Μία και μοναδική Performance μου απόψε, Πέμπτη 28/11/2019… Μην την χάσετε γιατί ΔΕΝ θα χάσετε!!!
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
« Ο Μπούρας χορεύει, παίζει και δεν τραγουδά σε παρισινό καμπαρέ του Μεσοπολέμου ενόσω ζωγραφίζει με λέξεις τις αρτίστες»
Όλα αυτά θα συμβούν αύριο Πέμπτη 28 Νοεμβρίου στις 18.30 στον φιλόξενο πολυχώρο του Match Point , Αινιάνος 1, πεζόδρομος ΓΣΕΕ (στάση μετρό Βικτώρια).
Ο Κωνσταντίνος Μπούρας θα παρουσιάσει τα παρισινά καμπαρέ και ένα ειδικό αφιέρωμα στο Moulin Rouge που φέτος συμπληρώνει 130 χρόνια ζωής.
Το φεστιβάλ «Το Μικρό Παρίσι των Αθηνών» υποδέχεται τον ποιητή και κριτικό Δρ K. Μπούρα και σας καλεί να τον παρακολουθήσετε σε μια διάλεξη με άρωμα show!
“Ο Μπούρας χορεύει, παίζει και δεν τραγουδά σε παρισινό καμπαρέ του Μεσοπόλεμου ενόσω ζωγραφίζει με λέξεις τις αρτίστες”
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Τα παρισινά καμπαρέ στον αντίποδα της θεατρικότητας του βερολινέζικου καμπαρέ ευνοούν τη χαρά της ζωής, ψυχαγωγούν χωρίς να προβληματίζουν ιδιαίτερα και γίνονται πόλος έλξεως ηδονιστών κάθε λογής, χωρίς να αποκλείονται φυσικά οι ποιητές, όμως οι εικαστικοί καλλιτέχνες φαίνεται ότι έχουν εκεί τη δεύτερη έδρα τους. Το Έρεβος, ακόμα κι αν εμφιλοχωρεί αυτό γίνεται μέσα από μια ελληνορωμαϊκή αντίληψη της ζωής ως πηγής ηδονών κι όχι ως κοιλάδας δακρύων. Η ουσία της σωματικότητας και του ρυθμού γίνεται εδώ σχεδόν συνώνυμη της ελευθεριότητας και δεν έχει να κάνει με πολιτικές σκοπιμότητες και σκοτεινά κίνητρα. Η δημοκρατία της διασκέδασης είναι μάλλον καρναβαλικού τύπου και θυμίζει περισσότερο Μεσόγειο παρά τις σκοτεινές κι ανήλιαγες μητροπόλεις του Βορρά. Το Παρίσι φέρει ακόμα τις γαλατικές επιρροές του…
Δρ. Κωνσταντίνος Β. Μπούρας
Ευχαριστώ την αγαπημένη μου ποιήτρια Leokadia
για τη μετάφρασή ενός ποιήματός μου στα πολωνικά…
http://www.polonia.be/Listy-z-daleka/lzd.htm
Το γιαπωνέζικο βιβλίο μας τώρα και στα πορτογαλλικά!!!
χάρη στην ακάματη γιαπωνέζα ποιήτρια Maki Starfield, ο ποιητικός μας διάλογος “Duet of Enlightenment” από ελληνικά-αγγλικά-γιαπωνέζικα μεταφράστηκε και κυκλοφορεί τώρα στα ελληνικά-πορτογαλλικά-γιαπωνέζικα!!!
τι μπορείς να πεις όταν κλαις από χαρά για τα πολυταξιδεμένα ταπεινά πονήματά σου;
Maki Starfield you really are a Crystal Angel of Purest Light!!!
yours eternally,
Konstantinos Bouras
ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΧΑΜΕΝΗ ΠΥΞΙΔΑ…
ΠΟΙΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΘΕΑΤΡΙΚΟΤΗΤΑ: σκέψεις δομημένες από σημειώσεις διάσπαρτες
Τού ποιητή, θεατρολόγου και κριτικού Κωνσταντίνου Μπούρα
Πολλές φορές μιλώντας σε σεμινάρια, εμψυχώνοντας δράσεις, συντονίζοντας εκδηλώσεις, υποδυόμενος τον ψυχ-αγωγό, τον διασκεδαστή ή τον κομπέρ, αναφύονται αφ’ εαυτών τα ερωτήματα: τι είναι θεατρικότητα, τι ποιητικότητα και τι τα συνδέει.
Ας ξεκινήσουμε από το απλούστερο [ή έτσι νομίζουμε!]: την θεατρικότητα. Συχνά διηγούμαι μια πραγματική ιστορία, της οποίας ήμουν αυτόπτης μάρτυς, στον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο, λίγο πριν φτάσουμε στον Πειραιά. Χρόνος; Ήταν το σωτήριον έτος 1999, αμέσως μετά τον καταστροφικό σεισμό της Πάρνηθας, που κόστισε κι ανθρώπινες ζημιές, εκτός από τις μεγάλες υλικές ζημιές [που – ας πούμε – πως είναι στο πρόγραμμα όταν ζεις σε ένα ευαίσθητο, ρευστό σημείο της Γης – συνηθισμένοι εμείς, γιατί «ο κουνημένος δεν κουνιέται, ο τρελός δεν τρελαίνεται κι ο βρεγμένος δεν βρέχεται!!!» (δική μου η παραλλαγή)]…
Αλλάζοντας λοιπόν βαγόνι ΗΣΑΠ (λόγω εκτεταμένων παρασίτων – πορτοφολάδων κι εφαψιών) βρίσκομαι στην εξής αλλόκοτη σκηνή: μία γυναίκα (βορειο-ηπειρώτισσα, όπως αποδείχτηκε όταν ήρθε η αστυνομία), με δυο μωρά στην αγκαλιά, σχεδόν βρέφη, έβριζε και καταριόταν τους Έλληνες «να πέσει ο ουρανός να τους πλακώσει, να γίνει μεγάλος σεισμός και να μην αφήσει τίποτα όρθιο, πέτρα πάνω στην πέτρα να μην μείνει…». Κι όλ’ αυτά γιατί; Γιατί πριν από λίγο, το Αλλοδαπών έπιασε τον άντρα της χωρίς χαρτιά να περιμένει στην ουρά που σχηματίζεται κάθε πρωί στην Ομόνοια για μαύρη και κακοπληρωμένη εργασία… Τον απέλασαν λοιπόν με συνοπτικές διαδικασίες. Και δεν είχε καν μονάδες στο κινητό να την ειδοποιήσει. Αμέσως, επενέβησαν και οι αριστεροί που πιστεύουν και διατείνονται πως «ουδείς άνθρωπος λαθραίος», αλλά και οι ακροδεξιοί, οι εθνικιστές που το πήραν προσωπικά που έβριζε την χώρα μας κι αποφάσισαν να της δώσουν ένα παραδειγματικό μάθημα. Φυσικά, κάποιοι πιο ψύχραιμοι, κάλεσαν εγκαίρως την αστυνομία και τα χειρότερα απεφεύχθησαν. Το όλον επεισόδιο έληξε με κάποιου είδους συμβιβασμού στις αποβάθρες του τερματικού σταθμού…
Και σας ερωτώ: ενέχει αυτό το περιστατικό το στοιχείο της θεατρικότητας; Όχι. Είναι ένα πρώτης τάξεως δραματικό υλικό για μια τεχνουργημένη αφήγηση ή μια ακόμα πιο απολαυστική (ή και διδακτική) αναπαράσταση, λείπουν όμως τέσσερα (τουλάχιστον) στοιχεία που εμπεριέχονται στον δικό μου (αυτοσχέδιο) ορισμό της θεατρικότητας: 1. η υπερβατικότητα, 2. η αφηγηματική σύμβαση (πομπός-δέκτης), 3. η κωδικοποίηση που ενέχει και το στοιχείο της υπερβολής ή του υπέρ-τονισμού, 4. η δραματουργική επεξεργασία… Με άλλα λόγια, δεν αρκεί να κυκλοφορούμε με μαγνητόφωνο ή κρυφή κάμερα για να γίνουμε διάσημοι θεατρικοί συγγραφείς, σεναριογράφοι, σκηνοθέτες, ηθοποιοί κ.λπ. Πρέπει να είμαστε και δραματουργοί. Τουτέστιν τεχνίτες, ειδικοί και στην αποδόμηση-αναδόμηση του τυχαίου συμβάντος (όσο ακραίο κι αλησμόνητο αν είναι), ειδικοί και στην λείανση της καθημερινότητας έτσι ώστε να αποκτά κάποιο ύψος, κάποια απόσταση από τα πράγματα και να μπορεί (ενδεχομένως) να μας προκαλέσει αισθητική ηδονή, να κινητοποιήσει το θυμικό και να ενεργοποιήσει την κριτική μας ικανότητα διδάσκοντάς μας να αναγιγνώσκουμε την πραγματικότητα με κάποιον πρωτότυπο, «άλλο», καινοφανή τρόπο. Δεν αρκεί από μόνη της η τυφλή αναπαραγωγή ενός δραματικού γεγονότος. Δεν είναι «τραγωδία» και μάλιστα «οικογενειακή» τα αυτοκινητιστικά δυστυχήματα στις μεγάλες «εξόδους» των Αθηναίων. Δεν είναι καν «τραγικά». Είναι καθημερινά, αναμενόμενα, προβλέψιμα κι εν τέλει αδιάφορα, ένεκα της επαναλήψεώς των. Τραγικό είδος και τραγικός ήρωας-ηρωίδα είναι κάποιος που με άστοχη χρήση της ελεύθερης βούλησής του καταλήγει να κατά-στραφεί «βγάζοντας ο ίδιος τα μάτια του». Βεβαίως, το να μιλάς στο κινητό ενόσω οδηγείς, ή να τσακώνεσαι με την πεθερά στο πίσω κάθισμα είναι λανθασμένη επιλογή κι ασυλλόγιστη ενέργεια, δεν οδηγεί όμως με μαθηματικό τρόπο στο Χάος και στον θάνατο, παρ’ όλο που συντείνει στατιστικώς στην ολοένα κι αυξανόμενη αύξηση της εντροπίας (σύμφωνα με την Θερμοδυναμική).
Πάμε τώρα στην ποιητικότητα: τι είναι «ποιητικόν» και τι ΔΕΝ είναι; Γιατί τα τελευταία χρόνια πήξαμε από συλλογές παραληρημάτων κι εκθέσεις ιδεών διαφόρων ατυχησάντων και θλιβερών ανθρωπίνων όντων που μην έχοντας πλέον «μήτε ιερό μήτε όσιο», αντικατέστησαν τον εξομολογητή, τον ψυχαναλυτή, τον κολλητό, ή ακόμα και τη …γιαγιά τους με τον (καλοπληρωμένο κι ανθυπομειδιώντα εκδότη, που δίνει δουλειά σε έναν ολόκληρον εσμόν επαγγελματιών ή παρεπιδημούντων στον χώρο του βιβλίου). Όμως δεν είναι ποιητικό να λέμε τον πόνο μας, να διατυπώνουμε τα παράπονά μας, να αναζητούμε συμμάχους σε ένα διαζύγιο, σε μια διαμάχη ή σε μια πλεκτάνη που εξυφαίνουμε εναντίον των ανταγωνιστών μας. Όχι, διόλου δεν είναι. Η ποιητικότητα προϋποθέτει κι αυτή τρία τουλάχιστον συστατικά στοιχεία: 1. την υπέρβαση, 2. την απόσταση, 3. την αισθητική διαχείριση του πρωτογενούς υλικού, 4. τεχνοτροπία, γερή τεχνική και σίγουρη κατοχή των εκφραστικών μέσων υπό του γράφοντος ή και ομιλούντος πονητή, που όμως ποιητής πάντα δεν είναι!!!
Κι εν τέλει, εκείνο που συνδέει και την ποιητικότητα και την θεατρικότητα είναι η σύμβαση, η αν-οικείωση (η διαφορετική, ασυνήθιστη ή και αιρετική ματιά πάνω στα πράγματα) και η εισαγωγή μίας τουλάχιστον νέας απόχρωσης κάποιας γνωστής ιδέας (αφού όλα έχουνε σχεδόν ειπωθεί).
Ποίηση χωρίς αισθητική ηδονή δεν νοείται (και δεν υπονοώ την καλλιέπεια ή τον νεορομαντισμό, τον κλασικισμό, αλλά την υπέρ-πραγματική θέαση του κόσμου και της ανθρώπινης κατάστασης.
Θέατρο χωρίς στυλιζαρισμένη εκζήτηση κι αφηγηματική υπερβολή επίσης δεν νοείται, αλλιώς θα στήναμε απλώς αυτό σε τραίνα, λεωφορεία και φωταγωγούς. Δεν θα υπήρχε ουδεμία χρεία να στηνόμαστε στην ουρά προκειμένου να αγοράσουμε ένα (τουλάχιστον) εισιτήριο για τον κινηματογράφο ή την πολυδιαφημισμένη σκηνή της πόλης μας.
Κι αν το θέατρο ακόμα αντέχει κι ο κινηματογράφος ανθίστανται, η ποίηση έχει προ πολλού συκοφαντηθεί κι οι ποιητές έχουν δυστυχώς απαξιωθεί, δεδομένου ότι δεν είναι πλέον ούτε πνευματικοί δάσκαλοι ούτε σοφοί συντάκτες γνωμικών ούτε καν παραμυθάδες, αλλά απλώς παραδοξολόγοι, περιαυτολόγοι, περιπαιχτικοί, είρωνες αλλά όχι κι αυτοσαρκαστικοί (στην πλειοψηφία τους). Είναι μάλλον …ιδιωτικές οι επιδόσεις τους παρά πολιτικές.
Αλλά και το θέατρο χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του, περνάει μια χρόνια κρίση, οι σύγχρονοι δραματουργοί περνούν μάλλον απαρατήρητοι, κι είναι – ως φαίνεται – απείρως ευκολότερον κι εμπορικότερον να διασκευάσουμε κάποιον μεγάλο κλασικό λογοτέχνη (που ΔΕΝ έγραψε καν για το θέατρο, δεν του πέρασε καν από το μυαλό) παρά να εμπιστευτούμε το θέατρο και τον πενιχρό κουμπαρά μας σε έναν νέο ή πρωτοεμφανιζόμενο. Έτσι, μετά το προ τριακονταετίας, οχληρού και απαράδεκτου (κατά τη γνώμη μου) φαινομένου να παίζονται δέκα Σαίξπηρ, Ίψεν, Μολιέροι ή Γκολντόνι, τώρα φτάσαμε στην κατάντια να ανεβαίνουν σωρηδόν διασκευασμένες αφηγήσεις (από νουβέλες, μυθιστορήματα, διηγήματα, από ανεκδοτολογικές επιδόσεις ακόμα) παρά να παραγγέλλονται ή να ανεβαίνουν στη σκηνή θεατρικά έργα που διακριθήκανε σε διαγωνισμούς ή που οι συγγραφείς τους έχουν μακράν πορείαν στον χώρο. Και στο Χρόνο, βεβαίως.
Ζούμε σε μεταβατικές εποχές. Η Κρίση του Πολιτισμού (κι ουχί μόνον τού Δυτικού) επιβάλλει ανακατατάξεις, κατεδαφίσεις, πειραματισμούς. Όχι όμως και ληγμένες πρωτοπορίες που εισήχθησαν εις την Εσπερίαν μισόν αιώνα πριν…
Εδώ θα σταματήσω για να μην ξεφύγουμε από το θέμα μας. Θεατρικότητα και ποιητικότητα δεν είναι μεν έννοιες ταυτόσημες αλλά τεμνόμενες ως προς το στοιχείο της αν-οικείωσης, της υπέρβασης και της αφηγηματικής υπερβολής-μεγέθυνσης. Με σκοπό πάντα (και στόχο) την πρόκληση αισθητικής ηδονής. Αλλιώς δεν πρόκειται για καλλιτεχνικά φαινόμενα, αλλά τυχαίες κι άτεχνες εκτονώσεις τού θυμικού…. Αρκετά για σήμερα. Τα λέμε πάλι σε κάποια από τις διαδραστικές ψυχαγωγίες που διοργανώνω ή συμμετέχω με χαρά, πάντα… Και με περιέργεια να σας ακούσω, να σας αισθανθώ, να επικοινωνήσω μαζί σας, αγαπητοί μου συναυτουργοί κι αναγνώστες-θεατές.
Δρ. Κωνσταντίνος Β. Μπούρας
Ομιλία στο ΚΕΝΤΡΟ ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΑΤΡΟΥ σήμερα Παρασκευή 8 Νοεμβρίου 2019
«Θέατρο και ποίηση: δύο συγκοινωνούντα δοχεία που έχουν αποκοπεί στις μέρες μας. Μουσική και ποίηση: δύο ξένοι στην ίδια τέχνη. Ποίηση και χορός: το ανήκουστο διαζύγιο».
Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Το κοινό στοιχείο του θεατρικού και ποιητικού κώδικα είναι η αν-οικείωση, η ξεχωριστή κι ασυνήθιστη, υπερβατική και μη καθημερινή χρήση των σημείων έτσι ώστε να παραχθούν καινούργια σημαίνοντα.
Ακόμα κι αν είναι δύσκολο ακόμα να ορίσουμε επακριβώς τι είναι θεατρικότητα και τι είναι ποιητικότητα, αφού κινητοποιούνται στη συνδημιουργική παραγωγή του αισθητικού προϊόντος άδηλες περιοχές του ανθρωπίνου εγκεφάλου και δη του δεξιού ημισφαιρίου του (για τους δεξιόχειρες) κι η ψυχοσωματική ολότητα εκ-στασιάζεται με τρόπους που παράγεται μια ηδονή πρωτόγνωρη κάθε φορά και οπωσδήποτε διακριτή από τις συνήθεις υλικές απολαύσεις. Εξ ου και το επίθετο «υψηλή» για την ποίηση (δραματική ή μη).
Βεβαίως υπάρχει μη δραματική ποίηση, η λυρική, η στοχαστική-φιλοσοφική, η ελεγειακή, η στρατευμένη-πολεμική, η προπαγανδιστική και πολλά άλλα υπό-είδη. Όμως η δραματική ποίηση είναι η υψηλοτέρα και δυσχερεστέρα, πολυπλοκοτέρα και τεχνικοτέρα μορφή της, αφού εκεί συναίρονται, συνδυάζονται και συναντώνται πολλοί επί μέρους κώδικας συνθέτοντας ένα τέχνημα που μήτε με το υφαντό της Πηνελόπης δεν θα μπορούσε να συγκριθεί σε διαπλεξιμότητα. [επίτηδες χρησιμοποιώ νεολογισμούς προκειμένου να αρθρώσω έναν ποιητικό-δοκιμιακό λόγο].
Υπάρχει όμως θέατρο δίχως ποίηση; Φυσικά. Το «θέατρο της εικόνας», η παντομίμα, η ψυχαγωγική τέχνη μίμων και μιμάδων, joculatores και σαλτιμπάγκων, ζογκλέρ και τσιρκολάνων… ατταβιστικοί τρόποι προσελκύσεως του ενδιαφέροντος του κοινού δια της διεγέρσεως των τριών κατωτέρων ενεργειακών του κέντρων (κοινώς «τσάκρα»). Όμως όταν πρόκειται να ανέβουμε πάνω από το «ηλιακό πλέγμα» και να κινητοποιήσουμε τα συναισθήματα του κοινού αποδέκτη μας, τότε χρειάζεται κάτι παραπάνω από ατταβισμό. Απαιτούντα τουλάχιστον τα μελοδραματικά ή υψιπετή «κινήματα της ψυχής» για να θυμηθούμε τον μεγάλο μυσταγωγό Διονύσιο Σολωμό. Εκεί τα πράγματα γίνονται δυσχερέστερα κι απαιτητικότερα από μια απλή αναπαράσταση πράξεως ατελούς και αληθοφανούς (;). Εκεί πρέπει – σύμφωνα με τον ορισμό του Αριστοτέλη στην «Ποιητική» – να επιτευχθεί δια νομίμων ή καινοφανών εκφραστικών μέσων «μίμησις πράξεως μεγάλης και τελείας». Ακόμα και στην περίφημη «αποστασιοποίηση» του Μπρεχτ, υπάρχει η εξ αντιθέτου απαίτηση μιας κάποιας αναλογίας με πραγματικά-ιστορικά ή φαντασιακά-παραβολικά γεγονότα με πυκνούς συμβολισμούς και (ευθείες ή πλάγιες) παραπομπές σε στοιχεία της καθημερινότητας (πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής)…
Ο Σαίξπηρ στον «Άμλετ» διδάσκοντας τους πλανόδιους θεατρίνους την αυτοσχέδια «Ποντικοπαγίδα» που στήνει εις βάρος του φιλόδοξου και σκοτεινού θείου και της ορκοπάτισσας μητέρας του, ο μέγιστος ελισαβετιανός δραματουργός και ποιητής μας δίνει ένα σημαντικό μάθημα τεχνουργικής και ποιητικής. Εκεί είναι σαφές πως ο άντρας μιμείται την γυναίκα που ξεπατικώνει την ζωντανή βασίλισσα. Θέατρο εν θεάτρω. Διπλό κάτοπτρο. Ενισχυμένη θεατρική σύμβαση επί το μαθηματικώς περιπλοκότερον. Εκεί όμως φαίνεται και η δομή, η «συνταγή», το μυστικό μιας πλήρους θεατρικής δράσεως ενώπιον επαρκών θεατών. Εκεί θεατρικότητα και ποιητικότητα είναι αλληλένδετες κι αδιαίρετες. Όπως είναι στο αρχαίο ελληνικό δράμα (τραγωδία και κωμωδία), στον Μολιέρο, στον Λόπε ντε Βέγκα…
Γιατί όμως σήμερα τα χωρίσαμε; Στη μετανεωτερική εποχή μας έχουμε χάσει τον μπούσουλα. Η αποδόμηση μας χτύπησε κατακέφαλα έτσι ώστε να θεωρούμε δραματικό υλικό το ο,τιδήποτε, να «στήνουμε θέατρα και να τα χαλούμε» ανερμάτιστα κι αθεμελίωτα, να χτίζουμε πάνω στην άμμο, να χρησιμοποιούμε λογοτεχνικά ή δημοσιογραφικά κείμενα ως «λιμπρέτο» ή «σενάριο» ή «προφάσεις εν αμαρτίαις».
Μα τι συνέβη ακριβώς; Χάσαμε το γούστο μας; Το κέφι της; Την ορθοκρισία μας; Βυθιστήκαμε στον παραλογισμό; Μας ρούφηξε το χάος της μαύρης πολιτισμικής τρύπας; Η παγκοσμιοποίηση ισοπέδωσε τα πάντα δημιουργώντας μία αλλόκοτη σούπα που όλα έχουν θέση και τίποτα δεν χωράει τελικά; Τι ακριβώς συμβαίνει σήμερα;
Το αρχαίο θέατρο είχε και χορό και μουσική και σκηνικά και κοστούμια και ζωγραφισμένα σκηνικά και γλυπτό διάκοσμο κι αρχιτεκτονημένο σκηνικό οικοδόμημα και υποκριτική και μελωδία και… και… υψηλή ποίηση εν τέλει, που διαβάζεται αυτοτελώς και διασώθηκε μέσα στους αιώνες.
Από μια λανθασμένη (;) ή μήπως ορθή παρ-ανάγνωση του βιβλίου του Βιτρούβιου «Περί Αρχιτεκτονικής» (“De Architectura”) δημιουργήθηκε το καινοφανές (;) λυρικό θέατρο (κοινώς «όπερα») στο Teatro Olympico της Vicenza. Σε αυτό το είδος οι καλλιτέχνες τραγουδούν, χορεύουν, συνομιλούν (recitativi – στιχομυθίες) κι αναπαριστάνουν ένα ολόκληρο κάθε φορά μυθικό σύμπαν χωρίς καμία απαίτηση αληθοφάνειας (vraisemblance), ρεαλισμού, νατουραλισμού ή ηθογραφίας. Σε αυτό το παρωχημένο είδος έδωσε στα μέσα του εικοστού αιώνα η Ελληνίδα καλλιτέχνις Μαρία Καλογεροπούλου το δραματικό, τελετουργικό, ποιητικό και θεατρικό στοιχείο που είχε απολεσθεί στην παρηκμασμένη στατική χρήση της όπερας ως σκηνικής υλοποιήσεως.
Μα τι ακριβώς έκανε η Κάλλας; Εκτός από τις φωνητικές της επιδόσεις, κινήθηκε, εκφράστηκε με το σώμα της, υποκρίθηκε τις ηρωίδες που εκλήθη να ερμηνεύσει και χωρίς να ξέρει ή να έχει διδαχτεί το σύστημα του Στανισλάβσκι, χωρίς να υπακούει στο «παράδοξο του Diderot» ζούσε επί σκηνής, υπήρχε, δρούσε, ταυτιζόταν, έπασχε, σταυρωνόταν κι ανασταινόταν κάθε φορά, υπερέβαινε τα όριά της σα να ήταν πράξη ζωής και θανάτου η σκηνική της παρουσίας, σα να τραγουδούσε για πρώτη και τελευταία φορά στο απέραντο θέατρο του Κόσμου, πέρα από τον συνήθη χωροχρόνο, με ακροατές υλοποιημένους ανθρώπους κι αόρατα πνεύματα… Εξ ου κι η μεγαλοσύνη της, το απαράμιλλο μεγαλείο της. Καμία δεν θα τραγουδήσει μετά από αυτήν έτσι, καμία δεν θα παίξει, δεν θα υποδυθεί, δεν θα υπάρξει επί σκηνής με ολάκερη, ατόφια ψυχοσωματική της ενότητα. Αυτό είναι αγαπητοί μου θέατρο. Με όλη τη σημασία του όρου. Όχι ένα φτωχό είδωλο της ζωής, όχι μια διαθλασμένη, παραθλασμένη, παραμορφωμένη ή παραμορφωτική, ψευδαισθητική ή παραισθητική «πραγματικότητα». Το θέατρο, το αληθινό θέατρο δεν είναι παρακμιακό πολιτισμικό είδος. Δεν θα λήξει ποτέ. Δεν θα πεθάνει. Περνάει βεβαίως κρίση. Ειδικά σήμερα. Αν και όχι τη μεγαλύτερη από καταβολής κόσμου. Από τον φόβο των κυρίαρχων μηχανών γυρίσαμε πάλι στον πρωτογονισμό, στην εσωστρεφή αυτοκαταστροφική μανία. Δεν υπάρχουν σήμερα μεγάλοι θεατρικοί συγγραφείς; Ή μήπως υπάρχουν και τους αγνοούμε; Μήπως λανθάνουν; Κι αν ναι, τις πταίει; Γιατί αναγκαζόμαστε να δραματοποιούμε πεζογραφικά ή άλλα κείμενα που δεν γράφτηκαν για το θέατρο; Τι είναι ετούτο το κενό; «Αμηχανία ψάλτου βηξ»; Μακριά από κάθε υπόνοια συνωμοσιολογικού σεναρίου, πήξαμε στις κινηματογραφικές (κυρίως) και τηλεοπτικές αναπαραστάσεις «κατά συρροήν δολοφόνων» (“serial killers” ελληνιστί). Βία κι αίμα υπήρχε ως απαίτηση του κοινού και …του ταμείου και στην ελισαβετιανή και στη ρωμαϊκή αλλά όχι και στην αρχαία ελληνική εποχή. Τι ακριβώς συμβαίνει σήμερα; Ο θεός Σίβα, ο καταστροφέας της ινδουϊστικής θείας Τριάδος, έχει – ως φαίνεται αναλάβει εργολαβικά τη δουλειά να κατεδαφίσει το γνωστό σύμπαν προκειμένου ο έτερος θεός-αναδημιουργός να το ανά-στήσει εκ βάθρων. Ωραία. Έχουμε λοιπόν το προνόμιο – όπως λέει ρητά η αρχαία κινέζικη παροιμία – «να ζούμε σε ενδιαφέροντες καιρούς». Μα τότε τι ακριβώς κάνουμε; Ποιος ο ρόλος μας; Να επικροτούμε και να θεωρητικοποιούμε πάσης φύσεως αμηχανίες, αδυναμίες, αναπηρίες, ανημπόριες και παθολογίες; Ποιος είναι ο ρόλος μας ως πνευματικών ανθρώπων; Απορία.
Και για να γυρίσω στο θέμα μου: «Θέατρο και ποίηση: δύο συγκοινωνούντα δοχεία που έχουν αποκοπεί στις μέρες μας. Μουσική και ποίηση: δύο ξένοι στην ίδια τέχνη. Ποίηση και χορός: το ανήκουστο διαζύγιο». Πώς είναι δυνατόν να ξεχωρίζουμε τα αδιαίρετα και να διακρίνουμε τα αδιευκρίνιστα; Φτάσαμε τόσο πολύ βαθιά λοιπόν στην αυτοψυχανάλυσή μας ως είδος που το μόνο που απομένει είναι να αυτοκαταστραφούμε; Κι αν δεν θέλουμε; Αν κάποιοι από εμάς αντιστέκονται; Τίνι τρόπω θα βγούμε από τη στενωπό; Πώς θα ξαναδούμε φως στο βάθος της σκοτεινής και μουχλιασμένης σήραγγος, όπου ούτε τα άγρια θηρία δεν θα έμπαιναν ποτέ και κανείς δεν θα μπορούσε να τα ξεγελάσει;
Δια της ποιήσεως. Με την ποίηση, για την ποίηση, από την ποίηση, παρά τη ποιήσει, περί την ποίησιν… Όταν, με όλες τις αγαθές προθέσεις, η Ποίηση είναι για εμάς – πάλι – κάτι το υψηλόν κι έχει δικαιωματική, κληρονομική θέση – εξ ορισμού – στην θεατρική μας πρακτική, όποια κι αν είναι.
Χωρίς την ποίηση, η σκηνική πράξη τείνει προς τη βαρβαρότητα. Τα ρωμαϊκά ήθη και έθιμα, οι παροχές των κρατούντων σε «άρτον και θεάματα» οδήγησαν μια ολόκληρη αυτοκρατορία σε παρακμή, διαφθορά, σήψη και κατάρρευση εν τέλει.
Όμως «ουκ επ’ άρτον ζήσεται (μόνον) άνθρωπος». Η Ποίηση, η ποίηση θα μας σώσει. Όταν είναι συνώνυμη της Αλήθειας, του Κάλλους και της Αρμονίας, της συμπαντικής, της παγκόσμιας, της αρχετυπικής, της προαιωνίου… Κι υπάρχουν οι μαθηματικές σταθερές στα «στερεά» του Πλάτωνα-Πυθαγόρα, όπως τα διδάχτηκαν και τα άκουσαν από τους Αιγύπτιους-ατλάντιους ιερείς στο Λούξορ. Μόνο που πρέπει να ψάξεις πολύ βαθιά για να τα βρεις, μέσα στο ανθρώπινο σώμα και να στήσεις «ευήκοον ους» στους ήχους που φτάνουν από μακριά, στη «μουσική των σφαιρών» που κατονομάζει ο Σαίξπηρ… την μυστική εκείνη μελωδία που μόνον οι τρελοί, οι ερωτευμένοι και ποιητές ψυχανεμίζονται. Όλοι οι άλλοι, χρειαζόμαστε πυθίες, προφήτες και σωτήρες.
Το θέατρο είναι μια καλή αρχή για να ξαναγεννηθούμε ως αυτοτελή κι αυτάρκη, ελεύθερα και υγιή, δημοκρατικά και ψυχοπονιάρικα, αλληλέγγυα και δίκαια ανθρώπινα όντα. Το θέατρο όταν ξανασμίξει με την ποίηση, τη μουσική, το χορό, το ρυθμό εν τέλει. Τον ρυθμό τον συμπαντικό κι ανθρώπινο. Τον ρυθμό τον γήινο και ηλιακό. Τον ρυθμό τον γαλαξιακό και… ακόμα πέρα. Εκεί που δεν πάει, δεν φτάνει και δεν αντέχει η ανθρώπινη λογική.
Αυτό το μυστήριο είναι η βάση και το κοινό στοιχείο μεταξύ Θεάτρου και Ποιήσεως (όταν γράφονται και εκφέρονται με δέος, με άκρα ευλάβεια κι ανείπωτο σεβασμό – πάντα με Θήτα και με Πι κεφαλαίο)…
Διατελώ ταπεινός,
Δρ. Κωνσταντίνος Β. Μπούρας
info:
KΕΝΤΡΟ ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ
Υπό τη διεύθυνση της κ. Μαρίκας Θωμαδάκη,
Καθηγήτριας Θεωρίας και Σημειολογίας του Θεάτρου,
τ. Κοσμήτορος της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ.
Την Παρασκευή 8 Νοεμβρίου 2019
θα πραγματοποιηθεί διάλεξη με καλεσμένο ομιλητή
τον κ. Κωνσταντίνο Μπούρα,
συγγραφέα, ποιητή και κριτικό θεάτρου,
με θέμα:
«Θέατρο και ποίηση: δύο συγκοινωνούντα δοχεία που έχουν αποκοπεί στις μέρες μας. Μουσική και ποίηση: δύο ξένοι στην ίδια τέχνη. Ποίηση και χορός: το ανήκουστο διαζύγιο».
Διεύθυνση: Ναυαρίνου 13Α,
Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών,
1ος όροφος
ώρα: 18.00-21.00
Είσοδος ελεύθερη
ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ, διάλεξή μου στην ΟΙΚΙΑ ΘΕΟΤΟΚΟΥΛΟΥ, στα Πατήσια, οδός Θεοτοκοπούλου 34
Aύριο, Πέμπτη 7 Νοεμβρίου και ώρα 7:30μμ, θα πραγματοποιηθεί το 4ο σεμινάριο της σειράς Επιμορφωτικών Σεμιναρίων Θεατρικής Παιδείας, που έχει οργανώσει η Ένωσις Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών στην Οικία Θεοτοκοπούλου του Δήμου Αθηναίων, με εισηγητή τον αντιπρόεδρο κ. Μπούρα και θέμα: “Θέατρο και Ποίηση”.
Σας περιμένω με χαρά σε αυτόν τον εμβληματικό χώρο.
Φιλικά,
Δρ. Κωνσταντίνος Β. Μπούρας
FERNANDO ARRABAL the giant!!!
Με τον μέγιστο θεατρικό συγγραφέα του εικοστού και του εικοστού πρώτου αιώνα ΦΕΡΝΑΝΤΟ ΑΡΡΑΜΠΑΛ χθες 3/11/2019 στο θέατρο ΔΙΕΛΕΥΣΙΣ (Λέσβου 15) στην αριστουργηματική παράσταση του έργου του “Γράμμα Αγάπης”
σε μετάφραση Νεκτάριου-Γεώργιου Κωνσταντινίδη, σκηνοθεσία Χρυσάνθης Κορνηλίου, με την εκπληκτική ΧΑΡΙΤΑ ΣΥΜΕΩΝΙΔΟΥ και τον Γιάννη Κωσταρά στη φωνή του γιου. Κάθε Κυριακή 18:30 και κάθε Δευτέρα 20:30. Μην το χάσετε!!!!!!!!!!!
Μοναδική απόλαυση, αλησμόνητες στιγμές. Η Αθήνα μας η θεατρική είναι παγκόσμια…
ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΩΝΙΚΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ
3η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΠΟΖΝΑΝ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ
Ανταπόκριση από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Με αθηναϊκό ψιλόβροχο πάνω στους φοίνικες και στα πανύψηλα κυπαρίσσια του Ινστιτούτου Παστέρ, ακούγοντας Billie Holliday “Lady sings the blues”, κάθησα να γράψω τις νοσταλγικές μου αναμνήσεις για την Πολωνία.
Επέστρεψα χαράματα Δευτέρας, 28ης Οκτωβρίου 2019, από το Πόζναν με Lufthansa μέσω Μονάχου. Κατάκοπος αλλά τρισευτυχισμένος για τρεις λόγους:
Α. Συμμετείχα στο 3rd International Poetic Conference in Poznań, που έγινε για τρίτη φορά στις υπέροχες πόλεις Poznan – Kalisz– Russów, από 23 έως και 26 Οκτωβρίου 2019. Ευγνωμονώ την ακούραστη οργανωτική επιτροπή για τη φιλοξενία και την ανάδειξη της παγκόσμιας ποίησης. Επικεφαλής του III IPC Board η κορυφαία ποιήτρια κι εμβληματική μορφή η Danuta Bartosz – Conference curator (επιμελήτρια του 3ου Διεθνούς Ποιητικού Συνεδρίου).
Πήγαμε σε σχολεία, στο δημαρχείο, στο Πανεπιστήμιο, σε χώρους πολιτισμού και υψηλής ανάτασης, διαβάσαμε ποίηση στη γλώσσα μας και την ακούσαμε μεταφρασμένη στην εύρυθμη πολωνική γλώσσα. Ο πολιτισμός δεν περιοριζόταν μόνο στους χώρους των εκδηλώσεων, αλλά και στην καθαριότητα των δρόμων, στην ευταξία των κήπων, στην άγραφη τρυφηλότητα των τοίχων (δίχως graffiti), στην ευγένεια των Πολωνών, στην ασφάλεια, στην καλοσύνη των περαστικών, στην ανιδιοτέλεια των ενοίκων της φοιτητικής εστίας (ένας μάλιστα έδωσε στην όχι και τόσο έκπληκτη υπάλληλο της υποδοχής ένα χαρτονόμισμα των είκοσι ευρώ που βρήκε στο ασανσέρ – σε ποια χώρα γίνεται αυτό;). Λάτρεψα για άλλη μια φορά τους φίλους ποιητές, τον Lam από το Βιετνάμ που ήξερε να τραγουδάει την ποίησή του με έναν τρόπο συγκλονιστικό τόσο που με ώθησε να τον αποκαλώ «καναρίνι», την χαλκιδιώτισσα Μαρία Μιστριώτη, τον Άρη Χατζηνικολάου,
εξέχοντα ποιητή και μουσικό (διδάκτορα Μουσικολογίας) και φυσικά τα δύο μέλη του Κύκλου Ποιητών που ταξίδευαν μαζί μου: την εξαιρετική ποιήτρια Πόπη Αρωνιάδα και τον ειδικό στην απαιτητική τέχνη των χαϊκού Χάρη Μελιτά (που τον ανακήρυξα σε «ειδικό χαϊκολόγο» με άκρα τρυφερότητα). Εκεί γνώρισα νέους φίλους, σημαντικούς ποιητές από όλον τον κόσμο: την Καθηγήτρια Anna Santoliquido από την Ιταλία,
τον Marius Celaru από τη Ρουμανία, την ουκρανή Antonia Tsvid, την Πολωνίδα εικαστικό Malarstwo Lucyna Ruszkiewsky, την παγκόσμια Λιθουανή δημοσιογράφο και ποιήτρια Leokadia Komaiszko, που με εξέπληξε με την πολυγλωσσία, την ευγένεια και την ανωτερότητά της.
Ένα εκλεκτό πνεύμα… Άφησα τελευταίον τον λατρεμένο μου καθηγητή Αγγλικής και Συγκριτικής Φιλολογίας στο New Jersey, τον εκπληκτικό ποιητή, φωτογράφο, ακροατή και ΆΝΘΡΩΠΟ William Stefan Wolak που λατρεύει την Ελλάδα, έχει συνεργαστεί κι αυτός σε ποιητικό ντουέτο με την αγαπημένη μου γιαπωνέζα Maki Starfield…
Βιβλία τους μου χάρισαν οι: PIOTR CHRZCZONOWICZ, PAWEL WLADYSTAW PLOCIENNICZAK, ROZA LAKATOSZ και πολλοί άλλοι επιφανείς ποιητές από την Πολωνία κι απ’ όλον τον κόσμο που εύχομαι να τους ξαναδώ γρήγορα προσκεκλημένους σε ένα ελληνικό λογοτεχνικό φεστιβάλ ή να τους επισκεφτώ στη χώρα τους.
Β. Ο δεύτερος λόγος της χαράς, της τιμής και της συγκίνησης που μου χάρισε αυτή η διεθνής λογοτεχνική διοργάνωση είναι το μετάλλιο ΝΙΚΟΥ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ
που δέχτηκα σε ειδική εκδήλωση προς τιμήν του μεγάλου ελληνοπολωνού ποιητή, όπου βραβεύτηκε και η ΕΛΕΝΗ, ο θηλυκός τροβαδούρος, που είχε μελοποιήσει και τραγούδησε στίχους του, εκτός από τις αγαπημένες ελληνικές επιτυχίες των Μάνου Χατζηδάκι και Μίκη Θεοδωράκη. Την όλη εορταστική τελετή (X TRIBUTE TO NIKOS CHADZINIKOLAU – GALA) παρουσίασε η εξέχουσα δημοσιογράφος Joanna Divina,
έπαιξαν μουσική και τραγούδησαν μαζί μας οι: ELENI, Ares Chadzinikolau, Amelia Wawrzyniak και το ωραιότερο βραβείο της ζωής μου απένειμε η εγγονή του Νίκου και της Έλας Χατζηνικολάου και κόρη του Άρη Χατζηνικολάου Άρτεμις
(έχει και μια αδελφή με επίσης αρχαιοελληνικό όνομα: την Αφροδίτη).
Γ. Ο τρίτος λόγος που ένιωσα περίφημα είναι γιατί στα σχολεία, στις στρατιωτικές ακαδημίες, στην αγορά, στο ξενοδοχείο, στο λεωφορείο, στο αεροδρόμιο Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΑΞΙΟΠΡΕΠΗΣ, ΑΞΙΟΣΕΒΑΣΤΟ ΟΝ, ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ… κι άλλα πολλά, που δεν αισθάνεται κανείς σε άλλες περιοχές του πλανήτη, μήτε καν στη γενέτειρά του ενίοτε…
Ελπίζω να ξαναπάω του χρόνου για να αποτίσω φόρο τιμής στην ΕΙΡΗΝΗ, στην ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, στη ΦΙΛΙΑ, στην ΑΝΩΤΕΡΟΤΗΤΑ, στην ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, στη ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, στην ΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, στην ΚΑΘΑΡΟΤΗΤΑ… στην Αγάπη εν τέλει που και ΦΙΛΟΤΗΤΑ ονομάζεται στα αρχαία ελληνικά.
Εύχομαι να νιώθουμε και στην πατρίδα μας όλο και συχνότερα κάπως έτσι…
Δρ. Κωνσταντίνος Β. Μπούρας
Σας παραθέτουμε το ηλεκτρονικό μήνυμα που δεχτήκαμε από την αγαπημένη μας Danuta Bartosz για να εκτιμήσετε την οργανωτικότητα, την απλότητα, τον σεβασμό και το συναδελφικό πνεύμα:
Info:
Dear Poets & Friends
It is our pleasure and honour, on behalf of the III IPC Board, to invite you to participate at the 3rd International Poetic Conference in Poznań. It will take place for its 3th time in Poznan – Kalisz– Russów, in Poland, 23-26 October, 2019.
The organization of the Festival will cover the cost of your stay during the festival and will provide transportation from and to Poznan airport, but generally are unable to meet the travel expenses of the participants.
In case you accept our invitation, please fill out the attached Participation Form and
return it as soon, as is possible, with other materials including:
- Short bio-bibliographical note (5 lines);
- 1-3 poems in the original language translated into Polish & English (no longer than
24 lines – including the title, any epigraph, and stanza breaks), to be published in the
our antologies and at the web-site of the Conference.
- 10-20 aforisms translated into Polish & English, will be published in the book “POtyczki
aforystów”.
- Please, bring some book with you, which we will highlight at the exhibition during the
conference.
We have also a Symposium on the thema of literature. Maybe you would like to write
few words about the literature (in English or Polish) – please suggest a topic yourself. The thema
of the symposium is going to be disquised later on, for which You will receive more information
in the conference program. If you wish to participate in the symposium, please send us your
speach (in English or Polish) not later than September 20th/ 2019.
Please send information about your arrival and departure, as soon as you make your
booking.
For further information regarding our Festival, please feel free to contact us.
Looking forward to hearing from you soon,
Sincerely,
Danuta Bartosz – Conference curator
Το τρίτο διεθνές λογοτεχνικό μου βραβείο
Το πρώτο ήταν στη Γαλλία το 1999-2000: ήρθα πρώτος σε παγκόσμιο διαγωνισμό γαλλόφωνης ποίησης και μου απονεμήθηκε το βραβείο του πολιτιστικού οργανισμού CEPAL, καθώς και το βραβείο της PREFECTURE DE MOSSELLE. Η τελετή έγινε σε καθεδρικό ναό της Αλσατίας.
Το δεύτερο διεθνές λογοτεχνικό βραβείο ήταν το 2015/2016 στην Ιταλία: το περίφημο Premio Nosside, αντίστοιχο του δικού μας Βραβείου Καβάφη.
Το τρίτο διεθνές λογοτεχνικό τρόπαιο είναι στην Πολωνία το 2019, τιμήθηκα με το ΒΡΑΒΕΙΟ ΝΙΚΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ για την δίγλωσση ποιητική μου συλλογή ΈΡΩΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, σε μετάφραση και πρόλογο του Καθηγητή ΠΑΒΕΟΥ ΚΡΟΥΠΚΑ, με επίμετρο του Καθηγητή ΒΑΛΤΕΡ ΠΟΥΧΝΕΡ, τυπωμένο κι επιμελημένο από τις εκδόσεις Poeticon.
Στην Ελλάδα έχω μέχρι στιγμής τιμηθεί από το Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1994/1995 όταν διακρίθηκα σε πανελλήνιο διαγωνισμό δοκιμίου για την ποίηση του Ανδρέα Κάλβου.
Έκτοτε, δεν ήμουν ποτέ ούτε στην τελευταία σειρά των short lists των ντόπιων λογοτεχνικών βραβείων. Ελλάδα γιατί;
