η πρώτη μας ωριαία εκπομπή για ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ στη νέα παραγωγή της ΕΡΤ2
http://webtv.ert.gr/ert2/to-biblio/22okt2017-to-vivlio-neos-kyklos/
Χάρις στον Γιώργο Χρυσικό και στην εταιρεία του madlink μπορούμε να επικοινωνούμε σήμερα μέσω του επίσημου διαδικτυακού τόπου μου
χάρη στον επαγγελματισμό και την άψογη εξυπηρέτηση, την ηρεμία, την ευγένεια και την αποτελεσματικότητα, εκμηδενίζει το άγχος όλων όσων σπουδάσαμε στην προ-Διαδικτυακή εποχή…
Δείτε πόσο περίλυπος και βυθισμένος σε βαθιά περισυλλογή ήμουνα πριν επισκεφθώ τα γραφεία της madlink στην οδό Ορφέως 5 στο Γαλάτσι. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το:
Κωνσταντίνος Μπούρας, «Η αρχαία τραγωδία σήμερα»
ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2017. ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΆΚΡΩΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΚΙ ΕΠΟΙΚΟΔΟΜΗΤΙΚΗ, ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΌΤΙ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΣΕΒΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΦΛΕΓΟΝΤΑ…
Παρ’ όλο που ζούμε σε κρίσιμους καιρούς, με δραματικές εξελίξεις να διαφοροποιούν τις μεταιχμιακές κοινωνίες μας κι αναρωτιόμαστε για το μέλλον του ελληνορωμαϊκού και χριστιανικού Δυτικού Πολιτισμού μας, όπως τον μάθαμε τους τελευταίους είκοσι αιώνες… παρ’ όλες τις καταστροφολογικές Σειρήνες, τους ψευδοπροφήτες και τους δήθεν «Μεσσίες», είμαστε δυστυχώς ακόμα πολύ μακριά από την Κατά-στροφήν τής αρχαίας Τραγωδίας. Την Ύβριν βεβαίως και την έχουμε διαπράξει. Η «Κοινωνία της Αφθονίας» κατά Μαρκούζε έγινε «Κοινωνία της Πληροφορίας» για να φτάσει κάποτε να γίνει τερατώδης «Κοινωνία της Τεχνητής Νοημοσύνης». Κι η Ζωή ναι μεν αντιστέκεται όπως φαίνεται στη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα και στο «1984» του Όργουελ, όμως το ένστικτο της επιβίωσης επιφέρει κάποτε απρόβλεπτα δεινά στον ανθρώπινο ψυχισμό και διάνοια.
Εξηγούμαι: είμαστε τόσο καταναλωτικοί που καταντήσαμε «βροτοί», καταναλώσιμοι, προβλέψιμοι, χειραγωγήσιμοι… Όσο κι αν επαιρόμεθα για τη σωρεία τών γνώσεών μας, τη Σοφία (ως είδος) δεν την έχουμε δυστυχώς ακόμα κατακτήσει. Η «Γνώσις», η αρχαία, η απόλυτος, δεν ισούται με το άθροισμα επί μέρους γνώσεων και οι κατακερματισμένες εξειδικεύσεις που επέφερε η Βιομηχανική Επανάσταση απεμάκρυνε τον «αναγεννησιακό» άνθρωπο από κάθε δημοκρατική αυτάρκεια και περιόρισε την οντότητά του σε χρηστικούς ρόλους, ως ένα ακόμα «γρανάζι» της «Δαιμόνιας Μηχανής» που διείδε ο ιδιοφυής Κοκτώ.
Χάσαμε την αυτοδυναμία του πολίτη της δημοκρατικής Αθήνας του πέμπτου προ Χριστού Αιώνα όταν λησμονήσαμε πως «νους υγιής εν σώματι υγιή», όταν διαχωρίσαμε το ενιαίο κι αδιαίρετο ον σε σώμα-ψυχή-πνεύμα. Η νοησιαρχία του Μεσαίωνα επέβαλε μία παράλογη «Λογική» του αριστερού ημισφαιρίου του εγκεφάλου (για τους δεξιόχειρες – οι αμφιδέξιοι ήταν πάντοτε περισσότερον προνομιούχοι, βλέπε παραδείγματος χάριν τον πολυμήχανο Λεονάρντο ντα Βίντσι)…. Όμως δεν χρειάζεται να είμαστε όλοι γίγαντες του πνεύματος και τέρατα ευφυΐας για να κατανοήσουμε την δουλική προσήλωσή μας σε υλιστικές αξίες που μας απεμάκρυναν από την ανθρωπομετρική κι ανθρωποκεντρική φιλοσοφία (και Τέχνη) των αρχαίων Ελλήνων.
Η τραγωδία ήταν ψυχή κι έκφραση της πόλεως-κράτους που εδιοικείτο από τον Δήμο σε μία τόσο «άμεση δημοκρατία» που πουθενά αλλού δεν εφαρμόστηκε μέχρι τώρα για μεγάλο χρονικό διάστημα, εκτός ίσως από μερικές βραχύβιες ουτοπικές νησίδες αντιστροφής του θερμοδυναμικού νόμου της εντροπίας.
Σχολείο, προπαγάνδα (με την καλή έννοια), μοχλός διαιώνισης κι αποκρυστάλλωσης (ανακρυστάλλωσης, αν προτιμάτε) αρχών και αξιών, ηθών κι εθίμων, το αρχαίο δράμα έτσι όπως θεσμοθετήθηκε να παριστάνεται στα Μεγάλα και Μικρά Κατ’ αγρούς Διονύσια (καθώς και σε άλλες περισσότερο περιφερειακές αλλά όχι λιγότερο θεσμοθετημένες εκδηλώσεις-διοργανώσεις, ανάλογες των σημερινών κατά τόπους φεστιβάλ που επιτελούν μία τελείως διαφορετική πολυπολιτισμική, πολυθρησκευτική, πολυσυλλεκτική λειτουργία.
Χάσαμε για πάντα το τυπικό καθώς και το τελετουργικό των αρχαίων δραματικών αγώνων αφού ήταν άρρηκτα συνυφασμένα με τα πολιτικά-κοινωνικά-ιστορικά-γλωσσικά συμφραζόμενα που το γέννησαν.
Επομένως σήμερα «χανόμαστε στη μετάφραση» των αρχαίων τραγωδιών που έφτασαν έως εμάς, λίγο έως πολύ παραφθαρμένες, παραχαραγμένες, πλαστογραφημένες, παλίμψηστες, πετσοκομμένες (και άλλα συναφή συμφραζόμενα)…
Και καλά να είναι μετάφραση σε σεβασμό στο πνεύμα (ΚΑΙ στο γράμμα του πρωτοτύπου). Συνήθως όμως δεν είναι. Διάφοροι συμπλεγματικοί δικτατορίσκοι της Τέχνης, ενίοτε και διδάκτορες, ακόμα και ομότιμοι καθηγητές πανεπιστημίων επιδίδονται με ζήλο στην πλήρη αποδόμηση, απαξίωση του αρχαίου δράματος με πρόσχημα τον «εκσυγχρονισμό» του και χρησιμοποιώντας ως άλλοθι (ή ως δεκανίκι) τις ελευθερίες που τους προσπορίζει το λεγόμενο «μεταμοντέρνο» και οι κάθε είδους ληγμένες «νεωτερικότητες». Συνήθως παρατηρείται μια «διαφορά φάσεως» τουλάχιστον τριών δεκαετιών από ανάλογα πειράματα του «Εξωτερικού». Αυτή η χρονοκαθυστέρηση οφείλεται στην πάλαι ποτέ μαθητεία των πανεπιστημιακών και μη φωστήρων μας σε κολλέγια και «πρωτοποριακά» δήθεν σχήματα της αλλοδαπής, των οποίων τους νεωτερισμούς εισάγουν καθυστερημένα και μέχρι να επιδοθούν στο εγχώριο «παιχνίδι εξουσίας» (κοινώς ελληνιστί “power game”) χαλάνε άλλα είκοσι με τριάντα χρόνια της φτενής και φρούδας ζωής τους σε δημόσιες σχέσεις. Έτσι μόλις ανοιχθεί το σελοφάν της τάχαμου καινοτομίας, το πολιτιστικό προϊόν έχει σαπίσει σαν τα σάπια ψάρια της αρχαίας αγοράς που διακωμωδεί ο Αθήναιος στους «Δειπνοσοφιστές» τα οποία απαγορευόταν (δια νόμου, αυστηρού) στους ιχθυοπώλες να τα περιχύνουν με φρέσκο θαλασσινό νερό από το Φάληρο προκειμένου να τα ξαναζωντανέψουν.
Κι αν χρησιμοποιώ αυτόν τον δηκτικό αριστοφανίζοντα τρόπο, είναι γιατί τα τελευταία είκοσι χρόνια στα προγράμματα των φεστιβαλικών πανηγύρεων πρώτα γράφεται με bold και κεφαλαία το όνομα του σκηνοθέτη-θεού-διασκευαστή-μεταφραστή (από ποια γλώσσα και με ποιες γνώσεις;), ακολουθεί ο τίτλος της τραγωδίας και μετά με ψιλά γράμματα: Ευριπίδης, Σοφοκλής, Αισχύλος…
Το ερώτημα που αίφνης αναφύεται απρόσκοπτον είναι: μα γιατί δεν μπαίνουν στον κόπο αυτοί οι φιλόδοξοι νεαροί και νεαραί να συγγράψουν σύγχρονες τραγωδίες όπως έκανε ο Ανούιγ, ο Ο’Νηλ, ο Ανδρέας Στάικος; Μα γιατί κάτι τέτοιο θέλει κότσια, μελέτη, συνθετική ικανότητα, λογοτεχνική χρήση της ελληνικής γλώσσας με βιωμένη βαθιά γνώση της μουσικής της, καθώς και δραματουργική επάρκεια. Σπάνια πράγματα, θα μου πείτε. Και όλα μαζί; Περισσότερον απίθανα κι από το δεκαπλό τζακ-ποτ του τζόκερ! Όμως, ιδού η Ρόδος ιδού το οίδημα!
Και για να είμαι δίκαιος, θα πρέπει ευθύς να παραδεχτώ ότι ευτυχώς υπάρχουν ζωντανά κύτταρα πολιτισμού που συν-γράφουν χωρίς να αντιγράφουν ή να κλέβουν προγενέστερες μεταφράσεις, φιλοτεχνούν από μόνοι τους με γνώση, μεράκι, αυτοέλεγχο και πλήρη δεξιοτεχνία στη χρήση των εκφραστικών τους μέσων παραστάσεις-διαμάντια, πειραματικές μεν, βραχύβιες όχι, αφού αποδίδουν καρπούς σε μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα πλαίσια.
Ξεκίνησα από την Πειραματική Σκηνή του Εθνικού, αμέσως μόλις πήρα με άριστα το δεύτερο πτυχίο μου, αυτό της Θεατρολογίας. Δίδαξα αρχαία τραγωδία εμπειρικά, εργαστηριακά, πειραματικά. Συνέχισα στις σχολές ξεναγών Αθήνας και Μυτιλήνης. Συνέχισα στη Νέα Σορβόννη στο Παρίσι για πέντε χρόνια. Φέτος έλαβα μέρος ως δραματουργός στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα “Write” της Σικελίας γράφοντας το δικό μου «Αισχύλο στη Σικελία» και τον δικό μου «Πυθαγόρα στην Αίτνα». Καρπός αυτής της περιπέτειας «Ο Θάνατος του Ευριπίδη» που παίχτηκε στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βορείου Αιγαίου το 2002 σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μάριου, ο «Θέσπις» που ανέβηκε την ίδια χρονιά στο «Άλεκτον» σε σκηνοθεσία Παναγιώτη Ζαγανιάρη, με τον ίδιον και τον εξαίρετο ηθοποιό Χρήστο Γεωργίου. Μα πάνω απ’ όλα, ο τόμος που εκδόθηκε το 1997 από τη «Δωδώνη» με τίτλο «Στον αστερισμό της Εκάτης» και συστεγάζει όλα τα μονόπρακτα που βασίζονται στις αρχαίες τραγωδίες, τις οποίες ξαναέγραψε με σύγχρονο τρόπο σε μοντέρνα σκηνικά και με απολύτως ρεαλιστικούς διαλόγους, είχα την ευτυχία να δω αυτό το έργο μου να ανεβαίνει αποσπασματικά εδώ και είκοσι συναπτά έτη από τη Θεατρική Σκηνή Ηγουμενίτσας (με διάφορες επωνυμίες) σε σκηνοθεσία του εξαίρετου ηθοποιού και δασκάλου Θωμά Λιώλιου. Ένα έργο κάθε χρόνο σχεδόν, με συνεχείς παραστάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους, σε ανοικτά και κλειστά θέατρα, σε φεστιβάλ των γειτονικών χωρών και με αξιοσημείωτη θετική ανταπόκριση από το κοινό (όπως φαίνεται από τα δημοσιεύματα στον Τύπο, αλλά κι από τον ηλεκτρονικό τους απόηχο στο Διαδίκτυο).
Φέτος, το 2017, μετά την επιστροφή μου από την εκπληκτικής εμπειρίας δραματουργική επίδοσή μου στη Σικελία, έδωσα στη δημοσιότητα και τυπώθηκε από τις εκδόσεις «Τάδε Έφη» του καλού λογοτέχνη και φίλου Σωτήρη Νικολακόπουλου η «Κρίσιμη Δεκαλογία» μου που περιέχει συν τοις άλλοις τα μονόπρακτα:
ΌΛΗ Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΩΡΑ
(θεατρικό αυτοσχεδιαστικό διαδραστικό έργο για δύο ηθοποιούς ανεξαρτήτως φύλου)
ΌΛΗ Η ΚΩΜΩΔΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΩΡΑ
(θεατρικό αυτοσχεδιαστικό διαδραστικό έργο για δύο ηθοποιούς ανεξαρτήτως φύλου)
Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΣΤΗ ΣΙΚΕΛΙΑ
(ποιητικός διάλογος για έναν άντρα και μία γυναίκα)
Ο ΑΙΣΧΥΛΟΣ ΣΤΗΝ ΑΙΤΝΑ
(ποιητικός διάλογος για έναν άντρα και μία γυναίκα)…κ.λπ.
Ταυτόχρονα, ολοκλήρωσα μόλις (και θα εκδοθεί το 2018) μεγάλης διάρκειας θεατρικό έργο με έξι ηθοποιούς συνεχώς επί σκηνής, όπου δίδεται με παραστατικά διδακτικά κι αυτοσχεδιαστικό εν πολλοίς τρόπο όλη η σύγχρονη προβληματική αναβίωσης ή αναδόμησης του αρχαίου δράματος. Σε αυτό συγκεντρώνω όλη τη μέχρι τώρα τριαντάχρονη εμπειρία μου ως συγγραφέας-θεατρολόγος-κριτικός Λογοτεχνίας και Θεάτρου κι επιχειρώ να προβληματίσω θεατρανθρώπους και θεατρόφιλους για την λειτουργία και την προβληματική του αρχαίου θεάτρου σήμερα.
Στα πλαίσια αυτής της αέναης έρευνας είμαι κι εδώ μαζί σας απόψε, Δευτέρα 23 Οκτωβρίου 2017, στα φιλόξενα γραφεία της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών κι ανυπομονώ να συνδιαλεχθώ και να ανταλλάξω απόψεις μαζί σας. Ευχαριστώ τους Αξιότιμους και Αξιοσέβαστους Πρόεδρο και Γενικό Γραμματέα της Εταιρείας Λογοτεχνών, τους πανάξιους συναδέλφους Παύλο Ναθαναήλ και Γιώργο Μαρινάκη, καθώς και όλους εσάς για τη ζεστή υποδοχή, το αγκάλιασμα και τη θετική διάθεση. Εξαιρετικές ευχαριστίες επίσης οφείλω στη θεατρική συγγραφέα και υπέροχη πεζογράφο Κωνσταντίνα Δούκα για το εμπνευσμένο προλόγισμά της.
Διατελώ ταπεινώς ως τελευταίος όλων μεταξύ υμών,
Κωνσταντίνος Μπούρας
χίλια ευχαριστώ για την παρουσίαση του 30κοστού μου βιβλίου στον Ιανό 2 Οκτωβρίου 2017
ΜΕ ΕΥΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΠΡΟΣ ΌΛΟΥΣ ΕΣΑΣ ΠΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΣΑΣ ΜΕ ΣΤΗΡΙΖΕΤΕ ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΡΑ ΣΤΗ ΔΥΣΒΑΤΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΤΡΑΠΟ ΠΟΥ ΠΟΡΕΥΟΜΑΙ ΥΠΗΡΕΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΜΕ ΣΕΜΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΑΠΕΙΝΟΣΥΝΗ ΆΠΕΙΡΗ…
ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ παρουσίασαν στις 2 Οκτωβρίου 2017, ημέρα Δευτέρα και ώρα 20:00
το τριακοστό βιβλίο μου
«Τρία Άλφα μία Ήττα κι ένα Ωμέγα»
στο χώρο εκδηλώσεων του βιβλιοπωλείου Ιανός (Σταδίου 24, Αθήνα).
Με τίμησαν με τις ομιλίες τους: ο Καθηγητής και συγγραφέας Θεοδόσης Πελεγρίνης, η καθηγήτρια και συγγραφέας Φωτεινή Τσαλίκογλου, ο Καθηγητής και συγγραφέας Δημοσθένης Δαββέτας, ο Καθηγητής και δοκιμιογράφος Σωτήρης Νικολακόπουλος, η Διδάκτωρ Φιλολογίας-κριτικός Ανθούλα Δανιήλ, η ερευνήτρια τής Ακαδημίας Αθηνών Διδάκτωρ Αλεξάνδρα Ροζοκόκη, ο συγγραφέας Γιώργος Μανιώτης, η ψυχολόγος-συγγραφέας Μαριέττα Πεπελάση, ο βραβευμένος ποιητής Γιώργος Χρονάς (εκδότης και διευθυντής του περιοδικού «Οδός Πανός»), ο συγγραφέας και εκδότης του περιοδικού «Σίσυφος» Γρηγόρης Τεχλεμετζής, η μεταφράστρια-ερευνήτρια Χριστίνα Χούτα, ο ποιητής, διευθυντής και εκδότης λογοτεχνικών περιοδικών κι εφημερίδων Αντώνης Σκιαθάς, ο ποιητής Θάνος Φωσκαρίνης, ο συγγραφέας, κριτικός Λογοτεχνίας και δημοσιογράφος Διονύσης Μαρίνος και η ποιήτρια Τζίνα Ξυνογιαννακοπούλου…. και η βραβευμένη από την Ακαδημία Αθηνών ποιήτρια Ελένη Ζαχαροπούλου.
Ποιήματα διάβασαν οι: Γεωργία Ζώη, Ντίνος Καρύδης, Μάνος Χατζηγεωργίου.
ΤΟΥΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΌΛΟΥΣ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΣ…
ΓΙΟΡΤΑΖΟΥΜΕ ΤΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΜΕ ΤΟ ΤΡΙΑΚΟΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η
ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ παρουσιάζουν
το τριακοστό βιβλίο του Κωνσταντίνου Μπούρα
«Τρία Άλφα μία Ήττα κι ένα Ωμέγα»
στο χώρο εκδηλώσεων του βιβλιοπωλείου Ιανός (Σταδίου 24, Αθήνα 105 64, τηλέφωνο: 21 0321 7917) στις 2 Οκτωβρίου 2017, ημέρα Δευτέρα και ώρα 20:00.
Για το βιβλίο ομιλούν: ο Καθηγητής και συγγραφέας Θεοδόσης Πελεγρίνης, η καθηγήτρια και συγγραφέας Φωτεινή Τσαλίκογλου, ο Καθηγητής και συγγραφέας Δημοσθένης Δαββέτας, ο Καθηγητής και δοκιμιογράφος Σωτήρης Νικολακόπουλος, η Διδάκτωρ Φιλολογίας-κριτικός Ανθούλα Δανιήλ, η ερευνήτρια τής Ακαδημίας Αθηνών Διδάκτωρ Αλεξάνδρα Ροζοκόκη, ο συγγραφέας Γιώργος Μανιώτης, η ψυχολόγος-συγγραφέας Μαριέττα Πεπελάση, ο βραβευμένος ποιητής Γιώργος Χρονάς (εκδότης και διευθυντής του περιοδικού «Οδός Πανός»), ο συγγραφέας και εκδότης του περιοδικού «Σίσυφος» Γρηγόρης Τεχλεμετζής, η μεταφράστρια-ερευνήτρια Χριστίνα Χούτα, ο ποιητής, διευθυντής και εκδότης λογοτεχνικών περιοδικών κι εφημερίδων Αντώνης Σκιαθάς, ο ποιητής Θάνος Φωσκαρίνης, ο βραβευμένος πεζογράφος κι εκδότης του ηλεκτρονικού περιοδικού diastixo Μάκης Τσίτας, ο συγγραφέας, κριτικός Λογοτεχνίας και δημοσιογράφος Διονύσης Μαρίνος και η ποιήτρια Τζίνα Ξυνογιαννακοπούλου….
Ποιήματα θα διαβάσουν οι: Γεωργία Ζώη, Ντίνος Καρύδης, Μάνος Χατζηγεωργίου.
Θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.
“Βάκχες” στο όριο του ειρωνικού, με τρομακτική ισορροπία τραγικού και κωμικού στοιχείου
Η συνεκφώνηση ταιριάζει στις «Βάκχες» από τον Έκτορα Λυγίζο και το ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας στο ανεμοδαρμένο Ηρώδειο στις 11/9/2017 που έδωσε μια άλλη προοπτική στα μαινόμενα στοιχεία της Φύσης με τα οποία παίζουν οι Μαινάδες ομοιοπαθητικώ τω τρόπω…
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Τελικά, είμαστε τυχεροί σ’ αυτή τη χώρα, μιλώντας μια πανάρχαια γλώσσα, κάτοχοι ενός μουσικού γλωσσικού κώδικα με μαθηματική πειθαρχία και κλειδιά που ανοίγουν ενεργειακές πύλες… Τα στοιχεία της Φύσης, τρομακτικά και αντίξοα, πρωταγωνίστησαν στην …ηρωδιακή παράσταση των «Βακχών» ανασπώντας το αντιαισθητικό μωβ χαλί που είχε καλύψει προηγουμένως την ορχήστρα της Επιδαύρου και την ιερά της θυμέλη, μειώνοντας την ακουστική του αργολικού θεάτρου στο ελάχιστο. Αυτό το δαιμονικό αγέρι που σήκωσε ακόμα και τα ορφανά καθίσματα του άνω διαζώματος, τη μέρα που ο τρομερός τυφώνας χτυπούσε τη Φλόριντα, λίγες μέρες μετά τον καταστροφικό σεισμό του Μεξικού και στην επέτειο της πτώσης των δίδυμων πύργων κατέδειξε το τραγικό θεματικό υπόβαθρο, αφού με αυτά τα ακαταλόγιστα, ανεξέλεγκτα κι εν πολλοίς άγνωστα σκοτεινά σημεία της Ανθρώπινης Φύσης παλεύουν οι πρωταγωνιστές αυτού του αρχετυπικού δράματος.
Ο Θάνατος μέσα μας που μετατρέπεται εύκολα από ερωτική σε καταστροφική μανία, η οργόνη του Βίλχεμ Ράιχ, τα παγανιστικά έθιμα που βασίζονταν στην ομοιοπαθητική μαγεία και είχαν γονιμολατρική βάση κι επιδίωξη, αυτό είναι το διακύβευμα που γέννησε την ανάγκη της εισαγωγής του φρυγικού θεού Βάκχου-Διόνυσου και την πολιτογράφησή του στο Δωδεκάθεο με αριθμό μητρώου 13 (ο Θάνατος στην ταρώ). Η αρχή και το τέλος της βασιλείας του Δία είναι αυτός ο γιος που απέκτησε από την ερπετοειδή Σεμέλη, την κατακαημένη (κυριολεκτικώς), εκείνη που ήταν απόγονος του Εχίονα, από τη γενιά των σπαρτών Θηβαίων, που είχαν το ίδιο DNA με τον μυθικό δράκοντα (μυθολογικός απόηχος της εισβολής αποίκων από τον Αστερισμό του Δράκοντα ή του Οφιούχου σύμφωνα με έγκυρους μελετητές). Αυτή την έλευση προφητεύει ο «Προμηθέας Δεσμώτης»; Τι συνέβαινε στον χαμένο «Προμηθέα Λυόμενο»; Πόσα και ποια στοιχεία από τα απόκρυφα αρχαία μυστήρια συνηχούν μέσα από την αρχαία τραγωδία στο Συλλογικό Ασυνείδητο;
Κορυφαία παράσταση, σημαντική. Η συνεκφώνηση υπερβαίνει τα εσκαμμένα του Χορού κι ολόκληρος ο θίασος αναλαμβάνει εκ περιτροπής και σε δυάδες ή τριάδες ή συνολικά όλους τους ρόλους με την απαραίτητη εισαγωγή «αν ήμουν ο/η θα έλεγα…». Μεταμοντέρνα εκδοχή; Ναι. Αλλά όχι άκριτη κι αστάθμητη. Όχι απλώς και μόνον για δημιουργία εντυπώσεων. Με σεβασμό στο κείμενο και στο πνεύμα του Ευριπίδη (που νομίζω ότι θα χαμογελούσε παιχνιδιάρικα πάνω από τις Καρυάτιδες) με γνώση και συμμόρφωση απάντων στο σκηνοθετικό πλάνο είδαμε κάτι σύντομο, νόμιμο και σεμνό που δεν μας κούρασε, μας προβλημάτισε, παρά την κακή ακουστική του Ηρωδείου συνεπικουρούντος του αγέρα που τα πήρε όλα και τα σήκωσε. Θαύμασα τον ηρωισμό και την αυτοθυσία των επαγγελματικών καλλιτεχνών που έφεραν εις πέρας αυτόν τον άθλο. Άκομψη και πεζολογική, διανοουμενίστηκη και στείρα η «μετάφραση» δια χειρός του προώρως εκλιπόντος Γιώργου Χειμωνά. Μα τι θέλουν και βουτάνε σε τόσο βαθιά νερά χωρίς σκάφανδρο και χωρίς την απαραίτητη τεχνική κατάρτιση; Τελικά, η αρχαία τραγωδία έχει μετατραπεί σε κολυμβήθρα του Σιλωάμ όπου ο κάθε επιτυχημενο-αποτυχημένος δοκιμάζει την τύχη του στο one night stand με την Ιστορία, αφού έχει προηγηθεί ραντεβού που κάθε άλλο παρά «στα τυφλά» είναι, αλλά πολύχρονο, σταδιακό και μεθοδευμένο, για να μην πω «προμελετημένο» και παρεξηγηθώ…
Ό,τι κι αν πούμε, το πενιχρό μας έργο θα σβήσει, ακόμα και οι μεταφράσεις, εκείνων, των κλασικών, που είχαν τη διορατικότητα και τη σοφία να συνδυάσουν την ελαφρότητα και το έρεβος της ανθρώπινης ατελούς κωμικοτραγικής κατάστασης.
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Info:
http://greekfestival.gr/gr/events/view/ektoras-lugizos-%E2%80%93-dipethe-larisas-2017
Έκτορας Λυγίζος – ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας
Βάκχες / Ευριπίδη
Ο θεός Διόνυσος φτάνει στην πόλη με ανθρώπινη μορφή και ο βασιλιάς Πενθέας παλεύει να οχυρώσει εαυτόν και το άστυ απέναντι στην έλευση μιας θρησκείας που εξισώνει τους πάντες –νυν και πρώην βασιλιάδες, θεούς και δούλους, μάντεις και αγγελιοφόρους, γυναίκες και άνδρες– σε έναν κόσμο συμφιλίωσης του ανθρώπου με τα πιο ζωώδη, αλλά και αγνά του ένστικτα. Πρόκειται για τη μοναδική σωζόμενη τραγωδία όπου ο Διόνυσος συμμετέχει ως πρόσωπο του δράματος, αλλά και ως παντεπόπτης σκηνοθέτης- συγγραφέας. Η παράσταση εξερευνά τη σύγκρουση ανάμεσα στην ατομικότητα του ήρωα και την πολυφωνικότητα του χορού: οκτώ αφηγητές, εντάσσοντας τα χορικά στη βασική πλοκή, παρακολουθούν τη διαδικασία της σταδιακής σύνθεσης και αποσύνθεσης ενός μικτού συνόλου, την αντίσταση των μελών του, αλλά και τη λαχτάρα τους να ανέβουν φαντασιακά στο ιερό βουνό ως μαινάδες και να μετατραπούν σε βάκχες. Μια τελετή μύησης στη λατρεία του «άλλου», της οποίας πρώτο στάδιο είναι να σταθούν δύο άτομα αντιμέτωπα υπό το βλέμμα ενός θεατή-μάρτυρα.
Με αγγλικούς υπέρτιτλους
Μετάφραση: Γιώργος Χειμωνάς
Διασκευή – Σκηνοθεσία: Έκτορας Λυγίζος
Σκηνικό – Κοστούμια: Κλειώ Μπομπότη
Φωτισμοί: Δημήτρης Κασιμάτης
Μακιγιάζ: Ιωάννα Λυγίζου
Αγγλικοί υπέρτιτλοι: Λύο Καλοβυρνάς
Βοηθός σκηνοθέτις: Εύα Βλασσοπούλου
Βοηθός σκηνογράφου: Στεφανία-Ηλέκτρα Πανταβού
Δραματολογική συνεργασία: Κατερίνα Κωνσταντινάκου
Σωματική προετοιμασία-Τεχνική Alexander: Βίκυ Παναγιωτάκη
Φωνητική προετοιμασία: Ρηνιώ Κυριαζή
Παίζουν: Ανθή Ευστρατιάδου, Έκτορας Λυγίζος, Βασίλης Μαγουλιώτης, Άρης Μπαλής, Αργύρης Πανταζάρας, Ανέζα Παπαδοπούλου, Μαρία Πρωτόπαππα, Χρήστος Στέργιογλου
Συμπαραγωγή: Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου και ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας
Επιτέλους! Σοφοκλή “Οιδίπους επί Κολωνώ” χάρη στον Σταύρο Τσακίρη και τη Δήμητρα Πετροπούλου
Ένας σοφόκλειος «Οιδίπους επί Κολωνώ» γέμων συμβόλων προς αποκρυπτογράφησιν από το μυημένο κοινό. Ο «επαρκής θεατής» βρίσκει την ευκαιρία να καταδυθεί στον γάργαρο εκφερόμενο λόγο και να προβληματιστεί για τα διαχρονικά «οικεία κακά», το αγεφύρωτο μίσος, τη διχόνοια, τη μισαλλοδοξία, το φόβο του διαφορετικού, τη δαιμονοποίηση του αντισυμβατικού, την αυτό-εξόριση του «αποδιοπομπαίου φαρμακού», που αγιοποιείται στο τέλος μετά την ανήκεστο βλάβη της υγείας του και την συνεπαγόμενη θυσία του υπέρ του κοινού καλού.
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα…
Σπανίως απολαμβάνω πια το λόγο των κλασικών μας τραγικών ποιητών σε μετά-μετά-μετά-μοντέρνες παραστάσεις από δοκησισόφους και δήθεν διανοούμενους. Προτιμώ να βυθιστώ στην κατά μόνας ανάγνωση του πρωτοτύπου προκειμένου να προβληματιστώ και να απολαύσω την αισθητική αρμονία αυτών των αθάνατων μνημείων λόγου και τέχνης.
Πήγα στην παράσταση του Σταύρου Τσακίρη αθώος, προσήλθα ως “tabula rasa” ευθυτενής κι ανεπηρέαστος από «κριτικές» και άλλες αυθαιρεσίες.
Στάθηκα ευλαβικός απέναντι σε αυτό το κολοσσιαίο έργο, ακατάληπτο εν πολλοίς σήμερα για όσους δεν έχουν εντρυφήσει στα ιστορικά, πολιτικά και κοινωνικά συμφραζόμενα εκείνης της μακρινής εποχής που γράφτηκε.
Εμένα ο Κώστας Καζάκος μού άρεσε και πείτε ό,τι θέλετε… Αυτό το τέρας υποκριτικής τέχνης με την υπέροχη ορθοφωνία και τη σωστή εκφορά του λόγου (τόσο σπάνιο σήμερα που έπαψε να είναι αυτονόητη προϋπόθεση συμμετοχής σε φεστιβαλικές παραστάσεις), αυτός ο έμπειρος μαχητής του Θεάτρου έδωσε όλο το βάθος και την αγωνία του γέροντα που σαπίζει ζωντανός κι αναγκάζεται να εκλιπαρεί ξένους αφέντες, αυτός που ήταν κάποτε βασιλιάς και τύραννος, με δικαίωμα ζωής και θανάτου επί των υπηκόων του. Θυμηθείτε πως καταδίκασε ο ίδιος τον εαυτό του νομίζοντας πως επικηρύσσει το δολοφόνο του Λάιου και πατέρα του… θυμάστε πώς τα έβαλε με τον τυφλό θεόπνευστο δίφυλο μάντη Τειρεσία και τον κατηγόρησε για συμπαιγνία με τον άντρα της αδελφής του, τον Κρέοντα… Χάρη στο Θησέα και την ευνομούμενη Αθήνα βρίσκει άσυλο και καταφύγιο στα γεράματά του…
Ο Σταύρος Τσακίρης σε συνεργασία με την θεατρολόγο Δήμητρα Πετροπούλου επεξεργάστηκε τη μετάφραση που φιλοτέχνησε ο πολυάσχολος Δημήτρης Δημητριάδης και τής προσέδωσαν ένα μυσταγωγικό βάθος και μια αποκρυφιστική διάσταση…
… Αλλά η παράσταση του αρχαίου δράματος είναι ούτως ή άλλως πλέον «ενός ανδρός αρχή» και ο Σταύρος Τσακίρης ως σκηνοθέτης πήρε ένα μάλλον ανιαρό και αδιάφορα για τα δικά μας πολιτικοκοινωνικά συμφραζόμενα κείμενα και το κατέστησε υπέρ-σύγχρονο προσθέτοντας περίεργες «μεταμοντέρνες» μάσκες στον ολιγομελή χορό, έβαλε τους επί σκηνής μουσικούς να αρθρώνουν μια σύγχρονη, ασχημάτιστη ακόμα «λειτουργία» της πανανθρώπινης θρησκείας του Όντως Όντος που έχει αρχίσει ήδη να ανατέλει πάνω από μισαλλοδοξίες, φανατισμούς και δεισιδαιμονίες άλλων εποχών. Τρία φωνήεντα ήταν αρκετά (α – ι – ο-, «άγιον» μήπως;) για να δώσουν μια άλλη παροντική διάσταση στους ούτως ή άλλως «vecchia» τραγωδία, όπως έφτασε σκονισμένη στο σήμερα και την απέφυγαν μέχρι τώρα οι επίδοξοι από-δομητές. Αντιθέτως, ο Σταύρος Τσακίρης προσέγγισε με άπειρο σεβασμό και δέος το πρωτότυπο, αξιοποίησε στο έπακρο έναν έμπειρο ηθοποιό από το παρελθόν που σκοπεύει βαθιά στο μέλλον, έδωσε μια ενδιαφέρουσα «όψιν» στην παράσταση κι έστησε με τη μουσική τον σκηνικό διάκοσμο ενός σύγχρονου, απροσδιόριστου «ναού». Τα ρόδια, ως δώρα του Πλούτωνα στην Αφροδίτη παρέπεμπαν στα Ελευσίνια Μυστήρια, τα άσπρα γάντια των αθώων από το χυμένο αίμα και τα κόκκινα γάντια του τυράννου Κρέοντα υποδηλώνουν με μανιχαϊστικούς αλλά έντονα δραματικούς τρόπους το φρικτό νοητικό παιχνίδι που παίζεται εδώ και είκοσι πέντε αιώνες στη «σκακιέρα» της Ανθρωπότητας. Το Φως και το Σκοτάδι πανταχού παρόντα και σε αέναη, αρχετυπική σύγκρουση, χαρίζουν την απαραίτητη εκείνη προοπτική για να ανασάνει ο νους του ανθρώπου και να εκτονωθεί το θυμικό του. Το Φως επικρατεί στο τέλος, κυρίαρχο. Ο Οιδίπους αναλαμβάνεται στους ουρανούς σε πλήρη δόξα. Μεταμορφώνεται σε άγιο και μάρτυρα, αυτός που ήταν ο αποδιοπομπαίος φαρμακός και το μαύρο πρόβατο της γενιάς του, πολύ πριν γεννηθεί, σύμφωνα με τις προφητείες του Απόλλωνα και τα θέσφατα του Μαντείου των Δελφών. Αυτή η χρήση του ανθρώπου ως μαριονέττας στο φρικτό κουκλοθέατρο του κόσμου απέχει πόρρω από την ανατολίτικη μοιρολατρεία, θέτει όμως ορθώς θέματα ελευθέρας βουλήσεως και Ελευθερίας.
Ελευθερία-Ισότης-Αδελφότητης είναι κάτω από το κείμενο αυτής της παράστασης, τα ιδανικά που μεταλαμπαδεύονται από τη Γαλλική Επανάσταση, το Διαφωτισμό στη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη «Αγορά» μας (και με την αρχαία και με τη σύγχρονη έννοια).
Η παράσταση ήταν τέλεια στο μέτρο του εφικτού. Κανείς δεν θα μπορούσε να κάνει κάτι καλύτερο σήμερα, χωρίς να κατακρεουργήσει το κείμενο συντομεύοντάς το κι απαλλάσσοντάς το από τις μουσικές επαναλήψεις και τα γερασμένα μορφώματά του.
Είχα την τύχη να δω τον Αλέξη Μινωτή να παίζει και να επαναλαμβάνει αυτό το έργο στην Επίδαυρο ελπίζοντας ότι θα δοξαστεί με έναν επί σκηνής θάνατο, δίκην αναλήψεως, κάτι που η μοίρα και η Ιστορία δεν του επεφύλασσε. Τον θυμάμαι το 1990 να επαναλαμβάνει τσάτρα-πάτρα τα λόγια τού υποβολέα στη «Θυσία του Αβραάμ» με την Όλγα Τουρνάκη να στέκει μαρμαρωμένη πάνω στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού περιμένοντας να τελειώσει αυτό το αλλόκοτο δίδυμο για να μπορέσει να πει κι αυτή την ατάκα της. Άδοξο τέλος για έναν πρωταγωνιστή, αυτός ο ρόλος στο έργο του Βιτσέντζου Κορνάρου.
Ο Κώστας Καζάκος είναι μέγιστος ηθοποιός. Κι αν ξένισε η ερμηνεία του κοινό και κριτικούς είναι φαντάζομαι γιατί έχουμε ξεμάθει να ακούμε κι εθιστήκαμε να καταιγίζεται η ίριδά μας από εικόνες, νομίζοντας ότι έτσι ζούμε και ξορκίζουμε το υπαρξιακό μας κενό. Η μετα-τεχνολογική ψηφιακή και διαδικτυακή μας εποχή δεν έδωσε διέξοδο στον αρχετυπικό φόβο του Θανάτου κι ένα έργο που διαπραγματεύεται αργά και βασανιστικά το επικείμενο τέλος ενός κατατρεγμένου φυγάδα, πρόσφυγα, αυτοεξόριστου δεν είναι ό,τι καλύτερο για τους σύγχρονους ανοήτους, που ως καμηλοπαρδάλεις καλύπτουν το κενό τους με λόγια-λόγια-λόγια, όπως θα έλεγε ο Σαίξπηρ σήμερα αν ζούσε.
Μην πυροβολείτε τους τελευταίους ανθρώπους που ξέρουν Θέατρο, κατέχουν την αρχαία διονυσιακή τέχνη και δεν είναι έτοιμοι να αυτομολήσουν στην εμπορική ευκολία των πολυδιαφημιζόμενων παραστάσεων από free-press έντυπα κι ακαταλόγιστες επιτηδεύσεις. Οι αφορισμοί βοήθησαν πάντα μόνον τους ανασφαλείς, τους αμόρφωτους, τους άσχετους και τους μισαλλόδοξους.
Εν κατακλείδι, μια ενδιαφέρουσα παράσταση, βασισμένη σε ένα προβληματικό και «κρυπτικό» για τις μέρες μας κείμενο, που κατάφερε να ξεκλειδώσει ο άξιος πνευματικός άνθρωπος και σκηνοθέτης Σταύρος Τσακίρης με τη βοήθεια της εμβριθούς και σεμνής Δήμητρας Πετροπούλου.
Τους ευγνωμονώ εκ μέρους των καταρτισμένων ανθρώπων του Θεάτρου που γνωρίζουν τα αρχαία κείμενα απ’ έξω κι ανακατωτά και δεν θέλουν να τα βλέπουν σφαγιασμένα στο βωμό των μωροφιλοδοξιών βιαστικών Ηρόστρατων…
Θα επανέλθω επί του θέματος αυτού με εκτενέστερο δοκίμιό μου για θέματα σύγχρονης ερμηνείας του αρχαίου δράματος. Τα σημειώματά μου αυτά λειτουργούν μάλλον σα φύλλα ημερολογίου για τη συλλογική μνήμη και όχι μόνο…
Μετά λόγου γνώσεως,
Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr
Info:
http://greekfestival.gr/gr/events/view/stauros-tsakiris-2017
«Τα πέρατα της ψυχής δε θα βρεις προχωρώντας, όσο μακριά κι αν σε φέρει ο δρόμος»
Ηράκλειτος
Στην τελευταία τραγωδία του Σοφοκλή, ο Οιδίπους φτάνει στο άλσος του Κολωνού, στις παρυφές της πόλεως των Αθηνών, ζητώντας φιλοξενία – ένας «ξένος», τυφλός και ρακένδυτος μετά από δεκαετή περιπλάνηση. Χρειάζεται έναν τόπο ν’ αναπαυθεί, καθώς διαισθάνεται το τέλος να πλησιάζει. Μόνος συμπαραστάτης του η κόρη-αδελφή του Αντιγόνη. Μετά από διαπραγματεύσεις, του επιτρέπεται να κατοικήσει στα «σύνορα», στο μεταίχμιο νομιμότητας και παρανομίας, ζωής και θανάτου. Μέσα από τις συναντήσεις του με τον Θησέα, τον Κρέοντα, τη μικρότερη κόρη-αδελφή του Ισμήνη και τον γιο-αδελφό του Πολυνείκη κάνει ανασκόπηση της ζωής του και στοχάζεται επάνω στο παράλογο του ανθρώπινου βίου. Σε σκηνοθεσία Σταύρου Τσακίρη, που υιοθετεί εδώ τη φόρμα του αφηγηματικού θεάτρου, ο θίασος εξιστορεί στους θεατές αυτή την ιστορία-«παραβολή», σ’ έναν άδειο χώρο, με ελάχιστα αντικείμενα. Οι ηθοποιοί ενδύονται τους ήρωες, που εμφανίζονται κι εξαφανίζονται σαν οπτασίες του ετοιμοθάνατου Οιδίποδα. Η μουσική, σε σύνθεση Μίνωα Μάτσα, εκτελείται ως παράλληλο κείμενο από τις φωνές των ηθοποιών και δίνει στο θέαμα τον χαρακτήρα ενός επικολυρικού ποιήματος. Στον ομώνυμο ρόλο ο σπουδαίος Κώστας Καζάκος.
Με αγγλικούς υπέρτιτλους
Σταύρος Τσακίρης
Οιδίπους επί Κολωνώ / Σοφοκλή
Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης
Σκηνοθεσία: Σταύρος Σ. Τσακίρης
Επεξεργασία κειμένου: Σταύρος Σ. Τσακίρης – Δήμητρα Πετροπούλου
Σκηνικά: Κέννυ Μακ Λέλλαν
Κοστούμια: Θάλεια Ιστικοπούλου
Μουσική: Μίνως Μάτσας
Φωτισμοί: Aλέκος Γιάνναρος
Δραματουργός: Λουίζα Αρκουμανέα
Μάσκες: Εύα Νικολοπούλου
Αφίσα: Αλέξανδρος Ψυχούλης
Μουσική προετοιμασία: Μάριον Πελεκάνου
Μουσική διδασκαλία: Bαλέρια Δημητριάδου
Αγγλικοί υπέρτιτλοι: Δήμητρα Πετροπούλου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Χάρης Πεχλιβανίδης
Φωτογραφίες – Βίντεο: Πάτροκλος Σκαφίδας
Επικοινωνία: Άρης Ασπρούλης
Παραγωγή: Venus A.E.
Διανομή (Με Σειρά Εμφάνισης): Ξένος: Δημήτρης Λιγνάδης,Οιδίπους: Κώστας Καζάκος, Αντιγόνη: Κόρα Καρβούνη, Ισμήνη:Τζένη Κόλλια, Θησέας: Άρης Τρουπάκης, Κρέων: Δημήτρης Ήμελλος, Πολυνείκης: Δημήτρης Λάλος
Χορός Ψαλτών: Πέτρος Δασκαλοθανάσης , Παναγιώτης Διαμαντόπουλος , Θεόδωρος Παλτόγλου, Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης
Χορός Πολιτών: Αντριάνα Ανδρέοβιτς , Βαλέρια Δημητριάδου, Παναγιώτης Καμμένος, Ορέστης Καρύδας, Αγγελίνα Κλαυδιανού
Δ/νση παραγωγής: Γιώργος Σύρμας
10 θεατρικά έργα για την Κρίση: το 31ο βιβλίο του Κωνσταντίνου Μπούρα
ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΕΚΑΛΟΓΙΑ:
ΘΕΑΤΡIΚΟ ΔΕΚΑΠΤΥΧΟ αυστηρώς ακατάλληλον δι’ ανηλίκους και άτομα ακαταλόγιστα (γενικώς):
- ΌΛΗ Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΩΡΑ
(θεατρικό αυτοσχεδιαστικό διαδραστικό έργο για δύο ηθοποιούς ανεξαρτήτως φύλου)
- ΌΛΗ Η ΚΩΜΩΔΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΩΡΑ
(θεατρικό αυτοσχεδιαστικό διαδραστικό έργο για δύο ηθοποιούς ανεξαρτήτως φύλου)
- Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΣΤΗ ΣΙΚΕΛΙΑ
(ποιητικός διάλογος για έναν άντρα και μία γυναίκα)
- Ο ΑΙΣΧΥΛΟΣ ΣΤΗΝ ΑΙΤΝΑ
(ποιητικός διάλογος για έναν άντρα και μία γυναίκα)
- Beyond / Επέκεινα / Au–delà
(θεατρικό έργο γραμμένο κατά προτροπήν της Ρούλας Πατεράκη στην οποία και το αφιερώνω). Τι θα γινόταν αν κάποιος γυρνούσε από το θάνατο και μας διηγιόταν τι είδε εκεί; Πώς θα ήταν; Πώς θα συμπεριφερόταν; Πώς θα μιλούσε; Η συνέχεια επί σελίδος, σκηνής και οθόνης (ελπίζω).
- ΓΟΠΕΣ ΚΑΙ ΨΙΧΟΥΛΑ
(ξεκαρδιστική μαύρη κωμωδία, μονόπρακτο θεατρικό έργο, διαρκείας μίας ώρας και δέκα λεπτών, για τέσσερις ηθοποιούς, μια στάση λεωφορείου κι ένα παγκάκι όπου είναι ξαπλωμένη μπρούμυτα, σκεπασμένη με κουρέλια μια κούκλα που παριστάνει έναν κοιμισμένο ναρκομανή [τοξικο-εξαρτημένο, για να είμαστε περισσότερο political correct!], διαδραστική παράσταση με τη συμμετοχή των θεατών – τουλάχιστον πέντε από αυτούς, αλλιώς οι τέσσερις πρωταγωνιστές θα μοιραστούν τις ατάκες τους – το κείμενο είναι ανοικτό σε αυτοσχεδιασμούς κι αναπλάσεις παντός είδους). Ένα ζευγάρι συνταξιούχων αριστερών με την συντηρητική κόρη τους περιμένουν σε μια στάση λεωφορείου όταν ένας εξαθλιωμένος νεαρός άστεγος μαζεύει από κάτω γόπες και τοποθετεί τα λερωμένα, πατημένα αποτσίγαρα με θρησκευτική σχεδόν ευλάβεια σε μια λερωμένη καπνοσακούλα. Η κόρη ταΐζει τα περιστέρια με τα ψίχουλα από το κουλούρι Θεσσαλονίκης που μασουλάει αργά, ενώ κάτι ταχύτατα σπουργίτια καταφέρνουν να το αρπάξουν ολόκληρο σχεδόν από το λευκό της χέρι. Η μάνα της, παλαιά κομουνίστρια και εργάτρια σε κλωστοϋφαντουργική μαλώνει τον νεαρό που δεν κάνει κάτι με τη ζωή του κι ο πατέρας της, ηλεκτροσυγκολλητής σε μηχανουργείο και σοσιαλιστής μαλώνει την κόρη του που ταΐζει τα «ποντίκια του ουρανού», όπως χαρακτηρίζει τα περιστέρια (η πρώτη αυτή εισαγωγική σκηνή δίνεται στα μουγκά, σε παντομίμα ή σε video-art). Στην όλη αυτή διαμάχη συμμετέχουν και θεατές-εθελοντές που καλούνται να υποδυθούν ανθρώπους που περιμένουν το λεωφορείο.
- ΣΤΑΡ, ΣΤΡΑΣ ΚΑΙ ΞΕΡΟ ΨΩΜΙ
(διασκεδαστική κωμωδία, δίπρακτο θεατρικό έργο, διαρκείας δύο ωρών και δέκα λεπτών με το διάλειμμα, για έξι ηθοποιούς, ένα χολυγουντιανό καμαρίνι, χλιδάτη κρεβατοκάμαρα, απαστράπτον wc κι ένα φανταιζί καθιστικό-σαλοτραπεζαρία που αντί για παράθυρο έχει γιγαντο-οθόνη όπου προβάλλεται video–art με σκηνές από τη Φύση ή κάποια μητρόπολη – εναλλάξ. Τεράστιο στερεοφωνικό συγκρότημα τύπου dolby–surround παίζει συνεχώς κάποια μουσική, άλλοτε κλασική κι άλλοτε απελπιστικά σύγχρονη από απαράδεκτη έως εκνευριστική).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι διάλογοι θα συμπληρωθούν από τους ηθοποιούς, τον σκηνοθέτη κι από τον συγγραφέα (δηλαδή εμένα) κατά τη διάρκεια τών προβών δίνοντας ιδιαίτερη βάση στον αυτοσχεδιασμό και τη συλλογική δημιουργικότητα. Η εποχή του ανεπανάληπτου έργου Τέχνης ως «αριστουργήματος», αποκυήματος ενός «δασκάλου», έχει περάσει προ πολλού κι όσοι δεν το έχουν καταλάβει, αλίμονό τους. Θα τους αλέσουν οι μυλόπετρες της Ιστορίας και θα τους καταπιεί η μαύρη τρύπα τής ανακύκλωσης τών αφανών (από τις «αφάνες» που χρησιμοποιούνταν ως προσάναμμα στους χτιστούς φούρνους με τα ξύλα ως κύριο καύσιμο). Μεταξύ καμαρινιού, κρεβατοκάμαρας, wc και σαλοτραπεζαρίας, πέντε άνθρωποι παίζουν παιχνίδια έρωτος κι εξουσίας, μετατρέποντας την επιβίωση σε τέχνη και την ανάγκη για αγάπη-αποδοχή σε διαστροφικό σαδομαζοχισμό. Η τρυφερότητα παύει από ένα σημείο και μετά να υπάρχει, λειτουργεί μάλλον ως καρικατούρα και «μάσκα» θεατρική-καρναβαλική. Η σκηνή ως παραβολή τού κόσμου και ο θεατρίνος ως κωμικοτραγικός, χαμένος, παραζαλισμένος άνθρωπος που μπλέκει συνεχώς σε αδιέξοδες καταστάσεις, πνίγεται σε μια κουταλιά νερό, χύνει πάντα την καρδάρα με το γάλα, αρπάζεται από τα μαλλιά του άλλου ναυαγισμένου και στο τέλος βουλιάζουν και οι δύο… Όλα αυτά όμως μέσα από την γλώσσα της κωμωδίας και τον ψυχαγωγικό κώδικα που δεν γίνεται πότε ειρωνικός ή σαρκαστικός. Σκηνές κάπως τραβηγμένες από τα μαλλιά, ακραίοι άνθρωποι σε έξαλλες καταστάσεις, «περιθωριακοί» τύπου που τα παίζουν όλα για όλα σε ένα «καζίνο» άνευ όρων και ορίων… Από εκεί και πέρα είναι όλα εφικτά. Και πιθανά. Τα υπόλοιπα θα τα συμπληρώσει η φαντασία του θεατή-αναγνώστη. Καλή σας διασκέδαση. Και μη φοβάστε! Δεν θα σας ψυχοπλακώσουμε. Με τίποτα. Επ’ ουδενί, που λέτε κι εσείς οι μορφωμένοι!
- Ο ΣΑΙΞΠΗΡ ΔΕΝ ΘΑ ΑΝΑΠΑΥΤΕΙ ΠΟΤΕ…
(θεατρικός διάλογος με τα πνεύματα). Ένας επαρκής αναγνώστης μιλάει με το πνεύμα του Σαίξπηρ.
- ΒΙΖΥΗΝΟΣ-ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
(θεατρικός διάλογος μεταξύ πνευμάτων). Ο Παπαδιαμάντης συναντιέται για πρώτη φορά με τον Βιζυηνό πάνω σε μια σκηνή θεάτρου. Για την ακρίβεια διασταυρώνονται μονολογώντας παράλληλα, αν κι επικαλύπτονται με έναν τρόπο μεταφυσικό, στυλιζαρισμένο.
- ΑΤΛΑΝΤΙΔΑ. ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ.
(διαδραστικό θεατρικό έργο για μικρά και μεγάλα παιδιά και τους γονείς τους, με τη συμμετοχή των θεατών-αναγνωστών-συνδημιουργών)
Προσοχή: για άτομα κάτω τών 18 ετών συνιστάται ισχυρώς (τόσο κατά την ανάγνωση όσο και για την παράσταση) η συμβουλή-συμβολή-παρουσία ενός ενήλικου «κηδεμόνα».
Ένα πρωτότυπο θεατρικό παραμύθι για εφήβους και παιδιά κάθε ηλικίας. Με την αφορμή του θεατρικού παιχνιδιού, ένας εμψυχωτής παίζει το ρόλο του «υπνωτιστή» (τρόπος του λέγειν) για να οδηγήσει μικρούς και μεγάλους σε ένα συνειδητό αιθερικό ταξίδι στη Φαντασία, μέσα από γνωστούς τόπους και χρόνους του Μύθου, όπως εκφράστηκε από τη Συλλογική Πανανθρώπινη Συνειδητότητα στη Λογοτεχνία και την Τέχνη των γνωστών πολιτισμών της Γης που έφτασαν έως εμάς. Βεβαίως, στον υπόγειο, κρυφό χώρο του Συλλογικού Ασυνείδητου καιροφυλακτούν, παραμονεύουν μυθικά (και μη) τέρατα, όμως δεν έχει τίποτα να φοβηθεί κανείς, ακόμα κι αν τα «κουβαλάει μέσα στην ψυχή του» (όπως λέει ο Καβάφης). Ακόμα και τότε, η θεατρική πράξη θα εξαγνίσει τους συλλογικούς και ατομικούς φόβους μας και θα μας φέρει όλους μαζί στο ασφαλές λιμανάκι της Ελπίδας, της Ομόνοιας, της Παγκόσμιας Συνεννόησης κι Ειρήνης. Ελάτε, να συμμετάσχετε με τα παιδιά, τις μανάδες, τους πατεράδες, τις γιαγιάδες και τους παππούδες σας. «Όλοι οι καλοί χωράνε». Οι κακοί θα πάνε αλλού! Αστειεύομαι.
Η διαδραστικότητα τού θεάματος-αναγνώσματος είναι δοκιμασμένη σε πολλές μέχρι τώρα ανιδιοτελείς κι εθελοντικές κοινωνικές-πολιτιστικές δράσεις τού συγγραφέα-εμψυχωτή. Ουδείς κίνδυνος υπάρχει. Βεβαίως, καλόν είναι άτομα με βαριά ψυχοπαθολογικά νοσήματα, που λαμβάνουν ειδική ψυχιατρική αγωγή, να συμβουλευτούν προηγουμένως τον θεράποντά τους και να συνοδεύονται από τον κηδεμόνα τους. Αυτό ισχύει και για τους ανηλίκους (κάτω των 18 ετών). Κατά τα άλλα, θα διανέμεται στην είσοδο του θεάτρου μία έντυπη υπεύθυνη δήλωση, που θα συμπληρωθεί απαραιτήτως από όλους τους θεατές, όπου ο καθένας θα δηλώνει (με πλήρη στοιχεία κατοικίας – τηλεφώνου επικοινωνίας με οικείους) ότι παρακολουθεί και συμμετέχει στο διαδραστικό θέαμα με δική του αποκλειστικά ευθύνη [πρόκειται για μια απαραίτητη τυπικότητα, όμως και οι τύποι καμιά φορά έχουν το νόημά τους: μας προφυλάσσουν από πολλές κακοτοπιές].
Το έργο τού Κωνσταντίνου Μπούρα «Ατλαντίδα. Παραμύθι με υπογραφή» ανέβηκε για πρώτη φορά στις 18 και 19/5/2017 στο «Θέατρο Παραμυθίας» σε διδασκαλία-σκηνοθεσία Σπαθή Γεράσιμου.
Διανομή: Γόμπου Βικτώρια, Μαρτιροσιάν Χρήστος Μάρτιν, Μπούνου Ελένη, Ρεκούδη Δέσποινα, Σπαθής Γεράσιμος και οι μικροί: Χλωμίσιου Δήμητρα, Παρσάνος Γιώργος.
Κατά τα λοιπά, ΥΓΕΙΑ-ΑΦΘΟΝΙΑ-ΧΑΡΑ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ-ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟ-ΔΙΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΖΩΗ – ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ – ΣΟΦΙΑ, σας εύχομαι αγαπητοί αναγνώστες-θεατές μας.
Με χιούμορ και καλή διάθεση,
Κωνσταντίνος Μπούρας
«Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ» ΤΟ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΕΣ ΦΙΛΜ (προληπτικό κατηγορούμενο) ΌΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ!!!
«Η αυτοκράτειρα» του Δούκα Καπάνταη, φιλοσοφική παραβολή για το πιθανό ζοφερό μέλλον που μας περιμένει, αν γίνει η (Νέα) Γη ρωμαϊκή αρένα, όπου οι διεστραμμένοι αυτοκράτορες θα τάζουν στους σκλαβωμένους ανθρώπους άρτον και βίαια αιματοβαμμένα θεάματα.
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Βγαλμένο μέσα από τη «Φιλοσοφία στο μπουντουάρ» του Μαρκήσιου ντε Σαντ αυτό το μελλοντολογικό αφήγημα, παραθέτει με άκρα ωμότητα κι αντιρομαντική βιαιότητα όλη την απελπισία του ανθρώπου όταν επιβιώνει χωρίς να ζει κι όταν χάνει την ελευθερία του με ανύπαρκτα (υποθετικά) ανταλλάγματα. Κάπου μεταξύ κινηματογραφικού «Μονομάχου» (με τον έξοχο Ράσσελ Κρόου) και τηλεοπτικού “Survivor” αυτό το υποθετικό θέαμα πηγάζει θαρρείς από τους χειρότερους εφιάλτες του Συλλογικού Ασυνείδητου κι έχει το παγκοσμίως κοινό άλλοθι «εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω», ή αλλιώς: αν δεν υπήρχαν οι επικίνδυνες πλανεύτρες μάγισσες Σειρήνες ο πολυμήχανος και παμπόνηρος Οδυσσέας δεν θα χρειαζόταν να δεθεί στο κατάρτι. Και η απορία που αναδύεται παρευθύς στο φιλοπερίεργο συνδημιουργικό μυαλό μου είναι: και γιατί δεν βούλωνε τα αυτιά του; Γιατί προτίμησε να έχει «και την πίττα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο»; Τι θα του προσέθετε εκείνη η ακρόαση που δεν είχε μέχρι τότε ζήσει; Μα την ανάδυση του τέρατος, του κτήνους από τα βάθη της Πανανθρώπινης Ψυχής, που όπως όλοι οι πανευφυείς δράκοντες υποδύεται το Κάλλος και μιμείται την Αρμονία προκειμένου να σαγηνεύσει και να παρασύρει στον ιστό της αράχνης τα ανυποψίαστα θύματά του. Αυτές οι Σειρήνες – κατά τη γνώμη μου ήταν απείρως πιο επικίνδυνες, δυσαρμονικές και ά-σχημες από τον μονόφθαλμο Κύκλωπα, από τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες, από τις γοργόνες ακόμα… Αλλιώς, γιατί θα έπρεπε να δεθεί ο ήρωας; Το φοβόταν; Δυο μουσικούλες κι ένα τραγουδάκι; Και βέβαια όχι. Από την άλλη, θα μπορούσε να είναι το πρελούδιο της πυθαγόρειας «αρμονίας των σφαιρών» από άλλες διαστάσεις, εκεί όπου το άτομο είναι ελεύθερο, ευτυχισμένο και βιώνει τη γαλήνη της ένωσης με το Όλον/ΆΠΑΝ/ΈΝ… Σε αυτή την περίπτωση ο Οδυσσέας κινδυνεύει να τσακιστεί, να αυτοκτονήσει, να απαρνηθεί την Ιθάκη και την πιστή Πηνελόπη και να κυνηγήσει το παραμύθι του σε άλλες διαστάσεις… Και στις δύο περιπτώσεις κρατάμε ότι ο ήρωας της κουρσεμένης Τροίας δεν μπορεί να αντισταθεί στο άκουσμα του τραγουδιού των Σειρήνων… Το ίδιο ισχύει και με την ανάγνωση του πρώτου μέρους αυτού του περίεργου, προκλητικού και πολυεπίπεδου βιβλίου του Δούκα Καπάνταη, που εγώ δεν το βρήκα καθόλου «βέβηλο»… Τουναντίον. Ένα αθώο εφηβικό ανάγνωσμα για παιδιά του παρόντος που έχουν δει τα πάντα σχεδόν στις οθόνες του tablet τους. Τώρα το τι είναι «χυδαίο», «πονηρό», «ανόσιο» εξαρτάται από τα ιδανικά, τα ιερά και όσια του συνδημιουργού αναγνώστη.
Το σίγουρο είναι ότι ο συγγραφέας Δούκας Καπάνταης, ως κάτοχος δύο διδακτορικών φιλοσοφίας, δεν τρελάθηκε ξαφνικά και ζήλεψε τη δόξα του Μαρκήσιου ντε Σαντ, ούτε αποφάσισε – φαντάζομαι – να γίνει πορνογράφος σε μια κρίση μέσης ηλικίας.
Πορνογραφική είναι η σύγχρονη διαφήμιση, ο κίτρινος τύπος, τα σκανδαλοθηρικά περιοδικά, η τηλεόραση μαζικής κατανάλωσης. Πορνογραφική είναι κάθε προσπάθεια απ-ανθρωποποιήσεως του πολιτισμού μας. Διάβασα αυτό το βιβλίο με αμείωτο ενδιαφέρον, αηδίασα με την θεατρική του μεταφορά στη «Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών» από την ομάδα “Nuova Melancholia”, μένει τώρα να δω και την κινηματογραφική του διασκευή, οπότε ή θα φρικάρω τελείως ή θα φθονήσω τα πλούτη που θα κερδίσει αυτός ο άξιος παραμυθάς (ή και τα δύο: και θα φρικάρω και θα φθονήσω). Πάντως, να μείνω ψυχρός κι αδιάφορος από τη θέαση ενός φιλμ με τίτλο «Η Αυτοκράτειρα, από το πρώτο μέρος του Χρονικού της Νέας Γης», κάτι τέτοιο το θεωρώ απλώς απίθανον. Ένα είναι το σίγουρο: ότι ο παραγωγός, οι παραγωγοί αυτού του δημοφιλούς και πιασάρικου φιλμ θα πουλήσουν εκατομμύρια εισιτήρια σε όλον τον κόσμο. Ίσως περισσότερα από το «Σαλό» του Παζολίνι, το «Σατυρικόν» του Φελλίνι κ.λπ. Μένει μόνο να βρεθεί ένας καλός σκηνοθέτης, που να είναι και διανοούμενος και εμπορικός, ή να μην είναι διανοούμενος, αλλά να ξέρει να διαλέγει τους κατάλληλους συμβούλους. Εγώ πάντως, εκ των προτέρων προσφέρομαι για να συμπράξω σε αυτή την κινηματογραφική μεταφορά, ως δραματουργός-σεναριογράφος, γνώστης του πολύπλευρου έργου και της πολυπρισματικής προσωπικότητας ενός σύγχρονου φιλοσόφου: του Δούκα Καπάνταη. Αναμένοντας προτάσεις, διατελώ γαλήνιος, ως «έχων σώας τας φρένας» και «μετά λόγου γνώσεως»,
Κωνσταντίνος Μπούρας 
info:
