ΤΟΥ Δρ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ*
Η πολυσυζητημένη διεθνώς και άκρως ενδιαφέρουσα, πρωτότυπη και αναγεννησιακή έκθεση με τον χαρακτηριστικό τίτλο IMPROVISATIONS, που στην πράξη ήταν μια εντυπωσιακών διαστάσεων, περίπου 40 μέτρων εγκατάσταση (“installation”) με εικαστικά έργα τού Edi Rama, πρωθυπουργού τής γειτονικής και φίλης χώρας Αλβανίας, διήρκεσε δώδεκα ημέρες (21-31 Μαρτίου 2023) στο Ζάππειον Μέγαρον, σε επιμέλεια τής Κατερίνας Κοσκινά, έθεσε ορισμένα ζητήματα καλλιτεχνικής, κοινωνικής, πολιτικής, ψυχολογικής και ιστορικής φύσεως.
Αμέσως στην είσοδο δεξιά ήταν μια εκτεταμένη φωτογραφία τού πρωθυπουργικού γραφείου στα Τίρανα, όπου η ταπετσαρία είναι ανάλογη με τις δύο επάλληλες που είχαν επενδύσει δύο ελλειψοειδείς επιφάνειες ανάμεσα στις οποίες κινούνταν οι επισκέπτες τής έκθεσης. Η «διορθωμένη προοπτική» δημιουργεί ενδιαφέροντα απεικάσματα στον εγκέφαλο τού συνδημιουργικού επαρκούς θεατή, αφού οι δύο επενδεδυμένες ξύλινες επιφάνειες ακολουθούσαν την καμπυλότητα τού εξωτερικού και εσωτερικού τοίχου τής αίθουσας που μετέφερε μηχανικά, το φως τού ήλιου, ακριβώς πάνω στο λευκό φόντο της ταπετσαρίας.
Το ενδιαφέρον και το πρωτότυπο εδώ είναι ότι η ταπετσαρία είναι διακοσμημένη με τυπωμένα υπηρεσιακά έγγραφα, πολλά από τα οποία είναι ακόμη ιδιαίτερα ευανάγνωστα, παρά την ποικιλία των χρωματικών μέσων και των μολυβιών που χρησιμοποιήθηκαν για την δημιουργική μεταμόρφωση αυτών των σελίδων που θα προορίζονταν μάλλον για ανακύκλωση ή ακόμα και για τον πολτοποιητή εγγράφων. Από όλα τα χρωματικά μέσα, ιδιαίτερα αποτελεσματικές είναι οι υδατογραφίες για τις ενδιάμεσες συνυποδηλώσεις που επιτρέπουν ανάμεσα στις γραμμές.
Αυτή η μη παραστατική δισδιάστατη «παλίμψηστη» αξιοποίηση ενός φθαρμένου και τυποποιημένου εν πολλοίς υλικού συνοδεύεται από γλυπτά σε πορσελάνη, κάποια πάνω σε μέταλλο, που έχει επεξεργαστεί ο συνδημιουργός για το μεταλλικό τμήμα, Adrian Dule, καθηγητής στην Σχολή Καλών Τεχνών των Τιράνων, συνοδοιπόρος και φίλος παλιός του Edi Rama.
Η αισθητική παρέμβαση στις προσόψεις παλαιών και νέων κτηρίων δεν ήταν μόνο καλλιτεχνική, αλλά και κοινωνική, πολιτική, ιστορική, με αναγωγές στη συμβολική τής Ιταλικής Αναγέννησης. Η διάστιξη τού αστικού ιστού με έργα Τέχνης δεν είναι απλώς διακοσμητική, αλλά μια διαρκής επιστροφή στη Φύση, με την οποία μάς συνδέει ένας άρρηκτος ομφάλιος λώρος.
Ένας πρωθυπουργός λοιπόν, που επιζωγραφίζει υπηρεσιακά έγγραφα, γραβάτες (τις οποίες χαρίζει στους επιφανείς καλεσμένους του και σε τυχερές προσωπικότητες τής Πολιτικής, των Γραμμάτων και των Τεχνών απ’ όλον τον κόσμο), ένας ζωντανός, ανήσυχος, πειραματιζόμενος καλλιτέχνης που μετατρέπει τον αυστηρό (εξ ορισμού) χώρο τής απαιτητικής του εργασίας σε στούντιο καλλιτέχνη διεθνών αξιώσεων, δημιουργεί ένα υπό-σύστημα με άπειρα σημεία, σύμβολα, σημαίνοντα και συνυποδηλώσεις. Οι ερμηνείες είναι άπειρες: το γινόμενο που προκύπτει από τον αριθμό των συνδημιουργικών θεατών επί τις χρονικές στιγμές επί την ταχύτητα με την οποία κινούνται μέσα στον αναπεπταμένο χώρο τής έκθεσης.
Η πολιτιστική διπλωματία είναι βασικό εργαλείο για τη φιλία, την ειρήνη, την συναδέλφωση όλων των λαών και μακάρι παρόμοιες «ανταλλαγές» να ενταθούν και στο άμεσο και στο απώτερο μέλλον, στην αρχή με όλες τις γειτονικές χώρες.
Τα συγχαρητήρια ανήκουν στον ίδιο τον Edi Rama και στην ιδιαίτερα ενημερωμένη, πρακτική κι απολύτως αποτελεσματική Δρ ιστορικό τέχνης και μουσειολόγο Κατερίνα Κοσκινά, για την πολύσημη επιμέλεια αυτής της άκρως πρωτότυπης και ενδιαφέρουσας έκθεσης.
Ο Edi Rama, απόφοιτος τής Ακαδημία Καλών Τεχνών τής αλβανικής πρωτεύουσας και γιος γλύπτη και πρύτανη σε αυτό το ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, έχει αυθύπαρκτη και αυτοτελή, πρωτότυπη και άκρως επιδραστική παρουσία στα διεθνή καλλιτεχνικά μας πράγματα.
Κατά τη διάρκεια της δημαρχίας του, ήδη από τις αρχές του 2000, έχοντας στο πλευρό του και άλλους καλλιτέχνες, από τους οποίους αξίζει να ξεχωρίσουμε τον μαθητή και φίλο του Anri Sala, που με το video έργο του (2003) έστρεψε τα βλέμματα του κόσμου στη εικαστική μεταμόρφωση των Τιράνων με graffiti, έβαψαν τα κτίρια της ταλαιπωρημένης τότε πρωτεύουσας της Αλβανίας, αλλάζοντάς της κυριολεκτικά την όψη, χωρίς να δαπανήσει χρήματα.
*Ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής-κριτικός, είναι διδάκτωρ τού Τμήματος Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας τού Ιονίου Πανεπιστημίου (2019), θεατρολόγος (1994,1998) και διπλωματούχος μηχανολόγος μηχανικός Ε.Μ.Π. (1985).
