπουδάζει, μορφώνεται, εξελίσσεται, κατακτώντας κάθε φορά κι άλλα ορόσημα. Παράδειγμα προς μίμησιν οι ερμηνευτές σε αυτή την αξιομνημόνευτη παραγωγή που πρέπει να διαδοθεί και να πάει παντού για το Καλό Όλων.

 

Μετά Λόγου επί-Γνώσεως,

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας

https://konstantinosbouras.gr

 

 

 

Info:

 

Δελτίο τύπου

 

Ο Τσέχωφ κι Εγώ

Άντον Τσέχωφ – Θεοδόσης Πελεγρίνης

“Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού”  ⦁  “Η σταφίδα”

Σουρεαλιστική ιλαροτραγωδία

Κάθε Πέμπτη στις 8:00μμ στο Θέατρο Παραμυθίας

 

 

Το έργο «Ο Τσέχωφ κι εγώ» έρχεται να μας υπενθυμίσει την κακοποίηση του ανθρώπου από τον άνθρωπο,

ένα παμπάλαιο φαινόμενο που εξακολουθεί να υφίσταται ακέραιο στις μέρες μας

 

 

 

«Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού», από τα δημοφιλέστερα μονόπρακτα του Άντον Τσέχωφ, καθώς και το νέο αλληγορικό θεατρικό έργο του Θεοδόση Πελεγρίνη «Η σταφίδα», έρχονται να αλληλοσυμπληρωθούν σε μια σουρεαλιστική παράσταση με τίτλο «Ο ΤΣΕΧΩΦ ΚΙ ΕΓΩ».  Μια παράσταση με πρωτότυπη ματιά, ανάλαφρη και παράδοξη.

Παράλληλα προς την κακοποίηση της γυναίκας, που έχει, δικαίως, καταστεί κυρίαρχο ζήτημα της κοινωνίας μας, υφίσταται η κακοποίηση του άνδρα, η οποία δεν έχει αντιμετωπιστεί ίσως με την ανάλογη ευαισθησία.  Στο έργο «Ο Τσέχωφ κι εγώ» διεκτραγωδούνται κατά τρόπον ευτράπελο, ως επί το πολύ, τα βάσανα που υφίσταται ο ήρωάς του από την ασύστολη εκμετάλλευση της συζύγου του.  Όσο κι αν υποφέρει αυτός από την ιταμή συμπεριφορά της συζύγου του, παρόλα αυτά παραμένει πιστός σύντροφός της. Εξακολουθεί να την αγαπά, προκαλώντας έτσι την συμπάθεια που συνοδεύει έναν τραγικό ήρωα.  Η κακοποίηση, καθώς δεν περιορίζεται στην γυναίκα μόνο ή στον άνδρα μόνο, είναι ένα στίγμα πάνω στον άνθρωπο στην ολότητά του.  Την κακοποίηση του ανθρώπου από τον άνθρωπο, ένα παμπάλαιο φαινόμενο που εξακολουθεί να υφίσταται ακέραιο στις μέρες μας, έρχεται να μας υπενθυμίσει το έργο «Ο Τσέχωφ κι εγώ».

 

 

Ο έξοχος Ρώσος πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας Άντον Τσέχωφ πρωτοδημοσίευσε το μονόπρακτο «Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού» το 1886.  Το έργο αναθεωρήθηκε από τον συγγραφέα το 1902 (δύο χρόνια πριν από τον θάνατό του) και είναι πιο γνωστό στη β’ εκδοχή του.

 

Ο Θεοδόσης Πελεγρίνης, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ, έχει συγγράψει, μεταξύ άλλων, θεατρικά έργα που αναφέρονται στη ζωή και τη δράση κορυφαίων φιλοσόφων (Θαλής, Ηράκλειτος, Πλάτων, Αριστοτέλης, Μάρκος Αυρήλιος, Ντεκάρτ, Καντ, Σοπενχάουερ, Νίτσε, Βίτγκενσταϊν), τα οποία ανέβηκαν στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (2006-2012) υπό τον γενικό τίτλο «Η φιλοσοφία στη σκηνή». Τα θεατρικά του έργα «Αυτογραφία», «Ένα τριήμερο στην εξοχή», «Ιουλιανός», «Τρύπιο βαρέλι» και «Φθορά, φορά, φθορά», στα οποία συνέπραξε ως ηθοποιός, έχουν ανέβει σε σκηνές των Αθηνών, της ελληνικής περιφέρειας και του εξωτερικού.

 

Ταυτότητα της παράστασης:

 

Ο Τσέχωφ κι Εγώ

Σουρεαλιστική ιλαροτραγωδία

«Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού» του Άντον Τσέχωφ, «Η σταφίδα» του Θεοδόση Πελεγρίνη

Σκηνοθεσία: Αλμπέρτα Τσοπανάκη

Σκηνικά: Πάολα Γερολυμάτου

Κοστούμια: Μάγδα Καλορίτη

Σχεδιασμός φωτισμού:   Μιχάλης Ομουρτζάνης

Video Art – Μουσική επιμέλεια: Διονύσης Λυκιαρδόπουλος

Φωτογράφιση: Αντώνης Στελιανέσης

Βοηθός σκηνοθέτη: Λύσανδρος Βασιλακόπουλος

Παίζουν: Θεοδόσης Πελεγρίνης, Ειρήνη Βασιλάκη

Παραγωγή: Θεατροσκόπιο

 

Info

Παραστάσεις: κάθε Πέμπτη στις 20:00

Πρεμιέρα: Πέμπτη 10 Νοεμβρίου 2022 (έως 6/4/2023)

Διάρκεια παράστασης: 60 λεπτά

Εισιτήρια: 12 €, 8 € (φοιτητικό, ανέργων ΑΜΕΑ)

 

Θέατρο Παραμυθίας

Παραμυθίας 27 και Μυκάλης, Κεραμεικός

Στάση μετρό Κεραμεικός

 

Ευγνωμοσύνη για την πάναγνη συνοδοιπορία μας

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 12:14 in Θέατρο, Λογοτεχνία | 0 comments

Ήταν τόσο συγκινητική η χθεσινή σας ενεργός συμμετοχή

στην ακάματη διαδραστική ποιητική μας συνοδοιπορία

στο κατάμεστο ΊΔΡΥΜΑ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ,

που έκλαψα λυτρωτικά

και κατάλαβα για πρώτη φορά ίσως

πως άξιζαν τόσες πληγές και τόσα τραύματα

που δέχομαι από “συναδέλφους” καλοθελητές (να μία λέξη που δεν μεταφράζεται σε άλλη γλώσσα – όπως και το φιλότιμο, το οποίο εμείς διαθέτουμε σε υπερεπάρκεια).

θα συνεχίσουμε όλες και όλοι μαζί στον απαρέγκλιτο πνευματικό μας δρόμο προκειμένου να επιδράσουμε ευνοϊκά στην “περιρρέουσα ατμόσφαιρα” για το Κοινό Καλό κ’ Αγαθό…

δεν βρίσκω άλλα λόγια να πω… Ο πανδαμάτωρ Χρόνος, η Νέμεσις, η Θέμις και το συμπαντικό άγραφο Δίκαιο θα συμπληρώσουν τα υπόλοιπα…

σας αφιερώνω την επόμενη συλλογή μου που βρίσκεται σε διαδικασία συμφωνικής συνθέσεως…

 

ΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΝΟΝΙΚΑ.

 

ο καιρός δεν μας πτοεί. αφού αντέξαμε το δηλητήριο κάποιων δήθεν ομοτέχνων, μιθριδατισμός…

 

Ιδού και η σημερινή εισήγησή μου:

https://konstantinosbouras.gr/%ce%b7-%ce%bc%ce%b5%ce%b8-%ce%bc%ce%b5%ce%b8-%ce%bc%ce%b5%ce%b8%ce%b5%cf%80%cf%8c%ce%bc%ce%b5%ce%bd%ce%b7-%ce%b5%ce%b9%cf%83%ce%b7%ce%b3%ce%b7%cf%83%ce%b7-%ce%bc%ce%bf%cf%85-%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%b5/

ΑΠΟΨΕ ΔΕΥΤΕΡΑ 6 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ, 6-8μμ επιμένουμε ποιητικά στο ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ – με την Ιουλίτα Ηλιοπούλου στο Café Merlin

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 14:41 in Λογοτεχνία | 0 comments

…ο ήλιος λιώνει τα χιόνια κι η Ποίηση τη σκληρότητα στις καρδιές των ανθρώπων. Ο φονικός σεισμός στην Τουρκία και στη Συρία μάς επαναφέρει στην ανθρώπινη κλίμακα. Ας είμαστε αλληλέγγυοι με το είδος μας και με την Φύση.
Σας περιμένω απόψε στις 6μμ στο Ίδρυμα Θεοχαράκη. Διαλέξτε ποιήματά μου κι ελάτε να τα απαγγείλετε.
Τα στοιχεία τής Φύσης από την “Τρικυμία” τού Σαίξπηρ και μετά σέβονται τα αγαθοποιά πνεύματα…

https://thf.gr/el/events/apogeymata-poiisis-sto-cafe-merlin-konstantinos-mpoyras/

γράφουμε για να σταματήσει η πρωταρχική κραυγή εντός μας…

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 13:43 in Λογοτεχνία | 0 comments

γράφουμε για να σταματήσει η πρωταρχική κραυγή εντός μας…

γράφουμε για να κοπάσει ο πόνος ο αρχετυπικός

γράφουμε κοπιάζοντας και το ποίημα πόνημα αποκαλείται

γράφουμε πεισμώνοντας και το ποίημα πήμα επικαλείται…

 

https://thf.gr/el/events/apogeymata-poiisis-sto-cafe-merlin-konstantinos-mpoyras/

Σας περιμένω όλες και όλους την Δευτέρα 6/2/2023, 6-8μμ στο ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ για να γιορτάσουμε την ΠΟΙΗΣΗ…

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 11:49 in Λογοτεχνία | 0 comments

Ποίημα / πήμα / μνήμα / υπόμνημα…

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 13:45 in Λογοτεχνία | 0 comments

Ο τελευταίος χορός

Ο άνεμος προσκαλεί

Τα πεσμένα φύλλα

Στον τελευταίο τους χορό

Πριν σαπίσουν.

Μυσταγωγία.

Λιπαίνοντας τη γη

Εξασφαλίζουμε τη συνέχεια

τών εποχών.

Η μόνη αθανασία που μάς επιτρέπεται,

Συνάδελφές μου φύλλα

Φιλιά

Πολλά

Στείλτε

Στα πουλιά

Που παιζογελούν

Πεζοτριπτόμενα

Με τον αγέρα.

«Ο βοριάς που τ’ αρνάκια παγώνει»

Τρέπει το χελιδόνι σε φυγή

Προς τους τροπικούς…

Όταν ξαναγυρίσει

Καθαρίζουν το αλώνι

Για τους θερισμούς.

Θηρίο ο άνθρωπος

Θεριεύει η λόξα και γίνεται δόξα

Θολώνει τα μυαλά του

(ποτέ δεν ήταν ένας ο μυελός –

Ας το προσέξουμε αυτό

Την επόμενη φορά

Που θα βγούμε για να ψαρέψουμε

Γαλήνη…)

 

 Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας

 

Ευχαριστώ τον εκλεκτό ποιητή και εικαστικό καλλιτέχνη ΑΝΤΩΝΗ ΚΑΒΟΥΡΗ για τις καινούργιες φωτογραφίες

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 13:42 in Διάφορα | 0 comments

Photos by Antonis Kavouris under the following free licence: Creative Commons BY-SA 4.0 (Attribution-ShareAlike 4.0 International) – https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Μεγαλώνουμε και ωριμάζουμε.

Αναλογιζόμεθα, συλλογιζόμεθα, διαλογιζόμεθα…

διδάσκουμε σωπαίνοντας…

 

Photos by Antonis Kavouris under the following free licence: Creative Commons BY-SA 4.0 (Attribution-ShareAlike 4.0 International) – https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ μου στο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ τού ΠΑΔΑ (Τρίτη 14 Φεβρουαρίου 2023, 6-8μμ στο κτήριο 16, αμφιθέατρο 002)

Posted by Κωνσταντίνος Μπούρας on 13:28 in Διάφορα | 0 comments

Τεχνολογία, Λογοτεχνία, Τέχνη και συναίσθημα. Νοητικό και θυμικό σε αγαστή συνδημιουργική σύμπνοια.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο, μεταφρασιολόγο, κριτικό

Κωνσταντίνο Μπούρα

 

 

Κι ο Πολιτισμός μετατράπηκε στην εποχή μας σε Βιομηχανία, και μάλιστα βαριά.

 

Στον εξαιρετικά χρήσιμο συλλογικό τόμο [(Νικόλας ΒΕΡΝΙΚΟΣ, Σοφία ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ, Φιλήμων ΜΠΑΝΤΙΜΑΡΟΥΔΗΣ, Νίκος ΜΠΟΥΜΠΑΡΗΣ, Δημήτρης ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, επιμέλεια), ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ, ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ, ΑΓΑΘΑ, Εκδόσεις Κριτική,  Αθήνα 2005, σελ. 310.] διαβάζουμε το εκτενές άρθρο της Αλεξάνδρα Μπούνια με τίτλο: «Τα μουσεία ως πολιτιστικές βιομηχανίες: Θέματα και Προβληματισμοί – μια προκαταρκτική συζήτηση».

 

Η έννοια τής «πολιτιστικής βιομηχανίας»: Ο ρόλος των μουσείων

Ο όρος «πολιτιστική βιομηχανία» προέρχεται από το ομότιτλο δοκίμιο των Adorno και Horkheimer (1947/1984), που δημοσιεύτηκε αρχικά στο βιβλίο τους Dialektik der Aufklärung (Διαλεκτική τού Διαφωτισμού). Αποτελούσε μια προσπάθεια να μιλήσουν για τη διαμόρφωση τού καπιταλιστικού μοντερνισμού, ο οποίος δεν δίστασε, κατά την άποψή τους, να χρησιμοποιήσει τον πολιτισμό, τη διαφήμιση, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας ως νέες μορφές κοινωνικού ελέγχου, ώστε να επιφέρει αποδοχή των νέων μορφών της καπιταλιστικής κοινωνίας. Για τους Γερμανούς φιλοσόφους της Σχολής της Φρανκφούρτης, για τους οποίους ο πολιτισμός και η βιομηχανία ήταν αντιληπτές ως δύο έννοιες διαμετρικά αντίθετες, ο συνδυασμός των δύο στη δημιουργία ενός νέου όρου είχε ως στόχο να σοκάρει και να κινητοποιήσει την κοινωνία κατά αυτού που εκείνοι αντιλαμβάνονταν ως περιορισμό της πολιτιστικής ζωής στα πλαίσια του ύστερου μοντερνισμού, να κινητοποιήσει κατά αυτού που πίστευαν ότι ήταν ένας κεντρικός μηχανισμός ελέγχου του ατόμου από τον σύγχρονο καπιταλισμό.

Τις αντιλήψεις των Γερμανών φιλοσόφων διαδέχτηκαν απόψεις των Γάλλων κοινωνιολόγων (ανάμεσά τους οι Morin, Huet, Miège), οι οποίοι καταρχήν έφεραν τον όρο στον πληθυντικό αριθμό – «πολιτιστικές βιομηχανίες» αντί του «πολιτιστική βιομηχανία» – και όρισαν αυτές ως εκείνους τους φορείς, κυρίως επιχειρήσεις, αλλά και κρατικούς μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που εμπλέκονται άμεσα στην παραγωγή κοινωνικού νοήματος. Με άλλα λόγια, ο όρος αναφέρεται στο «σύστημα» (όρος του Wiliiams) μέσω του οποίου η κοινωνική τάξη μεταδίδεται, αναπαράγεται, βιώνεται και ερευνάται. Οι σύγχρονοι μελετητές του θέματος απομονώνουν ένα βασικό χαρακτηριστικό του θέματος για τις πολιτιστικές βιομηχανίες: την παραγωγή και διάθεση «κειμένων», ή με άλλα λόγια προϊόντων, ερμηνειών, που με τη σειρά τους διαμορφώνουν το πώς αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, την κοινωνική μας συνείδηση, τον εσωτερικό μας κόσμο – τις φαντασίες, τα συναισθήματα, την ταυτότητά μας. Αυτή η διαμόρφωση μπορεί να ακολουθεί τα κοινωνικά στερεότυπα ή τα επιλεγμένα από τους χειριστές της κυρίαρχης ιδεολογίας σχήματα και να κατευθύνει προς αυτά την κοινωνία, μπορεί όμως και όχι – αφού η διαμόρφωση των απαιτήσεων αλλά κα των ερμηνειών μας είναι πολύ πιο σύνθετη και πιο προσωπική απ’ ό,τι πίστευαν οι Adorno και Horkheimer» (σς. 39-40)

 

[…] η μεταμοντέρνα κατάλυση των ορίων μεταξύ «υψηλής» και «χαμηλής» τέχνης (και κουλτούρας)

[…] η πολιτιστική κληρονομιά εντάσσεται στο μηχανισμό αναπαραγωγικής ιδεολογίας και βρίσκει τη θέση της ανάμεσα στις άλλες πολιτιστικές βιομηχανίες.

[…] Τα μουσεία ανήκουν εξ ορισμού στις πολιτιστικές βιομηχανίες ως κατεξοχήν φορείς και δημιουργοί κοινωνικού νοήματος, ότι η σύμπλευση πολιτισμού και βιομηχανίας δεν είναι πρόσφατη εξέλιξη, αλλά έχει ρίζες στο χρόνο.

[…] Η αύξηση της ζήτησης για τον πολιτισμό, και μάλιστα τον εξειδικευμένο, οδήγησε και σε διεύρυνση και κατακερματισμό των αντίστοιχων «πολιτισμικών αγορών και προϊόντων» (O’ Connor, 2000).

[…] η πολιτισμική κληρονομιά διευρύνεται για να συμπεριλάβει δύο βασικές έννοιες που συνδέονται με την κατανάλωσή της: την έννοια τού «θεάματος» και την έννοια του «πολιτιστικού κεφαλαίου» (σελ. 42).

 

Η πολιτιστική κληρονομιά ως οικονομικό μέγεθος

Η πολιτιστική κληρονομιά λοιπόν μπορεί να γίνει κατανοητή ως μια διπλή οντότητα: μια πηγή οικονομικού και πολιτιστικού κεφαλαίου. […] Οι δύο ενότητες της πολιτιστικής κληρονομιάς συνδέονται με την κοινή τους εξάρτηση από τη διατήρηση των παλαιών αντικειμένων και των μηνυμάτων που αυτά φέρουν. Ιδιαιτέρως τα τελευταία δημιουργούν την έννοια της αντιπαράθεσης. Μπορούμε και στις δύο περιπτώσεις να διακρίνουμε μεταξύ της «υψηλής» και της «χαμηλής» κουλτούρας, μια διχοτόμηση που επιτείνει, αλλά και εμπλουτίζει την αντιπαράθεση. […] Η «υψηλή» κουλτούρα σε αντίθεση έχει συνήθως έναν παιδευτικό ρόλο συν φυσικά αυτού ως υψηλού επιπέδου ψυχαγωγία.

[….] «βιομηχανία του παρελθόντος» (“heritage industry”) (σελ. 47)

 

Αστική ανάπλαση, μουσεία και πολιτιστικός τουρισμός

Ο «πολιτισμός» είναι γενικά αποδεκτό ότι αποτελεί όχι μόνο μια πηγή κοινωνικής ανάπτυξης, αλλά και διαμόρφωσης της ταυτότητας της κοινωνίας. (σελ. 48).

[…]

Η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί επιπλέον να συμβάλει στο «ζωντάνεμα» μιας πόλης: αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους, ιδιαίτερα όταν άλλες αστικές δραστηριότητες είναι κλειστές, και με αυτό τον τρόπο δημιουργείται μια ζωντάνια στην πόλη, η οποία από μόνη της αποτελεί θέαμα. Οι επισκέπτες λειτουργούν τόσο ως performers όσο και ως κοινό… (σελ. 49)

[…]

Δημιουργία «κτηρίων-υπογραφών», που στόχο έχουν να υποστηρίξουν μια νέα εικόνα της πόλης ως «πόλη του πολιτισμού» (σελ. 49)

 

Εδώ, εκτός από τους χρήσιμους ορισμούς, είναι σαφές πως Τουρισμός και Πολιτισμός είναι αλληλένδετα μεγέθη, με τον δεύτερο ως οικονομικό υποσύνολο τού πρώτου (όσον αφορά τους εξωτερικούς ή εσωτερικούς περιηγητές-επισκέπτες μιας χώρας, μίας πόλης, ή ενός χώρου μακριά από το σημείο μόνιμης κατοικίας τους).

 

 

 

Διαβάζουμε στο πόνημα της Cynthia Freeland, Μα είναι αυτό τέχνη; Για τη ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ (σσ. 153-154):

Η «διεύρυνση της συνείδησης» είναι συγκεκριμένος στόχος κάποιων από τους σύγχρονους καλλιτέχνες, που χρισιμοποιούν τακτικές σοκ, ή άλλων, που επικεντρώνουν σε θέματα φύλου, φυλής και σεξουαλικού προσανατολισμού.

Και άλλα θέματα θίγονται ενδελεχώς στα επόμενα κεφάλαια τού ίδιου βιβλίου:

VIRTUAL REALITY – ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (σσ. 151-152)

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ – ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ – ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΕΧΝΗ (σσ. 148-150)

Κεφάλαιο 7. ΨΗΦΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΔΟΝΤΑΣ (σσ. 133 κ.ε.)

Η ερμηνεία (κριτική) ως επεξήγηση (σσ. 131-132).

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ (σσ. 122 κ.ε).

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ – ΘΕΑΤΡΟ ΕΝ ΘΕΑΤΡΩ (σελ. 124)

ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΜΙΜΗΣΗ (σσ. 35-38)

«Περί ύψους» του Λογγίνου (σσ. 158 κ.ε.)

Εδώ δηλώνεται ευθαρσώς πως «Η ΤΕΧΝΗ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ ΣΤΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ¨» (σσ. 153 κ.ε.) και ότι για να προαχθεί η καλλιτεχνική δημιουργία απαιτείται και προϋποτίθεται όχι μόνο Αυτοσυνείδηση αλλά και Επίγνωση τού κόσμου.

 

Μελετάμε κατά σειράν με ιδιαίτερη προσοχή τα πιο κάτω σχετικά πονήματα και σταχυολογούμε τα κυριότερα στοιχεία από την προβληματική και τα συμπεράσματα επιφανών και πρωτοπόρων ερευνητών-μελετητών σε αυτόν τον τομέα. Το σχετικότερο βιβλίο έγραψε ο Δημ. Σ. Αθανασόπουλος: Για μια πολιτική της κουλτούρας, ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, Αθήνα 1990, σ. 347.

Διαβάζουμε επιλεκτικά:

«Οι λέξεις έχουν τη μοίρα τους. Μοίρα της ελληνικής παιδείας ήταν να υποκύψει στην λατινική cultura, που όλοι οι λαοί και όλες οι γλώσσες έχουν δεχθεί. Είμαστε αναγκασμένοι να τη δεχθούμε κι εμείς. Έστω και μόνο για να δείξουμε ότι σεβόμαστε κάτι ακόμη από το πνεύμα και το μεστό νόημα τής αρχαίας παιδείας…» (σελ. 347)

«Αρχής σοφίας ονόματων επί-σκεψις» έλεγαν οι αρχαίοι διανοητές. Κι αυτός ο σαφής περιορισμός τής γενικότερης ευρείας «παιδείας» σε μονομερή, απλούστερη ίσως “cultura” να δείχνει ακριβώς ότι η φιλο-σοφία υποχώρησε στο κοινωνικό φαινόμενο της απλής καλλιέργειας δεξιοτήτων που συμβάλλουν στη δημιουργία ενός Κοινού Πολιτιστικού Αγαθού, που θα διαμορφώσει ή διαφοροποιήσει τον κυρίαρχο Πολιτισμό τής εκάστοτε δομής στο συγκεκριμένο χωροχρονικό πλαίσιο.

«Αλλά η σφραγίδα τής ατομοκεντρικής αγωγής ποτέ δεν εξαλείφθηκε από την έννοια της αρχαίας παιδείας. Και η ολοκλήρωσή της από τους σοφιστές έγινε υπό κακές συνθήκες: όταν το ελληνικό πνεύμα έκλινε κιόλας προς τη δύση του, και προπάντων (αυτό είναι το σπουδαιότερο) με τρόπους οι οποίοι δεν της επέτρεψαν να διαμορφωθεί οριστικά κατά την κλασική περίοδο. Πράγματι, η σοφιστική ήταν προπάντων μια μέθοδος, όχι διδασκαλία που βασιζόταν σε βαθιά πολιτική σκέψη, ή σε συνειδητή, επίμονη και ανυστερόβουλη αναζήτηση της αλήθειας. Αυτά τα τρωτά των σοφιστών, έδωσαν τα όπλα στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη για να τους πολεμήσουν. Το κακό είναι ότι τραυμάτισαν συγχρόνως την τελειότητα αυτής της ίδιας της ελληνικής παιδείας. Λίγοι στην αρχαία Ελλάδα την ενσάρκωσαν, και η ολοκλήρωση του ιδεώδους της έγινε τελικά στους ελληνιστικούς χρόνους και, σε φυσική συνέχεια, από τους Ρωμαίους, που την συντήρησαν και την εμπλούτισαν. Να γιατί, ενώ όλες οι ελληνικές λέξεις τού φιλοσοφικού και γενικότερα του επιστημονικού στοχασμού έχουν διασωθεί και οι άλλες γλώσσες τις δανείστηκαν, η ελληνική παιδεία δεν επέζησε παρά μόνο διυλισμένη από το φίλτρο της λατινικής cultura. Το συμπέρασμα επιβάλλεται αυτονόητα: η αναμφισβήτητα σωστή, η πληρέστερη δηλαδή απόδοση της culture στα ελληνικά, ήταν πάντα και είναι σήμερα η παιδεία» (σσ. 343-344).

Όμως αυτές οι συνώνυμες αλλά μη ταυτόσημες (αν και ταυτίσιμες) έννοιες διακρίνονται από τον προσεκτικό ερευνητή:

«Τι είναι λοιπόν η culture; Είναι το σύνολο των διανοητικών και καλλιτεχνικών αξιών και δεξιοτήτων που συγκροτούν την προσωπικότητα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους μιας κοινωνικής ομάδας, και, μετά, η πνευματική διάσταση μιας πλατειάς κοινωνίας, ακόμη και ενός πολιτισμού.

Και τι είναι πολιτισμός; Είναι το σύνολο των κατακτήσεων που έχει σωρεύσει μια ανθρώπινη κοινωνία, υποτάσσοντας τη φύση και ξεπερνώντας το στάδιο της αγριότητας και του πρωτογονισμού. Και στις δύο περιπτώσεις, οι λέξεις έχουν διπλή σημασία: δηλώνουν το αποτέλεσμα, αλλά και τη διαδικασία που το οδηγεί σε αυτό» (σελ. 339).

Στον Δυτικό Πολιτισμό, που θεμελιώθηκε πάνω στον ελληνορωμαϊκό, κι εκείνος πάνω στον προγενέστερο πολιτισμό τής Μεσογείου (Πελασγοί κ.ά.), «παν μέτρον άνθρωπος». Αυτή η ανθρωποκεντρική θεώρηση είναι κατ’ ανάγκην και ανθρωπομετρική. Όπως φαίνεται στην Αναγέννηση και στις επιστημονικές μελέτες τού Leonardo Da Vinci, είναι σαφές πως ο Άνθρωπος είναι το τελειότερο δημιούργημα, άρα και το εντελέστερο μέτρο σύγκρισης. Πώς θα μπορούσε να λείπει λοιπόν από την θεώρηση του Πολιτισμού ως μετρήσιμου μεγέθους;

«Σε όλη τη διαδικασία τής κουλτούρας, οι άνθρωποι είναι ο πιο κρίσιμος, ο πιο αποφασιστικός παράγων» (σελ. 300).

Για την ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΧΟΡΗΓΙΑΣ (βλ. σελ. 274) του ιδίου πονήματος.

Για την ΠΟΛΛΑΠΛΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ (βλ. σελ. 264 κ.ε.)

Για την Ενεργοποίηση κοινωνικού δυναμικού (σσ. 219 κ.ε.).

Οι Ευρωπαίοι τουρίστες αναζητούν σήμερα πνευματική τροφή στην Ελλάδα (σσ. 215 κ.ε.)

Κι επειδή το θέατρο και μάλιστα το αρχαίο, όπως αναβιώνει στις επίσημες φεστιβαλικές τουριστικές διοργανώσεις τής Ελλάδας είναι ένας βασικός πυλώνας Πολιτισμού και άξονας άσκησης δημόσιας πολιτικής, τόσο σε ιδεολογικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο, ας προβληματιστούμε πάνω στις θέσεις που παίρνει ο Δημ. Αθανασόπουλος, όσο υποκειμενικές κι αν θα μπορούσαν να θεωρηθούν (είναι όμως καλή αφορμή και βάση για συζήτηση):

ΓΙΑ ΝΑ ΣΟΒΑΡΕΥΤΟΥΜΕ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ (σσ. 136 κ.ε.):

Δραματολόγιο (ορισμός) σελ. 138

Επίδαυρος!!! Σελ. 141

Σύνδεση πολιτισμού – κουλτούρας με την Εκπαίδευση (σσ. 173 κ.ε.)

Μ.Μ.Ε. (σσ. 181 κ.ε.)

Τελικά πού καταφάσκει, τι διαγιγνώσκει και τι προτείνει ο επαρκής μελετητής;

«Γενικές απαιτήσεις και ειδικές ανάγκες.

Όσα θα κάνουμε για να ανοιχτεί η κουλτούρα στο λαό με την εκπαίδευση και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας πρέπει να συμπληρωθούν με την εισαγωγή της ποιότητας στην καθημερινή μας ζωή. Εδώ ανακύπτει η παιδευτική αξία του δομημένου χώρο, είτε πόλη είναι είτε χωριό, και της φύσης. Αν οι μικρές ή μεγάλες πόλεις μας, το αστικό περιβάλλον γενικότερα, δεν ήταν τόσο υποβαθμισμένο και η σχέση μας με τη φύση δεν είχε τόσο διαταραχθεί, οι γενικές απαιτήσεις της αναβάθμισης του δομημένου χώρου και της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος δεν θα είχε αναφανεί καν» (σελ. 191)

Και για την λεγόμενη «Πολιτική της Κουλτούρας» λέει:

 

«Πολιτική – η λέξη φέρνει αμέσως στο νου μας το Κράτος. Όχι άδικα, αφού η πολυσημία της και η κοινή χρήση εκεί μας οδηγούν. Μιλώντας, ωστόσο, για μια πολιτική της κουλτούρας, δεν πρέπει να την αντιληφθούμε αποκλειστικά υπό το πρίσμα του Κράτους. Οι ρόλοι είναι μοιρασμένοι, και η ζωντάνια του διάσπαρτου κοινωνικού δυναμικού συμβάλλει ουσιαστικά όχι μόνο στη διαμόρφωση αυτής της πολιτικής, αλλά και στη διαχείρισή της.

Η έννοια, όμως, της πολιτικής είναι δυναμική και συνεπάγεται μια θεληματικότητα, η οποία ουσιαστικά χρειάζεται ένα κέντρο που κινείται συνειδητά, έστω και αν δεν έχει στην κυριαρχική διάθεσή του όλους τους μοχλούς της δράσης. Εδώ αναφαίνεται ο ρόλος τού Κράτους. Ορίζοντας τους κεντρικούς άξονες μιας πολιτικής, αντλώντας από το πλούσιο απόθεμα των μέσων, των μεθόδων και των διαδικασιών που διαθέτει (από την άμεση και αποφασιστική παρέμβαση ως την ηθική ενθάρρυνση), το Κράτος μπορεί, προσαρμόζοντας και δοσομετρώντας ευέλικτα τις ενέργειές του, όχι μόνο να πολλαπλασιάζει την αποτελεσματικότητα των δικών του έργων, αλλά και να ευνοεί τη σύγκλιση των προσπαθειών όλων των φορέων, ακόμη και των ατομικών πρωτοβουλιών, προς σκοπούς γενικά αποδεκτούς από το σύνολο της κοινωνίας» (σελ. 85).

Ακολούθως θίγει ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα:

«…Πότε θα τολμήσουμε να μιλήσουμε στον εαυτό μας τη γλώσσα της αλήθειας που θερίζει; Στο βάθος κάθε Ρωμιού κρύβεται κι ένας Πτωχοπρόδρομος, η απαιδευσία είναι εγγενές στοιχείο τού νέου Ελληνισμού, και καθένας μας κουβαλάει μέσα του κι έναν μικρό Φιλισταίο. Αυτή είναι η ελληνική πραγματικότητα, δυσάρεστηγ, σχεδόν αποκρουστική. Αν προσθέσουμε τις συνέπειες της στρεβλής ανάπτυξής μας, που κανείς πια δεν αρνείται, ο πίνακας του εξαχρειωτικού ωφελισμισμού της κοινωνίας μας είναι πλήρης. Τι είδους κουλτούρα μπορεί να βλαστήσει σε τέτοιο έδαφος;» (σελ. 74).

Για να καταλήξει στο υποκεφάλαιο με τίτλο «Η πρόκληση της κουλτούρας:

Κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες, το σημερινό επίπεδο της παιδείας μας δεν είναι ανεξήγητο: έχουμε τελικά τη κουλτούρα που μας αξίζει. Μπορούμε άραγε να την βελτιώσουμε; […]

Υπάρχουν σημάδια που δεν απατούν. Αν αφήσουμε το Υπουργείο Πολιτισμού στη γωνιά του και, ξεχνώντας προς στιγμήν την νεοελληνική κακομοιριά και το γενικό παιδευτικό μας επίπεδο, κοιτάξουμε γύρω μας τι γίνεται, θα συλλάβουμε καλά μηνύματα. […]

Όσο τέτοια σημάδια υπάρχουν, δεν έχουμε δικαίωμα να απελπιζόμαστε – ναι, μπορούμε σίγουρα να πάμε μπροστά!

Αυτό, άλλωστε, υπαγορεύει και το συμφέρον της χώρας. Όχι μόνο γιατί εμείς οι ίδιοι θα γίνουμε ανθρωπινότεροι, όποιος καταλαβαίνει το ρόλοι της κουλτούρας στη ζωή συμφωνεί σ’ αυτό… […]

Με ποια όπλα θα παλέψουμε μέσα στην Ευρώπη και πού θα στηριχτούμε για να διατηρήσουμε ή να προβάλουμε την εθνική μας φυσιογνωμία; […]

Η Ευρώπη δεν θα έχανε μόνο τη γραφικότητά της, θα διασπούσε προπάντων την παράδοση της πνευματοκρατίας (spiritualisme), που διέπει ολόκληρη την ιστορία της και αντιλαμβάνεται την ενότητα όχι μονιστικά, όπως ο υλισμός, αλλά πλουραλιστικά, ως σύνθεση δηλαδή ακόμη και των αντιθέτων σε ένα αρμονικό σύνολο. Είναι αδιανόητο να κολοβώσει η ίδια η Ευρώπη τις αξίες της, για να πραγματοποιήσει μιαν ισοπέδωση η οποία εξ ορισμού δεν μπορεί να γίνει παρά σε πολύ μέτριο, αν όχι στο κατώτατο επίπεδο. Ποιος το θέλει; Θα ήταν σαν να καταστρέφαμε το έργο της Ιστορίας, αντί να το ολοκληρώσουμε εξαίροντας τη δύναμη των μερών που συνθέτουν το όλον.

Πραγματικός Ευρωπαίος θα είναι αύριο όχι ο διεθνικός που κανείς δεν τον αναγνωρίζει γιατί δεν ανήκει πουθενά, αλλά όποιος, ριζωμένος στη δική του γη και θρεμμένος στις ιδιαιτερότητές της, θα συνεισφέρει ουσιαστικότερη συμβολή στη διαμόρφωση της μιας και διαφοροποιημένης συγχρόνως, της πλούσιας ευρωπαϊκής προσωπικότητας. Κοντολογής, όσο γνησιότεροι και πιο συνειδητοί Έλληνες είμαστε, τόσο πληρέστερα θα γίνουμε Ευρωπαίοι.» (σσ. 74-79)

Ας επισημάνουμε μερικά ακόμα επί μέρους στοιχεία πριν περάσουμε στον δικό του ορισμό για την πολλοίς αόριστη (αλλά όχι και απροσδιόριστη) μετρήσιμη «οργανωσιακή κουλτούρα»:

«Ο πυρετός της πολιτικής δεν ευνοεί την ανάπτυξη της κουλτούρας» (σελ. 63).

ΑΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑ – ΕΓΩ (ΣΕΛ. 52)

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ – ΕΜΕΙΣ (ΣΕΛ. 54)

«Η έξαρση της σημασίας που έχει το ανθρώπινο ρίζωμα, φωτίζει άπλετα το ρόλο που παίζουν στην ανάπτυξη της κουλτούρας, η οικογένεια, η ιδιαίτερη πατρίδα του καθενός και η γλώσσα» (σελ. 48).

ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ-ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ (σσ. 49 κ.ε.)

«Ο Αρχοντοχωριάτης» του Μολιέρου (σελ. 44)

Έργα Τέχνης: 1. Διάρκεια, 2. Λειτουργικότητα (σελ. 41)

Μαζική κοινωνία και μαζική κουλτούρα (σσ. 38 κ.ε.)

Και φθάνουμε σε έναν ιδιαίτερα προβληματικό όρο που ξαναβρίσκουμε στις θεωρίες και τεχνικές αφήγησης, όπως εφαρμόζεται στον δημόσιο λόγο.

Οργανωσιακή κουλτούρα (σσ.  35 κ.ε.):

«Το ιδιαίτερο κλίμα, οι συνήθειες και το πνεύμα μιας επιχείρησης ή μιας διοικητικής μονάδας, συνδέεται σήμερα με την έννοια της “οργανωσιακής κουλτούρας” (organizational culture). Οι διάφοροι τρόποι διοίκησης των συνθέτων συνόλων, είναι εκδηλώσεις της διευθυντικής κουλτούρας (management cultruere). Κοντολογής, στη λέξη κουλτούρα μπορεί να προσαρτηθεί οποιοδήποτε επίθετο. […] Ο αναγνώστης θα εκπλαγεί και όμως είναι αλήθεια: οι Αμερικανοί εθνολόγοι και κοινωνιολόγοι Alfred Louis Kroeber και Clyde Kluckhohn δημοσίευσαν το 1962 ένα ολόκληρο βιβλίο (Culture, A critical review of concepts and definitions), όπου απαρίθμησαν και ανέλυσαν 160 έννοιες και ορισμούς της κουλτούρας χωρίς να ικανοποιηθούν. […]

Ο τελικός λόγος για τον κουλτουραλισμό, την άποψη δηλαδή που υποστηρίζει πως η κουλτούρα περικλείει τα πάντα, καλύπτει όλες τις μορφές και όλες τις εκδηλώσεις της συλλογικής ζωής, και συμπυκνώνει τις τοποθετήσεις κάθε κοινωνίας στα προβλήματα που αντιμετωπίζει, πρέπει, νομίζω, να είναι τούτος: η λέξη έχασε μ’ αυτόν την πολυσημασία της, αφού η εφαρμογή της περιορίστηκε στις μεγαλύτερες ή μικρότερες κοινωνικές ομάδες, παραμερίζοντας τα άτομα∙ και έχασε τους χυμούς της και έγινε έννοια στατική, γιατί ενώ δήλωνε προπάντων (και για μας εξακολουθεί να δηλώνει) μια διαδικασία, ένα ιδεώδες κι’ έναν αναβαθμό, περιορίστηκε να σημαίνει μια κοινωνική κατάσταση μόνο, εξελιγμένη ή ανεξέλιγκτη, αδιάφορο… Ας λένε λοιπόν ό,τι θέλουν οι κοινωνιολόγοι και οι ανθρωπολόγοι για την έννοια και το περιεχόμενο της κουλτούρας, πρέπει να είμαστε ειδοποιημένοι για το σημασιολογικό τους κώδικα. Για να μην μας μπερδεύουν.» (σσ. 35-37).

Είναι σαφές πως από την ενδελεχή ανάγνωση και προσεκτική μελέτη αυτού του «εγχειριδίου» ότι η δι-υποκειμενικότητα στην αντιμέτωπιση των πολιτιστικών φαινομένων δεν περιορίζει την επιστημονική θεώρησή τους, την δυσχεραίνει όμως σημαντικά σε μετρήσιμο επίπεδο, που είναι κατ’ ανάγκην περιοριστικό, αν και μη δεσμευτικό. Ο επιστήμονας μαθηματικός-στατιστικολόγος, σε διεπιστημονική συνεργασία με τον γλωσσολόγο-φιλόλογο, τον θεατρολόγο, τον κοινωνιολόγο και τον κριτικό μπορεί να έχει έλεγχο και των στοιχείων και των μέσων (εργαλείων) που θα χρησιμοποιήσει.

 

Ανατομία ενός προαναγγελθέντος εγκλήματος: ο θάνατος τής παραδοσιακής αλλά και της μοντέρνας τέχνης.

 

Σε λίγο στις Ανώτατες Σχολές Καλών Τεχνών δεν θα ζωγραφίζει πια κανείς με πινέλα, αλλά με το «ποντίκι» του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Είναι μεγάλη η απογοήτευση σε κοινό και ειδικούς για την κατάντια της σύγχρονης Τέχνης. Ταινίες γυρίζονται, συνέδρια, στρογγυλές τράπεζες διοργανώνονται, βιβλία γράφονται πάνω στο ακανθώδες αυτό θέμα. Ας σταχυολογήσουμε μερικά:

 

Cynthia Freeland, Μα είναι αυτό τέχνη;, μετάφραση: Μάντυ Αλμπάνη, εκδόσεις Πλέθρον, Αθήνα 2006, σελ. 176

 

Για τη σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με την οικονομική δραστηριότητα και τη θεώρηση της καλλιτεχνικής ταυτότητας σε βιοποριστικό επάγγελμα με τον αντίστοιχο ΚΑΔ στην Εφορεία διαβάζουμε:

«Η σύγχρονη τέχνη ως επάγγελμα» (σσ. 170-172):

Αυτό που διαφοροποιεί τον σύγχρονο πολιτισμό από τους προηγούμενους είναι η ταχύτητα, σημείωνε ο Marc Bloch. Η μεταμόρφωση συμβαίνει στο διάστημα τής ίδιας γενιάς. Το ίδιο ισχύει και για το καλλιτεχνικό φαινόμενο. Όμως, στα πλαίσια της μεταμοντέρνας κατάστασης της κοινωνίας μας, αυτές οι μεταμορφώσεις δεν έχουν να κάνουν πλέον με νεωτερικές καινοτομίες, δεν έχουν συχνά, καν σχέση με νέες ιδεολογίες που αντικαθιστούν παλαιές. Στην εποχή μας το φαινόμενο τής μόδας, ένα φαινόμενο που αξίζει ίσως ν’αντιμετωπιστεί σοβαρότερα απ’ ό,τι γίνεται συνήθως, καθορίζει αυτές τις μεταμορφώσεις. Το lifestyle, λοιπόν, μαζί με το εμπόριο της τέχνης και μια σειρά αστάθμητων παραγόντων είναι υπεύθυνοι για τις εξελίξεις στη σύγχρονη τέχνη – ή πιο σωστά – για τις ραγδαίες αλλαγές. Η εναλλαγή των φυσικών προσώπων είναι κι αυτή ταχύτατη, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην κοινωνία του θεάματος. Έτσι, για πρώτη ίσως φορά στην ιστορία της τέχνης, εικοσάρηδες καλλιτέχνες παρελαύνουν θριαμβευτικά από τις σελίδες των περιοδικών και των εφημερίδων ως «οι σημαντικότεροι σήμερα», για να καταβαραθρωθούν την επόμενη χρονιά και να εμφανιστούν οι επόμενοι, ακόμη νεότεροι. Το αποτέλεσμα για το κοινό των εικαστικών, αντίθετα μ’ αυτό της ποπ μουσικής, για παράδειγμα, είναι μια απόλυτη σύγχυση και αδυναμία κατανόησης…

 

Φυσικά και δεν θα παρέκαμπτε η δεινή αυτή ερευνήτρια ένα θέμα που νομίζουμε ότι κατέχουμε, είναι όμως περισσότερο συγκεχυμένο απ’ ό,τι θα προτιμούσαμε. Ορθώς η κοινωνιολόγος Cynthia Freeland επεκτείνει και διευρύνει το νοηματικό περιεχόμενου αυτού του πασίγνωστου όρου.

ΣΟΥΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ (σελ. 163):

Χρησιμοποιώ τον όρο σουρρεαλισμός σε μια οπωσδήποτε διευρυμένη έννοια, για να περιγράψω μια αισθητική αξία στα θραύσματα, τις περίεργες συλλογές, τις απροσδόκητες αντιπαραθέσεις, μια αισθητική η οποία στοχεύει να διεγείρει εκδηλώσεις μιας ασυνήθους πραγματικότητας που έχει τις ρίζες της στην περιοχή του ερωτικού, του εξωτικού και του ασυνείδητου.

Πολλά έχουν γραφτεί για την αμφισβητούμενη έννοια της Αισθητικής. Ήδη από την εποχή του Αισχύλου, υπήρχε ο όρος «τερατείες». Πάνω σε αυτό το θέμα παραπέμπουμε στο ίδιο όπως πιο πάνω πόνημα:

ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ  ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ: ΩΡΑΙΟ ΚΑΙ ΤΕΡΑΤΩΔΕΣ (σσ. 153-155)

Πολύς λόγος γίνεται και για την «Κβαντική αλλαγή», το «ποιοτικό άλμα» ολόκληρης της Ανθρωπότητας, όπως έγραφε ο χριστιανός Δανός φιλόσοφος Σόρεν Κίρκεγκααρντ στην «Έννοια της αγωνίας» (εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα 2013, σελ. 232). Η Πανανθρώπινη Συλλογική Συνειδητότητα συγκοινωνεί με το Συλλογικό Ασυνείδητο και σε στενή συνεργασία εξασφαλίζουν όχι μόνο την επιβίωση, αλλά και την εξέλιξη, την πρόοδο τού ανθρωπίνου είδους μέσα από τον Πολιτισμό.

Διαβάζουμε στο πόνημα της Cynthia Freeland, Μα είναι αυτό τέχνη; Για τη ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ (σσ. 153-154):

Η «διεύρυνση της συνείδησης» είναι συγκεκριμένος στόχος κάποιων από τους σύγχρονους καλλιτέχνες, που χρισιμοποιούν τακτικές σοκ, ή άλλων, που επικεντρώνουν σε θέματα φύλου, φυλής και σεξουαλικού προσανατολισμού.

Και άλλα θέματα θίγονται ενδελεχώς στα επόμενα κεφάλαια τού ίδιου βιβλίου:

VIRTUAL REALITY – ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (σσ. 151-152)

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ – ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ – ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΕΧΝΗ (σσ. 148-150)

Κεφάλαιο 7. ΨΗΦΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΔΟΝΤΑΣ (σσ. 133 κ.ε.)

Η ερμηνεία (κριτική) ως επεξήγηση (σσ. 131-132).

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ (σσ. 122 κ.ε).

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ – ΘΕΑΤΡΟ ΕΝ ΘΕΑΤΡΩ (σελ. 124)

ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΜΙΜΗΣΗ (σσ. 35-38)

«Περί ύψους» του Λογγίνου (σσ. 158 κ.ε.)

Εδώ δηλώνεται ευθαρσώς πως «Η ΤΕΧΝΗ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ ΣΤΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ¨» (σσ. 153 κ.ε.) και ότι για να προαχθεί η καλλιτεχνική δημιουργία απαιτείται και προϋποτίθεται όχι μόνο Αυτοσυνείδηση αλλά και Επίγνωση τού κόσμου.

Στο επόμενο βιβλίο βρίσκουμε αρκετά συμπληρωματικά στοιχεία, ψηφίδες στο μωσαϊκό τού σύγχρονου κόσμου:

Nathalie Heinrich, Το παράδειγμα της σύγχρονης Τέχνης. Δομές μιας καλλιτεχνικής επανάστασης, μετάφραση-επιμέλεια: Κωνσταντίνος Βασιλείου, εκδόσεις ΠΛΕΘΡΟΝ / θεωρία τέχνης, Αθήνα 2015, σελ. 330

 

Ενδεικτικά, παραπέμπουμε στα σχετικά κεφάλαια ή αποσπάσματα:

 

Αισθητικά όρια (σσ. 62 κ.ε.)

Υβριδοποίηση – installation (σ. 94)

Αλλογραφισμός (σσ. 100 κ.ε.)

ΚΡΙΤΙΚΗ (σσ. 167 κ.ε.)

ΑΦΗΓΗΣΗ (Σελ. 162)

Performance (σελ. 146)

Συγκείμενο (σσ. 110 κ.ε.).

Είναι σαφές πως ένα τόσο μεγάλο θέμα δεν εξαντλείται με μια ματιά στην ενδεικτική βιβλιογραφία και απαιτείται περαιτέρω επισταμένη έρευνα σε συλλογικό και σε ατομικό επίπεδο.

Συνεχίζουμε με ένα πόνημα τής ιδίας:

Nathalie Heinrich, Κοινωνιολογία της Τέχνης, μετάφραση: Πάνος Αγγελόπουλος, επιμέλεια: Κωνσταντίνος Βασιλείου, εκδόσεις ΠΛΕΘΡΟΝ / θεωρία τέχνης, Αθήνα 2014, σελ. 147.

Εδώ θα διερευνήσουμε θεωρητικούς όρους και εφαρμοσμένα (πρακτικά) πεδία όπως:

Μεσολάβηση (σελ. 84)

Curator (σελ. 76)

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ. 79)

Κοινωνιολογία τού γούστου (σελ. 65)

Η διάκριση (σελ. 66)

Καλλιτέχνης (ορισμός): σελ. 105

Αναγνώριση (σελ. 86)

Έργο, αντικείμενο, άτομο (σσ. 112-113)

Σχετικισμός (σελ. 113)

Για λόγους συντομίας, αλλά και αφηγηματικής οικονομίας διαβάζουμε τον

ΕΠΙΛΟΓΟ – ΣΥΝΟΨΗ: (σσ. 125 κ.ε.)

Σημαντικό όμως είναι να διασαφηνιστούν τα ΟΠΛΑ-ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΈΡΕΥΝΑΣ, που είναι: συνέντευξη, επιτόπια παρατήρηση (αυτοψία), πραγματική (δια ζώσης) ανάλυση των δράσεων (σελ. 126-127)

 

 

 

Μα προς τα πού κινείται η Σύγχρονη Τέχνη;

 

 

Όμως δεν μπορούμε να συζητάμε για σύνθετα φαινόμενα, όπως είναι ο Πολιτισμός και ο Τουρισμός, χωρίς να αναλογιστούμε για το παρόν, το μέλλον, τις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προοπτικές τού καλλιτεχνικού φαινομένου, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την καλλιτεχνική έκφραση. Διαβάζουμε λοιπόν:

Σταύρος Τσιγκόγλου, ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2014, σελ. 262.

Και συγκεκριμένα εστιάζουμε τον φακό τού «επαρκούς αναγνώστη» σε θέματα όπως:
Βιντεοεγκατάσταση (Faezeh) σελ. 387

Video-artists-film (σελ. 391)

Κι επιβεβαιώνουμε τις ήδη επαληθευμένες υποψίες μας πως:

«Τα όρια μεταξύ τέχνης, κινηματογράφου, ντοκιμαντέρ, μεταξύ μύθου και πραγματικότητας, θολώνουν και χάνονται. Αυτά όμως προς το παρόν.  Κανείς δεν ξέρει το ψηφιακό μέλλον. Πότε θα δοκιμάσουν οι καλλιτέχνες τη virtual reality; (σελ. 394).

Επομένως κινούμαστε ολοταχώς προς…

 

 

Υβριδικές συνδημιουργίες

 

Σχετικό το βιβλίο του Peter Burke, Πολιτισμικός υβριδισμός, μετάφραση: Ειρήνη Σταματοπούλου, εκδόσεις Μεταίχμιο, σελ. 128.

Σε αυτό διαβάζουμε:

Προσαρμογή (σσ. 85 κ.ε.): συνάντηση κι αλληλεπίδραση μεταξύ πολιτισμών

«Η πολιτισμική προσαρμογή μπορεί να αναλυθεί ως μια διπλή κίνηση από-συμφραστικοποίησης (de-contextualization) και επανα-συμφραστικοποίησης (re-contextualization), με την εξαγωγή κάποιου στοιχείου από το αρχικό του περιβάλλον και την τροποποίησή του έτσι ώστε να ταιριάξει στο νέο του περιβάλλον. Η διαδικασία τής «τροπικοποίησης» (tropicalization), που θίγεται τόσο συχνά και υποστηρίζεται τόσο ακούραστα από τον βραζιλιάνο στοχαστή Gilberto Freyre σε τόσους πολλούς τομείς, από την αρχιτεκτονική έως τη μαγειρική, αποτελεί ένα καλό παράδειγμα αυτής της διαδικασίας, μολονότι είναι απαραίτητο να γίνει μια διάκριση μεταξύ διαφορετικών ειδών προσαρμογής. (σελ. 86)

Ήδη από τη δεκαετία του 1990, η πολυπολιτισμικότητα και η διαπολιτισμικότητα ήταν ζητούμενο (desideratum) και σαφής προτεραιτότητα της ΕΕ.

 

 

 

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας

https://konstantinosbouras.gr