“Ερατώ” και πάσης ισπανο-ελληνόφωνης ποιητικής φιλίας
Η μούσα «Ερατώ» στηρίζεται και θεραπεύεται από την δίγλωσση ελληνο-ισπανική Διεθνή Επιθεώρηση Ποίησης και Ποιητικής
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Η ποίηση είναι πράξη ομαδική όταν υπερβαίνει την ατομική εξάσκηση στον διαλογισμό και στην ομφαλοσκόπηση και καθίσταται πράξη συνεχούς δημιουργικής αναπλάσεως του γλωσσικού κώδικα έτσι ώστε να εκφράζει, να συμπεριλαμβάνει, να αναγνωρίζει και να αντικατοπτρίζει φάσεις του κόσμου ασύλληπτες έως πρότινος κι αδιόρατες για τα συνήθη αντιληπτικά μέσα. Από αυτή την άποψη, η Ποίηση μπορεί να περνάει όσες κρίσεις θέλει, όμως – όπως όλοι ζωντανοί οργανισμοί – μετασχηματίζεται, μετεξελίσσεται, αναδομείται κι αναδιοργανώνεται ούσα κάθε φορά ένα βήμα μπροστά από αυτό που λέμε «κοινωνία» κι είναι ένα αφηρημένο εν πολλοίς σύνολο που δεν νοείται ως άθροισμα των μελών του αλλά ως απειρία επαλλήλων συμπάντων αενάως τεμνομένων αλλά ποτέ αλληλεπικαλυμμένων. Κι αυτή είναι η μαγεία της ποίησης κατ’ εμέ, σε σχέση με την περισσότερο νοησιαρχική πεζογραφία.
Έτσι λοιπόν βρίσκω, τη συνάθροιση ομοτέχνων (θεωρητικών και πρακτικών, επιστημόνων κι εμπειροτεχνών) σε ποιητικές επιθεωρήσεις υψηλού βεληνεκούς ιδιαίτερα ελκυστική δι’ εμέ, περισσότερο απ’ ότι ήτο το τραγούδι των Σειρήνων για τον έρμο Οδυσσέα, που δεν του έφταναν τα βάσανά του αλλά ήθελε να προσθέσει ακόμα ένα: της ωτο-λαγνείας!!! Τόσο ακόρεστος, φιλοπερίεργος κι ανικανοποίητος ήτο!!!
Το καλό με το περιοδικό «Ερατώ» είναι ότι ξαναγεφυρώνει δύο κοντινούς γαλαξίες που τους ενώνει η κοινή ελληνορωμαϊκή λατινική τους μαγιά, αλλά κι αυτή η αέναη ανάγκη επιστροφής στην Ελληνική Μυθολογία προκειμένου να αναβαπτισθούμε στα νάματα μιας Ζωοδόχου Πηγής που μπορεί να μας θεραπεύσει από την ψώρα του μετατεχνολογικού υλιστικού πολιτισμού μας.
Ισπανική κι ελληνική γλώσσα είναι οι δύο όψεις ενός και του αυτού νομίσματος, στις δύο άκρες της Μεσογείου, στις δύο ακρώρειες της Γης, αν θεωρήσουμε τον Ατλαντικό ως διαχωρίζοντα την Ευρώπη από τη Λατινική Αμερική. Πιστεύω ακράδαντα από την μέχρι τώρα πρακτική μου πως μόνον οι λατινογενείς εμπλουτισμένες με πολλές χωροχρονικές επιστρωματώσεις γλώσσες μπορούν να αποδώσουν αναλογικώς την ελληνόλαλη ποίηση χωρίς να καταστρατηγείται το νόημα και να πετιέται η μορφή στα σκουπίδια. Κι αυτό που μας ενώνει, πέρα από την παρόμοια μυθολογία, είναι η δόμηση της κοσμοαντίληψης πάνω σε λέξεις ομόηχες, ταυτόσημες ή παρόμοιες που περιγράφουν τις ίδιες προσλαμβάνουσες εικόνες, ως «σημαινόμενα». Αυτή η κοινή κληρονομιά των έξι, επτά ή και περισσοτέρων αισθήσεων είναι που αναδεικνύει τον Οδυσσέα ως μυθική φιγούρα που κατά τον περίπλου του στην τότε γνωστή (;) Γη έσπειρε εκτός από παιδιά και το μικρόβιο της Ελευθερίας. Κι αυτή η ανάγκη να συλλογιόμαστε ελεύθερα και να εκφραζόμαστε με παρρησία είναι κοινή και στους ελληνόφωνους και στους ισπανόφωνους. Τι κι αν πέρασαν οθωμανοί, καθολικοί, μεσαίωνες, ανίερες Εξετάσεις και πυρές μαγισσών; Το κοινό στοιχείο των πολιτισμών μας είναι η Εστία κι ο σεβασμός στον άνθρωπο ως εν δυνάμει και κληρονομικώ δικαιώματι ευτυχισμένον ον που δεν ανέχεται και δεν επιτρέπεται να σκύβει το κεφάλι κάτω από δυνάστες. Αυτή η μεταφυσική σχεδόν ανάγκη μας για ελεύθερον βίον κι ατσαλάκωτην πολιτείαν καθιστά τη λατρεία μας στο τοπίο και στο Σώμα σχεδόν υλιστική, ερωτική οπωσδήποτε…
Χαιρετίζω λοιπόν με ιδιαίτερη χαρά κι έκδηλη αισθητική ηδονή αυτό το περιοδικό που με το όνομα της αγαπημένης μου Μούσας κοιτάει να κάνει περισσότερα πράγματα για την Ποίηση περισσότερα απ’ όσα οι μεμονωμένοι ποιητές μπορούν, πιότερα ακόμα κι απ’ όσα οι επιφανείς θεωρητικοί δύνανται από την έδρα τους.
Γνώρισα σε μία εκδήλωση παρουσίασης του πρόσφατου βιβλίου του φίλου και καλού συναδέλφου Αντώνη Σκιαθά, τον παθιασμένο, τον χιουμορίστα, τον βιτριολικό, τον παθιασμένο με την Τέχνη του Λόγου Στέλιο Καραγιάννη κι ευθύς ένιωσα σα να κέρδισα το λαχείο: να με καλέσουν σε ένα σύμπαν που από τα παράθυρά του να βλέπω το ίδιο οικείο αρχετυπικό τοπίο.
Έτσι δηλώνω κι εγώ σήμερα εγγράφως, κι εν γνώσει των συνεπειών του Νόμου, πως είμαι πάντα ακόλουθος, αρωγός, συναυτουργός, εξαπτέρυγο και πετράδι στο φωτοστέφανο κι αυτού του λογοτεχνικού αστερισμού.
Χωρίς περιττές σεμνότητες, αλλά με αγάπη κι αυτοθυσία αληθινή.
Για την Ποίηση ρε γαμώτο!!!
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info:
http://eratopoesiaars.blogspot.gr/2018/02/
Ποιοι είμαστε / Quienes somos
Διεύθυνση (Edición-Dirección) Στέλιος Καραγιάννης (Stelios Karayanis)
Eπικοινωνία-συνεργασίες (Comunicación-colaboraciones): limonero@otenet.gr
Συντακτική Επιτροπή (Consejo de Redacción)
Θεοδούλη Αλεξιάδου, Δρ. Πανεπιστημίου Σορβόννης (Theodouli Alexiadou, Dr. de Filología de la Universidad de Sorbona)
Βασίλης Αλεξίου, Eπίκουρος Kαθηγητής Θεωρίας της Λογοτεχνίας ΑΠΘ (Vasilis Alexiou,Profesor Asistente de Teoría de la Literatura, Universidad Aristóteles de Tesalónica)
Σταύρος Γκιργκένης, Δρ. Φιλολογίας ΑΠΘ, Ποιητής, Μεταφραστής (Stavros Girgenis, Dr. de Filologia, Universidad Aristóteles de Tesalónica, Poeta, Traductor)
Πέτρος Γκολίτσης, Ποιητής, Δοκιμιογράφος (Petros Golitsis, Poeta, Ensayista)
Στέλιος Καραγιάννης, Ποιητής, Δρ. Φιλοσοφίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας, Eλληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (Stelios Karayanis, Poeta, Dr. de Filosofía y Teoría de la Literatura, Universidad Abierta de Grecia)
Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής Εφαρμοσμένης Μεταφρασεολογίας ΑΠΘ (Konstantinos Paleologos, Profesor Asosiado de Traductología Aplicada Universidad Aristóteles de Tesalónica)
Χοσέ Ριέντα Πόλο, Ακαδημαϊκός και Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Γρανάδας (José Rienda Polo, Académico y Profesor de la Universidad de Granada)
Βασιλική Ράπτη, Δρ. Συγκριτικής Φιλολογίας Παν. Ουάσινγκτον, Παν. Harvard (Vasiliki Rapti, Dr. de Filología Comparada de la Universidad de Washington, Universidad de Harvard)
Λουίς Μανουέλ ντε λα Πράδα, Ακαδημαϊκός, Ανδαλουσιάνικη Ακαδημία της Ιστορίας της Σεβίλλης (Luis Manuel de la Prada, Académico, Académia Andaluza de la Historia de Sevilla)
Μάριο Ντομίνγκεθ Πάρρα, Ποιητής, Δοκιμιογράφος, Μεταφραστής (Mario Domínguez Parra, Poeta, Ensayista,Traductor)
Μιγέλ Κρούθ Χιράλντεθ, Ακαδημαϊκός και Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Σεβίλλης (Miguel Cruz Giráldez, Académico y Profesor de la Universidad de Sevilla)
H Διεθνής Επιθεώρηση Ποίησης και Ποιητικής ΕΡΑΤΩ -Ars Poetica
θα εκδίδεται κάθε τέσσερις μήνες και θα δημοσιεύει :
1.Ξένη Σύγχρονη Ποίηση
2.Νεοελληνική Ποίηση
3.Δοκίμια για την Ποίηση
4.Κριτική Ποίησης
5.Επιστημονικά δοκίμια για την Ποίηση και την Ποιητική
Τα επιστημονικά δοκίμια δημοσιεύονται κατόπιν κρίσεως από τη Συντακτική Επιτροπή.
Μέγεθος επιστημονικών άρθρων μεχρι 7.000 λέξεις.
La Revista Internacional de Poesía y Poética ERATO Ars Poética será quatrimestre y publicará:
1.Poesía Extranjera Contemporanea
2.Poesía Neogriega
3.Ensayos sobre la Poesía
4.Crítica de la Poesía
5.Ensayos científicoς sobre la Poesía y la Poética
Los ensayos científicos se publican después del juicio del Consejo de la Redacción.
Tamaño de los artículos cientííficos hasta 7.000 palabras.
Επικοινωνία / Comunicación
ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΕΚΑΛΟΓΙΑ, θεατρικό δεκάπτυχο, από την διαδικτυακή συχνότητα του radio-ygeia χάρη στη φιλοξενία του Θοδωρή Μεσσήνη και την υποστήριξη του διευθυντή του σταθμού Δημήτρη Στάμου
Τρίτο μέρος της ραδιοφωνικής ερμηνείας του θεατρικού δεκάπτυχου ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΕΚΑΛΟΓΙΑ με τη φωνή, το μπρίο, το μεράκι, την εμβρίθεια, την ερευνητική σοβαρότητα της ηθοποιού Χάριτος Συμεωνίδου:
“ΤΟ ΦΩΣ ΠΟΥ ΚΑΙΕΙ” πάντα και παντού, η Αλήθεια που όσο κι αν θέλουν δεν μπορούν να την κρύψουν κάτω από το χαλί…
ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ, ομιλία του Κωνσταντίνου Μπούρα στην ΕΕΛ την Τετάρτη 21/2/2018.
Βάρναλης, ο νεοέλλην τραγικός ποιητής που θα ήθελε ίσως να είναι χορευτής!!! Τέτοιος είναι ο βακχικός ρυθμός που τον δονεί στη διονυσιακή στιχουργική του τέχνη. Έχει το μεγαλείο τών δια την Αληθείαν σαλών και την υπαρξιακή παραίτηση που απαντάται μόνο στις μεγαλοφυΐες, στους ανθρώπους που δεν αντέχουν το ταλέντο τους!!!
Βάρναλης ο διψασμένος για Φως, Αλήθεια, Δικαιοσύνη, Ισότητα, Ελευθερία. Το Φως στον Βάρναλη δεν είναι ένα μεταφυσικό σύμβολο άλλων διαστάσεων, δεν υποδηλώνει χαμένους παραδείσους και «ωκεάνια συναισθήματα». Τα αφήνει αυτά για τους νεορομαντικούς ποιητές. Η δική του υλιστική ουτοπία, απολύτως εφαρμόσιμη, παρά τις αποτυχίες της τον εικοστό αιώνα, συμπεριλαμβάνει τον ανθρωπομετρικό κι ανθρωποκεντρικό σοσιαλισμό, την χρηστή διαχείριση των φυσικών πόρων, την προστασία της μάνας γης από την αλόγιστη επεκτατική μανία τών αδηφάγων…
Χαρακτηριστικός ο:
Πρόλογος «Στὸ φῶς ποὺ καίει»
Νὰ σ᾿ ἀγναντεύω, θάλασσα, νὰ μὴ χορταίνω
ἀπ᾿ τὸ βουνὸ ψηλὰ
στρωτὴ καὶ καταγάλανη καὶ μέσα νὰ πλουταίνω
ἀπ᾿ τὰ μαλάματά σου τὰ πολλά.
Νά ῾ναι χινοπωριάτικον ἀπομεσήμερο, ὄντας
μετ᾿ ἄξαφνη νεροποντὴ
χυμάει μὲς ἀπ᾿ τὰ σύνεφα θαμπωτικὰ γελώντας
ἥλιος χωρὶς μαντύ.
Νὰ ταξιδεύουν στὸν ἀγέρα τὰ νησάκια, οἱ κάβοι,
τ᾿ ἀκρόγιαλα σὰ μεταξένιοι ἀχνοὶ
καὶ μὲ τοὺς γλάρους συνοδιὰ κάποτ᾿ ἕνα καράβι
ν᾿ ἀνοίγουν νὰ τὸ παίρνουν οἱ οὐρανοί.
Ξανανιωμένα ἀπ᾿ τὸ λουτρὸ νὰ ροβολᾶνε κάτου
τὴν κόκκινη πλαγιὰ χορευτικὰ
τὰ πεῦκα, τὰ χρυσόπευκα, κι᾿ ἀνθὸς τοῦ μαλαμάτου
νὰ στάζουν τὰ μαλλιά τους τὰ μυριστικά.
Κι᾿ ἀντάμα τους νὰ σέρνουνε στὸ φωτεινὸ χορό τους
ὡς μέσα στὸ νερὸ
τὰ ἐρημικὰ χιονόσπιτα-κι᾿ αὐτὰ μὲς στ᾿ ὄνειρό τους
νὰ τραγουδᾶνε, ἀξύπνητα καιρό.
Ἔτσι νὰ στέκω, θάλασσα, παντοτεινὲ ἔρωτά μου
μὲ μάτια νὰ σὲ χαίρομαι θολὰ
καὶ νά ῾ναι τὰ μελλούμενα στὴν ἅπλα σου μπροστά μου,
πίσω κι᾿ ἀλάργα βάσανα πολλά.
Ὡς νὰ μὲ πάρεις κάποτε, μαργιόλα σύ,
στοὺς κόρφους σου ἀψηλά τους ἀνθισμένους
καὶ νὰ μὲ πᾶς πολὺ μακρυὰ ἀπ᾿ τὴ μαύρη τούτη Κόλαση,
μακρυὰ πολὺ κι᾿ ἀπὸ τοὺς μαύρους κολασμένους ….
Πηγή: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/kwstas_barnalhs_poems.htm
Και τώρα, θα σας διαβάσω από δημοσιευμένο άρθρο μου στην εφημερίδα Αυγή:
http://avgi-anagnoseis.blogspot.gr/2017/08/blog-post_77.html
Κώστας Βάρναλης, διδακτικός, λυρικός, σκωπτικός, ακόμα κι ως …ανώνυμος
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ
ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ, «39+1 άγνωστα ποιήματα», πρόλογος: Γεωργία Λαδογιάννη, Επιμέλεια-έρευνα: Ηρακλής Κακαβάνης, εκδόσεις Εντύποις, σ. 96, Νοέμβριος 2016.
«Είναι φανερό ότι θεωρούμε την παρούσα έκδοση απόλυτα χρήσιμη από πολλές απόψεις κυρίως όμως από την άποψη των παιδιών που θα διαβάσουν τα ποιήματα, γιατί τόσο τα θέματα όσο ο καλλιτεχνικός τους χειρισμός ανήκουν στην υψηλή τέχνη του παραδοσιακού μας λυρισμού και αυτός δεν είναι χαρακτηριστικό της τρέχουσας εκδοτικής κίνησης».
ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΑΔΟΓΙΑΝΝΗ
Οι ποιητές, οι πνευματικοί εργάτες εν γένει, όταν βρεθούν στα δύσκολα, κυνηγημένοι από την Εξουσία, γράφουν για να επιζήσουν, ενώ η ζωή τους κινείται μέσα στην Τέχνη και πάντα «στην Τέχνη ξεκουράζονται από τη δούλεψή της», για να θυμηθούμε τον Καβάφη. Ο Κώστας Βάρναλης ήταν ασυμβίβαστος και ειρωνικός προς κάθε τι αντίθετο με την ιδεολογία και τα βαθιά πιστεύω του. Ανυποχώρητος, αδούλωτος πορεύεται στο «Φως που Καίει», αφού «καθένας κερδίζει το δικό του θάνατο και τούτο το παιχνίδι είναι η ζωή» (σύμφωνα με τον Γιώργο Σεφέρη).
Ο Κώστας Βάρναλης, αν και με λαμπρές σπουδές στο Παρίσι, βρέθηκε έξω από τη Δημόσια Μέση Εκπαίδευση στα μισά της δεκαετίας του 1920, απολύθηκε με άλλα λόγια. Όμως αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο στην πνευματική του εξέλιξη και στη μαχητική του πορεία. Το αντίθετο. Σα να απελευθερώθηκε από τις συμβάσεις. Η ανάγκη του βιοπορισμού όμως τον έσπρωξε σε διασκευές, μεταφράσεις, ανθολογήσεις παραμυθιών. Ακόμη και τον «Δον Κιχώτη» μετέφρασε για παιδιά, σύμβολο του αδιάκοπου πνευματικού αγώνα του ανθρώπου που σέβεται τον εαυτό του και τείνει προς ένα ιδανικό Ισότητας, Δικαιοσύνης κι Ελευθερίας για όλους.
Αυτή η καλοσυνάτη αντιμετώπιση της αδελφοσύνης όλων των ανθρώπων φαίνεται ιδιαίτερα στα παιδαγωγικά ποιήματα που αναγκάστηκε να πουλήσει στον γνωστό τότε εκπαιδευτικό Νώντα Έλατο (ψευδώνυμο του Επαμεινώνδα Παπαμιχαήλ), αφού η μεταξική δικτατορία της 4ηςΑυγούστου δεν θα επέτρεπε στον εκτοπισμένο Κώστα Βάρναλη να κυκλοφορήσει με το όνομά του ποιήματα που προορίζονταν για την αγωγή της νεολαίας.
Έτσι, μετά από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις και παζάρια, ο μεγάλος ποιητής συμφωνεί με τον ελάσσονα (και ανύπαρκτο πια) Επαμεινώνδα Παπαμιχαήλ να συμπεριληφθούν και σαράντα ποιήματα του Βάρναλη στην ποιητική συλλογή για παιδιά με τίτλο «Ο Κορυδαλλός» που εκδόθηκε το 1937. Απ’ ό,τι μας λέει ο Ηρακλής Κακαβάνης, ερευνητής και επιμελητής αυτού του ιδιαίτερα συγκινητικού βιβλίου, στην κατατοπιστική εισαγωγή του: «Κατόπιν συμφωνίας ως συγγραφέας φέρεται ο Νώντας Έλατος. Η συλλογή περιλαμβάνει 76 ποιήματα. Δεκαοχτώ ποιήματα του Νώντα Έλατου, 3 διασκευές μύθων του Αισώπου, 15 ποιήματα που είναι “ελεύθερη απόδοση από τα γερμανικά” και 40 ποιήματα του Κώστα Βάρναλη». Ο τίτλος του βιβλίου είναι και τίτλος ποιήματος του Βάρναλη που τυπώθηκε επτά χρόνια μετά στα «Καλλιτεχνικά Νέα», με δική του υπογραφή αυτή τη φορά. «Στο ίδιο περιοδικό δημοσιεύτηκε ενυπόγραφα και το ποίημα ‘Ποντικός και Ταύρος’». Στο αρχείο Βάρναλη βρήκε ο Κακαβάνης και εννέα επιστολές του Νώντα Έλατου προς τον Βάρναλη, και μία προς τον εκδότη, όπου αναφέρονται οικονομικά ζητήματα του όλου εγχειρήματος. «Από τις επιστολές προκύπτει ότι ο Βάρναλης έδωσε τα ποιήματα, έναντι αμοιβής, στον Επαμεινώνδα Γ. Παπαμιχαήλ, ο οποίος τα προόριζε για σχολική χρήση». Μάλιστα. Παντού και πάντα τα ίδια. Αντιγραφές, λογοκλόποι, αντι-ποιητές (από την «αντιποίηση αρχής»), συγγραφείς «με ξένα κόλλυβα».
Διαβάζοντας όμως και μελετώντας στοχαστικά τα σαράντα «κρυμμένα» ποιήματα ενός σημαντικού λογοτέχνη, ενός πνευματικού ανθρώπου, που πάλεψε και πολέμησε ενεργά για το Σοσιαλισμό, ανακαλύπτουμε την άπειρη τρυφερότητα του ποιητή για κάθε τι ζωντανό, την απαράμιλλη καλοσύνη, τον βαθύ ουμανισμό του, που, σε συνδυασμό με τον λυρισμό, την ελληνικότητα της λαλιάς και την σκωπτική ειρωνεία, τη σατιρική διάθεση απέναντι σε ιδεοληψίες και «κακώς κείμενα», πλάθει ένα ποιητικό σύμπαν τόσο σύγχρονο και διαχρονικό, «ιδιαίτερο» και καθολικό ταυτόχρονα, πανανθρώπινο, που νομίζεις ότι αυτά τα κείμενα γράφτηκαν μόλις χθες προκειμένου να κυκλοφορήσουν σύντομα.
Ακόμα κι εκεί που ο ποιητής διαφωνεί σε ιδεολογικό επίπεδο, αποδέχεται την πρόσκληση και δεν αντιπαρέρχεται με κυνισμό το δίλημμα, αλλά γεφυρώνει τον Χριστιανισμό με τον Σοσιαλισμό, χρησιμοποιώντας ως ασφαλιστική δικλείδα την άνευ όρων και ορίων Αγάπη. Όσο για το μόρφωμα «Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια», που υποτίθεται ότι υποστηρίζει και αποπνέει αυτή η συλλογή κειμένων για παιδιά, ακόμα κι εκεί με την γνωστή του υποδόρια φιλάνθρωπη ειρωνεία, ο μέγιστος ποιητής (που δυστυχώς δεν θεωρείται δεδομένος για τον «λογοτεχνικό κανόνα» και τα σχολικά μας βιβλία), ο σημαντικότατος Κώστας Βάρναλης, αποδεικνύει περίτρανα και στην πράξη πως ο πνευματικός άνθρωπος ξέρει να ξεχωρίζει το Καλό από τα πολιτιστικά σκουπίδια και να εξαίρει το Αγαθό από τα υποπροϊόντα ενός πολιτισμού σε Κρίση, εδώ και δύο αιώνες τουλάχιστον…
Στα ποιήματα αυτά «απολαμβάνουμε τον βαρναλικό λυρισμό, στις καλύτερες στιγμές του: ρυθμό, ηχητική οργάνωση, κλιμακωτή εκτύλιξη του θέματος. Θα θέλαμε να σημειώσουμε την σοφή και παιδαγωγικά άψογη επεξεργασία θεμάτων που σε πρώτη ανάγνωση δεν εμπνέουν τον κομουνιστή ποιητή, όπως είναι το ποίημα ‘Ο Θεός’, όπου η μεταφυσική οντότητα γίνεται χειροπιαστή εμπειρική φύση που έχει το κάθε παιδί», γράφει η καθηγήτρια φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γεωργία Λαδογιάννη, στον διαφωτιστικό, λακωνικό πρόλογό της.
Εδώ θα πρέπει να σταθούμε λίγο στην εικονοποιία που φιλοτεχνεί ο Βάρναλης προκειμένου να επιτύχει την επιθυμητή μυθοπλασία. Χρησιμοποιεί προσλαμβάνουσες εικόνες από την άμεση καθημερινή εμπειρία, ακόμα και των πιο μικρών παιδιών, συνθέτει με μουσικότητα και χάρη μια «ναΐφ» θα έλεγες λαϊκή ζωγραφιά, από τα χέρια ενός Θεόφιλου ας πούμε, κι επιτυγχάνει με τη δραματικότητα του ώριμου λόγου του το παιδαγωγικό ζητούμενο: να ευαισθητοποιήσει τους νεαρούς αναγνώστες σε θέματα κοινωνικά, ατομικής εσωτερικής και εξωτερικής καθαριότητας και υγιεινής, σεβασμού της Φύσης, αρμονικής συνύπαρξης με την πανίδα και χλωρίδα του πλανήτη μας. Οικολόγος πριν από τους σύγχρονους οραματιστές, διαφωτιστής, ουμανιστής, ακριβολόγος. Δεν διστάζει να απομυθοποιήσει στερεότυπα και συμπεριφορές, φετίχ που χωρίζουν τις τάξεις των ανθρώπων, όπως το λεγόμενο «καλό ντύσιμο» και τα καινούργια ρούχα στο υπέροχο παραμυθένιο ποίημα «Το Μάθημα του Τάκη» (σελ. 49), που όταν «σκοντάφτει σε μια πέτρα, / στα λασπόνερα κυλά», διδάσκεται από τα φτωχά παιδάκια «δίχως κάκια» «τι θα πει καλή καρδιά». Είναι νομίζω το πιο συγκινητικό και χαρακτηριστικό ποίημα όλης αυτής της συλλογής.
Διαβάζω και ξαναδιαβάζω συχνά αυτό το πόνημα, γιατί ξεχωρίζω επίθετα, ρυθμούς και σχήματα, κυκλικότητες κι επαναλήψεις και διακρίνω υψηλές φιλοσοφικές θεωρίες κάτω από αυτές τις λιτά διατυπωμένες ιστοριούλες, με την έντονη δραματικότητα, το υπόγειο χιούμορ, την έκδηλη καλή διάθεση, την αγαθή πρόθεση και τη θυμοσοφία ενός ποιητή που βυθίζει τις ρίζες του στο βαθύ πηγάδι της καθομιλούμενης ζωντανής λαλιάς του λαού μας.
Παρατηρώ μια ιδιαίτερη λατρεία, προσήλωση του Βάρναλη στο σύμβολο του Φωτός: ο Θεός παρομοιάζεται με τον ήλιο κι αναφέρεται ως «φωτοπηγή» στο ομώνυμο ποίημα της σελ. 70. Ο αναστημένος Χριστός «φως αργό» (σελ. 75). Σε συνδυασμό με το προγενέστερο έργο του «Το Φως που καίει» (κυκλοφόρησε το 1922 στην Αλεξάνδρεια από το περιοδικό «Γράμματα»), έχουμε πολλά να πούμε για αυτή τη «φωτολατρεία», κοινή και σε άλλους μεγάλους ποιητές (όπως ο Σικελιανός, κι αργότερα ο Ελύτης, ο Βρεττάκος κ.ά.). Ο Βάρναλης χειρίζεται αρμονικά τα χωνεμένα σύμβολα, είναι δεξιοτέχνης στη χρήση των εικαστικών του μέσων, κατέχει απολύτως τόσο την αφηγηματική όσο και την ποιητική-δραματική τέχνη, με αποτέλεσμα το έργο του να διαβάζεται σήμερα ως σύγχρονο και διαχρονικό συνάμα. Το μόνο που απομένει είναι η επίσημη κριτική και η επιστημονική έρευνα να τον εντάξουν ακριβώς εκεί που του πρέπει. Ο Κώστας Βάρναλης πρέπει να μπει στα σχολικά βιβλία. Κι όχι μόνον με αυτά τα παιδικά ποιήματα που αποτελούν σαφώς πάρεργο, αλλά με τα μεγάλα του έργα: «Την αληθινή απολογία του Σωκράτη» (μέγιστο έργο, αντάξιο ενός Ντοστογιέφκσι, ισάξιο των δραματικών μονολόγων του Ρίτσου).
Θα δούμε με πόση χρονοκαθυστέρηση και με ποια ανακλαστικά λειτουργούν οι θεσμοί και η πνευματική Δικαιοσύνη σε αυτή τη χώρα. Ο Χρόνος έχει σίγουρα τα δικά του κριτήρια. Και στο δικό του «φοβερό βήμα» θα κληθούμε να δώσουμε όλοι λόγο για τα πεπραγμένα μας. Κι οι άλλοι (οι θεωρητικοί, οι κριτικοί) ως μάρτυρες του καιρού μας, οφείλουμε και πρέπει να ξεσκονίσουμε τις αξίες, να τις στιλβώσουμε και να τις αναδείξουμε όπως τους αρμόζει. Το λογοτεχνικό έργο του Κώστα Βάρναλη ανήκει στα μεγάλα ορόσημα, στους φωτεινούς σηματωρούς της ποιητικής παραγωγής ετούτου του τόπου. Ας σταματήσει λοιπόν αμέσως η υποτίμηση και η περιθωριοποίησή του για ιδεολογικούς και πολιτικούς λόγους.
Ο Κωνσταντίνος Μπούρας είναι ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας
3η εκπομπή μας για τη ραδιοφωνική ανάγνωση του θεατρικού δεκάπτυχου “Κρίσιμη Δεκαλογία”
με την αγαπημένη μου φίλη κι εξαίρετη ηθοποιό Χάριτα Συμεωνίδου…
Απόηχος και απολογισμός του περυσινού Παγκόσμιου Φεστιβάλ Ποίησης που έγινε στο Poznan της Πολωνίας.
Ευχαριστώ από καρδιάς όλους τους άξιους ποιητές που συμμετέχουν σε αυτό το σημαντικό διεθνές πολιτιστικό γεγονός.
Αγαπητοί μου διοργανωτές Danuta Bartosz
και Άρη Χατζηνικολάου,
με το καλό να ξαναϊδωθούμε και φέτος και να ζήσουμε μέσα στην ποίηση, από την Ποίηση, για την Ποίηση, μέχρι το τέλος του Χρόνου…
Σας αγαπώ όλους και προσεύχομαι καθημερινά να είστε πάντα καλά και δημιουργικοί…
Ο φίλος και συνοδοιπόρος σας στο Πνεύμα,
Κωνσταντίνος Μπούρας
2η εκπομπή στη σειρά διαβάζοντας την ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΕΚΑΛΟΓΙΑ από τη φιλόξενη συχνότητα του radio-ygeia
Διαβάζοντας με την αγαπημένη μου ηθοποιό Χάρις (όνομα και πράμα!!!) Συμεωνίδου κομμάτια από την ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΕΚΑΛΟΓΙΑ (θεατρικό δεκάπτυχο, εκδόσεις Τάδε Έφη) στη φιλόξενη συχνότητα του radio-ygeia χάρη στον φιλόξενο οικοδεσπότη Θοδωρή Μεσσήνη, τον διευθυντή του σταθμού Δημήτρη Στάμου και την εκπληκτική Ντορίτα Χωραφά στον κρυστάλλινο ήχο!!!
“Τα μαύρα φώτα” ποίημά μου στο Poeticanet
http://www.poeticanet.gr/kwnstantinos-mpoyras-a-1080.html?category_id=400
Διαβάζοντας την “Κρίσιμη Δεκαλογία” από το radio-ygeia, εκπομπή 1η
διαβάζοντας ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΈΡΓΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ χάρη στην ακάματη φιλοξενία του Θοδωρή Μεσσήνη την εμβρίθεια του διευθυντή Δημήτρη Στάμου και την δεξιοτεχνία της Ντορίτας Χωραφά στον ήχο… Από το Θεατρικό Δεκάπτυχο “Κρίσιμη Δεκαλογία” εκδόσεις “Τάδε Έφη” του φίλου Σωτήρη Νικολακόπουλου,
επεισόδιο πρώτο…
