Ένα όνειρο ζωής πραγματοποιήθηκε! Διδάσκω θεατρική κριτική στο ΕΚΠΑ, στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών, από το οποίο αποφοίτησα με άριστα το 1994…
ένας αγώνας ζωής δικαιώνεται.
Τριάντα χρόνια μετά από την είσοδό μου με κατατακτήριες στο νεοσύστατο τότε Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών (1990)
έρχομαι σήμερα ως εξωτερικός συνεργάτης να διδάξω, να εμψυχώσω και να συντονίσω
ένα διαδραστικό σεμινάριο θεατρικής κριτικής,
που δίδεται και ως μάθημα επιλογής και σε άλλα Τμήματα της Φιλοσοφικής Σχολής.
Περισσότερες πληροφορίες στις σελίδες 30, 66, 137
του συνημμένου Οδηγού Σπουδών:
Στο εξώφυλλο ποζάρω χαμογελώντας (αυτός με το καπέλλο, κάτω αριστερά…).
Σας περιμένω!!!
Εμείς και το 1821… Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον Ελπιδόφορο Ιντζέμπελη….
…..για την θεματική ανθολογία στην οποία με συμπεριέλαβε
με το σχετικό κείμενό μου:
συγχαρητήρια σε όλους τους συμμετέχοντες!!!
μέσα από την επικοινωνία και με τον διάλογο
πηγαίνουμε μακρύτερα από τους στοχασμούς μας.
ΚΑΙ ΣΕ ΑΝΩΤΕΡΑ!!!
Και το αναλυτικότερο κείμενο κριτικής του Δρ ΣΙΜΟΥ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗ…
… για την ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ μας.
τον ευχαριστούμε από καρδιάς
για την εμβρίθεια
και την επιστημονικότητά του.
http://www.alli-apopsi.gr/arthrographia/mellontike-eleutheria.html
Ευχαριστούμε τον Δρα ΣΙΜΟ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗ για την εμπεριστατωμένη κριτική του…
η “Μελλοντική μας Ελευθερία” πλέει σε διεθνή ύδατα απρόσκοπτη…
η εμβριθέστατη ομιλία του Καθηγητή Olaf-Immanuel Seel στην παρουσίαση της “Ατλαντίδας” μου
Αξιότιμες κυρίες, αξιότιμοι κύριοι,
Θα ήθελα να ξεκινήσω τη σύντομη αυτή παρέμβασή μου με μια προσωπική εμπειρία. Αυτό είναι άλλωστε απόλυτα συμβατό με την απλότητα και φιλικότητα και των υπόλοιπων προσκεκλημένων και της γενικότερης ατμόσφαιρας εδώ σε αυτόν τον όμορφο εξώστη. Εξάλλου, σύμφωνα με τη θεωρία της πρόσληψης, κάθε ανάγνωση είναι κατ’ουσίαν μια ερμηνευτική πράξη, και η ερμηνεία οπωσδήποτε διέπεται από υποκειμενικότητα.
Κάποτε, λοιπόν, πριν από πολλά-πολλά χρόνια, με ταλάνιζαν έντονα ποικίλα ερωτήματα που περιστρέφονταν γύρω από την ύπαρξη του ανθρώπου, την έννοια του χρόνου, το σύμπαν, την προσωπική μου σχέση ως ανθρώπου, αλλά και των υπόλοιπων ανθρώπων με τον χρόνο και με το σύμπαν. Συχνά-πυκνά κοίταζα τον ουρανό και προσπαθούσα να δω τι κρύβεται μέσα του και πίσω του. Μέρα και νύχτα. Μου ήταν αδύνατον να πιστέψω ότι ο χρόνος είναι αυτό που λέμε γραμμικός, ότι η γη μπορεί να είναι το επίκεντρο του σύμπαντος, ότι το σύμπαν έχει όρια και ότι εμείς, οι άνθρωποι, είμαστε οι κυρίαρχοι των πάντων μέσα σε μια πραγματικότητα οργανωμένη από εμάς, που να είναι, συν τις άλλοις, και η μία και μοναδική! Ερωτήματα πολλά περνούσαν από το μυαλό μου, όπως λ.χ. «είναι αυτό που βλέπουμε αυτό που βλέπουμε;», «τι είναι το σύμπαν;» «πού σταματά το σύμπαν;», «υπάρχει κι άλλο σύμπαν μετά το δικό μας σύμπαν;» και, προπάντων, «τι είναι ο άνθρωπος;», «υπάρχουν κι άλλα είδη ‘ανθρώπων’, ίσως εξωγήινοι;», «τι είναι ζωή;», «τι είναι θάνατος», «πώς συνδέονται μεταξύ τους;».
Ήμουν ίσως 6-7 χρονών, και είμαι βέβαιος ότι όλοι μας κάναμε σε αυτή την ηλικία παρόμοιες σκέψεις. Ίσως να είναι η αθωότητα και η αγνότητα της ηλικίας αυτής που επιτρέπει περισσότερο απ’ότι σε ωριμότερες ηλικίες τις σκέψεις αυτές, φορτισμένες με έντονα συναισθήματα εσωτερικής αγωνίας και ταυτόχρονα χαράς για το άπειρο και άφταστο και την προσμονή της ζωής που απλώνεται μπροστά σου και φαντάζει ατέρμονη. Όλα αυτά όμως χάνονται λιγότερο ή περισσότερο όσο μεγαλώνεις, για λόγους ευνόητους, τουλάχιστον αυτό συνέβη σε εμένα.
Διαβάζοντας το μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Μπούρα «Ατλαντίς» ήταν σαν να πάτησα ένα κουμπί και να ξαναγύρισα πίσω στα χρόνια αυτά των πρώτων έντονων υπαρξιακών ερωτημάτων μου. Ξύπνησαν ξανά. Απλώθηκαν μπροστά μου. Και, διαβάζοντάς το, άρχισα να θέτω από την αρχή τα ίδια ερωτήματα, αυτή τη φορά περισσότερο συνειδητά. Διότι το «Ατλαντίς» πραγματεύεται , μεταξύ άλλων, και ακριβώς αυτή την αδυναμία του ανθρώπινου νου να αντιληφθεί την πραγματικότητα και να τη συσχετίσει με το σύμπαν, τη γη, με αυτό που είμαστε και αυτό που είναι γύρω μας και αυτό που δεν είμαστε ή και δεν ξέρουμε αν είμαστε. Τι είναι πραγματικότητα, υπάρχει πραγματικότητα, ποια είναι τα όρια της πραγματικότητας; Άγχος κενού, πώς γίνεται η σύνδεση του ορατού με το αόρατο, του συνειδητού και του ασυνείδητου;
Και πόσο χαρούμενος είμαι που το «Ατλαντίς» μου έδωσε με απολαυστικό τρόπο απαντήσεις ή, τουλάχιστον, τροφή για σκέψη πάνω σε κάποια από αυτά τα ερωτήματα.
Μέσα από μια πληθωρική και γλαφυρή γραφή, η οποία αντικατοπτρίζει και την εξίσου πολυσχιδή προσωπικότητα του συγγραφέα του, το «Ατλαντίς» σε μεταφέρει σε έναν κόσμο ξεχωριστό, καθώς ο λόγος του ποιητή ενώνει όλα αυτά τα υπαρξιακά ερωτηματικά που βρίσκονται σκόρπια ή θαμμένα μέσα στο συνειδητό και το ασυνειδητό μας. Με εφαλτήριο τον αρχέγονο πλατωνικό- κατά την πλειοψηφία της ερευνητικής κοινότητας- μύθο της Ατλαντίδας, ο Κωνσταντίνος Μπούρας ανασύρει από μέσα μας τα πρωτογενή ερωτήματα αυτά και, όπως εγώ τουλάχιστον προσέλαβα, προτείνει απαντήσεις.
Ας δούμε όμως πιο συγκεκριμένα πώς βοηθάει το «Ατλαντίς» προς αυτή την κατεύθυνση. Θα εστιάσω σε έναν άξονα του μυθιστορήματος που, κατ’εμένα, είναι, αν όχι κύριος, τουλάχιστον βασικός.
Η άλλοτε τέλεια Ατλαντίδα, επινοημένη ή μη, στο συλλογικό υποσυνείδητο της ανθρωπότητας συνδέεται με μια ουτοπία, έναν μυθικό χώρο! Εκεί, οι άνθρωποι ζούσαν καλά και πολύ, είχαν τεχνογνωσία, ταξίδευαν πολύ, είχαν τη δυνατότητα προβλέψεων, ακόμα και της ίδιας της καταστροφής τους. Ως ιδέα, είναι κάτι που μάγευε και συνεχίζει να μαγεύει το κοινό και, αφενός, δύναται να λειτουργεί ως φάρμακο και παρηγοριά για να διώξει κανείς τον καθημερινό πόνο. Ωστόσο, το «Ατλαντίς» του Κωνσταντίνου Μπούρα αποκαλύπτει και μια άλλη διάσταση της μυθ-ιστορίας: Η Ατλαντίδα λειτουργεί ως αλληγορικό σχήμα για τη σύγχρονη ανθρώπινη κοινωνία. Η επανειλημμένη καταστροφή ή βύθισή της οφείλεται σε ύβρι, καθώς η Ατλαντίδα ήθελε, με τη χρήση κάποιας μηχανής, να υπερβεί τα θεία όρια. Παραθέτω από το βιβλίο:
Εκείνο το δαιμονισμένο μηχάνημα έφταιγε. Τεράστιο. Τρύπαγε τον ουρανό, σαν δαγκάνα αστακού. Βλέπεις, βελονίζοντας ελεγχόμενα μια μαύρη τρύπα στην αστρική γειτονιά μας μπορείς να πάρεις άπειρη δωρεάν ενέργεια. (50-51)
Και:
Τέτοιους θορύβους έβγαζε το διαβολικό μηχάνημα πριν εκραγεί και γίνει στάχτη. Τότε ο θόλος του ουρανού ράγισε κι έπεσε στο κεφάλι μας. Από εκείνη ακριβώς τη στιγμή άρχισε να μετράει ο χρόνος. (51)
Ως αλληγορία για τη σύγχρονη κοινωνία, η Ατλαντίδα υπαινίσσεται τον αντίστοιχο κίνδυνο που διατρέχει και ο κόσμος σήμερα. Επομένως, συνδέοντας τον μύθο με την πραγματικότητα, συμπεραίνουμε, σε μεταφορικό επίπεδο πάντοτε, αφενός την ατομική και συλλογική ευθύνη για τα γενόμενα του επιστητού και της ανθρωπότητας. Αφετέρου, σε ένα πιο αφαιρετικό επίπεδο, καταλαβαίνουμε ότι το πώς αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα σήμερα δεν είναι απαραίτητο να αντιστοιχεί και με την ουσία της ύπαρξης του κόσμου, την πρωτογενή της υπόσταση. Διότι, όπως ακούσαμε, από τη μοίρα της μυθικής Ατλαντίδας απορρέει, σύμφωνα με τον συγγραφέα του ομώνυμου βιβλίου, ότι δεν υπήρχε χρόνος πριν την καταστροφή της και ότι δεν υπήρχε αυτό που βιώνουμε απόλυτα, το «άτομο» και το «εγώ». Διότι, στην ουσία, κι αυτό συνάδει με την Ατλαντίδα όπως ήταν πριν την καταστροφή της, «όλοι είμαστε ένα […] Όλοι δικοί μας είμαστε. ΈΝΑ. Σταγόνα στον ωκεανό της Σοφίας» (47 κ. 64), όπως λέει ο Κωνσταντίνος Μπούρας. Και η Ατλαντίδα, η «γη του συνειδητού ονειρέματος», όπως χαρακτηριστικά την αποκαλεί ο ποιητής σε μια από τις συνεντεύξεις του για το βιβλίο, «η Ατλαντίδα κατέρρευσε από τη λατρεία του “εγώ”» (42), μέσα από το οποίο χάθηκε και η ενότητα με το σύμπαν και η κατανόησή του από τον άνθρωπο. Κι εδώ ανασκιρτά το παιδί μέσα μου που τώρα νιώθει ότι παίρνει κάποιες απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματά του. Διότι, μέσα από το βιβλίο του ο Κωνσταντίνος Μπούρας μάς προτρέπει να αφήσουμε την στενή προσκόλληση στην καθημερινή αντίληψη του κόσμου και να ενωθούμε με το συμπαντικό εαυτό μας. Και αυτό γίνεται μόνο αν συνειδητοποιήσει ο καθένας από εμάς ότι, σύμφωνα με τον ποιητή, είναι ο «ίδιος ένας ρυθμός, το απειροελάχιστο σπάραγμα μίας νότας στο μεγάλο Αρμόνιο του Σύμπαντος» (73), και αυτό να το αναζητούμε διαρκώς:
Ζήτα. Ζήτα και θα το βρεις. Όλα είναι εδώ κρυμμένα. Χωμένα σε άλλες ηπείρους, σε άλλες εποχές ίσως. (39)
Βασικός άξονας προσέγγισης αυτής της κατεύθυνσης συνιστά η αναζήτηση της αυτογνωσίας, σύμφωνα με τον ποιητή. Αυτή οδηγεί στη γνώση και μέσα από αυτή στη σταδιακή εύρεση της πολυπόθητης αλήθειας. Τι προτείνει ο συγγραφέας ως ένα χρήσιμο εργαλείο για την επίτευξη αυτού του σκοπού; Κατ’αρχήν, «μέμνησω», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στην αρχή και στο τέλος του μυθιστορήματος, δηλαδή, να θυμάσαι, η «θύμηση» που είναι βασική προϋπόθεση για την εύρεση απαντήσεων που οδηγούν στην αλήθεια. Και ο Κωνσταντίνος Μπούρας ανασύρει μέσα από το βυθό των δικών του γνώσεων, μέσα από το «Ατλαντίς», όλες τις απαραίτητες θυμίσεις αλλά και γνώσεις -γνώσεις που ξεπερνούν τις συμβατικές γνώσεις του δυτικού κόσμου- για να δοθούν ή έστω να υπαινιχθούν οι απαντήσεις στα βασικά υπαρξιακά ερωτήματά μας. Και, μέσα από αυτό, να καταπραϋνθεί ο υπαρξιακά ταλανισμένος αναγνώστης, προσφέροντάς του όραμα κι ελπίδα:
«Γιατί υπάρχουν πράγματα, Άμλετ, Σε γη και ουρανό, που η φιλοσοφία μας δεν τα φτάνει» (48), όπως χαρακτηριστικά λέει ο συγγραφέας στο «Ατλαντίς».
Η αυτογνωσία όμως απαιτεί πρωτίστως θέληση, το να θέλει κανείς να ενσκήψει και να είναι ανοιχτός σε άλλες φιλοσοφίες που θα μπορέσουν να βοηθήσουν να ενώσει κανείς μέσα του το θεατό και το αθέατο, να γεφυρώσει το μύθο και την πραγματικότητα. Αλλά, προπάντων, να αποδιώξει από μέσα του τον εγωισμό και την αυτολατρεία. Να προασπίσει και να προάγει την καλοσύνη. Μόνο καλοσύνη. Να διατηρήσουμε το παιδί μέσα μας και να αυτοσαρκαζόμαστε. Και να ανοίξουμε τους ορίζοντες αναζητώντας αυτή την αλήθεια, που θα μας ανεβάσει σε μια άλλη διάσταση, και μέσα από την εξερεύνηση όλων των θρησκειών και της μεταφυσικής. Αυτές είναι κάποιες από τις λύσεις που προτείνει ο Κωνσταντίνος Μπούρας μέσα από το «Ατλαντίς» του.
Το «Ατλαντίς», που κειμενοτυπολογικά είναι με την ευρύτερη έννοια ‘μυθιστόρημα’, όμως στην ουσία είναι ένας ποιητικά διανθισμένος δραματικός μονόλογος, είναι ένα εξαιρετικό βιβλίο. Δεν συμπαρασύρει μόνο με τον ποιητικότητά του, την πολύ ενδιαφέρουσα θεματολογία του και την πολυεπιπεδικότητά του, αλλά, επίσης, διαβάζοντάς το ξεκουράζει την ψυχή του αναγνώστη. Είναι ένας ύμνος για τη ζωή που όχι μόνο διαβάζεται απολαυστικά αλλά, πάνω απ’όλα, προτείνει και απαντήσεις στα υπαρξιακά ερωτήματα του σύγχρονου ανθρώπου.
Όπως ο ίδιος ο ποιητής πολύ περήφανα διαπιστώνει ότι είναι φιλαράκια με τον Πλάτωνα, τόσο περήφανος είμαι κι εγώ που έχω φίλο μου τον Κωνσταντίνο Μπούρα!
Σας ευχαριστώ πολύ, Κωνσταντίνε, και συγχαρητήρια! Καλοτάξιδο να είναι!
η εξαιρετική ομιλία της ποιήτριας Κατερίνας Ζαχαριάδου στην παρουσίαση της “Ατλαντίδας” μου
Στοά του βιβλίου-Polis Art Café
1η Ιουλίου 2020
Εισήγηση για το βιβλίο Ατλαντίς του Κωνσταντίνου Μπούρα από τις εκδόσεις ΝΙΚΑΣ
Δρ. Ζαχαριάδου Κατερίνα (ποιήτρια)
Γνωρίζω τον Κωσταντίνο Μπούρα από την πλούσια εργογραφία του και από τη φιλική συναναστροφή μας τα τελευταία χρόνια με αφορμή τη λογοτεχνία. Διπλωματούχος μηχανολόγος μηχανικός, κάτοχος Master θεατρολογίας, Διδάκτωρ του Τμήματος Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου αλλά και ακάματος ποιητής του Στοχασμού και της Τέχνης.
Κρατάω στα χέρια μου τo βιβλίο Ατλαντίς. Το απόσταγμα, σύμφωνα με τον ίδιο, του έργου του. Διάβασα αχόρταγα, ξανά-και ξανά, (και θα σας πω γιατί) πηγαίνοντας μπρος-πίσω τις ενενήντα σελίδες του. Και παραδόθηκα στη μαγεία τους.
« Μύθος προϊστορικός η Ατλαντίδα, στοιχειώνει το Συλλογικό Ασυνείδητο ακόμα και στις μέρες μας», διαβάζω στο οπισθόφυλλο. Παραφράζω και προσθέτω: Στη μέθη ενός «ωκεάνιου συναισθήματος..» εκείνης της μαγικής κατάστασης που «…μόνο οι ποιητές, οι μεθυσμένοι, οι ερωτευμένοι,.., οι Αναζητητές της Αλήθειας..», μπορούν να νοιώσουν έστω και για λίγο, ο Κωνσταντίνος καταβυθίζεται σε απροσπέλαστα μυστήρια. Και με τα όπλα της δισυπόστατης και μαχρόχρονης διαδρομής του, τη Λογική και τη Φαντασία, ανασύρει απ’ το βυθό και απλώνει με την ποιητική του πένα στο φως του ήλιου ό,τι απέμεινε απ’ τα λησμονημένα μέσα μας πετράδια.. Κράμματα από «ονειροφαντασιές», όπως τα ονομάζει: θρύλους, μύθους, αριθμούς του Πυθαγόρα, ελληνικούς λεξάριθμους, όλα φερμένα από τη μακρινή εκείνη εποχή που ποθούσαμε τη γνώση, που αγαπούσαμε τη ζωή, που πιστεύαμε στην αρμονία. «Ατλαντίς ..», γράφει ο ποιητής Κωνσταντίνος:
Ατλαντίς, Λεμουρία, Εδέντια,
Ωρίων, Σείριος, Πλειάδες,
Maldek, Αφροδίτη, Άρης, Σελήνη,
Γαία…
«‘Ολα αυτά ήταν κατοικημένα κάποτε. Και τώρα έγιναν σκόνη, αστρική, να περιπλανιέται στο διάστημα, όπως στα κενά των στοχασμών μας..»
Από τα παιδικά μου χρόνια ακόμα, μέχρι που αποφοίτησα από το Λύκειο, διάβαζα με έξαψη ό,τι έπεφτε στα χέρια μου σχετικό με την Ατλαντίδα. Ίσως αυτός ο μύθος να ήταν η ευτοπία μιας ηλικίας που την συντάραζε η ζωή. Ήταν τότε όλα καινούρια! Τα ερεθίσματα, τα αντικρουόμενα συναισθήματα, τα ερωτήματα. Αφρισμένα κύματα που έσκαγαν αδιάκοπα, με δύναμη, μέσα μου. Ίσως πράγματι ο μύθος της Ατλαντίδας να ρίζωσε μέσα μου, μέσα μας, ως μια φυγή. Η μεγάλη μας φυγή σ’ έναν τόπο που είχε κατακτήσει τη γαλήνη της αρυτίδωτης λίμνης. Και ας καταποντίστηκε τελικά..
Εκείνα τα χρόνια που οι μηχανές αναζήτησης πληροφορίας, όπως το Google, ήταν επιστημονική φαντασία, τριγυρνούσα στα βιβλιοπωλεία της Αθήνας και στα σοκάκια στο Μοναστηράκι, μήπως ξεσκάψω κάτι που θα έριχνε έστω και το παραμικρό φως στο αν πράγματι υπήρξε αυτός ο χαμένος παράδεισος. Έψαχνα, έψαχνα με την έξαψη, με το πάθος, των κυνηγών σε κινηματογραφικές ταινίες που, με οδηγό τα σπαράγματα ενός χιλιοτριμμένου χάρτη, ψάχνουν τον κρυμμένο θησαυρό. Τότε, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι τόσες δεκαετίες αργότερα, θα βρισκόμουν σήμερα εδώ, στην αποψινή βραδιά, γιατί η ζωή θα έφερνε, τόσο απροσδόκητα, στα χέρια μου το βιβλίο του Κωνσταντίνου, ξυπνώντας μέσα μου την εφηβική μέθη της αναζήτησης για τη χαμένη Ατλαντίδα! Και όσο το διάβαζα, άρχισαν να ξεπηδούν ένα-ένα όσα σκεφτόμουν, όσα ένοιωθα σε εκείνη τη μακρινή (όχι μόνο χρονικά) νεανική ηλικία, τότε, που με περισσό θράσος και αλαζονεία (όπως θεώρησα αργότερα), πίστευα πως έχω μέσα μου μια σπίθα που μπορεί να γεννήσει σκοτάδια/που μπορεί να αναστήσει φωτιές. Πίστευα πως, όπως γράφει ο ποιητής στο Ατλαντίς:
Αν μπορούσαμε να σταθούμε
Στους δύο πόλους
Σαν τον Κολοσσό της Ρόδου,
Θα έλαμπε στο κέντρο
Ήλιος αέναος
Ανατροφοδοτούμενος,
Εναλλασσόμενο ρεύμα
Δημιουργούμενο από τα δύο φτερά
Της πεταλούδας
Στο σημείο της χρυσής τομής
Του κορμιού της…
Το Ατλαντίς του Κωνσταντίνου Μπούρα με έκανε να ξεθάψω παλιά ποιήματα, σημειώσεις που κρατούσα για ό,τι αφορούσε τη χαμένη Εδέμ και είδα ότι δεν ήταν για μένα μόνο μια φυγή. Η Ατλαντίδα, ένας παράδεισος γνώσης και πολιτισμού, βίαια, καταστράφηκε για πάντα. Οι Ατλάντιοι έζησαν στον τόπο τους το απόλυτο Φως και το απόλυτο Σκοτάδι. Ίσως γι’ αυτό επέζησε η Μυθ-Ιστορία της Ατλαντίδας στο συλλογικό μας ασυνείδητο, γι’ αυτό με μάγευε τόσο πολύ, επειδή την αντιπαρέβαλλα με τη μιζέρια και την ψυχική φτώχεια της ζωής που απλωνόταν μπροστά μου. Γιατί, όπως λέει ο Κωνσταντίνος, στη λιγοστή ζωή τους οι άνθρωποι «υπνοβατούν μεταξύ μαιευτηρίου και κοιμητηρίου δίχως να συνειδητοποιούν τίποτα ανάμεσα». Και εγώ τότε, όπως οι νέοι, ανυπομονούσα να τα ζήσω όλα! Ήθελα να «διατρέξω την κλίμακα του Αχανούς, από την πλέον βιαστική φλόγα στο πιο λασπερό πέτρωμα». Ήθελα, να παίξω το παιχνίδι της ζωής μου που γλύστρισε απ΄ το φεγγίτη του χάους. Γιατί, όπως λέει ο ποιητής στο Ατλαντίς:
137 ΦΑΟΣ. Εκεί που το Φως γεννάει
Σκότος
Και το Σκότος Φως.
Κι αυτή είναι η αρχέγονη περιπέτεια
Του κόσμου
Η Ατλαντίδα ήταν για μένα όμως και κάτι ακόμα: Ένα μυστήριο! Και εγώ ήθελα τότε να μάθω τα πάντα! Η αρχέγονη δίψα του ανθρώπου για το άγνωστο πριν υιοθετήσει «..πλαστές ανάγκες..», όπως λέει ο Κωνσταντίνος. Στη μεγάλη βιβλιοθήκη του θείου μου, ανάμεσα στα κλασσικά βιβλία, είχα βρει βιβλία επιστημονικής φαντασίας, βιβλία για ανεξιχνίαστα φαινόμενα, για την Ελληνική μυθολογία που με γοήτευε, για πολιτισμούς που χάθηκαν και ναι(!) για το μυστήριο της Αντλαντίδας. Διάβαζα και αναρωτιόμουν: Ήταν άραγε ένα μύθευμα; Ένα συμβολικό παραμύθι που έπρεπε να το ακούσω από την αρχή μέχρι το τέλος και έπειτα να αποκωδικοποιήσω το συμβολισμό του; Ήταν ένας θρύλος; Μια προφητεία; Ή μήπως μια προειδοποίηση; «..οφείλουμε να προβληματιστούμε -επειγόντως- αν θέλουμε να επιβιώσουμε τα αμέσως επόμενα χρόνια και να σώσουμε τον πλανήτη μας..», λέει ο Κωνσταντίνος Μπούρας. Μήπως η Ατλαντίδα λοιπόν αφανίστηκε γιατί την εκδικήθηκε η φύση; («..γιατί χάθηκε κάτω από τη μανία των κυμάτων για πάντα; Τι είχε να της προσάψει ο ιδρυτής της ο Ποσειδώνας; ..). Ήτανε μήπως φυσικές οι αιτίες της καταστροφής της; («..τους θυμάμαι εκείνη τη μέρα να τρέχουν πέρα-δώθε αλαφιασμένοι..»). Ήταν ένα πυρηνικό όπλο; Ή μια άγνωστη ακόμα σε μας ή ακόμα μια μυθική τεχνολογία; («..εκείνο το δαιμονισμένο μηχάνημα έφταιγε. Τεράστιο. Τρύπαγε τον ουρανό σαν δαγκάνα αστακού. Βλέπεις, βελονίζοντας ελεγχόμενα μια μαύρη τρύπα στην αστρική γειτονιά μας, μπορείς να πάρεις άπειρη δωρεάν ενέργεια… Τότε ο θόλος του ουρανού ράγισε και έπεσε στο κεφάλι μας..»). Ήταν λοιπόν ένα άπληστο όπλο που εμείς δεν έχουμε ακόμη κατασκευάσει ή μήπως ένα άπληστο όπλο που δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι κρατάμε στα χέρια μας και κάποια στιγμή θα στραφεί επάνω μας και θα μας αφανίσει; «Σε κάμαρες δυσήλιες..», γράφει ο ποιητής:
Σε κάμαρες δυσήλιες
Αυτοπυρπολύθηκα
Και πριν φέξει η Χαραυγή
Στολήν Αυγερινού
Εντύθηκα
Κι εχάθηκα
Μες την βροχή
Καθόλου βέβαιο δεν είναι ότι ευθυνόταν κάποια προηγμένη τεχνολογία για τον αφανισμό της Ατλαντίδας, εάν υπήρξε. Αναρωτιόμουν όμως: μήπως είχαν οι Ατλάντιοι τη δυνατότητα να αντιλαμβάνονται πράγματα που οι δικές μας αισθήσεις δεν μπορούν να αντιληφθούν; Μήπως μπορούσαμε να αποκτήσουμε και εμείς μια τεχνολογία που θα κάνει όσα σήμερα είναι αόρατα, ορατά; Μήπως είμαστε σε μια πορεία μεγάλων τεχνολογικών ανακαλύψεων; Και πράγματι έτσι ήταν και ίσως, ποιος ξέρει, μπορεί έτσι να είναι και σήμερα. Εκείνη την εποχή για παράδειγμα, δεν μπορούσα να διανοηθώ ότι, μόλις μια δεκαετία περίπου αργότερα, ένας νεαρός, o Tim Berners–Lee, όσο εργαζόταν στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Ερευνών Σωματιδιακής Φυσικής-CERN, θα εφηύρε την τεχνολογία του World Wide Web, το πασίγνωστο πια www, που άλλαξε τόσο δραματικά τη ζωή μας. Και δεν είχα την παραμικρή ιδέα για την τεχνολογία των επιταχυντών που ήδη χρησιμοποιείτο στο CERN για να εξερευνήσουμε την εσωτερική δομή των αόρατων πρωτονίων, ούτε είχα ακούσει για τα γιγαντιαία μηχανήματα που ανιχνεύουν απειροελάχιστα σωματίδια, αποκαλύπτοντάς μας τις πρώτες στιγμές της δημιουργίας του σύμπαντος, κάνοντας ορατό το απόμακρο χθες..
Ωστόσο, όπως γράφει ο Κωνσταντίνος στο Ατλαντίς: «…κανείς ζωντανός άνθρωπος πάνω στη Γη δεν δύναται να δημιουργήσει κάτι που δεν υπήρχε, δεν υπάρχει και δεν θα υπάρξει. Φυσικά, μπορεί να το οραματιστεί –το οτιδήποτε εξωφρενικό- όμως δεν θα μπορέσει ΚΑΙ να το υλοποιήσει…Υπάρχουν κανόνες και νόμοι που ισχύουν και μας καθορίζουν είτε τους κατανοούμε είτε όχι». Οι αμείλικτοι Νόμοι της Φύσης! Το διασαφηνίζει από τις πρώτες κιόλας σελίδες: η «μετάφραση» που θα κάνει ο αναγνώστης του Ατλαντίς πρέπει να είναι στα πλαίσια αυτών των νόμων. Πράγματι, μπορούμε να πούμε πολλά σε αυτήν την όμορφη βραδιά. Μπορούμε να ονειρευτούμε κάτω από το φεγγάρι, να οραματιστούμε, να πλάσουμε όσες φιλοσοφίες θέλουμε αλλά δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε τα όρια της φύσης μας. Και προσθέτει: «Ξεκινώντας με αυτήν την «υπόθεση εργασίας» θα προσπαθήσουμε, θα επιχειρήσουμε να προβούμε σε ένα φανταστικό, μυθοποιητικό ταξίδι στην τελευταία «μέρα» της εικαζόμενης Ατλαντίδας, όχι για να ξυπνήσουμε επικίνδυνα φαντάσματα, τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες που κουβαλάμε στο συλλογικό μας ασυνείδητο αλλά για να γνωρίσουμε την ύπαρξή μας, τον εαυτό μας και τα όρια του».
Πόσα πέλαγα απορίας στη νεανική ηλικία μας, πριν χαθεί η ανεμελιά, πριν το αγριομανητό της ζωής σε αρπάξει από τα μαλλιά και σε σύρει μακριά..Δεν ξαναπήγα στα σοκάκια με τα βιβλιοπωλεία να ψάχνω για την Ατλαντίδα και τα ανεξιχνίαστα φαινόμενα. Το μυστήριο αυτό βυθίστηκε βαθιά μέσα μου και αποξεχάστηκε.. Δεν το ξέχασε όμως ο Κωνσταντίνος. Γιατί; διότι εκείνος είναι ένας αειθαλής έφηβος! Έχει τη φαντασία και τη ψυχή ενός παιδιού. Όπως ο ίδιος γράφει για τον εαυτό του, οι τραγικότητες της ζωής τού αποκάλυψαν αυτό που είναι: «..μια ψυχούλα που φλέγεται για Αλήθεια, Αρμονία, Αλληλεγγύη, Ομορφιά.. Ακόμα και στην πιο ανήλιαγη φυλακή αν με κλείνανε οι τα φαιά φορούντες, θα πέρναγα περίφημα..θα σκάρωνα ποιήματα, θα τραγουδούσα σαν το νυχτερινό αηδόνι στο κλουβί και θα χαιρόμουν τον ρυθμό της ύπαρξης βαθιά μέσα στα κύτταρά μου..». Διότι, για τον Κωνσταντίνο «το γέλιο και η δημιουργία είναι τα μόνα που μπορούμε και πρέπει να κάνουμε, αν θέλουμε να λεγόμαστε άνθρωποι. Προσωρινοί; Έστω. Αλλά δυναμικοί. Θεϊκοί για λίγα λεπτά..». «Είμαστε», γράφει, «όλοι μαζί ένα Τίποτα που τείνει στο μηδέν, χαμένο στο άπειρο. Το μόνο που μας απομένει είναι να δημιουργούμε και να γελάμε». Και όταν δεν μπορεί να γελάσει ο Κωνσταντίνος, η Αρμονία, τον παρηγορεί: «..κάθε φορά που όλα γύρω μου καταρρέουν, οι άνθρωποι με απογοητεύουν, κάθε φορά που θυμώνω με τον εαυτό μου και χάνω και το τελευταίο ίχνος από το λυτρωτικό γέλιο μου η Μουσική με παρηγορεί..». Ακούει το μαγευτικό τραγούδι των Σειρήνων που άκουσε ο Οδυσσέας. Στο μεγάλο ταξίδι προς την αυτογνωσία, στο ταξίδι της ζωής, «..οι ανθρωποκτόνες Σειρήνες με το μαγικό τους τραγούδι παρασέρνουν τους ήρωες να βουτήξουν στα βαθιά, να χαθούν για πάντα στην αναζήτηση μιας αντανάκλασης, μιας λάμψης που φαντάζει παραδεισένια..». Εκείνος όμως δεν κινδυνεύει να πνιγεί μέσα στις ψευδαισθήσεις. Γιατί; διότι είναι δεμένος γερά με τη Ζωή, με τη Λογική.
Γράφει λοιπόν ο Κωνσταντίνος Μπούρας στο Ατλαντίς: «Απόψε, θα σας διηγηθώ την Ιστορία για μια χαμένη ήπειρο που είναι μεν μυθική, όχι όμως και τόσο εξωπραγματική».
Και εγώ ακολούθησα το κάλεσμά του. « Έλα…» :
Έλα να κεντήσουμε
Το εργόχειρο
Της ύπαρξής μας
Και αυτό, μας λέει, δεν θα είναι παρά ένα παιγνίδι: «Και τώρα ας παίξουμε. Ας ξαναγίνουμε παιδιά. Ας υποθέσουμε πως δεν έχουμε φτάσει έως εδώ, στην ηλικία της ωριμότητας και της πλήξης όπου έχουμε εξοστρακίσει απ’ τη ζωή μας τον έρωτα.. Το παιδί μέσα μας ασφυκτιά, θέλει να πέσει, να λασπωθεί. Πόσο ξύλινοι γίναμε με τα χρόνια. Σαν τα κέρινα ομοιώματα της Μαντάμ Τυσσώ..Πανοπλίες σε κάστρα που έχουν κατακυριευτεί προ πολλού. Έγκλειστοι μέσα στις προκατασκευασμένες πεποιθήσεις και τοξικές ιδεοληψίες.. Έτσι ζούμε την περισσότερη ζωή μας».
Διάβασα το Ατλαντίς, το ποιητικό αφήγημα του Κωνσταντίνου Μπούρα, ένα προσκύνημα στα μέρη της ψυχής του. «Μέμνησο!!», γράφει, «είναι όλα γραμμένα στα κύτταρά μας». Και έτσι έγινε. Με έκανε να γυρίσω πίσω τον χρόνο. Πίσω στα παιδικά μου χρόνια. Να ξεχάσω, για να μπορέσω να ξαναθυμηθώ. Η πένα του με ξενάγησε στις πόλεις των στοχασμών του. Ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Με έκανε να περιπλανηθώ σε παραμύθια, σε στίχους, σε στοχασμούς που οδηγούν σε άλλους και έπειτα άλλους στοχασμούς, όχι ερμητικά κλειστούς, όχι αδιέξοδους. Στα όμορφα σοκάκια μιας πόλης. Σαν να λέει: κοίτα αυτήν τη φωτεινή πλατεία, παρακάτω τη μισογκρεμισμένη εκκλησία, εκείνη τη ζοφερή φυλακή. Κοίτα εκεί ένα ανθισμένο μπαλκόνι, δες εκείνα τα συντρίμμια, ό,τι απέμεινε απ΄ τον πανάρχαιο ναό. Εικόνες, ήχοι, σκέψεις, όπως τα pixels μιας φωτογραφίας που τραβάμε όταν είμαστε σε μια πόλη που δεν έχουμε ποτέ πριν επισκεφτεί ή όπου πήγαμε τόσο παλιά που δεν τη θυμόμαστε πια..
Υπάρχουν όμως και πράγματα που δεν θα ανακαλύψουμε ποτέ σ΄αυτό το ταξίδι μας, λέει ο ποιητής:
Γιατί υπάρχουν πράγματα, Άμλετ
Σε γη και ουρανό
Που η φιλοσοφία μας δεν τα φτάνει.
Αλλά(!), αρκετά κεφάλαια πιο κάτω θα επανέλθει για να πει: «..Αυτή είναι η αληθινή κατάρα κι ευλογία, αγαπητοί ακροατές: να συνειδητοποιείς τα όριά σου κι όμως να επιμένεις να τα υπερβείς..».
Με τη μαεστρία της σκηνοθεσίας του και τη μαγεία της γραφής του, ο Κωνσταντίνος Μπούρας με έκανε να διαβάζω μπρος-πίσω τις σελίδες του Ατλαντίς, γιατί ήταν σαν να κρατάω στα χέρια μου τον χιλιοτριμμένο χάρτη του χαμένου θησαυρού που έψαχνα. Και το παιδί που είχε αφυπνιστεί ρώταγε ολοένα: πού θα με οδηγήσουν αυτές οι ενενήντα σελίδες; Όλοι αυτοί οι στοχασμοί που παρεμβάλλονται από περιγραφές της μυθικής Αντλαντίδας, όλοι αυτοί οι συμβολισμοί, έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους; Ποια είναι τελικά η Αλήθεια; Και η απάντησή του Κωνσταντίνου είναι: «..Ζήτα! Ζήτα και θα το βρεις. Όλα τα μυστικά είναι κρυμμένα εδώ..». Κρυμμένα λοιπόν.. Πράγματι! Ένας χάρτης θησαυρού δεν έχει καμία μαγεία αν δεν είναι ξεθωριασμένος από το χρόνο. Αν δεν έχει κάποιο γρίφο, αν δεν σε οδηγεί κάπου όπου πρέπει να βρεις ένα κλειδί, απαραίτητο για να ξεκλειδώσεις μια πόρτα, που θα σε βγάλει κάπου αλλού όπου και εκεί θα πρέπει να βρεις πάλι κάτι άλλο.. Αν δεν έχει ακόμα και έναν κίνδυνο! Να παρερμηνεύσεις κάτι, να αφεθείς και να πνιγείς απ’ το μαυλιστικό τραγούδι των Σειρήνων, όπως τόσοι που χάνουν το δρόμο τους παρασυρμένοι από ανόητες συνωμοσίες, φιλοσοφίες του σωρού και παραισθησιογόνες δεισιδαιμονίες. Έτσι πρέπει να είναι ένας χάρτης θησαυρού. Αλλιώς θα ήταν απλούστατα ένα manual, ένα δοκίμιο ή ένα επιστημονικό άρθρο.
Τελικά, θα με ρωτήσετε, αποκαλύπτεται στον αναγνώστη η Αλήθεια, αν βρει τα σημεία-κλειδιά του χάρτη, αν συνδυάσει τα κομμάτια του πάζλ; Αν λύσει το γρίφο, θα βρει θησαυρό; Ή μήπως, μήπως ο ίδιος ο χάρτης είναι ο θησαυρός; Θα με ρωτήσετε αν έλυσα το φλέγον μυστήριο της δικής μου Ατλαντίδας. Έτσι τόσο αναπάντεχα, ύστερα από τόσες δεκαετίες. Ίσως όταν διαβάσω πάλι το Ατλαντίς να ανακαλύψω και άλλα πολλά. Όμως ναι. Νομίζω ναι..Ασφαλώς δεν μπορώ να σας το αποκαλύψω. Θα σας στερούσα τη μαγεία που ένοιωθα διαβάζοντάς τον χάρτη. Θα ήταν σαν να σας έλεγα την υπόθεση μιας υπέροχης ταινίας. Μιας ταινίας που ίσως έχει διαφορετικό νόημα και διαφορετικό τέλος για κάθε θεατή.
το επτακοσιοστό δημοσίευμά μας: ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ στον Δρ ΧΡΗΣΤΟ ΝΑΟΥΜ…
….και στον ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟ
για την δημοσιευμένη κριτική
της πολυαγαπημένης μου “Ατλαντίδας”
στο Bookia:
https://www.bookia.gr/index.php?action=Suggestions&book=248344
Ευχαριστώ την καλή συνάδελφο και φίλη ΤΖΙΝΑ ΚΑΡΒΟΥΝΑΚΗ για την ομιλία της
στην παρουσίαση του τεσσαρακοστού βιβλίου μου με θέμα την μυθική Ατλαντίδα.
εδώ το link από το σχετικό δημοσίευμα στο diastixo
του αγαπητού συγγραφέα και φίλου
Μάκη Τσίτα
Ακόμα ένα εμβριθέστατο δημοσίευμα για την ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΑΣ… Ευχαριστούμε
https://diastixo.gr/neeskiklofories/poihsh/14625-mellontiki-eleftheria
με ευγνωμοσύνη και άπειρες ευχαριστίες
στον Δρ Μιχάλη Πατρώνη για την μελέτη που θα δημοσιευτεί σύντομα
και στον ακάματο βραβευμένο Λογοτέχνη
και φίλο δια βίου ΜΑΚΗ ΤΣΙΤΑ
για την φιλοξενία
στο εξαίρετο diastixo…
ΚΑΙ ΣΕ ΆΛΛΑ ΜΕ ΥΓΕΙΑ!!!!
