Πολιτιστική διπλωματία για την παγκόσμια Ειρήνη
ΤΟΥ Δρ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ*
Η πολυσυζητημένη διεθνώς και άκρως ενδιαφέρουσα, πρωτότυπη και αναγεννησιακή έκθεση με τον χαρακτηριστικό τίτλο IMPROVISATIONS, που στην πράξη ήταν μια εντυπωσιακών διαστάσεων, περίπου 40 μέτρων εγκατάσταση (“installation”) με εικαστικά έργα τού Edi Rama, πρωθυπουργού τής γειτονικής και φίλης χώρας Αλβανίας, διήρκεσε δώδεκα ημέρες (21-31 Μαρτίου 2023) στο Ζάππειον Μέγαρον, σε επιμέλεια τής Κατερίνας Κοσκινά, έθεσε ορισμένα ζητήματα καλλιτεχνικής, κοινωνικής, πολιτικής, ψυχολογικής και ιστορικής φύσεως.
Αμέσως στην είσοδο δεξιά ήταν μια εκτεταμένη φωτογραφία τού πρωθυπουργικού γραφείου στα Τίρανα, όπου η ταπετσαρία είναι ανάλογη με τις δύο επάλληλες που είχαν επενδύσει δύο ελλειψοειδείς επιφάνειες ανάμεσα στις οποίες κινούνταν οι επισκέπτες τής έκθεσης. Η «διορθωμένη προοπτική» δημιουργεί ενδιαφέροντα απεικάσματα στον εγκέφαλο τού συνδημιουργικού επαρκούς θεατή, αφού οι δύο επενδεδυμένες ξύλινες επιφάνειες ακολουθούσαν την καμπυλότητα τού εξωτερικού και εσωτερικού τοίχου τής αίθουσας που μετέφερε μηχανικά, το φως τού ήλιου, ακριβώς πάνω στο λευκό φόντο της ταπετσαρίας.
Το ενδιαφέρον και το πρωτότυπο εδώ είναι ότι η ταπετσαρία είναι διακοσμημένη με τυπωμένα υπηρεσιακά έγγραφα, πολλά από τα οποία είναι ακόμη ιδιαίτερα ευανάγνωστα, παρά την ποικιλία των χρωματικών μέσων και των μολυβιών που χρησιμοποιήθηκαν για την δημιουργική μεταμόρφωση αυτών των σελίδων που θα προορίζονταν μάλλον για ανακύκλωση ή ακόμα και για τον πολτοποιητή εγγράφων. Από όλα τα χρωματικά μέσα, ιδιαίτερα αποτελεσματικές είναι οι υδατογραφίες για τις ενδιάμεσες συνυποδηλώσεις που επιτρέπουν ανάμεσα στις γραμμές.
Αυτή η μη παραστατική δισδιάστατη «παλίμψηστη» αξιοποίηση ενός φθαρμένου και τυποποιημένου εν πολλοίς υλικού συνοδεύεται από γλυπτά σε πορσελάνη, κάποια πάνω σε μέταλλο, που έχει επεξεργαστεί ο συνδημιουργός για το μεταλλικό τμήμα, Adrian Dule, καθηγητής στην Σχολή Καλών Τεχνών των Τιράνων, συνοδοιπόρος και φίλος παλιός του Edi Rama.
Η αισθητική παρέμβαση στις προσόψεις παλαιών και νέων κτηρίων δεν ήταν μόνο καλλιτεχνική, αλλά και κοινωνική, πολιτική, ιστορική, με αναγωγές στη συμβολική τής Ιταλικής Αναγέννησης. Η διάστιξη τού αστικού ιστού με έργα Τέχνης δεν είναι απλώς διακοσμητική, αλλά μια διαρκής επιστροφή στη Φύση, με την οποία μάς συνδέει ένας άρρηκτος ομφάλιος λώρος.
Ένας πρωθυπουργός λοιπόν, που επιζωγραφίζει υπηρεσιακά έγγραφα, γραβάτες (τις οποίες χαρίζει στους επιφανείς καλεσμένους του και σε τυχερές προσωπικότητες τής Πολιτικής, των Γραμμάτων και των Τεχνών απ’ όλον τον κόσμο), ένας ζωντανός, ανήσυχος, πειραματιζόμενος καλλιτέχνης που μετατρέπει τον αυστηρό (εξ ορισμού) χώρο τής απαιτητικής του εργασίας σε στούντιο καλλιτέχνη διεθνών αξιώσεων, δημιουργεί ένα υπό-σύστημα με άπειρα σημεία, σύμβολα, σημαίνοντα και συνυποδηλώσεις. Οι ερμηνείες είναι άπειρες: το γινόμενο που προκύπτει από τον αριθμό των συνδημιουργικών θεατών επί τις χρονικές στιγμές επί την ταχύτητα με την οποία κινούνται μέσα στον αναπεπταμένο χώρο τής έκθεσης.
Η πολιτιστική διπλωματία είναι βασικό εργαλείο για τη φιλία, την ειρήνη, την συναδέλφωση όλων των λαών και μακάρι παρόμοιες «ανταλλαγές» να ενταθούν και στο άμεσο και στο απώτερο μέλλον, στην αρχή με όλες τις γειτονικές χώρες.
Τα συγχαρητήρια ανήκουν στον ίδιο τον Edi Rama και στην ιδιαίτερα ενημερωμένη, πρακτική κι απολύτως αποτελεσματική Δρ ιστορικό τέχνης και μουσειολόγο Κατερίνα Κοσκινά, για την πολύσημη επιμέλεια αυτής της άκρως πρωτότυπης και ενδιαφέρουσας έκθεσης.
Ο Edi Rama, απόφοιτος τής Ακαδημία Καλών Τεχνών τής αλβανικής πρωτεύουσας και γιος γλύπτη και πρύτανη σε αυτό το ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, έχει αυθύπαρκτη και αυτοτελή, πρωτότυπη και άκρως επιδραστική παρουσία στα διεθνή καλλιτεχνικά μας πράγματα.
Κατά τη διάρκεια της δημαρχίας του, ήδη από τις αρχές του 2000, έχοντας στο πλευρό του και άλλους καλλιτέχνες, από τους οποίους αξίζει να ξεχωρίσουμε τον μαθητή και φίλο του Anri Sala, που με το video έργο του (2003) έστρεψε τα βλέμματα του κόσμου στη εικαστική μεταμόρφωση των Τιράνων με graffiti, έβαψαν τα κτίρια της ταλαιπωρημένης τότε πρωτεύουσας της Αλβανίας, αλλάζοντάς της κυριολεκτικά την όψη, χωρίς να δαπανήσει χρήματα.
*Ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής-κριτικός, είναι διδάκτωρ τού Τμήματος Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας τού Ιονίου Πανεπιστημίου (2019), θεατρολόγος (1994,1998) και διπλωματούχος μηχανολόγος μηχανικός Ε.Μ.Π. (1985).
Συν-χρονικότητα: όταν το μέσα μυστήριο ταυτίζεται κάποια στιγμή με το έξω θαύμα
Συν-χρονικότητα
Από τον Κωνσταντίνο Μπούρα
Αυτό που ξεφεύγει από τον κύβο
Τής λογικής μας.
Κι ο κύκλος δεν τετραγωνίζεται
Όσο κι αν τον στριμώξουμε
Στα κάγκελα τής φυλακής μας.
Είμαστε το αποτέλεσμα των επιλογών μας
Σε συνδυασμό με τον βαθμό τής διά-δράσεώς μας με το Τυχαίο.
Ένας απροσδόκητος αλλά αναμενόμενος
(για τους σοφούς) συνδυασμός ετερογενών αλλά ομοειδών φαινομένων.
Ας μην ταυτίσουμε το ποιοτικό επίπεδο των αξιών με το ποσοτικό πλέγμα των τιμημάτων τους.
«Τύχη και Αναγκαιότητα».
Τύχη και Νέμεσις.
Τύχη και χαμός.
Τυχερός όποιος αναστενάξει
Ανακουφισμένος,
Πλήρης,
Χορτάτος,
Όταν τελειώνει ο βίος του.
«Προς γαρ το τελευταίον εκβάν
Έκαστον των πριν υπαρξάντων κρίνεται».
«Τα στερνά νικούν τα πρώτα».
«Πες μου το τέλος σου να σου πω ποιος είσαι»…
ΤΟ ΙΕΡΟ ΚΑΙ ΑΠΡΟΣΠΕΛΑΣΤΟ, ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΚΡΥΒΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ.
ΑΣ ΜΗΝ ΜΠΕΡΔΕΥΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΥΤΟΕΠΑΛΗΘΕΥΟΜΕΝΗ ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΟΡΑΜΑΤΙΣΜΟ, ΤΗΝ ΠΡΟΟΡΑΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΔΙΟΡΑΣΗ, ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΗ ΜΕ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΙΑΚΟ, ΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΝΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΨΙΠΕΤΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ.
Όπως λέει ο Σαίξπηρ στον «Άμλετ»: «υπάρχουν πολλά πράγματα σε γη και ουρανό που η φιλοσοφία, η επίσημη επιστήμη σας δεν τα φτάνει».
Μόνον οι ημιμαθείς ανόητοι και οι δοκησίσοφοι πιστεύουν ότι τα κατανοούν όλα.
Η ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΛΕΟΝ ΠΕΡΙΠΛΟΚΕΣ ΈΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΜΕΛΕΤΩ ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΡΕΙΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ.
Ας ρίξουμε μια ματιά σε ένα ενδιαφέρον βιβλίο:
Ο Καρλ Γιουνγκ και η συγχρονικότητα: Η αναζήτηση του νοήματος στις Συμπτώσεις.
Τι είναι η συγχρονικότητα; Και πώς μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε για εσωτερική ανάπτυξη;
Γράφει ο Harry J. Stead
Σε όλο το βιβλίο του, «Συγχρονικότητα: Μια Μη-Αιτατή Συνδετική Αρχή», ο Γιουνγκ καταβάλλει κάθε προσπάθεια να πει ότι δεν αρνείται την τύχη, ότι το απίθανο μπορεί να είναι ακριβώς αυτό, απίθανο, χωρίς σκοπό ή νόημα. Αλλά μερικές φορές οι συμπτώσεις συσσωρεύονται με τρόπο που καθιστά αδύνατο να μην πιστεύει κανείς ότι κάτι άλλο συμβαίνει.
[…]
Στην προσπάθειά του εμπνεύστηκε τα αρχαία κινεζικά κείμενα, ιδιαίτερα το I-Ching, το οποίο δηλώνει ότι υπάρχει μια αλληλεπίδραση μεταξύ του ατόμου και του σύμπαντος, ότι η εσωτερική του κατάσταση συμμετέχει στον εξωτερικό κόσμο. Όταν αυτές οι δύο καταστάσεις συνδέονται, βιώνεται ένα γεγονός συγχρονικότητας. Ένα παράδειγμα τέτοιου γεγονότος μπορεί να περιλαμβάνει την επιλογή ενός τυχαίου τηλεοπτικού προγράμματος για παρακολούθηση και την ανακάλυψη μετά από κάποιο χρονικό διάστημα ότι ο κύριος χαρακτήρας βιώνει τις ίδιες δοκιμασίες και αγωνίες με εσάς.
[…]
Στην ανατολική θρησκεία τέτοια γεγονότα θεωρούνται αποκαλύψεις και μηνύματα από το θείο. Οι αποκαλύψεις είναι ιερές και στον Χριστιανισμό, αλλά τον τελευταίο καιρό η Δύση έχει γίνει πολύ λογική και επιστημονική για να πιστέψει ότι υπάρχει κάποια σοφία σε αυτό που θα θεωρούσαμε «απλή σύμπτωση».
[…]
Όπως γράφει ο Jung,
«Αυτό που βρήκα ήταν «συμπτώσεις» που συνδέονταν τόσο ουσιαστικά που η «τυχαία» τους σύμπτωση θα αντιπροσώπευε έναν βαθμό απιθανότητας που θα έπρεπε να εκφραστεί από ένα αστρονομικό αριθμό.” Carl Jung, Synchronicity: An Acausal Connecting Principle, Σελίδα 21.
Στις 20 Απριλίου 2023, στις 7μμ παρουσιάζουμε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών το βιβλίο…
Δημήτριος Μακρατζάκης, Το σύμπαν, η ζωή και ο άνθρωπος. Η αστερόσκονη που γεννά ιδέες, εκδόσεις Αγγελάκη, Αθήνα 2022, σελ. 254.
Σας περιμένουμε όλες και όλους εκεί να συζητήσουμε για όλα τα επιστημονικά θέματα που απασχολούν τους σύγχρονους επαρκείς αναγνώστες, τους ανήσυχους πνευματικούς Ανθρώπους τού μεταβατικού και μεταιχμιακού αλλά ελπιδοφόρου καιρού μας.
την Τετάρτη τού Πάσχα, 19 Απριλίου 2023, 6μμ στην αίθουσα Κωστής Παλαμάς τού κτηρίου επί της πλατείας Καρύτση…
…όπου στεγάζεται ο Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός
στο πλαίσιο τού ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ,
ΑΠΡΙΛΙΟΣ12διαλεξητεχνολογιατεχνη
θα μιλήσω με θέμα:
Τεχνολογία, Λογοτεχνία, Τέχνη και συναίσθημα. Νοητικό και θυμικό σε αγαστή συνδημιουργική σύμπνοια.
Κι ο Πολιτισμός μετατράπηκε στην εποχή μας σε Βιομηχανία, και μάλιστα βαριά.
Στον εξαιρετικά χρήσιμο συλλογικό τόμο [(Νικόλας ΒΕΡΝΙΚΟΣ, Σοφία ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ, Φιλήμων ΜΠΑΝΤΙΜΑΡΟΥΔΗΣ, Νίκος ΜΠΟΥΜΠΑΡΗΣ, Δημήτρης ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, επιμέλεια), ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ, ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ, ΑΓΑΘΑ, Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα 2005, σελ. 310.] διαβάζουμε το εκτενές άρθρο της Αλεξάνδρα Μπούνια με τίτλο: «Τα μουσεία ως πολιτιστικές βιομηχανίες: Θέματα και Προβληματισμοί – μια προκαταρκτική συζήτηση».
Η έννοια τής «πολιτιστικής βιομηχανίας»: Ο ρόλος των μουσείων
Ο όρος «πολιτιστική βιομηχανία» προέρχεται από το ομότιτλο δοκίμιο των Adorno και Horkheimer (1947/1984), που δημοσιεύτηκε αρχικά στο βιβλίο τους Dialektik der Aufklärung (Διαλεκτική τού Διαφωτισμού). Αποτελούσε μια προσπάθεια να μιλήσουν για τη διαμόρφωση τού καπιταλιστικού μοντερνισμού, ο οποίος δεν δίστασε, κατά την άποψή τους, να χρησιμοποιήσει τον πολιτισμό, τη διαφήμιση, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας ως νέες μορφές κοινωνικού ελέγχου, ώστε να επιφέρει αποδοχή των νέων μορφών της καπιταλιστικής κοινωνίας. Για τους Γερμανούς φιλοσόφους της Σχολής της Φρανκφούρτης, για τους οποίους ο πολιτισμός και η βιομηχανία ήταν αντιληπτές ως δύο έννοιες διαμετρικά αντίθετες, ο συνδυασμός των δύο στη δημιουργία ενός νέου όρου είχε ως στόχο να σοκάρει και να κινητοποιήσει την κοινωνία κατά αυτού που εκείνοι αντιλαμβάνονταν ως περιορισμό της πολιτιστικής ζωής στα πλαίσια του ύστερου μοντερνισμού, να κινητοποιήσει κατά αυτού που πίστευαν ότι ήταν ένας κεντρικός μηχανισμός ελέγχου του ατόμου από τον σύγχρονο καπιταλισμό.
Τις αντιλήψεις των Γερμανών φιλοσόφων διαδέχτηκαν απόψεις των Γάλλων κοινωνιολόγων (ανάμεσά τους οι Morin, Huet, Miège), οι οποίοι καταρχήν έφεραν τον όρο στον πληθυντικό αριθμό – «πολιτιστικές βιομηχανίες» αντί του «πολιτιστική βιομηχανία» – και όρισαν αυτές ως εκείνους τους φορείς, κυρίως επιχειρήσεις, αλλά και κρατικούς μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που εμπλέκονται άμεσα στην παραγωγή κοινωνικού νοήματος. Με άλλα λόγια, ο όρος αναφέρεται στο «σύστημα» (όρος του Wiliiams) μέσω του οποίου η κοινωνική τάξη μεταδίδεται, αναπαράγεται, βιώνεται και ερευνάται. Οι σύγχρονοι μελετητές του θέματος απομονώνουν ένα βασικό χαρακτηριστικό του θέματος για τις πολιτιστικές βιομηχανίες: την παραγωγή και διάθεση «κειμένων», ή με άλλα λόγια προϊόντων, ερμηνειών, που με τη σειρά τους διαμορφώνουν το πώς αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, την κοινωνική μας συνείδηση, τον εσωτερικό μας κόσμο – τις φαντασίες, τα συναισθήματα, την ταυτότητά μας. Αυτή η διαμόρφωση μπορεί να ακολουθεί τα κοινωνικά στερεότυπα ή τα επιλεγμένα από τους χειριστές της κυρίαρχης ιδεολογίας σχήματα και να κατευθύνει προς αυτά την κοινωνία, μπορεί όμως και όχι – αφού η διαμόρφωση των απαιτήσεων αλλά κα των ερμηνειών μας είναι πολύ πιο σύνθετη και πιο προσωπική απ’ ό,τι πίστευαν οι Adorno και Horkheimer» (σς. 39-40)
[…] η μεταμοντέρνα κατάλυση των ορίων μεταξύ «υψηλής» και «χαμηλής» τέχνης (και κουλτούρας)
[…] η πολιτιστική κληρονομιά εντάσσεται στο μηχανισμό αναπαραγωγικής ιδεολογίας και βρίσκει τη θέση της ανάμεσα στις άλλες πολιτιστικές βιομηχανίες.
[…] Τα μουσεία ανήκουν εξ ορισμού στις πολιτιστικές βιομηχανίες ως κατεξοχήν φορείς και δημιουργοί κοινωνικού νοήματος, ότι η σύμπλευση πολιτισμού και βιομηχανίας δεν είναι πρόσφατη εξέλιξη, αλλά έχει ρίζες στο χρόνο.
[…] Η αύξηση της ζήτησης για τον πολιτισμό, και μάλιστα τον εξειδικευμένο, οδήγησε και σε διεύρυνση και κατακερματισμό των αντίστοιχων «πολιτισμικών αγορών και προϊόντων» (O’ Connor, 2000).
[…] η πολιτισμική κληρονομιά διευρύνεται για να συμπεριλάβει δύο βασικές έννοιες που συνδέονται με την κατανάλωσή της: την έννοια τού «θεάματος» και την έννοια του «πολιτιστικού κεφαλαίου» (σελ. 42).
Η πολιτιστική κληρονομιά ως οικονομικό μέγεθος
Η πολιτιστική κληρονομιά λοιπόν μπορεί να γίνει κατανοητή ως μια διπλή οντότητα: μια πηγή οικονομικού και πολιτιστικού κεφαλαίου. […] Οι δύο ενότητες της πολιτιστικής κληρονομιάς συνδέονται με την κοινή τους εξάρτηση από τη διατήρηση των παλαιών αντικειμένων και των μηνυμάτων που αυτά φέρουν. Ιδιαιτέρως τα τελευταία δημιουργούν την έννοια της αντιπαράθεσης. Μπορούμε και στις δύο περιπτώσεις να διακρίνουμε μεταξύ της «υψηλής» και της «χαμηλής» κουλτούρας, μια διχοτόμηση που επιτείνει, αλλά και εμπλουτίζει την αντιπαράθεση. […] Η «υψηλή» κουλτούρα σε αντίθεση έχει συνήθως έναν παιδευτικό ρόλο συν φυσικά αυτού ως υψηλού επιπέδου ψυχαγωγία.
[….] «βιομηχανία του παρελθόντος» (“heritage industry”) (σελ. 47)
Αστική ανάπλαση, μουσεία και πολιτιστικός τουρισμός
Ο «πολιτισμός» είναι γενικά αποδεκτό ότι αποτελεί όχι μόνο μια πηγή κοινωνικής ανάπτυξης, αλλά και διαμόρφωσης της ταυτότητας της κοινωνίας. (σελ. 48).
[…]
Η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί επιπλέον να συμβάλει στο «ζωντάνεμα» μιας πόλης: αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους, ιδιαίτερα όταν άλλες αστικές δραστηριότητες είναι κλειστές, και με αυτό τον τρόπο δημιουργείται μια ζωντάνια στην πόλη, η οποία από μόνη της αποτελεί θέαμα. Οι επισκέπτες λειτουργούν τόσο ως performers όσο και ως κοινό… (σελ. 49)
[…]
Δημιουργία «κτηρίων-υπογραφών», που στόχο έχουν να υποστηρίξουν μια νέα εικόνα της πόλης ως «πόλη του πολιτισμού» (σελ. 49)
Εδώ, εκτός από τους χρήσιμους ορισμούς, είναι σαφές πως Τουρισμός και Πολιτισμός είναι αλληλένδετα μεγέθη, με τον δεύτερο ως οικονομικό υποσύνολο τού πρώτου (όσον αφορά τους εξωτερικούς ή εσωτερικούς περιηγητές-επισκέπτες μιας χώρας, μίας πόλης, ή ενός χώρου μακριά από το σημείο μόνιμης κατοικίας τους).
Διαβάζουμε στο πόνημα της Cynthia Freeland, Μα είναι αυτό τέχνη; Για τη ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ (σσ. 153-154):
Η «διεύρυνση της συνείδησης» είναι συγκεκριμένος στόχος κάποιων από τους σύγχρονους καλλιτέχνες, που χρισιμοποιούν τακτικές σοκ, ή άλλων, που επικεντρώνουν σε θέματα φύλου, φυλής και σεξουαλικού προσανατολισμού.
Και άλλα θέματα θίγονται ενδελεχώς στα επόμενα κεφάλαια τού ίδιου βιβλίου:
VIRTUAL REALITY – ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (σσ. 151-152)
ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ – ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ – ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΕΧΝΗ (σσ. 148-150)
Κεφάλαιο 7. ΨΗΦΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΔΟΝΤΑΣ (σσ. 133 κ.ε.)
Η ερμηνεία (κριτική) ως επεξήγηση (σσ. 131-132).
ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ (σσ. 122 κ.ε).
ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ – ΘΕΑΤΡΟ ΕΝ ΘΕΑΤΡΩ (σελ. 124)
ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΜΙΜΗΣΗ (σσ. 35-38)
«Περί ύψους» του Λογγίνου (σσ. 158 κ.ε.)
Εδώ δηλώνεται ευθαρσώς πως «Η ΤΕΧΝΗ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ ΣΤΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ¨» (σσ. 153 κ.ε.) και ότι για να προαχθεί η καλλιτεχνική δημιουργία απαιτείται και προϋποτίθεται όχι μόνο Αυτοσυνείδηση αλλά και Επίγνωση τού κόσμου.
Μελετάμε κατά σειράν με ιδιαίτερη προσοχή τα πιο κάτω σχετικά πονήματα και σταχυολογούμε τα κυριότερα στοιχεία από την προβληματική και τα συμπεράσματα επιφανών και πρωτοπόρων ερευνητών-μελετητών σε αυτόν τον τομέα. Το σχετικότερο βιβλίο έγραψε ο Δημ. Σ. Αθανασόπουλος: Για μια πολιτική της κουλτούρας, ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, Αθήνα 1990, σ. 347.
Διαβάζουμε επιλεκτικά:
«Οι λέξεις έχουν τη μοίρα τους. Μοίρα της ελληνικής παιδείας ήταν να υποκύψει στην λατινική cultura, που όλοι οι λαοί και όλες οι γλώσσες έχουν δεχθεί. Είμαστε αναγκασμένοι να τη δεχθούμε κι εμείς. Έστω και μόνο για να δείξουμε ότι σεβόμαστε κάτι ακόμη από το πνεύμα και το μεστό νόημα τής αρχαίας παιδείας…» (σελ. 347)
«Αρχής σοφίας ονόματων επί-σκεψις» έλεγαν οι αρχαίοι διανοητές. Κι αυτός ο σαφής περιορισμός τής γενικότερης ευρείας «παιδείας» σε μονομερή, απλούστερη ίσως “cultura” να δείχνει ακριβώς ότι η φιλο-σοφία υποχώρησε στο κοινωνικό φαινόμενο της απλής καλλιέργειας δεξιοτήτων που συμβάλλουν στη δημιουργία ενός Κοινού Πολιτιστικού Αγαθού, που θα διαμορφώσει ή διαφοροποιήσει τον κυρίαρχο Πολιτισμό τής εκάστοτε δομής στο συγκεκριμένο χωροχρονικό πλαίσιο.
«Αλλά η σφραγίδα τής ατομοκεντρικής αγωγής ποτέ δεν εξαλείφθηκε από την έννοια της αρχαίας παιδείας. Και η ολοκλήρωσή της από τους σοφιστές έγινε υπό κακές συνθήκες: όταν το ελληνικό πνεύμα έκλινε κιόλας προς τη δύση του, και προπάντων (αυτό είναι το σπουδαιότερο) με τρόπους οι οποίοι δεν της επέτρεψαν να διαμορφωθεί οριστικά κατά την κλασική περίοδο. Πράγματι, η σοφιστική ήταν προπάντων μια μέθοδος, όχι διδασκαλία που βασιζόταν σε βαθιά πολιτική σκέψη, ή σε συνειδητή, επίμονη και ανυστερόβουλη αναζήτηση της αλήθειας. Αυτά τα τρωτά των σοφιστών, έδωσαν τα όπλα στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη για να τους πολεμήσουν. Το κακό είναι ότι τραυμάτισαν συγχρόνως την τελειότητα αυτής της ίδιας της ελληνικής παιδείας. Λίγοι στην αρχαία Ελλάδα την ενσάρκωσαν, και η ολοκλήρωση του ιδεώδους της έγινε τελικά στους ελληνιστικούς χρόνους και, σε φυσική συνέχεια, από τους Ρωμαίους, που την συντήρησαν και την εμπλούτισαν. Να γιατί, ενώ όλες οι ελληνικές λέξεις τού φιλοσοφικού και γενικότερα του επιστημονικού στοχασμού έχουν διασωθεί και οι άλλες γλώσσες τις δανείστηκαν, η ελληνική παιδεία δεν επέζησε παρά μόνο διυλισμένη από το φίλτρο της λατινικής cultura. Το συμπέρασμα επιβάλλεται αυτονόητα: η αναμφισβήτητα σωστή, η πληρέστερη δηλαδή απόδοση της culture στα ελληνικά, ήταν πάντα και είναι σήμερα η παιδεία» (σσ. 343-344).
Όμως αυτές οι συνώνυμες αλλά μη ταυτόσημες (αν και ταυτίσιμες) έννοιες διακρίνονται από τον προσεκτικό ερευνητή:
«Τι είναι λοιπόν η culture; Είναι το σύνολο των διανοητικών και καλλιτεχνικών αξιών και δεξιοτήτων που συγκροτούν την προσωπικότητα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους μιας κοινωνικής ομάδας, και, μετά, η πνευματική διάσταση μιας πλατειάς κοινωνίας, ακόμη και ενός πολιτισμού.
Και τι είναι πολιτισμός; Είναι το σύνολο των κατακτήσεων που έχει σωρεύσει μια ανθρώπινη κοινωνία, υποτάσσοντας τη φύση και ξεπερνώντας το στάδιο της αγριότητας και του πρωτογονισμού. Και στις δύο περιπτώσεις, οι λέξεις έχουν διπλή σημασία: δηλώνουν το αποτέλεσμα, αλλά και τη διαδικασία που το οδηγεί σε αυτό» (σελ. 339).
Στον Δυτικό Πολιτισμό, που θεμελιώθηκε πάνω στον ελληνορωμαϊκό, κι εκείνος πάνω στον προγενέστερο πολιτισμό τής Μεσογείου (Πελασγοί κ.ά.), «παν μέτρον άνθρωπος». Αυτή η ανθρωποκεντρική θεώρηση είναι κατ’ ανάγκην και ανθρωπομετρική. Όπως φαίνεται στην Αναγέννηση και στις επιστημονικές μελέτες τού Leonardo Da Vinci, είναι σαφές πως ο Άνθρωπος είναι το τελειότερο δημιούργημα, άρα και το εντελέστερο μέτρο σύγκρισης. Πώς θα μπορούσε να λείπει λοιπόν από την θεώρηση του Πολιτισμού ως μετρήσιμου μεγέθους;
«Σε όλη τη διαδικασία τής κουλτούρας, οι άνθρωποι είναι ο πιο κρίσιμος, ο πιο αποφασιστικός παράγων» (σελ. 300).
Για την ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΧΟΡΗΓΙΑΣ (βλ. σελ. 274) του ιδίου πονήματος.
Για την ΠΟΛΛΑΠΛΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ (βλ. σελ. 264 κ.ε.)
Για την Ενεργοποίηση κοινωνικού δυναμικού (σσ. 219 κ.ε.).
Οι Ευρωπαίοι τουρίστες αναζητούν σήμερα πνευματική τροφή στην Ελλάδα (σσ. 215 κ.ε.)
Κι επειδή το θέατρο και μάλιστα το αρχαίο, όπως αναβιώνει στις επίσημες φεστιβαλικές τουριστικές διοργανώσεις τής Ελλάδας είναι ένας βασικός πυλώνας Πολιτισμού και άξονας άσκησης δημόσιας πολιτικής, τόσο σε ιδεολογικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο, ας προβληματιστούμε πάνω στις θέσεις που παίρνει ο Δημ. Αθανασόπουλος, όσο υποκειμενικές κι αν θα μπορούσαν να θεωρηθούν (είναι όμως καλή αφορμή και βάση για συζήτηση):
ΓΙΑ ΝΑ ΣΟΒΑΡΕΥΤΟΥΜΕ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ (σσ. 136 κ.ε.):
Δραματολόγιο (ορισμός) σελ. 138
Επίδαυρος!!! Σελ. 141
Σύνδεση πολιτισμού – κουλτούρας με την Εκπαίδευση (σσ. 173 κ.ε.)
Μ.Μ.Ε. (σσ. 181 κ.ε.)
Τελικά πού καταφάσκει, τι διαγιγνώσκει και τι προτείνει ο επαρκής μελετητής;
«Γενικές απαιτήσεις και ειδικές ανάγκες.
Όσα θα κάνουμε για να ανοιχτεί η κουλτούρα στο λαό με την εκπαίδευση και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας πρέπει να συμπληρωθούν με την εισαγωγή της ποιότητας στην καθημερινή μας ζωή. Εδώ ανακύπτει η παιδευτική αξία του δομημένου χώρο, είτε πόλη είναι είτε χωριό, και της φύσης. Αν οι μικρές ή μεγάλες πόλεις μας, το αστικό περιβάλλον γενικότερα, δεν ήταν τόσο υποβαθμισμένο και η σχέση μας με τη φύση δεν είχε τόσο διαταραχθεί, οι γενικές απαιτήσεις της αναβάθμισης του δομημένου χώρου και της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος δεν θα είχε αναφανεί καν» (σελ. 191)
Και για την λεγόμενη «Πολιτική της Κουλτούρας» λέει:
«Πολιτική – η λέξη φέρνει αμέσως στο νου μας το Κράτος. Όχι άδικα, αφού η πολυσημία της και η κοινή χρήση εκεί μας οδηγούν. Μιλώντας, ωστόσο, για μια πολιτική της κουλτούρας, δεν πρέπει να την αντιληφθούμε αποκλειστικά υπό το πρίσμα του Κράτους. Οι ρόλοι είναι μοιρασμένοι, και η ζωντάνια του διάσπαρτου κοινωνικού δυναμικού συμβάλλει ουσιαστικά όχι μόνο στη διαμόρφωση αυτής της πολιτικής, αλλά και στη διαχείρισή της.
Η έννοια, όμως, της πολιτικής είναι δυναμική και συνεπάγεται μια θεληματικότητα, η οποία ουσιαστικά χρειάζεται ένα κέντρο που κινείται συνειδητά, έστω και αν δεν έχει στην κυριαρχική διάθεσή του όλους τους μοχλούς της δράσης. Εδώ αναφαίνεται ο ρόλος τού Κράτους. Ορίζοντας τους κεντρικούς άξονες μιας πολιτικής, αντλώντας από το πλούσιο απόθεμα των μέσων, των μεθόδων και των διαδικασιών που διαθέτει (από την άμεση και αποφασιστική παρέμβαση ως την ηθική ενθάρρυνση), το Κράτος μπορεί, προσαρμόζοντας και δοσομετρώντας ευέλικτα τις ενέργειές του, όχι μόνο να πολλαπλασιάζει την αποτελεσματικότητα των δικών του έργων, αλλά και να ευνοεί τη σύγκλιση των προσπαθειών όλων των φορέων, ακόμη και των ατομικών πρωτοβουλιών, προς σκοπούς γενικά αποδεκτούς από το σύνολο της κοινωνίας» (σελ. 85).
Ακολούθως θίγει ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα:
«…Πότε θα τολμήσουμε να μιλήσουμε στον εαυτό μας τη γλώσσα της αλήθειας που θερίζει; Στο βάθος κάθε Ρωμιού κρύβεται κι ένας Πτωχοπρόδρομος, η απαιδευσία είναι εγγενές στοιχείο τού νέου Ελληνισμού, και καθένας μας κουβαλάει μέσα του κι έναν μικρό Φιλισταίο. Αυτή είναι η ελληνική πραγματικότητα, δυσάρεστηγ, σχεδόν αποκρουστική. Αν προσθέσουμε τις συνέπειες της στρεβλής ανάπτυξής μας, που κανείς πια δεν αρνείται, ο πίνακας του εξαχρειωτικού ωφελισμισμού της κοινωνίας μας είναι πλήρης. Τι είδους κουλτούρα μπορεί να βλαστήσει σε τέτοιο έδαφος;» (σελ. 74).
Για να καταλήξει στο υποκεφάλαιο με τίτλο «Η πρόκληση της κουλτούρας:
Κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες, το σημερινό επίπεδο της παιδείας μας δεν είναι ανεξήγητο: έχουμε τελικά τη κουλτούρα που μας αξίζει. Μπορούμε άραγε να την βελτιώσουμε; […]
Υπάρχουν σημάδια που δεν απατούν. Αν αφήσουμε το Υπουργείο Πολιτισμού στη γωνιά του και, ξεχνώντας προς στιγμήν την νεοελληνική κακομοιριά και το γενικό παιδευτικό μας επίπεδο, κοιτάξουμε γύρω μας τι γίνεται, θα συλλάβουμε καλά μηνύματα. […]
Όσο τέτοια σημάδια υπάρχουν, δεν έχουμε δικαίωμα να απελπιζόμαστε – ναι, μπορούμε σίγουρα να πάμε μπροστά!
Αυτό, άλλωστε, υπαγορεύει και το συμφέρον της χώρας. Όχι μόνο γιατί εμείς οι ίδιοι θα γίνουμε ανθρωπινότεροι, όποιος καταλαβαίνει το ρόλοι της κουλτούρας στη ζωή συμφωνεί σ’ αυτό… […]
Με ποια όπλα θα παλέψουμε μέσα στην Ευρώπη και πού θα στηριχτούμε για να διατηρήσουμε ή να προβάλουμε την εθνική μας φυσιογνωμία; […]
Η Ευρώπη δεν θα έχανε μόνο τη γραφικότητά της, θα διασπούσε προπάντων την παράδοση της πνευματοκρατίας (spiritualisme), που διέπει ολόκληρη την ιστορία της και αντιλαμβάνεται την ενότητα όχι μονιστικά, όπως ο υλισμός, αλλά πλουραλιστικά, ως σύνθεση δηλαδή ακόμη και των αντιθέτων σε ένα αρμονικό σύνολο. Είναι αδιανόητο να κολοβώσει η ίδια η Ευρώπη τις αξίες της, για να πραγματοποιήσει μιαν ισοπέδωση η οποία εξ ορισμού δεν μπορεί να γίνει παρά σε πολύ μέτριο, αν όχι στο κατώτατο επίπεδο. Ποιος το θέλει; Θα ήταν σαν να καταστρέφαμε το έργο της Ιστορίας, αντί να το ολοκληρώσουμε εξαίροντας τη δύναμη των μερών που συνθέτουν το όλον.
Πραγματικός Ευρωπαίος θα είναι αύριο όχι ο διεθνικός που κανείς δεν τον αναγνωρίζει γιατί δεν ανήκει πουθενά, αλλά όποιος, ριζωμένος στη δική του γη και θρεμμένος στις ιδιαιτερότητές της, θα συνεισφέρει ουσιαστικότερη συμβολή στη διαμόρφωση της μιας και διαφοροποιημένης συγχρόνως, της πλούσιας ευρωπαϊκής προσωπικότητας. Κοντολογής, όσο γνησιότεροι και πιο συνειδητοί Έλληνες είμαστε, τόσο πληρέστερα θα γίνουμε Ευρωπαίοι.» (σσ. 74-79)
Ας επισημάνουμε μερικά ακόμα επί μέρους στοιχεία πριν περάσουμε στον δικό του ορισμό για την πολλοίς αόριστη (αλλά όχι και απροσδιόριστη) μετρήσιμη «οργανωσιακή κουλτούρα»:
«Ο πυρετός της πολιτικής δεν ευνοεί την ανάπτυξη της κουλτούρας» (σελ. 63).
ΑΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑ – ΕΓΩ (ΣΕΛ. 52)
Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ – ΕΜΕΙΣ (ΣΕΛ. 54)
«Η έξαρση της σημασίας που έχει το ανθρώπινο ρίζωμα, φωτίζει άπλετα το ρόλο που παίζουν στην ανάπτυξη της κουλτούρας, η οικογένεια, η ιδιαίτερη πατρίδα του καθενός και η γλώσσα» (σελ. 48).
ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ-ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ (σσ. 49 κ.ε.)
«Ο Αρχοντοχωριάτης» του Μολιέρου (σελ. 44)
Έργα Τέχνης: 1. Διάρκεια, 2. Λειτουργικότητα (σελ. 41)
Μαζική κοινωνία και μαζική κουλτούρα (σσ. 38 κ.ε.)
Και φθάνουμε σε έναν ιδιαίτερα προβληματικό όρο που ξαναβρίσκουμε στις θεωρίες και τεχνικές αφήγησης, όπως εφαρμόζεται στον δημόσιο λόγο.
Οργανωσιακή κουλτούρα (σσ. 35 κ.ε.):
«Το ιδιαίτερο κλίμα, οι συνήθειες και το πνεύμα μιας επιχείρησης ή μιας διοικητικής μονάδας, συνδέεται σήμερα με την έννοια της “οργανωσιακής κουλτούρας” (organizational culture). Οι διάφοροι τρόποι διοίκησης των συνθέτων συνόλων, είναι εκδηλώσεις της διευθυντικής κουλτούρας (management cultruere). Κοντολογής, στη λέξη κουλτούρα μπορεί να προσαρτηθεί οποιοδήποτε επίθετο. […] Ο αναγνώστης θα εκπλαγεί και όμως είναι αλήθεια: οι Αμερικανοί εθνολόγοι και κοινωνιολόγοι Alfred Louis Kroeber και Clyde Kluckhohn δημοσίευσαν το 1962 ένα ολόκληρο βιβλίο (Culture, A critical review of concepts and definitions), όπου απαρίθμησαν και ανέλυσαν 160 έννοιες και ορισμούς της κουλτούρας χωρίς να ικανοποιηθούν. […]
Ο τελικός λόγος για τον κουλτουραλισμό, την άποψη δηλαδή που υποστηρίζει πως η κουλτούρα περικλείει τα πάντα, καλύπτει όλες τις μορφές και όλες τις εκδηλώσεις της συλλογικής ζωής, και συμπυκνώνει τις τοποθετήσεις κάθε κοινωνίας στα προβλήματα που αντιμετωπίζει, πρέπει, νομίζω, να είναι τούτος: η λέξη έχασε μ’ αυτόν την πολυσημασία της, αφού η εφαρμογή της περιορίστηκε στις μεγαλύτερες ή μικρότερες κοινωνικές ομάδες, παραμερίζοντας τα άτομα∙ και έχασε τους χυμούς της και έγινε έννοια στατική, γιατί ενώ δήλωνε προπάντων (και για μας εξακολουθεί να δηλώνει) μια διαδικασία, ένα ιδεώδες κι’ έναν αναβαθμό, περιορίστηκε να σημαίνει μια κοινωνική κατάσταση μόνο, εξελιγμένη ή ανεξέλιγκτη, αδιάφορο… Ας λένε λοιπόν ό,τι θέλουν οι κοινωνιολόγοι και οι ανθρωπολόγοι για την έννοια και το περιεχόμενο της κουλτούρας, πρέπει να είμαστε ειδοποιημένοι για το σημασιολογικό τους κώδικα. Για να μην μας μπερδεύουν.» (σσ. 35-37).
Είναι σαφές πως από την ενδελεχή ανάγνωση και προσεκτική μελέτη αυτού του «εγχειριδίου» ότι η δι-υποκειμενικότητα στην αντιμέτωπιση των πολιτιστικών φαινομένων δεν περιορίζει την επιστημονική θεώρησή τους, την δυσχεραίνει όμως σημαντικά σε μετρήσιμο επίπεδο, που είναι κατ’ ανάγκην περιοριστικό, αν και μη δεσμευτικό. Ο επιστήμονας μαθηματικός-στατιστικολόγος, σε διεπιστημονική συνεργασία με τον γλωσσολόγο-φιλόλογο, τον θεατρολόγο, τον κοινωνιολόγο και τον κριτικό μπορεί να έχει έλεγχο και των στοιχείων και των μέσων (εργαλείων) που θα χρησιμοποιήσει.
Ανατομία ενός προαναγγελθέντος εγκλήματος: ο θάνατος τής παραδοσιακής αλλά και της μοντέρνας τέχνης.
Σε λίγο στις Ανώτατες Σχολές Καλών Τεχνών δεν θα ζωγραφίζει πια κανείς με πινέλα, αλλά με το «ποντίκι» του ηλεκτρονικού υπολογιστή.
Είναι μεγάλη η απογοήτευση σε κοινό και ειδικούς για την κατάντια της σύγχρονης Τέχνης. Ταινίες γυρίζονται, συνέδρια, στρογγυλές τράπεζες διοργανώνονται, βιβλία γράφονται πάνω στο ακανθώδες αυτό θέμα. Ας σταχυολογήσουμε μερικά:
Cynthia Freeland, Μα είναι αυτό τέχνη;, μετάφραση: Μάντυ Αλμπάνη, εκδόσεις Πλέθρον, Αθήνα 2006, σελ. 176
Για τη σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με την οικονομική δραστηριότητα και τη θεώρηση της καλλιτεχνικής ταυτότητας σε βιοποριστικό επάγγελμα με τον αντίστοιχο ΚΑΔ στην Εφορεία διαβάζουμε:
«Η σύγχρονη τέχνη ως επάγγελμα» (σσ. 170-172):
Αυτό που διαφοροποιεί τον σύγχρονο πολιτισμό από τους προηγούμενους είναι η ταχύτητα, σημείωνε ο Marc Bloch. Η μεταμόρφωση συμβαίνει στο διάστημα τής ίδιας γενιάς. Το ίδιο ισχύει και για το καλλιτεχνικό φαινόμενο. Όμως, στα πλαίσια της μεταμοντέρνας κατάστασης της κοινωνίας μας, αυτές οι μεταμορφώσεις δεν έχουν να κάνουν πλέον με νεωτερικές καινοτομίες, δεν έχουν συχνά, καν σχέση με νέες ιδεολογίες που αντικαθιστούν παλαιές. Στην εποχή μας το φαινόμενο τής μόδας, ένα φαινόμενο που αξίζει ίσως ν’αντιμετωπιστεί σοβαρότερα απ’ ό,τι γίνεται συνήθως, καθορίζει αυτές τις μεταμορφώσεις. Το lifestyle, λοιπόν, μαζί με το εμπόριο της τέχνης και μια σειρά αστάθμητων παραγόντων είναι υπεύθυνοι για τις εξελίξεις στη σύγχρονη τέχνη – ή πιο σωστά – για τις ραγδαίες αλλαγές. Η εναλλαγή των φυσικών προσώπων είναι κι αυτή ταχύτατη, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην κοινωνία του θεάματος. Έτσι, για πρώτη ίσως φορά στην ιστορία της τέχνης, εικοσάρηδες καλλιτέχνες παρελαύνουν θριαμβευτικά από τις σελίδες των περιοδικών και των εφημερίδων ως «οι σημαντικότεροι σήμερα», για να καταβαραθρωθούν την επόμενη χρονιά και να εμφανιστούν οι επόμενοι, ακόμη νεότεροι. Το αποτέλεσμα για το κοινό των εικαστικών, αντίθετα μ’ αυτό της ποπ μουσικής, για παράδειγμα, είναι μια απόλυτη σύγχυση και αδυναμία κατανόησης…
Φυσικά και δεν θα παρέκαμπτε η δεινή αυτή ερευνήτρια ένα θέμα που νομίζουμε ότι κατέχουμε, είναι όμως περισσότερο συγκεχυμένο απ’ ό,τι θα προτιμούσαμε. Ορθώς η κοινωνιολόγος Cynthia Freeland επεκτείνει και διευρύνει το νοηματικό περιεχόμενου αυτού του πασίγνωστου όρου.
ΣΟΥΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ (σελ. 163):
Χρησιμοποιώ τον όρο σουρρεαλισμός σε μια οπωσδήποτε διευρυμένη έννοια, για να περιγράψω μια αισθητική αξία στα θραύσματα, τις περίεργες συλλογές, τις απροσδόκητες αντιπαραθέσεις, μια αισθητική η οποία στοχεύει να διεγείρει εκδηλώσεις μιας ασυνήθους πραγματικότητας που έχει τις ρίζες της στην περιοχή του ερωτικού, του εξωτικού και του ασυνείδητου.
Πολλά έχουν γραφτεί για την αμφισβητούμενη έννοια της Αισθητικής. Ήδη από την εποχή του Αισχύλου, υπήρχε ο όρος «τερατείες». Πάνω σε αυτό το θέμα παραπέμπουμε στο ίδιο όπως πιο πάνω πόνημα:
ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ: ΩΡΑΙΟ ΚΑΙ ΤΕΡΑΤΩΔΕΣ (σσ. 153-155)
Πολύς λόγος γίνεται και για την «Κβαντική αλλαγή», το «ποιοτικό άλμα» ολόκληρης της Ανθρωπότητας, όπως έγραφε ο χριστιανός Δανός φιλόσοφος Σόρεν Κίρκεγκααρντ στην «Έννοια της αγωνίας» (εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα 2013, σελ. 232). Η Πανανθρώπινη Συλλογική Συνειδητότητα συγκοινωνεί με το Συλλογικό Ασυνείδητο και σε στενή συνεργασία εξασφαλίζουν όχι μόνο την επιβίωση, αλλά και την εξέλιξη, την πρόοδο τού ανθρωπίνου είδους μέσα από τον Πολιτισμό.
Διαβάζουμε στο πόνημα της Cynthia Freeland, Μα είναι αυτό τέχνη; Για τη ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ (σσ. 153-154):
Η «διεύρυνση της συνείδησης» είναι συγκεκριμένος στόχος κάποιων από τους σύγχρονους καλλιτέχνες, που χρισιμοποιούν τακτικές σοκ, ή άλλων, που επικεντρώνουν σε θέματα φύλου, φυλής και σεξουαλικού προσανατολισμού.
Και άλλα θέματα θίγονται ενδελεχώς στα επόμενα κεφάλαια τού ίδιου βιβλίου:
VIRTUAL REALITY – ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (σσ. 151-152)
ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ – ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ – ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΕΧΝΗ (σσ. 148-150)
Κεφάλαιο 7. ΨΗΦΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΔΟΝΤΑΣ (σσ. 133 κ.ε.)
Η ερμηνεία (κριτική) ως επεξήγηση (σσ. 131-132).
ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ (σσ. 122 κ.ε).
ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ – ΘΕΑΤΡΟ ΕΝ ΘΕΑΤΡΩ (σελ. 124)
ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΜΙΜΗΣΗ (σσ. 35-38)
«Περί ύψους» του Λογγίνου (σσ. 158 κ.ε.)
Εδώ δηλώνεται ευθαρσώς πως «Η ΤΕΧΝΗ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ ΣΤΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ¨» (σσ. 153 κ.ε.) και ότι για να προαχθεί η καλλιτεχνική δημιουργία απαιτείται και προϋποτίθεται όχι μόνο Αυτοσυνείδηση αλλά και Επίγνωση τού κόσμου.
Στο επόμενο βιβλίο βρίσκουμε αρκετά συμπληρωματικά στοιχεία, ψηφίδες στο μωσαϊκό τού σύγχρονου κόσμου:
Nathalie Heinrich, Το παράδειγμα της σύγχρονης Τέχνης. Δομές μιας καλλιτεχνικής επανάστασης, μετάφραση-επιμέλεια: Κωνσταντίνος Βασιλείου, εκδόσεις ΠΛΕΘΡΟΝ / θεωρία τέχνης, Αθήνα 2015, σελ. 330
Ενδεικτικά, παραπέμπουμε στα σχετικά κεφάλαια ή αποσπάσματα:
Αισθητικά όρια (σσ. 62 κ.ε.)
Υβριδοποίηση – installation (σ. 94)
Αλλογραφισμός (σσ. 100 κ.ε.)
ΚΡΙΤΙΚΗ (σσ. 167 κ.ε.)
ΑΦΗΓΗΣΗ (Σελ. 162)
Performance (σελ. 146)
Συγκείμενο (σσ. 110 κ.ε.).
Είναι σαφές πως ένα τόσο μεγάλο θέμα δεν εξαντλείται με μια ματιά στην ενδεικτική βιβλιογραφία και απαιτείται περαιτέρω επισταμένη έρευνα σε συλλογικό και σε ατομικό επίπεδο.
Συνεχίζουμε με ένα πόνημα τής ιδίας:
Nathalie Heinrich, Κοινωνιολογία της Τέχνης, μετάφραση: Πάνος Αγγελόπουλος, επιμέλεια: Κωνσταντίνος Βασιλείου, εκδόσεις ΠΛΕΘΡΟΝ / θεωρία τέχνης, Αθήνα 2014, σελ. 147.
Εδώ θα διερευνήσουμε θεωρητικούς όρους και εφαρμοσμένα (πρακτικά) πεδία όπως:
Μεσολάβηση (σελ. 84)
Curator (σελ. 76)
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ. 79)
Κοινωνιολογία τού γούστου (σελ. 65)
Η διάκριση (σελ. 66)
Καλλιτέχνης (ορισμός): σελ. 105
Αναγνώριση (σελ. 86)
Έργο, αντικείμενο, άτομο (σσ. 112-113)
Σχετικισμός (σελ. 113)
Για λόγους συντομίας, αλλά και αφηγηματικής οικονομίας διαβάζουμε τον
ΕΠΙΛΟΓΟ – ΣΥΝΟΨΗ: (σσ. 125 κ.ε.)
Σημαντικό όμως είναι να διασαφηνιστούν τα ΟΠΛΑ-ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΈΡΕΥΝΑΣ, που είναι: συνέντευξη, επιτόπια παρατήρηση (αυτοψία), πραγματική (δια ζώσης) ανάλυση των δράσεων (σελ. 126-127)
Μα προς τα πού κινείται η Σύγχρονη Τέχνη;
Όμως δεν μπορούμε να συζητάμε για σύνθετα φαινόμενα, όπως είναι ο Πολιτισμός και ο Τουρισμός, χωρίς να αναλογιστούμε για το παρόν, το μέλλον, τις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προοπτικές τού καλλιτεχνικού φαινομένου, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την καλλιτεχνική έκφραση. Διαβάζουμε λοιπόν:
Σταύρος Τσιγκόγλου, ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2014, σελ. 262.
Και συγκεκριμένα εστιάζουμε τον φακό τού «επαρκούς αναγνώστη» σε θέματα όπως:
Βιντεοεγκατάσταση (Faezeh) σελ. 387
Video-artists-film (σελ. 391)
Κι επιβεβαιώνουμε τις ήδη επαληθευμένες υποψίες μας πως:
«Τα όρια μεταξύ τέχνης, κινηματογράφου, ντοκιμαντέρ, μεταξύ μύθου και πραγματικότητας, θολώνουν και χάνονται. Αυτά όμως προς το παρόν. Κανείς δεν ξέρει το ψηφιακό μέλλον. Πότε θα δοκιμάσουν οι καλλιτέχνες τη virtual reality; (σελ. 394).
Επομένως κινούμαστε ολοταχώς προς…
Υβριδικές συνδημιουργίες
Σχετικό το βιβλίο του Peter Burke, Πολιτισμικός υβριδισμός, μετάφραση: Ειρήνη Σταματοπούλου, εκδόσεις Μεταίχμιο, σελ. 128.
Σε αυτό διαβάζουμε:
Προσαρμογή (σσ. 85 κ.ε.): συνάντηση κι αλληλεπίδραση μεταξύ πολιτισμών
«Η πολιτισμική προσαρμογή μπορεί να αναλυθεί ως μια διπλή κίνηση από-συμφραστικοποίησης (de-contextualization) και επανα-συμφραστικοποίησης (re-contextualization), με την εξαγωγή κάποιου στοιχείου από το αρχικό του περιβάλλον και την τροποποίησή του έτσι ώστε να ταιριάξει στο νέο του περιβάλλον. Η διαδικασία τής «τροπικοποίησης» (tropicalization), που θίγεται τόσο συχνά και υποστηρίζεται τόσο ακούραστα από τον βραζιλιάνο στοχαστή Gilberto Freyre σε τόσους πολλούς τομείς, από την αρχιτεκτονική έως τη μαγειρική, αποτελεί ένα καλό παράδειγμα αυτής της διαδικασίας, μολονότι είναι απαραίτητο να γίνει μια διάκριση μεταξύ διαφορετικών ειδών προσαρμογής. (σελ. 86)
Ήδη από τη δεκαετία του 1990, η πολυπολιτισμικότητα και η διαπολιτισμικότητα ήταν ζητούμενο (desideratum) και σαφής προτεραιτότητα της ΕΕ.
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
5 Απριλίου 2023, 6μιση μμ, συμμετέχω με ποίημά μου σε έκθεση στο ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ (τυπώθηκε στον Κατάλογο)
ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ
φορέας διοργάνωσης “Συμπολιτεία Ολυμπίας” και η οργανωτική επιτροπή τού «Δρόμου Εκεχειρίας 2023»
Έκθεση
«Μέγα το τής θαλάσσης κράτος»
απόψε Τετάρτη 5 Απριλίου 2023, 6:30 μμ
στο ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
Σας περιμένουμε.
ΘΑΛΑΣΣΑ ΑΣΤΑΡΤΗ, ΆΡΤΕΜΙΣ, ΑΦΡΟΔΙΤΗ, ΑΦΑΙΑ…
«Μέγα το της θαλάσσης κράτος» (Θουκυδίδης, ιστοριών Α, 143).
«Τα ξύλινα τείχη θα σώσουν τας Αθήνας» (χρησμός τού μαντείου των Δελφών το 480 π.Χ. που οδήγησε τον Θεμιστοκλή στην ερμηνεία που οδήγησε στη θριαμβευτική ναυμαχία τής Σαλαμίνας με την καταρρακωτική ήττα των υπεράριθμων και υπεροπλισμένων Περσών)
«Έστιν θάλασσα – τις δε νιν κατασβέσει;» (Αισχύλου Αγαμέμνων»)
«Τη θάλασσα τη θάλασσα, ποιός θα μπορέσει να την εξαντλήσει;» (Γιώργος Σεφέρης, Μυθιστόρημα, Κ΄ [Ανδρομέδα]).
Βλέπω τη θάλασσα ψηλά από τον εξώστη
Να στραφταλίζει κάτω από του Ήλιου το πελέκι,
Κλείνω τα μάτια
Και θωρώ τη Νύκτα των μυστηρίων την ορφική
Και τότε θαρρώ πως βλέπω την αιμοβόρα Αστάρτη
Να μεταμορφώνεται σε παρθένα Αρτέμιδα,
Να γλυκαίνει ως Αφροδίτη Ουρανία
Και να αγριεύει ως Πάνδημος Αφροδίτη,
Να γίνεται τέλος Αφαία,
Κάθε φορά που το δειλινό
Βάζει φωτιά στο πέλαγο,
Λιωμένο χρυσάφι,
Πατημένα ζουμπούλια,
Σμάλτο πορτοκαλιού
Που δεν πρόλαβε να χορτάσει κάψα
Καλοκαιριού
Και προσβλέπει τώρα στην πύρα
Τής Εστίας
Προσαναμμένη με αφάνες
Από τους αφανείς ναυτικούς,
Απαντοχή η στεριά
Διαρκής καημός
Κι ο μυθικός Ναυτίλος
Βούλιαξε στα ρηχά,
Προσάραξε σε μίαν άγκυρα
Σκουριασμένη,
Ξεχασμένη από την εποχή τής Ατλαντίδας
Στα ύφαλα βουνά
Απολιθωμένη…
Λατρεύω τη θάλασσα
Όπως οι πολεμιστές
Τον θάνατό τους,
Όπως οι μάχιμοι
Τον ηρωισμό,
Τον καθαρό αγέρα
Οι ξεπνοϊσμένοι…
Καπνίσαμε τον αιθέρα
Τυλιγμένον εις ευκαλύπτου φύλλα
Κι ο αυτοδύτης ο μινωικός
Συναντάει τον νεαρό ψαρά τής Σαντορίνης,
Τον ναυτικό με τα ανοικτά μάτια
Που έπεσε από μια τριήρη
Κι έγειρε στη θάλασσα να κοιμηθεί
Τον ύπνο τών καβουριών
Που ερωτοτροπούν με την αθανασία…
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής-κριτικός
πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος (από θιάσους, πολιτιστικούς οργανισμούς, σχολές, κοινωφελή ιδρύματα) να φιλοξενήσουν το ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ για μία ή περισσότερες ημέρες ή για κύκλο σεμιναρίων
ΑΚΟΜΑ ΜΙΑ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ:
Συζήτηση με αφορμή το έργο
θα γίνει την Κυριακή 23 Απριλίου (6-10μμ) στο Θέατρο ΕΚΑΤΗ. Μετά την ολοκλήρωση της παράστασης (που αρχίζει στις 7μμ) θα ακολουθήσει συζήτηση με τους καλλιτέχνες, δημοσιογράφους και άλλους κριτικούς που συντονίζει ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής-κριτικός και συμμετέχουν οι ερευνητές: Πόπη Αρωνιάδα ( ποιήτρια-κριτικός), Δάφνη Μαρία Βουβάλη-Γκυ (ποιήτρια, συγγραφέας, δημοσιογράφος), Χάρης Μελιτάς (ποιητής-πεζογράφος, βραβευμένος από την Ακαδημία Αθηνών), Γιώργος Σκούρτης (ποιητής-κριτικός), Γιώργος Μελίτος (πεζογράφος), Τώνια Μορφοπούλου (εικαστικός), Ειρήνη Αντωνάκη (εικαστικός).
Διευκρίνιση: οι συμμετέχοντες ενεργά μπαίνουν με ατέλεια, όλοι οι άλλοι με κανονικό ή φοιτητικό εισιτήριο ανάλογα.
PEN GREECE – ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ τής έκφρασης και όχι μόνον!!!
https://europeanbooktrailers.eu/trailer/leksikantharos-abundance-of-light-by-konstantinos-bouras/
ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΣΤΟΦΟΡΟ, ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ Δ.Σ. ΤΟΥ PEN GREECE ΚΑΙ ΌΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΜΑΣ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΣΤΑ ΙΔΕΩΔΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΝΟΙΑΣ, ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ, ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΤΗΣ ΓΗΣ. ΤΟΝ ΆΛΛΟ ΜΗΝΑ ΘΑ ΠΕΤΑΞΩ ΓΙΑ ΖΑΓΚΡΕΜΠ ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΠΟΥ ΕΜΠΟΔΙΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΥΡΑΝΝΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΑ ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ…
Χαρά ανείπωτη η ποιητική επικοινωνία σε άλλες γλώσσες… και δη στα Ιαπωνικά!!!
Χάρη στην διακεκριμένη ποιήτρια Maki Starfield από τον Κύκλο Ποιητών Ιαπωνίας
τα χαϊκού μου (από τα αγγλικά μεταφρασμένα στα γιαπωνέζικα)
ταξιδεύουν πέρα από τα γλωσσικά μας όρια…
Με την αγαπημένη Maki έχουμε συν-γράψει τη “Δυάδα τής Φώτισης” που κυκλοφορεί στην ιαπωνική, αγγλική, ιταλική, ισπανική, πορτογαλλική, γαλλική γλώσσα
και έπεται συνέχεια…
ήρθε η ώρα να σκεφτούμε επιστημονικά και να επιλέξουμε ψύχραιμα με γνώση και επιφύλαξη… συνεχίζοντας τον διάλογο με συναδέλφους…
Η ρομποτική ως εργαλείο για έναν καλύτερο κόσμο. κίνδυνοι και ωφέλειες, από έναν ειδικό, τον ειδικότερο στην περίπτωση αυτή: προσέξτε την τελευταία παράγραφο. διαβάστε το κείμενο μέχρι το τέλος. συμπίπτει με τις προειδοποιήσεις τού μεταστάντος Stephen Hawking.
Εδώ μιλάει σοφά και πρακτικά ο Bill Gates:
“…Ορίζοντας την Τεχνητή Νοημοσύνη
Τεχνικά, ο όρος τεχνητή νοημοσύνη αναφέρεται σε ένα μοντέλο που δημιουργήθηκε για να λύσει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα ή να παρέχει μια συγκεκριμένη υπηρεσία. Αυτό που κάνει το ChatGPT να λειτουργεί είναι η τεχνητή νοημοσύνη. Μαθαίνει πώς να συνομιλεί καλύτερα, αλλά δεν μπορεί να μάθει άλλες εργασίες. Αντίθετα, ο όρος τεχνητή γενική νοημοσύνη (artificial general intelligence – AGI) αναφέρεται σε λογισμικό που είναι ικανό να μάθει οποιαδήποτε εργασία ή θέμα. Το AGI δεν υπάρχει ακόμη – υπάρχει μια έντονη συζήτηση στον κλάδο των υπολογιστών σχετικά με το πώς να το δημιουργηθεί, και εάν μπορεί να δημιουργηθεί. Η ανάπτυξη AI και AGI ήταν το μεγάλο όνειρο της βιομηχανίας υπολογιστών. Για δεκαετίες, το ερώτημα ήταν πότε οι υπολογιστές θα ήταν καλύτεροι από τους ανθρώπους σε κάτι άλλο από το να κάνουν υπολογισμούς. Τώρα, με την άφιξη της μηχανικής μάθησης και της μεγάλης υπολογιστικής ισχύος, τα εξελιγμένα AI είναι πραγματικότητα και θα βελτιώνονται πολύ γρήγορα. Θυμάμαι τις πρώτες μέρες της επανάστασης των προσωπικών υπολογιστών, όταν η βιομηχανία λογισμικού ήταν τόσο μικρή που οι περισσότεροι από εμάς σε ένα συνέδριο μπορούσαμε να χωρέσουμε στη σκηνή. Σήμερα είναι μια παγκόσμια βιομηχανία. Δεδομένου ότι ένα τεράστιο μέρος του στρέφει τώρα την προσοχή του στην τεχνητή νοημοσύνη, οι καινοτομίες θα έρθουν πολύ πιο γρήγορα από αυτό που βιώσαμε μετά την ανακάλυψη του μικροεπεξεργαστή.
Η πρόοδος στην τεχνητή νοημοσύνη θα επιτρέψει τη δημιουργία ενός προσωπικού βοηθού
Σύντομα η περίοδος πριν από την τεχνητή νοημοσύνη θα φαίνεται τόσο μακρινή όσο οι μέρες που χρησιμοποιούσατε έναν υπολογιστή σήμαιναν να πληκτρολογείτε σε κέρσορα C:> αντί να ακουμπάτε με το δάχτυλο μια οθόνη. Η πρόοδος στην τεχνητή νοημοσύνη θα επιτρέψει τη δημιουργία ενός «προσωπικού πράκτορα/ βοηθού».
Θα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε φυσική γλώσσα για να σας βοηθήσει αυτός ο βοηθού με τον προγραμματισμό, τις επικοινωνίες και το ηλεκτρονικό εμπόριο και θα λειτουργεί σε όλες τις συσκευές σας. Λόγω του κόστους εκπαίδευσης των μοντέλων και εκτέλεσης των υπολογισμών, η δημιουργία ενός προσωπικού βοηθού δεν είναι ακόμη εφικτή, αλλά χάρη στις πρόσφατες εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, είναι πλέον ένας ρεαλιστικός στόχος. Θα πρέπει να επιλυθούν ορισμένα ζητήματα: Για παράδειγμα, μπορεί μια ασφαλιστική εταιρεία να ρωτήσει τον βοηθό σας πράγματα για εσάς χωρίς την άδειά σας; Αν ναι, πόσα άτομα θα επιλέξουν να μην το χρησιμοποιήσουν; Οι βοηθοί σε όλη την εταιρεία θα ενδυναμώσουν τους υπαλλήλους με νέους τρόπους. Ένας βοηθός που κατανοεί μια συγκεκριμένη εταιρεία θα είναι διαθέσιμος στους υπαλλήλους της να συμβουλευτούν απευθείας και θα πρέπει να συμμετέχει σε κάθε συνάντηση, ώστε να μπορεί να απαντά σε ερωτήσεις.
Μπορεί να του ειπωθεί να είναι λιγότερο ενεργητικός ή να ενθαρρύνεται να μιλήσει αν έχει κάποια άποψη. Θα χρειαστεί πρόσβαση στις πωλήσεις, την υποστήριξη, τη χρηματοδότηση, τα προγράμματα προϊόντων και τα στοιχεία που σχετίζονται με την εταιρεία. Θα πρέπει να διαβάζει νέα που σχετίζονται με τον κλάδο στον οποίο βρίσκεται η εταιρεία. Πιστεύω ότι το αποτέλεσμα θα είναι ότι οι εργαζόμενοι θα γίνουν πιο παραγωγικοί.
Όταν αυξάνεται η παραγωγικότητα, η κοινωνία επωφελείται επειδή οι άνθρωποι ελευθερώνονται να κάνουν άλλα πράγματα, στη δουλειά και στο σπίτι. Φυσικά, υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για το τι είδους υποστήριξη και επανεκπαίδευση θα χρειαστούν οι άνθρωποι. Οι κυβερνήσεις πρέπει να βοηθήσουν τους εργαζόμενους να κατευθυνθούν σε άλλους ρόλους. Αλλά η ζήτηση για ανθρώπους που βοηθούν άλλους ανθρώπους δεν θα εξαφανιστεί ποτέ. Η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης θα απελευθερώσει τους ανθρώπους να κάνουν πράγματα που δεν θα κάνει ποτέ το λογισμικό — για παράδειγμα, διδασκαλία, φροντίδα ασθενών και υποστήριξη ηλικιωμένων. Η παγκόσμια υγεία και η εκπαίδευση είναι δύο τομείς όπου υπάρχει μεγάλη ανάγκη και δεν υπάρχουν αρκετοί εργαζόμενοι για να καλύψουν αυτές τις ανάγκες. Αυτοί είναι τομείς όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στη μείωση της ανισότητας, εάν πραγματοποιηθεί σωστά. Αυτά θα πρέπει να αποτελούν βασικό επίκεντρο της εργασίας της τεχνητής νοημοσύνης.
Κίνδυνοι και προβλήματα με την τεχνητή νοημοσύνη
Πιθανότατα έχετε διαβάσει για προβλήματα με τα τρέχοντα μοντέλα AI. Για παράδειγμα, δεν είναι απαραίτητα καλά στην κατανόηση του ευρύτερου πλαισίου που σχετίζεται με το αίτημα ενός ανθρώπου, το οποίο οδηγεί σε κάποια περίεργα αποτελέσματα. Όταν ζητάτε από ένα AI να δημιουργήσει κάτι φανταστικό, μπορεί να το κάνει καλά. Αλλά όταν ζητάτε συμβουλές σχετικά με ένα ταξίδι που θέλετε να κάνετε, μπορεί να προτείνει ξενοδοχεία που δεν υπάρχουν. Αυτό συμβαίνει επειδή η τεχνητή νοημοσύνη δεν κατανοεί αρκετά καλά το πλαίσιο του αιτήματός σας ώστε να γνωρίζει εάν πρέπει να εφεύρει ψεύτικα ξενοδοχεία ή να σας ενημερώνει μόνο για πραγματικά που έχουν διαθέσιμα δωμάτια. Υπάρχουν και άλλα ζητήματα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη που δίνει λάθος απαντήσεις σε μαθηματικά προβλήματα επειδή παλεύει με την αφηρημένη συλλογιστική. Αλλά κανένα από αυτά δεν αποτελούν θεμελιώδεις περιορισμούς της τεχνητής νοημοσύνης. Οι προγραμματιστές εργάζονται πάνω σε αυτά, και νομίζω ότι θα τα δούμε να διορθώνονται σε μεγάλο βαθμό σε λιγότερο από δύο χρόνια και πιθανώς πολύ πιο γρήγορα.
Άλλες ανησυχίες δεν είναι απλώς τεχνικές. Για παράδειγμα, υπάρχει η απειλή που τίθεται από ανθρώπους οπλισμένους με AI. Όπως οι περισσότερες εφευρέσεις, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για καλούς ή κακόβουλους σκοπούς. Οι κυβερνήσεις πρέπει να συνεργαστούν με τον ιδιωτικό τομέα για τρόπους περιορισμού των κινδύνων. Στη συνέχεια, υπάρχει η πιθανότητα τα AI να ξεφύγουν από τον έλεγχο. Θα μπορούσε μια μηχανή να αποφασίσει ότι οι άνθρωποι αποτελούν απειλή, να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα συμφέροντά της είναι διαφορετικά από τα δικά μας ή απλώς να σταματήσει να ενδιαφέρεται για εμάς; Ενδεχομένως, αλλά αυτό το πρόβλημα δεν είναι πιο επείγον σήμερα από ό,τι πριν από τις εξελίξεις της τεχνητής νοημοσύνης των τελευταίων μηνών. Τα υπερέξυπνα AI βρίσκονται στο μέλλον μας. Σε σύγκριση με έναν υπολογιστή, ο εγκέφαλός μας λειτουργεί με ρυθμό σαλιγκαριού: Ένα ηλεκτρικό σήμα στον εγκέφαλο κινείται στο 1/100.000ο της ταχύτητας του σήματος σε ένα τσιπ πυριτίου! Μόλις οι προγραμματιστές μπορέσουν να γενικεύσουν έναν αλγόριθμο εκμάθησης και να τον εκτελέσουν με την ταχύτητα ενός υπολογιστή – ένα επίτευγμα που θα μπορούσε να απέχει μια δεκαετία ή έναν αιώνα μακριά – θα έχουμε ένα απίστευτα ισχυρό AGI. Θα μπορεί να κάνει ό,τι μπορεί ένας ανθρώπινος εγκέφαλος, αλλά χωρίς κανένα πρακτικό περιορισμό στο μέγεθος της μνήμης του ή στην ταχύτητα με την οποία λειτουργεί. Αυτή θα είναι μια βαθιά αλλαγή. Αυτά τα «ισχυρά» AI, όπως είναι γνωστά, πιθανότατα θα είναι σε θέση να καθορίσουν τους δικούς τους στόχους. Ποιοι θα είναι αυτοί οι στόχοι; Τι θα συμβεί αν συγκρούονται με τα συμφέροντα της ανθρωπότητας; Πρέπει να προσπαθήσουμε να αποτρέψουμε την ανάπτυξη ισχυρής τεχνητής νοημοσύνης; Αυτές οι ερωτήσεις θα γίνουν πιο πιεστικές με τον καιρό.
Πηγή: skai.gr”
MSN.COM
Γκέιτς: Η εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης άρχισε, έρχεται ο «προσωπικός βοηθός» – Εύλογες οι ανησυχίες
«Υπάρχει η πιθανότητα τα AI να ξεφύγουν από τον έλεγχο. Θα μπορούσε μια μηχανή να αποφασίσει ότι οι άνθρωποι αποτελούν απειλή, να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα συμ…
