Τα αυγά της στρουθοκαμήλου, Μαύρη Κωμωδία, του Χρήστου Ναούμ
ΕΥΡΙΔΙΚΗ ΑΜΑΝΑΤΙΔΟΥ
Με τον όρο «σύνδρομο της στρουθοκαμήλου» εννοούμε την κατάσταση όπου το «πάσχον» πρόσωπο εθελοτυφλεί και κινείται στα όρια της ανοησίας ως προς την αντιμετώπιση ουσιωδών ζητημάτων. Οι απαντήσεις και η εν γένει αντιμετώπιση καταστάσεων είναι άστοχες και επιδερμικές. Μοιάζει σαν το γνωστό πουλί που χώνει το κεφάλι στην άμμο καθώς βλέπει τον κίνδυνο να πλησιάζει. Αφού πλέον το οπτικό του πεδίο δεν περιλαμβάνει τον κίνδυνο, αυτό σημαίνει πως ο κίνδυνος δεν υπάρχει.
Ο Χρήστος Ναούμ ταράζει τα ειωθότα με το λογοτεχνικό του ύφος, γνωστό και από το πρώτο του μυθιστόρημα «Αχ! Αυτές οι βασίλισσες». Αυτή τη φορά, σύνεργά του είναι ο θεατρικός λόγος και το μαύρο χιούμορ όπως αυτό αποδίδεται μέσα από τη στιχομυθία της μαύρης κωμωδίας. Συνεργοί του οι τρεις του ήρωες, τέρατα της εποχής μας. Η Μαρίκα και τα δυο της παιδιά: ο Μάκης και η Αγνή. Νομίζω πως ακόμη και η επιλογή των ονομάτων είναι πολύ συνειδητή. Μαρίκα είναι το σύνηθες όνομα που μας παραπέμπει συνειρμικά σε τραγικοκωμικές καταστάσεις ασπρόμαυρων ταινιών προηγούμενων δεκαετιών. Η κλασσική ελληνίδα μητέρα, θυσία για τα σπλάχνα της, που ακόμη και όταν ενηλικιωθούν, δεν παύει να θέλει να ορίσει τη ζωή τους και όταν αυτό δεν καθίσταται δυνατόν, χρησιμοποιεί τα μεγάλα μέσα, δηλαδή την πρόφαση ασθενικής κράσης που δεν επιδέχεται συγχύσεις και αντιρρήσεις. Η Μαρίκα του Χρήστου Ναούμ είναι αυτή η καρικατούρα και κάτι παραπάνω. Βλέπει μόνο τα καλά και συμφέροντα, ωραιοποιεί καταστάσεις και φυσικά είναι η μόνη τραγική ηρωίδα του οίκου, ισχυριζόμενη πως -για να δανειστώ τον τίτλο από το ομώνυμο θεατρικό έργο του Ντάριο Φο- μόνο «σπίτι, κρεβάτι και εκκλησία» ήταν, πως έπνιξε τα νιάτα της και τις προσωπικές της ανάγκες για να μεγαλώσει τα βλαστάρια της και να μην τους λείψει το παραμικρό. Ποια όμως είναι αυτά τα βλαστάρια;
Ο Μάκης, ένα υποκοριστικό που παραπέμπει σε μπέμπη, παιδί, όπως από τη μία βλέπει η μάνα τον γιό της και από την άλλη χαρά μεγάλη έχει η γυναίκα που ο γιόκας της, κολόνα του σπιτιού της, θα χορέψει οσονούπω τον «χορό του Ησαΐα». Ο στυλοβάτης του οίκου όμως ακόμη ψάχνει να βρει τη σεξουαλική του ταυτότητα, κάτι που η μάνα κάνει πως δεν καταλαβαίνει.
Και τέλος η κόρη, η Αγνή που υμνεί τα θεία και εκδηλώνει τη σφοδρή επιθυμία να γίνει καλόγρια, επιθυμία που ο καθένας από τους άλλους δύο ερμηνεύει διαφορετικά. Η Αγνή θέλει να ματαιώσει τον γάμο του Μάκη, η ίδια σαν να ισχυρίζεται πως ο αδελφός της πρέπει να ξεσπαθώσει κάποτε και να πει τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη. Είναι και αυτό το ζωντανό φάντασμα του θείου Σωκράτη που φαίνεται πως έχει δημιουργήσει σεξουαλικές σχέσεις με όλη την οικογένεια. Ανταγωνίζεται το άλλο φάντασμα που όμως και αυτό θα κάνει την εμφάνισή του κάποια στιγμή, αυτό του θαλασσοπνιγμένου πατέρα.
«Τα αυγά της στρουθοκαμήλου» αποδίδουν με τη μορφή του θεατρικού λόγου ένα πλήθος αστικών μύθων που βασανίζουν την ελληνική κοινωνία επί δεκαετίες. Η ανταγωνιστική σχέση μητέρας και κόρης, η φορτική και κρυφίως ερωτική αγάπη μητέρας και γιου, η αποδοχή της σεξουαλικής ελευθερίας και ο ορισμός της σεξουαλικής ταυτότητας. Πόσο υγιής μπορεί να είναι μία κοινωνία όταν ο κάθε μικρότερός της συνεκτικός κρίκος, δηλαδή η οικογένεια, στεφανώνει με δάφνες το δικό της ηθικό και ανήθικο, αναμασά τσιτάτα άλλων, αναπαράγει φόβους και δεισιδαιμονίες;
Στο έργο, η Μαρίκα εμφανίζει τον εαυτό της ως ατυχήσασα νεαρά νύφη, χήρα που έφαγε τα καλύτερά της χρόνια να δουλεύει από το πρωί μέχρι το βράδυ για να μεγαλώσει τα παιδιά της. Στην πορεία, τα γεγονότα διαψεύδουν τα κατά Μαρίκα έργα και ημέρες. Η κόρη της δεν χάνει ευκαιρία να της τα σούρει από την καλή και από την ανάποδη, ο γιος ζει στον κόσμο του, προσπαθεί να κάνει αυτό που θέλει, αλλά ο μαλθακός του χαρακτήρας, ο φόβος της δικής του «ιδιοτυπίας» δεν τον αφήνει να πατήσει πόδι. Είναι λίγες οι στιγμές που επιχειρεί με λάθος τρόπο να δείξει ποιος είναι ο άνδρας του σπιτιού κατά το πρότυπο με το οποίο τον έχει γαλουχήσει η μητέρα του.
Ο Χρήστος Ναούμ, άριστος γνώστης της ανθρώπινης συμπεριφοράς, εκθέτει στο φως τα άπλυτα ενός δήθεν ευυπόληπτου σπιτιού. Το κάνει με χιούμορ και δόσεις ειρωνείας τέτοιες ώστε να δείξει ξεκάθαρα πως το πέρασμα του ανθρώπου από αυτή τη ζωή δεν είναι παρά κάτι μηδαμινό μπροστά στο όλον. Αυτή η ζωή λοιπόν πρέπει να είναι αληθινή και όχι επιδερμική. Μέσα από τον θεατρικό του λόγο, δείχνει πως δεν τα καταφέρνουν όλοι. Κάποιοι θα μάθουν έστω και αργά, τι σημαίνει να σέβεται κανείς την ίδια του την υπόσταση, κάποιοι άλλοι θα επιλέγουν πάντα να ερμηνεύουν λόγια και καταστάσεις κατά τα καλά και συμφέροντα.
«Τα αυγά της στρουθοκαμήλου» εκθέτουν με μια λεπτή σάτιρα το μεγαλείο της ανθρώπινης υποκρισίας.
Εύχομαι στον Χρήστο Ναούμ καλή επιτυχία και σύντομα να δούμε και στη σκηνή το έργο του.
"ΑΚΑΛΕΣΤΟΣ" ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΚΑΒΟΥΛΗ
Γράφει ο θεατρολόγος και κριτικός Κωνσταντίνος Μπούρας
Ένα έργο που θα ήθελα να είχα γράψει εγώ και με εκφράζει απόλυτα. Το αδιέξοδο τής μοναξιάς τού ποιητή σε αντιποιητικούς καιρούς. Σα να ζει σε λάθος χρόνο, στο σωστό τόπο, αλλά με ανθρώπους πανικοβεβλημένους που άγονται και φέρονται από τη σκουπιδομανία τών μέσων μαζικής ενημέρωσης και δεν έχουν ούτε ένα λεπτό σιωπής για να διαθέσουν στο συνομιλητή τους. Όλοι ομιλούν αγχωτικώς σε κινητά και σταθερά, κοινωνούν τα αισθήματά τους, βιάζονται να επιβάλλουν τις απόψεις τους, τρέχουν άρον-άρον να ικανοποιήσουν τις πλαστές επιθυμίες τους κι ο Άλλος δεν υπάρχει, ούτε καν ο Εαυτός. Είναι απών στη σκουπιδοφαγία τών σαστισμένων. Ίσως από όλον αυτόν τον κουρνιαχτό να μείνει μόνο μια πνιγμένη κραυγή κι ένα χαμόγελο που δεν πρόλαβε να ανθίσει.
Ο Στέφανος Κακαβούλης είναι ένας ταλαντούχος θεατράνθρωπος και ποιητής που αφήνει στιβαρό το ίχνος του στην πολιτισμική μας πραγματικότητα. Κάθε παρουσίαση έργου του, κάθε εμφάνισή του, κάθε βιβλίο του είναι γεγονός. Γιατί είναι αυθεντικός και συμπάσχει. Είναι ρεαλιστής και ποιητικός ταυτόχρονα. Είναι σουρεαλιστής και “τετράγωνος”. Είναι χιουμορίστας και σπαραξικάρδιος. Είναι ο εαυτός του και δεν μοιάζει με κανέναν άλλον. Όπως όλοι οι πραγματικοί καλλιτέχνες δεν μιμείται κανέναν. Πολλοί όμως θα τον μιμηθούν.
Στον “Ακάλεστο” θέτει το ερώτημα τής ποιητικής μοναξιάς. Βάζει τρεις γενιές ποιητών (οι δύο είναι ο ίδιος σε μέση και ώριμη ηλικία – ο τρίτος είναι νεοσσός) να μονολογούν και να σπαράσσονται επί σκηνής. Καταλύτης η γυναικεία φιγούρα τής αποδιωγμένης βιαίως κι ενοχοποιημένης αδελφής, που κατηγορείται γιατί απέτυχε να ενσαρκώσει το αρχετυπικό Θηλυκό τής Μεγάλης Μητέρας Θεάς και να σώσει το έντρομο αρσενικό από τη νευρωτική εμμονή του στα γραπτά και τις αταβιστικές κινήσεις που το στοιχείωνουν και το βυθίζουν ολοένα και σε μεγαλύτερα ερέβη. Η κινούμενη άμμος τής ομφαλοσκόπησης είναι αμείλικτη, έτοιμη να καταπιεί τον άτυχο εγωμανή.
Όμως, εκτός από συγγραφέας και βραβευμένος ηθοποιός, ο Στέφανος Κακαβούλης είναι επιτυχημένος σκηνοθέτης (και τού θεάτρου και τού κινηματογράφου) – μόνο σκηνογράφος, ενδυματολόγος, χορογράφος και μουσικός επιμελητής δεν έχει γίνει ακόμα (γιατί τότε ο Ντα Βίντσι θα ωχριούσε!).
Συντόνισε απόλυτα τους τέσσερις ηθοποιούς, δίδαξε ρυθμό, επέτυχε ήθος και σκηνική αρμονία. Η αρτιότητα τών υποκριτών αποκαλύφθηκε περίτρανη στις ερμηνείες τους. Δεν θα ξεχωρίσω τώρα κανέναν για να μην τους αδικήσω. Σε επόμενο σημείωμά μου θα καταπιαστώ με κάθε έναν τους ξεχωριστά για να αναδείξω το ταλέντο τους και να διατυπώσω τις συμβουλές-επιφυλάξεις μου.
Το τέλειο είναι μόνον ο Θάνατος. Κι ευτυχώς απέχουμε αρκετά από αυτό (ελπίζω κι εύχομαι).
Μην χάσετε αυτή την παράσταση!
Συντελεστές:
Συγγραφή – Σκηνοθεσία: Στέφανος Κακαβούλης
Μουσική: Γιάννης Μυγδάνης
Φωτισμούς: Βασίλης Γιαννακόπουλος
Σκηνικά – Κουστούμια: Δέσποινα Βολίδη
Φωτογραφίες: Διονύσης Κούτσης
Παίζουν:
Γιώργος Χαλεπλής, Στέφανος Γεωργόπουλος, Οδυσσέας Κιόσογλου, Δανάη Καλαχώρα
info: ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ (Πλατεία Ηλ. Σταθμού Ν. Φαλήρου, 210 4816200), από 16/12/2013-13/4/2014, Δευτέρες και Τρίτες στις 9.15 μ.μ. Τιμές εισιτηρίων: 7-12€.
Πειραματική Σκηνή «οι Μύστες» – «ΠΛΥΣΗ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ» – Θέατρο "Πρόβα"
Από τον Χρήστο Ναούμ
Tο έργο – μαρτυρία «ΠΛΥΣΗ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ», βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Άγγλου συγγραφέα John Wainwright, ανέβηκε στο Θέατρο Πρόβα, της οδού Αχαρνών. Η Πειραματική Σκηνή «Μύστες» μας έδωσαν την ευκαιρία, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, να παρακολουθήσουμε ένα ψυχολογικό δράμα, που παίρνει την μορφή θρίλερ, αφού οι καταιγιστικές ανατροπές διαδέχονται, η μία την άλλη. Δυο παλιοί φίλοι, ένας αστυνομικός και ένας μεγαλοδικηγόρος, συναντιούνται στο αστυνομικό τμήμα. Ο αστυνομικός στην προσπάθεια του να διαλευκάνει την υπόθεση, ανακρίνει τον δικηγόρο. Προσπαθεί να τον εμπλέξει στην δολοφονία δυο ανήλικων, κακοποιημένων κοριτσιών. Ο δικηγόρος, φαίνεται αρχικά, να είναι ένοχος. Πόση αλήθεια κρύβει αυτή η ενοχή; Πώς γίνεται ένας πανίσχυρος άνδρας να πιάνεται στα δόκανα της αστυνομίας και να μετατρέπεται σε έναν άνθρωπο, χωρίς μέλλον; Η συγκεκριμένη ανάκριση βγάζει στην φόρα την κρυμμένη του ζωή. Άλλο το φαίνεσθαι κι άλλο το πράττειν. Μέσα από την οδύνη, σκιαγραφείται μια μοναχική κι άχρωμη ύπαρξη. Η παράσταση έχει ρυθμό, σασπένς και ανατροπές. Οι διάλογοι, παρά την σοβαρότητά τους, διανθίζονται με κωμικά στοιχεία, αλαφραίνοντας το βαρύ κλίμα, που δημιουργείται. Η σκηνοθεσία λιτή, χωρίς να εντυπωσιάζει ιδιαίτερα, ανιχνεύει τα κρυμμένα συναισθήματα και τις παραπλανητικές αλήθειες. Ο χρόνος τρέχει κι ο θεατής παρακολουθεί, με ενδιαφέρον, την δράση. Η σκηνοθεσία είναι του Σωτήρη Τσόγκα, ο οποίος και συμπρωταγωνιστεί με τους: Γιάννη Τσουρουνάκη, Γιώργο Αραχωβίτη και Ρωξάνη Βράκα. Βοηθός σκηνοθέτη η Ειρήνη Αντωνίου. Η «Πλύση Εγκεφάλου» θα παίζεται από τις 25 Νοεμβρίου κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:15, στο Θέατρο Πρόβα, στην οδό Αχαρνών και Ηπείρου.
ΣΥΓΚΙΝΗΣΗ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΒΑΣΙΛΗ ΖΙΩΓΑ
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Όταν έχεις τέτοια κόρη οι φίλοι περιττεύουν. Η Ελένη Ζιώγα προβαίνει σε θεατρικό μνημόσυνο της γιαγιάς και του αλησμόνητου πατέρα που είχα την τύχη να γνωρίσω και να περάσουμε κάποιες Πρωτοχρονιές μαζί.
Ο Ζιώγας είναι ποιητής (σε χρόνο ενεστώτα) γιατί όταν το έργο σου μιλάει ακόμα στις καρδιές και στα μυαλά των ανθρώπων, όταν είναι προφητικό για τις δύσκολες εποχές που θα έρχονταν (και ήρθαν, βεβαίως), τότε είσαι ζωντανός κι ενεργός. Τι να τα κάνεις τα βραβεία και τις διακρίσεις. Καλύτερο βραβείο από τη φωνή σου πάνω στο σκληρό σανίδι της σκηνής δεν υπάρχει, ακόμα και πέρα από το όριο εκείνο, απ’ όπου κανείς δεν επιστρέφει.
Σουρεαλισμός και θέατρο του παράλογου, αιρετικός λόγος κι αμφισβήτηση των μικροαστικών συμβάσεων, εχθρός των κλισέ και λάτρης του ανεπανάληπτου, του μοναδικού, που κάθε ένας μας κουβαλάει εντός του.
Αυτός ήταν ο Βασίλης Ζιώγας, που μαζί με τον επίσης αείμνηστο Παύλο Μάτεσι, δυναμίτισαν τον επικρατούντα ρεαλισμό, την ηθογραφία, τον βαλκανικό ωχαδερφισμό μας.
Η Ελένη Ζιώγα έστησε έναν δραματικό μονόλογο βασισμένον πάνω στο βιβλίο του πατρός της «Όπως τα κούρντισες Θε’ μου» (εκδόσεις Καστανιώτη). Πέρα από τη θεατρική σύμβαση, αποκαλύφθηκε στο τέλος και μας συστήθηκε, πλήρης συγκινήσεως και τιμής να είναι η κόρη αυτού του πατέρα.
Μέσα από το κείμενό της παρελαύνουν τρεις γενιές μοναχικών και μόνων ανθρώπων, δραματικά αυτοδημιούργητων κι απελπιστικά δημιουργικών. Κι όταν λέμε δημιουργικότητα εννοούμε εκείνο το πείσμα όχι απλώς να ζήσεις αλλά και να πετύχεις και να ξεχωρίσεις σε πείσμα εκείνων που θα ήθελαν να σε δουν στα σκουπίδια. Κι αυτή η τάση ορισμένων ανθρώπων είναι αμιγώς θρησκευτική, αφού τροφοδοτούν τον Θείο Σπινθήρα εντός τους με τη ζωτική ορμή μιας νιότης κουτσουρεμένης. Μία αλησμόνητη φράση του Βασίλη Ζιώγα από τον «Φιλοκτήτη» του ήταν για μένα: «Ποιητές και προφήτες: άνθρωποι πληγωμένοι στο φύλο τους».
Όταν γράφεις τέτοιους στίχους, ας το πάρουν το Νόμπελ Λογοτεχνίας οι άλλοι που το χρειάζονται περισσότερο.
Μην παραλείψετε να δείτε την Ελένη Ζιώγα στο «Μικρό Παλλάς» για μερικά ακόμα Δευτερότριτα!
Info:
Σκηνοθεσία: Μαριάννα Κάλμπαρη
Σκηνικά-Κοστούμια: Κωνσταντίνος Ζαμάνης
Μουσική: Ευανθία Ρεμπούτσικα
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσoυ
Βοηθός Σκηνοθέτη: Μιχάλης Κωνσταντινίδης
Παίζει η Ελένη Ζιώγα
Εμφανίζεται η Μυρτώ Καρέκου
Τιμές εισιτηρίων: 15€, 12€ φοιτητικό
Παραστάσεις: Δευτέρα & Τρίτη, 21:00
Στα ταμεία του Παλλάς, CityLink, Βουκουρεστίου 5, Τηλέφωνο: 210 3213100
Μικρό Παλλάς, Αμερικής 2 & Στοά Σπυρομήλιου, Τηλέφωνο: 210 3210025
Με πιστωτική κάρτα: 210 8938100
Κρατήσεις μέσω Internet: www.ellthea.gr και στο www.tickethour.com
Κωνσταντίνος Μπούρας
«Ασκήσεις για γερά γόνατα», στο θέατρο Τέχνης
«Ασκήσεις για γερά γόνατα», στο θέατρο Τέχνης
Από τον Χρήστο Ναούμ
Στα ογδοήκοντα χρόνια ζωής, το Θέατρο Τέχνης δίνει βήμα έκφρασης σε Έλληνες συγγραφείς. Οκτώ σύγχρονα ελληνικά έργα γράφτηκαν αποκλειστικά, για το Υπόγειο. Οπού θα παίζονται κάθε Δευτέρα και Τρίτη, στην εν λόγω σκηνή. Η πρώτη παράσταση, που είδαμε, «Ασκήσεις για γερά γόνατα», του Ανδρέα Φλωράκη, αναφέρεται σε μια μητέρα (Εξουσία), η οποία προσπαθώντας να βάλει σε τάξη τον έφηβο γιο της, μεταφέρει την καταπίεση, ( που υφίσταται αλλά και που ασκεί), στην εταιρεία της, δηλαδή, στους δύο μοναδικούς υπαλλήλους της. Τους οποίους απειλεί με απόλυση, αναγκάζοντάς τους σε άνισο και ανήθικο αγώνα δρόμου, μεταξύ τους. Μέσα σε αυτήν την ζοφερή κατάσταση, ευνοείται το μοντέλο του φασισμού, που εκκολάπτεται σαν το αυγό του φιδιού. Τα γερά γόνατα των υπαλλήλων χρειάζονται, για τις γονυκλισίες και τους εξευτελισμούς, που επιβάλλει η- κάθε λογής- Εξουσία. Αυτό, ακριβώς που επιβάλλει η μητριαρχική, εξουσιαστική, πρωταγωνιστική μορφή του έργου, (κ Α. Αθανασίαδου). Εγκαθίσταται, αναπτύσσεται, απομυζά και, τέλος εγκαταλείπει, τους ξενιστές της, αφού πρώτα τους καταστρέψει, ολοκληρωτικά. Πολύ καλές οι ερμηνείες όλων των ηθοποιών, Ν. Κοψιδά, Ε.Οικονόμου-Βαμβακά και Κ. Σιβλέστρου. Η κ. Α. Αθανασιάδου, στον ρόλο της μητέρας-εργοδότριας, διαθέτει το ύφος που αντιστοιχεί σε κάθε επιβολή διεφθαρμένης εξουσίας. Μας άρεσε, ιδιαίτερα. Εύστοχη και απέριττη η σκηνοθεσία του Γ. Μόσχου. Ένα έργο που προβληματίζει για τις σχέσεις δυνάστη-εργοδότη και εξαρτημένων υπαλλήλων. Μητέρας-γιού. Σχέσεις, που γίνονται επικίνδυνες, όταν γίνονται ακραίες, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου.
Έλα όπως… είσαι, στο θέατρο Παραμυθίας
Από τον Χρήστο Ναούμ
Αν θέλετε να περάσετε μια ευχάριστη βραδιά, δεν έχετε παρά να πάτε, στο θέατρο Παραμυθίας. Η Αλμπέρτα Τσομπανάκη, σε δικούς της μονολόγους, παρουσιάζει τα διάφορα πρόσωπα μια σύγχρονης γυναίκας, η οποία παλεύει να επιβιώσει, στην εποχή της κρίσης. Η τηλεφωνική επικοινωνία με τον «κ. Κυριακόπουλο», ( ο καθένας υποθέτει ό,τι θέλει), σε κάποια σημεία, είναι ξεκαρδιστική. Η ηθοποιός, πανεύκολα, υποδύεται τα διάφορα προσωπεία, με μεγάλη ελαστικότητα, σαρκάζοντας και γελοιοποιώντας καταστάσεις, της σημερινής εποχής. Στα ιντερμέδια, των μονολόγων της, ο ικανότατος, Άκης Σιδέρης, συνδέει τις σιωπές, με την μουσική του. Η εμφάνιση του κλόουν επί σκηνής, όχι, μόνο υπογραμμίζει «το γελοίο του πράγματος», αλλά τονίζει την συμβολικότατα του, αφού η κρίση, παρέα με την διαφθορά έχουν διεισδύσει, παντού. Η λιτή, σκηνοθεσία του Χριστόφορου Χριστοφή ζωγραφίζει, ακόμα περισσότερο, τα δρώμενα.
Έλα όπως είσαι στο θέατρο Παραμυθίας
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η Αλμπέρτα Τσοπανάκη είναι μια θεατρική παρουσία ασυναγώνιστη, ανεπανάληπτη και μοναδική. Η μιμική τού προσώπου της, η παντομιμική εκφραστικότητα τού σώματός της, το στραντιβάριους τής φωνής της, η συγγραφική ιδιοφυία της και η απαράμιλλη αυτοσχεδιαστική της ικανότητα, την καθιστούν ένα φαινόμενο εν εξελίξει. Εκτός από θιασάρχις και παθιασμένη άνθρωπος τού θεάτρου σε κρίσιμες εποχές, είναι και μια εντελής ηθοποιός, η οποία παρέχει στο θεατή ένα πλούσιο θέαμα με τίτλο “Έλα… όπως είσαι”, το οποίο υπερβαίνει ακόμα και τις συμβάσεις τού stand-up comedy, πηγαίνει πέρα κι από τους νούτικους ήθοποιούς τής παλαιάς αθηναϊκής επιθεώρησης και – συνεπικουρούμενη από τον εύπλαστο ηθοποιό, χορευτή και μουσικό Άκη Σιδέρη, που με άκρα ταπεινότητα πληροί τούς όρους τού εμψυχωτή τών ιντερμεδίων, τόσο απαραίτητων σε ένα χειμαρρώδη μονόλογο… Και οι δύο επαρκέστατοι θεατράνθρωποι, με σκηνική ευφυία και χιούμορ ακροβατούν πάνω από το υπαρξιακό έρεβος τής ανθρώπινης ψυχής και με τη σοφή ενορχήστρωση του σπουδαίου σκηνοθέτη Χριστόφορου Χριστοφή αποδίδουν το πικρό εκείνο γέλιο τών κλόουν που διασκεδάζει και ψυχαγωγεί τον θεατή, φυγαδεύοντάς τον από τα ασφυκτικά προβλήματα τής καθημερινότητάς του.
Μια ενδιαφέρουσα παράσταση που ανυπομονώ να την ξαναδώ πολλάκις και πλειστάκις.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
info:
Διάρκεια παραστάσεων: Από 20 Νοεμβρίου 2013 έως 27 Απριλίου 2014, κάθε Τετάρτη στις 21:00 και κάθε Κυριακή στις 19:30.
Διάρκεια: 90 λεπτά
Τιμή εισιτηρίων: 10€ (γενική είσοδος) & 5€ (φοιτητικά, σπουδαστές, συνταξιούχοι, άνεργοι και σύλλογοι)
Διεύθυνση: Θέατρο Παραμυθίας (Παραμυθίας 27 & Μυκάλης, Κεραμεικός)
Επικοινωνία: 210 3457904 & 6939 498289
Κριτική στην θεατρική παράσταση «Έλα να παίξουμε», Θέατρο Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών.
από την Δρα Αγγελική Γ. Κομποχόλη
Πάντοτε οι φόβοι μάς κατέτρεχαν, πάντοτε οι φόβοι μάς κατατρέχουν. Αυτή είναι η κοινή παραδοχή. Αυθόρμητοι διαρκείς φόβοι που πάντοτε εμφωλεύουν, διατρέχουν την ανθρώπινη ιστορία μας και καιροφυλακτούν να «εκτονωθούν» απειλητικοί πάνω μας, ο φόβος του άγνωστου, ο φόβος του σκοταδιού, ο φόβος της θάλασσας ή του δάσους, ο φόβος του φαντάσματος και περισσότερο απ’ όλους, κυρίως αυτός, ο φόβος του Άλλου. Ο φόβος του «Εξωτερικού» Άλλου ή του «Εσωτερικού», ιδίως του τελευταίου, αυτού που ελλοχεύει μέσα μας, ακόμα κι όταν προσποιούμαστε ότι δεν υπάρχει, και με τη δύναμή του μας κατακλύζει έντεχνα, ύπουλα, διαβρωτικά, περιγελώντας μας όσο τον αποκρύπτουμε «ακρωτηριάζοντας» μας όσο τον αρνούμαστε… μέχρι να αποκαλυφθεί. Πάνω σε αυτούς ακριβώς τους άξονες κινείται θεματικά η παράσταση Έλα να παίξουμε, που παρουσιάζεται για τρίτη συνεχή χρονιά στο Θέατρο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, σε σκηνοθεσία Κερασίας Σαμαρά, μία σύγχρονη αλληγορία του φόβου κι ένα σχόλιο πάνω στην υποβλητική, αδιαπραγμάτευτη ισχύ που αυτός ασκεί επάνω μας.
Το έργο ξεκινά ειδυλλιακά, με μία οικογενειακή ατμόσφαιρα θαλπωρής, σε ένα σπίτι χαρούμενα στολισμένο για τις επικείμενες χριστουγεννιάτικες γιορτές-ανθρωπολογικά κατ’ εξοχήν εστιακές γιορτές, γιορτές του Οίκου και της προστασίας που αυτός παρέχει-που το μόνο που δεν προοιωνίζονται είναι η αυθαίρετη, αναπάντεχη, αδικαιολόγητη σε αυτές εισβολή του Τρόμου (μία εισβολή που γίνεται ακόμη πιο απωθητική στην αντίθεσή της με το ζεστό, γιορτινό περιβάλλον). Οι άσπρες, απαστράπτουσες, οι ολοφώτεινες στολές των απροσδόκητων επισκεπτών, που εισβάλλουν, ξαφνικά στο σκηνικό, βουβά κι αναίτια, αλλόκοτοι μαντατοφόροι ακατανόητων ειδήσεων, δεν είναι οι στολές πάναγνων, μεγαλόκαρδων Αγγέλων του Καλού, όπως αισθητικά υπονοούνται, αλλά ο ίδιος ο Φόβος στην μασκαράτα του, στον εμπαιγμό του, στην κοροϊδία του για τους όμορφους, ειρηνικούς, μακάριους, ευτυχισμένους κόσμους, που κάθε ανθρώπινη ύπαρξη ονειρεύεται. Το έργο θυμίζει την ταινία Funny games του Π. Χάνεκε, η ίδια η συγγραφέας άλλωστε αφήνει να εννοηθεί πως εδώ υπήρξε το πρώτο «κέντρισμα», η δραματική του όμως εξέλιξή του είναι τελείως διαφορετική, καθώς γίνεται, στην ουσία, μία επί σκηνής φιλοσοφική θεώρηση του Φόβου και των αναπόφευκτων συνεπειών που αυτός εγείρει.
Κι αυτήν ακριβώς την θεώρηση υπηρετεί η σκηνοθεσία της Κερασίας Σαμαρά αξιοποιώντας κάθε σκηνοθετικό εύρημα, όπως και η σκηνογραφία, λιτή στην παρουσίασή της, με την εικόνα όμως του Φόβου πανταχού παρούσα να υφέρπει μέσα στο εορταστικό αστικό περιβάλλον, έτοιμη κάθε στιγμή να αναδυθεί, σε ένα σκηνικό που φέρνει τους θεατές σε απόσταση αναπνοής από τους ηθοποιούς και …από τον ίδιο τον Φόβο. Τον Φόβο και τη συνακόλουθη Σιωπή του, με την οποία καθηλώνει τις ενοχές που στην αρχή αποκρύπτει και στη συνέχεια εκθέτει. Μία Σιωπή που οι πρωταγωνιστές του έργου, Τζένη Σκαρλάτου και Χρήστος Τακτικός, αναδεικνύουν έντεχνα στην εσωτερικότητά της, με πολλές (συχνά απρόσμενες για τον θεατή) υποκριτικές εναλλαγές, σε ένα ούτως ή άλλως δύσκολο ερμηνευτικά έργο, που τους υποχρεώνει να κινούνται σε μία μεγάλη γκάμα συναισθημάτων, με ιδιαίτερες, λεπτοφυείς εκφάνσεις. Συναισθήματα που πρέπει με καθαρότητα να δηλώνονται και όχι να αποκρύπτονται ή να περιθωριοποιούνται κάτω από την καθηλωτική κυριαρχία του Φόβου, που κι αυτός με τη σειρά πρέπει να χρωματίζεται στις ψυχικές παραλλαγές του. Κι αυτό επιτυγχάνεται από τους δύο πρωταγωνιστές, οι οποίοι , πολύ φυσικοί στο παίξιμό τους, με μία άριστη μεταξύ τους χημεία, διεισδύουν βαθιά στον ρόλο τους και γίνονται σπαρακτικοί στην συνάντησή τους με την… απόγνωση.
Από κοντά τους, πλαισιωτικοί, σωστά υποστηρικτικοί, οι «Εισβολείς», ο Αλέξανδρος Νταβρής, ένας νέος ηθοποιός, ο οποίος μας δίνει πολύ όμορφα δείγματα του ταλέντου του και τού τι μπορεί να κάνει στο μέλλον κι η ίδια η συγγραφέας του έργου, η Κερασία Σαμαρά, σε μία ήρεμη, υπόκωφα «φοβιστική», όπως απαιτεί ο ρόλος της, εμφάνιση. Ελπιδοφόρα, γλυκιά παρουσία παιδικότητας, ανεμελιάς και ξενοιασιάς στο έργο, που κάνει όμως συνταρακτικότερη την ανατροπή στο φινάλε, ο μικρός Παντελής Πολυζωίδης, που μας εκπλήσσει με την θεατρική του άνεση. Μία πολύ ωραία στο σύνολό της παράσταση, που προτείνεται ανεπιφύλακτα.
ΔΥΟ ΜΑΥΡΑ ΛΙΘΑΡΙΑ στο θέατρο «Τόπος Αλλού»
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο πολύς οίκτος βλάπτει κι ο καλός Σαμαρείτης θα βρει το μπελά του αν επιδείξει χριστιανική, βουδιστική ή σοσιαλιστική αγάπη προς τον πλησίον του. Αυτό είναι το ηθικό δίδαγμα τού έργου τής Μαίης Σεβαστοπούλου που ανεβαίνει στο θέατρο “Τόπος Αλλού” επί της οδού Κεφαλληνίας.
Με δόσεις μεταφυσικής, με απομυθοποιητική διάθεση τής ρομαντικής φυγής από την πραγματικότητα, ένα απολύτως ρεαλιστικό έργο, μια “φέτα ζωής” από το σώμα τής πολύπαθης Ελλάδας τής Κρίσης, της ανεργίας, τής φτώχειας και της υποαπασχόλησης.
Διάλογοι κοφτεροί, στακάτοι, άμεσοι κι εύστοχοι. Θεατρικώς λειτουργική η γύμνια του σκηνικού. Η οικονομική δυσπραγία ωθεί τους παραγωγούς στη λιτότητα. Το “φτωχό θέατρο” τού Γκροτόφσκι θα γίνει σε λίγο η μόνη εναλλακτική μας δυνατότητα.
Η Αριάδνη Καβαλιέρου στο ρόλο τής ναρκομανούς κοπελίτσας έκανε ό,τι ήτο εφικτόν για την αληθοφάνεια τής ερμηνείας της, έπεισε τον θεατή για το νεαρόν τής ηλικίας της, όμως η εκφορά τού λόγου προέδιδε την αθωότητα τής ψυχής της και την έλλειψη προσλαμβανουσών εικόνων πάνω στις οποίες θα μπορούσε να στήσει με το σύστημα τού Στανισλάβσκι ή άλλο το πρόσωπο που εκλήθη να υποδυθεί. Η αναλογική μέθοδος ευρέσεως κοινών στοιχείων από την προσωπική μας εμπειρία με το υπό-βαθρο τής “ψυχής” τού δραματικού προσώπου που ερμηνεύουμε λειτουργεί συνήθως επαγωγικά. Δεν χρειάζεται να έχουμε πεθάνει για να ενσαρκώσουμε ένα πτώμα. Δεν χρειάζεται να έχουμε βυθιστεί στο αλκοόλ, στα ναρκωτικά ή στο σεξ για να ερμηνεύσουμε ανάλογους ρόλους. Η Βίβιαν Λη στο “Λεωφορείο ο Πόθος” ταυτίστηκε τόσο πολύ με την Μπλανς Ντυμπουά που μετέφερε τη σκηνική της συμπεριφορά κι εκτός σκηνής, με αποτέλεσμα να καταρρακωθεί σωματικώς, ψυχικώς και πνευματικώς και να απολέσει την κοινωνική της ταυτότητα. Για να αποφύγει την ψυχοπαθολογική ταύτιση με τον ρόλο ο ηθοποιός πρέπει να διαθέτει εσωτερικές αντιστάσεις, αυτογνωσία, πλήρη κατοχή τών εκφραστικών του μέσων και να γνωρίζει πώς να απεκδυθεί το ρόλο του μετά την παράσταση. Ας θυμηθούμε το συμβολικό ποίημα του Καβάφη: “κάμνοντας όμοια σαν ηθοποιός που όταν η παράστασις τελειώσει αλλάζει φορεσιά κι απέρχεται”. Βέβαια, ο Καβάφης μιλάει – κατά την ταπεινή μου γνώμη – για τη ζωή και την παρούσα ενσάρκωση, την οποία οφείλουμε να εγκαταλείψουμε ως σοφοί, χωρίς να δίνουμε ιδιαίτερη αξία στο σώμα-ρούχο που καλούμεθα να παραδώσουμε προς ταφήν ή στην πυρά.
Για να ξαναγυρίσουμε στο θέατρο, η ερμηνεία τής νεαρής Αριάδνης Καβαλιέρου, ενδιαφέρουσα και λειτουργική δεν ήταν ιδιαίτερα πειστική, ενώ αντιθέτως, ο πολύ έμπειρος και μεγαλύτερός της ηθοποιός Κωνσταντίνος Χατζούδης, που τον έχουμε δει και τον ρόλο τού Περόν, κράτησε με μέτρο, με ρυθμό, με αληθοφάνεια το ρόλο του. Δεν λέω πώς ήταν λάθος διανομή, θα προτιμούσα όμως να δω μια μεγαλύτερη – ηλικιακώς – ηθοποιό σε αυτό τον δύσκολο ρόλο τής ναρκομανούς. Αυτό δεν σημαίνει, φυσικά, πως η Αριάδνη Καβαλιέρου πρέπει να αποκαρδιωθεί και να σταματήσει να παίζει. Αντιθέτως, θα πρέπει να δουλέψει και να επεξεργαστεί το ταλέντο της για να αποδώσει τη διαμαντένια λάμψη που του αρμόζει.
Η εικαστική επιμέλεια τού σκηνικού χώρου από την Σταυρούλα Καβαλιέρου υπομνηματική (ας μου συγχωρεθεί το ευφυολόγημα με την παραπομπή στο μνημόνιο αλλά και στο μνήμα και στη μνήμη και στην υπόμνηση-υπενθύμιση).
Η Μαίη Σεβαστοπούλου είναι μια ιδιαίτερα έμπειρη, πολυπρισματική και παραγωγική θεατράνθρωπος. Κάθε φορά μας εκπλήσσει με τη ζωντάνια και το σκηνικό της κέφι. Κινείται κι αυτή, όπως και η Άννα Λάζου (μία άλλη σημαντική κι επίμονη θεατράνθρωπος, εμψυχώτρια τής φοιτητικής ομάδας “Δρυς”) στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ τού επαρκούς επαγγελματισμού και του υγιούς ερασιτεχνισμού (με την καλή έννοια του εραστή τής Τέχνης). Αυτό καθιστά κάθε παραγωγή της ενδιαφέρουσα και μη αναμενόμενη.
Παραμένω πάντα θιασώτης της.
info:
Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο
Θέατρο «Τόπος Αλλού»
Κεφαλληνίας 17 & Κυκλάδων
Τηλέφωνα: 2108656004 – 2108679535
Ώρα έναρξης 21.00
Διάρκεια παράστασης: 1 ώρα και 20 λεπτά.
Τιμή εισιτηρίου 10 ευρώ. Φοιτητικά και ανέργων 5 ευρώ.
Για περιορισμένες παραστάσεις.
“Ένα” στο Θέατρο Ροές: Η αγάπη ως φυλακή
από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Σε ένα τεράστιο μεταλλικό κλουβί η ψυχή τής γυναίκας-καλλιτέχνιδος ασφυκτιά κάτω από το βάρος τών ενοχών για μια αγάπη που δεν διακόπηκε με το θάνατο. “Οι άνθρωποι που είναι για εμάς χαμένοι σαν τους πεθαμένους… κάποτε μες στα όνειρά μας τριγυρνούνε, κάποτε μες στη σκέψη τες ακούει το μυαλό…” που θα έλεγε κι ο Καβάφης.
Η πορεία προς την Ελευθερία είναι η αποδοχή της μοναξιάς, η ανάληψη τής δύναμης και των ευθυνών τού όντος απέναντι στην ατομική υπάρξή του. Οι άλλοι είναι απλώς η πρόφαση για να καθρεφτίσουμε την αγωνία και την ανασφάλειά μας, μπορούν να σηκώσουν για λίγο το σταυρό μας, όμως οι δικοί τους ώμοι είναι σχεδιασμένοι για τον δικό τους – καταδικό τους σταυρό. Δεν μπορούμε να απαιτούμε από τους ξένους να θυσιαστούν γι’ εμάς κι όταν κάποιος δικός μας το πράττει αυτοβούλως, αυτοκλήτως κι αυτομάτως, τότε το βάρος τών ενοχών για τις πλάτες του ευεργετηθέντος είναι δυσβάστακτο. Ουδείς αχαριστότερος κι επικινδυνότερος τού ευνοηθέντος. Φοβού την εκδίκηση τών ανθρώπων που κάποτε έπεσαν στα πόδια σου ζητώντας βοήθεια γιατί βρέθηκαν στην Ανάγκη. Η μνησικακία από την ταπείνωση είναι ανεξίτηλη, περισσότερο κι από τον Έρωτα τον ίδιον. Έχω δεχθεί πολλές φορές την επιθετικότητα τών επαιτών, τών ανθρώπων που ελεούμε συνήθως στους δρόμους, στα πεζοδρόμια ή στις πλατείες για να ξορκίσουμε για λίγο τους φόβους μας, για να νιώσουμε ανώτεροι, απρόσβλητοι από τον ισοπεδωτικό τροχό τής Τύχης και τής Ανάγκης. Στο μετρό τού Παρισιού συναντούσα τα πρωινά όταν σπούδαζα εκεί στο τέλος τής “χρυσής” ακόμα δεκαετίας του 1990, συναντούσα τα απολυθέντα στελέχη τών επιχειρήσεων (τα “κάδρα”) με άψογη εμφάνιση και σε πλήρη επαγγελματική περιβολή να ζητιανεύουν, αφού είχαν κρύψει την απόλυσή τους από τον στενό οικογενειακό περίγυρο κι έπρεπε να γυρίσουν το μεσημέρι στο σπίτι με το μεροκάματο. Βεβαίως, οι μεσοαστοί ή η μεσο-μικροαστοί έσπευδαν αμέσως να τους ελεήσουν από φόβο και μόνον μήπως βρεθούν εκείνοι την επόμενη ημέρα στη θέση τών δυστύχων. Οι ελεηθέντες προφανώς μισούσαν τους ευεργέτες τους κι ο τροχός τών επαναληπτικών μεταμορφώσεων και τών εναλλαγών ρόλων καλά κρατεί.
Αυτές οι σκέψεις γεννήθηκαν στο φτωχό ταλαίπωρο μυαλό μου ακούγοντας την καταιγίδα να πολιορκεί τη σκεπή τού θεάτρου “Ροές” πάνω από το μεταλλικό κλουβί του σκηνικού μέσα στο οποίο μονομάχησαν μέχρι τελικής …πτώσεως-λυτρώσεως το αρχετυπικό ζευγάρι τού animus-anima με το αρσενικό εδώ γενναιόδωρο κι αυτοθυσιαστικό στο βωμό τής συζυγικής αγάπης. Μιας αγάπης που είναι πιο φυλακή κι από τις φυλακές όταν δεν δίνει ο ένας την άδεια στον άλλον να ανασάνει, όταν ακόμα και μετά τον θάνατο τον πολιορκεί με τη φορτική δοτικότητά του, που είναι απλώς απόδειξη τού εγωισμού και τού συμπλέγματος ανωτερότητάς τους.
Φιλοσοφική-υπαρξιακή ενατένιση πάνω στις δαιδαλώδεις μονογαμικές-υποχρεωτικές-συμβατικές σχέσεις, όπου ο ιδεαλισμός κι ο ρομαντισμός γίνεται πρόφαση για καταπίεση κι άσκηση εξουσίας πάνω στον ταλαίπωρο σύντροφο και συνάνθρωπό μας.
Εκπληκτικοί και οι δύο ηθοποιοί, εναρμονισμένες οι φωνές και οι κινήσεις τους, μουσική η εκφορά τού λόγου τους με τα ανάλογα μελοδραματικά crescendi καταλλήλως μετριασμένα στον ρεαλιστικό βωμό τής αληθοφάνειας.
Ήταν και οι δύο άψογοι: Λήδα Ματσάγγου και Θύμιος Κούκιος. Τα εύσημα ανήκουν όμως πρωτίστως στον σκηνοθέτη Σπύρο Μιχαλόπουλο που έστησε ένα απολύτως φιλ-αισθητικόν θέαμα (ας μου συγχωρεθεί ο νεολογισμός – αλλά έχουμε εξαντλήσει τις συνήθεις επαινετικές εκφράσεις).
Το βιολί και το πιάνο που ακούγονται είναι μια απλή υπενθύμιση τής Ουράνιας Αρμονίας που είναι απλώς ανέφικτη στον ατελή “εν εξελίξει” κόσμο που βιώνουμε παραισθητικώς και ψευδαισθητικώς.
Είναι εκπληκτικό πώς όταν η ηθοποιός αναφερόταν στη βροχή εντεινόταν η βροχόπτωση στην οροφή τού θεάτρου. Είναι από εκείνες τις ευτυχείς συγκυρίες όπου το “πραγματικό” και το “φανταστικό” συνωμοτούν για να μας βυθίσουν στο υπο-υπο-υποσυνείδητό μας για να ανασυρθούν “διαμάντια και κοράλλια, κεχριμπάρια κι έβενους” για να κλείσουμε όπως αρχίσαμε – με τον μεγάλο Αλεξανδρινό.
info:
Ένα
Παραστάσεις: Δευτέρα και Τρίτη Ώρες παραστάσεων: 21:00
Τιμή εισιτηρίου: Κανονικό: 12 ευρώ, Ατέλειες, φοιτητικό, κάτοχοι κάρτας ανεργίας: 8 ευρώ
Πώληση εισιτηρίων: Θέατρο Ροές (Ιάκχου 16, Γκάζι)
Ώρες ταμείου Θεάτρου Ροές: Καθημερινά, από τις 17:30 Τηλεφωνικές κρατήσεις: Καθημερινά, 10:00-16:00 στα τηλέφωνα 2103474312 και 2103479169.
