ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΠΟΙΗΤΩΝ
Όχι στη βία
Όταν ο Όμηρος κλείνει την Ιλιάδα με τον κοινό θρήνο του Πρίαμου και του Αχιλλέα, θεσμοθετεί δια παντός τεχνικά αυτό που η ποίηση είναι φυσικά: άρνηση της βίας. Υψηλή έκφραση της συνάντησης των ανθρώπων μέσα από τη μουσική αναγνώριση του κοινού τους μεριδίου στον πόνο, του κοινού τους δικαιώματος σε ελπίδα ζωής. Πρόταση γλώσσας πνευματικής για την εξημέρωση του μέσα μας θηρίου, ρυθμική επιτέλεση της απώθησης του κακού έξω από τους κανόνες της κοινωνικής συνύπαρξης. Σ’ έναν κόσμο όπου η βία ενάντια στον άλλο άνθρωπο – αλλά και η βία ενάντια στη φύση– μοιάζει εφιαλτική κανονικότητα, η ποίηση επιμένει να αρθρώνει τον ευγενή της αντίλογο υπερασπίζοντας το πιο ουσιώδες: χώρο και χρόνο στη ζωή και τη σκέψη μας για τον άλλο άνθρωπο, μέχρι την τελική κατανόηση. Ο Κύκλος Ποιητών δίνει στο αίτημα αυτό τον δικό του χώρο και χρόνο αφιερώνοντας το εφετινό του ημερολόγιο στην άρνηση της βίας.
Στο Ημερολόγιο συμμετέχουν 39 ποιητές, μέλη του Κύκλου Ποιητών, μερικοί εκ των οποίων θα είναι παρόντες στην παρουσίαση στο Βιβλιοπωλείο Γκοβόστη, Ζωοδόχου Πηγής 73, το Σάββατο 30 Δεκεμβρίου στις 12 το μεσημέρι. Την εκδήλωση συντονίζει ο Κωνσταντίνος Μπούρας.
MOBBING, BULLYING και άλλες κοινωνικές μάστιγες…
“ΟΙ ΛΕΚΤΙΚΕΣ ή παραγλωσσικές ή γραπτές (δήθεν εμπιστευτικές προς την ιεραρχία) ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ, ΤΟ ΜΙΣΟΣ, Η ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΑ, Η ΑΠΑΞΙΩΣΗ, Η ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΗ, Η ΑΝΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑ, Η ΜΕΤΡΙΟΚΡΑΤΙΑ ΩΣ ΜΟΡΦΕΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΒΙΑΣ (MOBBING) ΣΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ”
εισήγηση τού Δρ Κωνσταντίνου Μπούρα, ποιητή-θεατρολόγου-μεταφρασεολόγου-κριτικού, https://konstantinosbouras.gr
«Στην Ελλάδα το mobbing δηλαδή η παρενόχληση στον εργασιακό χώρο, έχει νομική συσχέτιση με την προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, καθώς ο νόμος υπ’ αριθμ. 4443 του 2016 απαγορεύει τις διακρίσεις βάσει φύλου, εθνικότητας ή γενετήσιου προσανατολισμού.»
(από το Διαδίκτυο, μηχανή αναζήτησης τής Google)
Για να φτάσει να ποινικοποιηθεί μία στάση, συμπεριφορά σημαίνει πως είναι συνηθισμένη, κοινή, γενικευμένη και ιδιαίτερη συχνή, ενοχλητική, απαράδεκτη και μη συνάδουσα (στην συγκεκριμένη περίπτωση) με τα ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, όπως έχουν νομοθετηθεί και ισχύουν σήμερα με την τελευταία αναθεώρηση τού Συντάγματος τής Ελληνικής Δημοκρατίας ( 2019 ).
Από την εμπειρία μας (ατομική, διαμεσολαβημένη και συλλογική) κανείς δεν ασχολείται με κάτι που δεν υπάρχει.
Ποιες είναι οι εκφάνσεις και τι σχέση έχουν με τις εκδηλώσεις μίσους, απρόκλητης επιθετικότητας, βιασμού σωμάτων τε συνειδήσεων;
Πού σταματάει η κατάχρηση τής όποιας εξουσίας (πρόσκαιρης ή μόνιμης) και πού περνάμε σε μεσαιωνικές αυθαίρετες σαδιστικές συμπεριφορές τιμωρητικού τύπου;
Από μία απλή έρευνα (πέρα από την καθημερινή παρακολούθηση) των έντυπων και ηλεκτρονικών Μέσων Ενημέρωσης είναι σαφές ότι οι καταγγελίες παρόμοιων περιστατικών πληθαίνουν κι απειλούν να μετατραπούν σε θύελλα κατακλύζοντας την παγκόσμια συνειδητότητα. Μετά το σωτήριο κίνημα “Me too” κι ως παρακλάδι αυτού διαπιστώνουμε καθημερινά πως γινόμαστε θύματα εργασιακού εκφοβισμού, απαραδέκτων χειριστικών συμπεριφορών, άμεσων ή και ανέκφραστων απειλών (με τη «γλώσσα τού σώματος»), εκβιασμών, περιθωριοποίησης, κατασυκοφάντησης, απαξίωσης.
Η «δολοφονία προσωπικότητας» μπορεί να ακούγεται ως ενδιαφέρων νεολογισμός είναι όμως ιδιαίτερα φρικτή και αποτρόπαια πρακτική, όχι τόσο σπάνια όσο νομίζουμε ή θα θέλαμε.
Θεατρικά έργα, ταινίες, αψιμαχίες, «επιθέσεις φιλίας», «λυκοφιλίες», το άγχος τής κοινωνικής ανόδου, τής υπέρβασης ιεραρχίας με άνομα μέσα, τα πάντα στο βωμό τού χρήματος, ο αμοραλισμός, ο μακιαβελισμός, η εξουσιολαγνεία, η τρομολαγνεία, η ενοχή, η αυτοπεριθωριοποίηση, ο μαρασμός, η κατάθλιψη, η παραίτηση, η αυτοκτονία.
Θα πρέπει να νομοθετηθούν επειγόντως αποτελεσματικοί μηχανισμοί εσωτερικού ψυχολογικού-κοινωνικού ελέγχου σε κάθε οργανική μονάδα (του Δημοσίου ή του Ιδιωτικού Τομέα).
Ο Ιατρός Εργασίας, η Επιθεώρηση Εργασίας, οι κοινωνικές υπηρεσίες των Δήμων… δεν φαίνεται ότι αρκούν. Τα πράγματα έρχονται στη δημοσιότητα όταν έχει φτάσει ο κόμπος στο χτένι.
Ο ισχύων νόμος για την Αξιολόγηση προβλέπει κριτήρια συμπεριφοράς (εσωτερικής και προς το κοινό). Εφαρμόζεται όμως επιλεκτικά, ανταλλακτικά, ατελώς…
Τελικά τι πρέπει να πούμε, εκτός από την αναζήτηση υποστήριξης σε εθελοντικές ομάδες, μη κυβερνητικές οργανώσεις, στα κόμματα, στην εκκλησία, σε πολιτιστικές ομάδες και συλλόγους;
Ημερίδες σαν αυτή θέτουν τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων. Κάτι είναι κι αυτό;
Γιατί καμία δικαστική ή άλλη διοικητική αρχή δεν ερευνά αυτεπαγγέλτως τις καταγγελίες στα «εμπιστευτικά πρωτόκολλα» (βιβλία εισερχομένων) των Υπουργείων, των ΝΠΔΔ, των ΝΠΙΔ, των Οργανισμών τού Δημοσίου;
Γιατί πρέπει διαρκώς να καλυπτόμεθα πίσω από τον ανατολίτικο ωχαδερφισμό και την μπλαζέ αδιαφορία; Ό,τι κακό χτυπά την πόρτα τού γείτονα θα χτυπήσει και την δική μας πόρτα εντός ολίγου.
Μπορούμε να καταδικάζουμε όλοι/όλες/όλα τον φασισμό, τον ρατσισμό, τις απαράδεκτες διακρίσεις, την ευνοιοκρατία των ασπονδύλων κολάκων, όμως η αναξιοκρατία, η μετριοκρατία, η «συνωμοσία των ηλιθίων» καλά κρατεί…
Καλά τα ποσοστά, όμως ο άνθρωπος δεν είναι νούμερο, αλλά ΌΝΤΟΤΗΤΑ.
Στον υλιστικό πολιτισμό μας κατακρημνίσαμε και υπονομεύσαμε κάθε έννοια θεότητας και τα αντικαταστήσαμε όλα αυτά τα πνευματικά με το Χρήμα. Καιρός είναι να διαλέξουμε τον Χριστό ή τον Μαμωνά, να επιλέξουμε ανάμεσα στην χρηστή πλευρά τού εξελισσόμενου εαυτού μας και στην επαναπαυτική οπισθοδρόμηση.
Ο Σωκράτης, ο Πυθαγόρας, ο Αισχύλος, ο Ευριπίδης, ο Αλκιβιάδης, ο ίδιος ο Αλέξανδρος ο Μέγας, ο Ίβυκος, η Σαπφώ… ήταν θύματα τού προαιώνιου φθόνου. Μήπως είναι αρκετή ένδειξη (αν όχι κι απόδειξη) ότι είμαστε γνήσιοι συνεχιστές εκείνων;
(ομιλία μου στην διαδικτυακή Hμερίδα τού PEN Greece: «Ρητορική μίσους & πολιτική ορθότητα στο πλαίσιο της Ελευθερίας του Λόγου», το Σάββατο 16.12.2023, ώρα 12:00).
Μιλώντας για τους άλλους συναδέλφους λογοτέχνες και διαβάζοντάς τους…
και την Τρίτη 19 Δεκεμβρίου, σπεύστε στον Ιανό τής οδού Σταδίου, όπου ομιλώ και συντονίζω την συγκεντρωτική / ανακεφαλαιωτική παρουσίαση από τις Εκδόσεις Καστανιώτη τών πέντε πρώτων πεζογραφημάτων τού φίλου Δρ ΧΡΗΣΤΟΥ ΝΑΟΥΜ: https://www.ianos.gr/events/ah-aytes-oi-vasilisses-giartnim-asotoi-erotes-gymnos-se-koini-thea-sto-skotadi-anthizo-christos-naou/
χωρίς περαιτέρω σχόλια για εκείνους/εκείνες/εκείνα που διαβάζουν μόνον τα δικά τους βιβλία κι επιχειρούν να απαξιώσουν όλους τους υπόλοιπους…. εις μάτην όμως. “έχουσιν γνώσιν οι φύλακες”. Νέμεσις!!!
Μετά το μεταμοντέρνο τι;
Δοκίμιο τού ποιητή, θεατρολόγου, μεταφρασεολόγου και κριτικού Κωνσταντίνου Μπούρα
Από την πρώτη έως και την τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση που αισίως διανύουμε, η κατάργηση τού Θεού, το διαζύγιο Επιστήμης και Μεταφυσικής, η συνεπακόλουθη υλιστική υπερεκτίμηση, υπερμεγέθυνση, υπέρ-σημασιοδότηση τού ατόμου (ενός εκάστου ξεχωριστά) οδήγησαν σε έναν τέτοιο σκοταδισμό, όπου οι λέξεις «πνευματικός», «έμπνευση», «ταλέντο» (και πολλές άλλες) συγκαταλέγονται πλέον στην μαύρη βίβλο τής νέο-μεσαιωνικής «πολιτικής ορθότητος». Ο εκκλησιαστικής εμπνεύσεως και κοπής «λογοτεχνικός κανών» έγινε ένας αντεστραμμένος (αλλά εξίσου ΑΥΣΤΗΡΟΣ) αντί-Κανόνας στο όνομα τής ατομικής ελευθερίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων γενικότερα…
Έτσι, στις αρχές τού εικοστού αιώνα ανέτειλε η περίφημη νεωτερικότητα (κοινώς το «μοντέρνο»). Και στο τέλος αυτού τού ταραγμένου αιώνα, με δύο παγκόσμιους πολέμους, άπειρες γενοκτονίες, εμφυλίους, ξερριζωμούς, εκπατρισμούς και πάσης φύσεως ανομίες, με κορυφαία περίπτωση την Χιροσίμα και το Ναγκασάκι… οδήγησαν δικαίως ίσως, νομοτελειακώς ενδεχομένως στην «αποδόμηση», στη μετανεωτερικότητα, στο μεταμοντέρνο, που κι αυτό ξέφτισε πολύ γρήγορα, όπως όλες οι «πρωτοπορίες» κι οι πειραματισμοί, οι διάφοροι «-ισμοί» που κοινοί είναι σε όλες τις πολιτισμικές κρίσεις, τις μεταιχμιακές εποχές, στους μεταβατικούς καιρούς κοινωνικοπολιτικών αλλαγών κι επαναστάσεων.
Σήμερα η κυρίαρχη ρήξη είναι ανάμεσα στην ελεύθερη, δημιουργική, ρηξικέλευθη Ανθρώπινη Νόηση και στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι μηχανές αποκωδικοποιούν, ταξινομούν, αποθηκεύουν, αναδιατάσσουν (αλλά ΔΕΝ ανασυνθέτουν) τα αριστουργήματα τού μέχρι τώρα Παν-ανθρώπινου Πολιτισμού.
Περάσαμε από την παγίδα τής υπέρ-ανάλυσης, της καταστροφικής στείρας αποδόμησης (κοινώς γκρεμίσματος), απομυθοποιήσαμε κάθε «θαύμα», «μεγαλούργημα», κάθε «μεγαλοφυία» κι απομείναμε γυμνοί από ελπίδα να «περιμένουμε τους βαρβάρους», που είναι ήδη εδώ, αιώνες τώρα, οι «τα φαιά φορούντες» κι ενδύονται τον μανδύα των απελευθερωτών τού ανθρωπίνου είδους!!! Τέτοια αντιστροφή, τόση εθελοτυφλία, τόσος κομπογιαννιτισμός κι αγυρτεία δεν έχει ξανασυμβεί στην μακραίωνη Ιστορία τής Ανθρωπότητας.
Κι οι πνευματικοί άνθρωποι; Ρητορική η ερώτηση. Μην καγχάσετε. Με ελάχιστες περιθωριοποιημένες κι απαξιωμένες «περιπτώσεις» μοναχικών δον-κιχωτών στριμώχνονται, διαγκωνίζονται, αλληλοφαρμακώνονται να αρπάξουν ένα μερίδιο από την πίτα μιας φαύλης, αντιπνευματικής, άχαρης και στείρας εποχής που εξαντλείται μεταξύ Χρήματος και Εξουσίας. «Εν αμίλλαις πονηραίς αθλιότερος ο νικήσας».
Όμως ως φύσει αισιόδοξο, δημιουργικό, μαχητικό άτομο, ως οπαδός τού Διαφωτισμού, ως υπέρμαχος των ανθρωπίνων (και όχι μόνον) δικαιωμάτων, ως ενεργός πολίτης και πείσμων εργάτης τού Πνεύματος, ως επίμονος ποιητής, έρχομαι σήμερα να αρθρώσω έναν λόγο ουσιαστικό περί Ελευθερίας, υπέρ Αδυνάμων.
Κι αν – όπως έλεγε ο «σκοτεινός» Ηράκλειτος – «πατήρ πάντων πόλεμος», πιστεύω ακράδαντα στο εισαχθέν υπό της εμής ταπεινότητος ρητό «Μήτηρ πάντων ειρήνη».
Επειδή οι λέξεις έχουν το δικό τους εκτόπισμα, προτείνω η λέξη «πατρίδα» να συνυπάρχει με την λέξη «μητρίδα» [δικός μου νεολογισμός] καθώς κι ο καθημερινός σουρεαλισμός (που μιμείται κατοπτρικά το λεγόμενο «θέατρο τού Παράλογου») να αντικατασταθεί με τον Κβαντικό Ορθό Λόγο (που εμπεριέχει και συμπεριλαμβάνει όλες μα όλες τις αποχρώσεις τού Φωτός τού Αρρήτου, τού ομηρικού Φάους).
Ο ήλιος τής Νεμέσεως ανέτειλε ήδη προ πολλού κι οι υβριστές, οι υπερβάλλοντες, οι υπερβαίνοντες το αρχαιοελληνικό «μέτρο», οι αγνοούντες την περίφημη «χρυσή τομή» θα βιώσουν την αριστοτελική κατά-στροφή που θα προκαλέσει στο κοινό «έλεον και φόβον».
Το θέμα είναι πως «μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά». Η δανεική Κόλαση που ζούμε πόρρω απέχει από την Ιδανική Πολιτεία που ονειρεύονται οι αφυδατωμένες από συναισθήματα ψυχές μας.
Έκκληση προς λογοτέχνες, καλλιτέχνες, δασκάλους: ας επαναφέρουμε το συναίσθημα στο έργο μας, ας γεφυρώσουμε την απόσταση μεταξύ καρδιάς και μυαλού, «το μεγαλύτερο διάνυσμα στη Φύση» [όπως γράφω σε ένα πόνημά μου].
Πιστεύω στη συμπαντική Δικαιοσύνη. Και στο μεγάλο δικαστήριο τού Χρόνου, στο Φοβερό εκείνο Βήμα, θα μαρτυρήσει ο καθένας για την εποχή και θα γνωρίσει πλέρια τις συνέπειες των επιλογών και των πράξεών του/της.
Εμείς οι συνειδητοί, αφυπνισμένοι άνθρωποι δεν είμαστε άμοιροι ευθυνών, δεν έχουμε το άλλοθι τής Άγνοιας.
Ας κλείσω με ένα δικό μου ρητό πάλι:
«Την ελευθερία τού ανθρώπου να αμαρτάνει από άγνοια τη ζήλεψαν ακόμα κι οι θεοί».
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
Christoforos Christofis / Για τον ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ, ΣΕΝΑΡΙΟΓΡΑΦΟ, ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΚΑΙ ΠΕΖΟΓΡΑΦΟ Χριστόφορο Χριστοφή. Μια ανακεφαλαιωτική κριτική αποτίμηση.
Γράφει ο Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, θεατρολόγος-μεταφρασιολόγος-ποιητής-κριτικός
O Χριστόφορος Χριστοφής είναι γόνος Ελλήνων της διασποράς. Μεγάλωσε στην Αθήνα και σπούδασε στο Παρίσι, όπου πέρασε µεγάλο µέρος της νεότητάς του, καθώς και στην Ιταλία και στη Νέα Υόρκη.
Γνώρισε σηµαντικές προσωπικότητες της τέχνης, µεταξύ άλλων τη διάσηµη Ιταλίδα σκηνογράφο και ζωγράφο Lila De Nobili, της οποίας υπήρξε µαθητής. Έγινε πολύ νέος γνωστός µε τις ταινίες του «Περιπλάνηση» και «Ρόζα», οι οποίες βραβεύτηκαν σε διεθνή φεστιβάλ και εξυµνήθηκαν από Έλληνες και ξένους κριτικούς. Έχει σκηνοθετήσει πρωτοποριακά µουσικά έργα και σύγχρονες όπερες σε παγκόσµιες πρεµιέρες, όπως του Antonio Cericola και του Marian Kouzan στην Ιταλία και στη Γαλλία, του Γιάννη ∆ροσίτη και του Νίκου Ξανθούλη στην Ελλάδα.
Έχει συνεργαστεί µε την Ελένη Καραΐνδρου, η οποία έγραψε τη µουσική των ταινιών του, καθώς και µε τον Περικλή Κούκο στη σκηνική καντάτα «Ηµερολόγιο για περαστικούς» σε κείµενα και στίχους του Χριστόφορου Χριστοφή για τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη. Για την τηλεόραση (ΕΡΤ-1), έχει σκηνοθετήσει τη «Χαµένη Άνοιξη» του Στρατή Τσίρκα και τη σειρά «Βιζυηνός – Η σιωπή των αγγέλων».
Έχει γράψει νουβέλες, λιµπρέτα και θεατρικά έργα. Επίσης, έχει διασκευάσει θεατρικά, κλασικά λογοτεχνικά έργα, καθώς και τη µεταγραφή της «Ασπίδας» του Μενάνδρου.
Το 2000 «Η χρυσόµυγα» παίχτηκε από αγγλικό θίασο στο θέατρο Old Vic του Λονδίνου, µε τον τίτλο Mayfly. Το 1994 ο Γιώργος Κουµεντάκης συνέθεσε τη µουσική του εν λόγω έργου.
Έκτοτε ανέβηκαν σε διάφορες σκηνές τα έργα του: «Η µεγάλη κυρά της Τραπεζούντας», «Οι Ρήτορες», «Τουλούζ Λωτρέκ, η φαντασία της αµαρτίας», «Νιζίνσκι, η προφητεία της φωτιάς».
Το έργο του «Ευριπίδης Μαινόµενος» παρουσιάστηκε στους ∆ελφούς στο πλαίσιο Ηµέρες ∆ελφικής Πολιτιστικής Κληρονοµιάς (2021) και «Το Κάλεσµα στον Προµηθέα» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (2021).
Κατά το 2022 παρουσιάστηκαν στο κοινό, σε σκηνοθεσία Χριστόφορου Χριστοφή, τα έργα του:
«Το αίνιγµα του χαµένου Θεού», στο Θέατρο Κατίνα Παξινού και στο Αρχαίο Θέατρο των ∆ελφών,
«Φωνές της ∆ιασποράς» στο πλαίσιο του ∆ιεθνούς Φεστιβάλ Αναλογίου,
«Η Πανσέληνος του Λαζάρου» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Το έργο του «Η εκδίκηση της Μελιτώς» παρουσιάστηκε στο Θέατρο Κατίνα Παξινού και στο Αρχαίο Θέατρο των ∆ελφών στο πλαίσιο του ∆ιαβαλκανικού Φεστιβάλ Αρχαίου ∆ράµατος, καθώς και στο Ίδρυµα Μιχάλης Κακογιάννης στο πλαίσιο του ∆ιεθνούς Συµποσίου για τον Ευριπίδη (2023).
Η Ένωση Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών τού απένειµε το Βραβείο ∆ραµατουργίας Ελληνικού Έργου 2020-21 «Κάρολος Κουν» για «Το κάλεσµα του Προµηθέα» καθώς και για το σύνολο του έργου του.
(βιογραφικό από τα βιβλία τού Χριστόφορου Χριστοφή στις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΙΚΑΣ).
Christoforos Christofis is a descendant of Greeks from the Diaspora. He grew up in Athens and studied in Paris, where he spent large part of his youth, as well as in Italy and New York.
He met important personalities of art, including the famous Italian art director and painter Lila De Nobili, of whom he was a student. He became well-known very young with his films “Periplanisi” and “Rosa”, which were awarded at international festivals and praised by Greek and foreign critics.
Christofis performed innovative musical works and contemporary operas at world premieres, such as Antonio Cericola and Marian Kouzan in Italy and France, Giannis Drositis and Nikos Xanthoulis in Greece. He has collaborated with Eleni Karaindros, who wrote the music of his films, as well as with Periklis Kukos in the stage cantata “Diary for passers-by” in texts and lyrics by Christoforos Christofis for the voice of Maria Farantouri.
For TV (ERT-1), he has directed “Lost Spring” by Strati Cirka and the series “Vizyinos– The Silence of Angels”.
He has written novels, libretto and plays. He has also prepared theatrical, classical literary works, as well as the transcription of the “Shield” of Menander.
In 2000, “The Golden Flower” was played by an English team at the Old Vic Theatre in London, under the title “Mayfly”.
In 1994 George Koumentakis composed the music of this work.
Since then, his works have appeared in various stages:
“The Great Lady of Trabzon”
“The Rhetors”
“Toulouse Lautrec, the imagination of sin”
“Nizinski, the prophecy of fire.” The work “Euripides Mainomenos” was presented in Delphi in the context of Delphi Cultural Heritage Days (2021) and “The Call to Prometheus” at the Athens Music Hall (2021).
During 2022, Christoforos Christofi directed several works that were presented to the public:
“The Enigma of the Lost God”, at the Katina Paxinou Theatre and the Ancient Theatre of Delphi,
“Voices of the Diaspora” in the framework of the International Analog Festival,
“The Full Moon of Lazarus” at the Athens Music Hall.
His work “The Revenge of Melitos” was presented at the Katina Paxinou Theatre and the Ancient Theatre of Delphi within the framework of the Trans-Balkan Festival of Antique Drama, as well as at the Michalis Kakoyannis Foundation within the context of the International Symposium on Euripides. (2023). The Association of Theatrical and Musical Critics awarded him the Greek Drama Award 2020-2021 “Karolos Koun” for “The Call of Prometheus” as well as for his overall work.
( https://www.nikasbooks.gr/manufacturer/555/xristofis-xristoforos.html )
Για την αριστουργηματική, εμβληματική, διεθνώς επιδραστική ταινία του «Ρόζα» (κριτική βιβλίου: ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΗΣ, Ρόζα. Όνειρο και θρύλος και άλλες διηγήσεις, εκδόσεις Νίκας, Αθήνα 2023, σελ. 150, 13,00€) στο περιοδικό fractal https://www.fractalart.gr/roza/:
Τρεις νουβέλες σε έναν ευσύνοπτο τόμο, μύηση στο μυθοπλαστικό σύμπαν που γέννησε την αριστουργηματική ταινία «Ρόζα» τού Χριστόφορου Χριστοφή που ταξιδεύει πλησίστια στον γήινο αλλά και στον υπερβατικό χωροχρόνο.
Σπονδυλωτό τρίπτυχο που αποτελείται από τρεις συναρμοζόμενες αφηγηματικές ψηφίδες με τίτλους: ΡΟΖΑ ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΙ ΘΡΥΛΟΣ, Η ΖΩΓΡΑΦΟΣ, Η ΜΕΤΑΚΟΜΙΣΗ.
Η πρώτη διαχρονική νουβέλα με τίτλο «Ρόζα όνειρο και θρύλος όνειρο» δομείται σε τέσσερα κεφάλαια-μέρη: 1. ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ, 1972 – 2. Η ΘΕΑ ΑΠ’ ΤΟ ΒΟΥΝΟ – 3. ΤΑ ΧΑΛΑΣΜΑΤΑ, 1974 – 4. ΕΠΙΛΟΓΟΣ.
Τα δραματικά πρόσωπα που ξεφεύγουν από το πρωτογενές τους πλαίσιο και γίνονται πηγές δευτερογενούς και τριτογενούς εμπνεύσεως είναι τα αξιότερα δημιουργήματα των ποιητών τους, αφού αποκτούν αυθύπαρκτη ουσία, αυτονομία, ανεξαρτησία, όπως οι πραγματικά ελεύθεροι άνθρωποι οφείλουν να είναι, αν και πολιορκημένοι από το σκότος των μετριοκρατών και από τον μηδενισμό των μιμητικών θηλαστικών που δεν βλέπουν έξω από τα οπωροφόρο δέντρο μιάς Παραδείσου που την αρνούνται κι ως εκ τούτου δεν τους αξίζει.
Το τραγούδι από την θρυλική κινηματογραφική «Ρόζα» του Χριστοφή συνεχίζει αδιάπτωτο την διαδικτυακή του πορεία: https://www.youtube.com/watch?v=i2QFAMMdHIU
«Μια γυναίκα της οποίας το όνομα, οι πολιτικές απόψεις και η συμπεριφορά παραπέμπει μεταφορικά στη Ρόζα Λούξεμπουργκ, μετά την σύλληψη του συζύγου της στην Αθήνα από το δικτατορικό καθεστώς, καταλήγει στην Τεργέστη στην προσπάθειά της να τον βοηθήσει.
Εκεί θα καταλύσει σε μια πανσιόν όπου συνωθούνται πολιτικοί πρόσφυγες από διάφορες χώρες Ανατολής και Δύσης.
Η δράση ορίζεται στη διάρκεια της ελληνικής στρατιωτικής δικτατορίας (1967 – 1974), με σαφή αναφορά στο 1919 και στην επίσκεψη της Ρόζας Λούξεμπουργκ στην πανσιόν για να συναντήσει το νεαρό επαναστάτη εραστή της.
Στίχοι: Χριστόφορος Χριστοφής
Μουσική: Ελένη Καραΐνδρου
Ερμηνεία: Angélique Ionatos
Από την ταινία του Χριστόφορου Χριστοφή “ΡΟΖΑ” 1982
Τ’ όνομά μου είναι Ρόζα.
Είμαι το τραγούδι της ψυχής
πάνω από τις στέγες των σπιτιών,
πέρ’ από τον άνεμο.
Θέλησα ν’ αλλάξω τον κόσμο.
Κι έγινα το τραγούδι,
για να σώσω τ’ όνειρο,
πέρ’ από τον άνεμο.
Ο πατέρας μου έλεγε:
‘’ Ρόζα, είσαι η θύελλα!”.
Η μητέρα μου έλεγε:
‘’ Ρόζα, είσαι το σύννεφο!”.
Τ’ αδέρφια μου φώναζαν:
‘’ Ρόζα, είσαι η Επανάσταση!”.
Κι έγινα η Ρόζα,
για να σώσω τ’ όνειρο.
Κι αγάπησα πολύ,
πίστεψα πολύ.
Δεν ανήκω πια σ’ αυτόν τον κόσμο.
Τ’ όνομά μου είναι Ρόζα.
Τ’ όνομά μου είναι Ρόζα.».
Και τώρα, το αφήγημα, το σενάριο που έγινε πεζογράφημα, σε αντίστροφη ακριβώς πορεία από τα λογοτεχνικά έργα που γίνονται σενάρια, έρχεται να μας μαγέψει με την απροσδόκητη αν και εύλογη επικαιρότητά του.
Τα ποιητικά αποκυήματα είναι διαχρονικά και υπερτοπικά. Ο Χριστόφορος Χριστοφής δανείζεται πρόσωπα τού μύθου και τα μεταπλάθει σε ένα ετερογενές αλλά ομοιόμορφο ανθεκτικό αμάλγαμα. Η αντισεισμική δομή τής τεχνικής του μαζί με την συνειρμική χαλαρότητα τής έμπνευσης συνθέτουν προϊόντα μυθοπλασίας των οποίων η συνολική αντοχή είναι μεγαλυτέρα τού αθροίσματος τών συνιστώντων στοιχείων τους.
Εδώ εφαρμόζεται κυριολεκτικά εκείνο το δυσερμήνευτο «ποιητική αδεία» [δύο δοτικές].
Πολιτική και ιστορία, αστυνομικές ιστορίες και ψυχολογικά θρίλερ, σουρεαλισμός και μαγικός ρεαλισμός, λεπτομέρεια αλλά και αφαιρετική συμπύκνωση. Ο Χριστοφής ζωγραφίζει σαν τους Φλαμανδούς ζωγράφους. Κατέχει την τέχνη τής φωτοσκίασης και την απελπισία τού σκοταδιού όταν συγκρούεται με το Φως το αναπόφευκτο.
Η Αλήθεια είναι συστατικό στοιχείο τής προσωπικότητάς του (κι ως εκ τούτου τής θεματικής, της αισθητικής και της ιδεολογίας του).
Είναι αριστοκράτης εστέτ αλλά και δημοκράτης από τους πλέον ταπεινούς, εσωστρεφώς σεμνός αλλά και εξωστρεφώς εξπρεσιονιστής. Είναι κινηματογραφικός στο θέατρο και θεατρικός στον κινηματογράφο.
Καταλύει τα είδη, υπερβαίνει τα διαχωριστικά, γιατί είναι κυρίως Ποιητής, αναγεννησιακός αλλά και βαθιά ρομαντικός, νεοκλασικιστής αλλά και κοσμοπολίτης. Μόνον που ο πραγματισμός του δεν είναι ωφελιμιστικός. Ετούτη η μοναδική κι ανεπανάληπτη γραφή δεν είναι τού κόσμου τούτου. Τα πρόσωπά του δικαιώνονται σε ένα άλλο, απροσδιόριστο κι ασαφές υπερπέραν, σε ένα δραματικά φωτισμένο Επέκεινα, σε ένα Πυθαγόρειο Σύμπαν αξιοζήλευτο για την πολυπόθητη Αρμονία του.
Η μουσική του παιδεία ξεκινάει από τα γεννοφάσκια του (με μία μάννα πιανίστα) και καθορίζει όλη την ποιητική, την οπτική και την ακουστική του. Αντιλαμβάνεται ημιτόνια και συχνότητες που δεν αποκωδικοποιεί το ανθρώπινο αυτί. Αναλύει χαρακτήρες μέσα από μία λεπτομέρεια. Κι άλλοτε γίνεται τόσο συμπεριληπτικός, τόσο αδρά ανατολίτης που θυμίζει βραχογραφίες αθανάτων καλλιτεχνών ανωνύμων.
Το έργο του επαινέθηκε από την Κριτική και αγαπήθηκε από το κοινό, στέκει όμως πέρα πολύ από τα κοινά μέτρα και σταθμά. Δεν μπορεί να αξιολογηθεί επιστημονικά και οριστικά. Όχι ακόμη. Όχι πριν ολοκληρωθεί το πρωτότυπο και πρωτογενές δραματικό ποιητικό του έργο (εν εξελίξει, σε συγκεντρωτικούς τόμους από τις εκδόσεις Νίκα).
Ο Χριστόφορος Χριστοφής είναι μοναδικός και πρωτότυπος, όπως τα πρόσωπά του: τυχερός, ταλαντούχος, βυθισμένος στη χαρμολύπη, ποιητικώς φευγαλέος, άπιαστος σαν χίμαιρα, απροσπέλαστος σαν ουτοπία, καθηλωτικός σαν ευτοπία κι εν τέλει ενδιαφέρων, όπως όλοι οι αυθεντικοί δημιουργοί που ακροβάτησαν μεταξύ θεάτρου και υψηλής Ποιήσεως (όπως ο αγαπημένος του Ευριπίδης).
Ας μελετήσουμε τα αφηγήματα που προέκυψαν από τις διεθνώς δημοφιλείς ταινίες του είτε ως δευτερογενές αυτοτελές κι αυθύπαρκτο έργο είτε ακούγοντας τη μουσική, τα τραγούδια, τις ταινίες τις ίδιες εν μέσω μιας χωροχρονικής μετατοπίσεως που είναι και αισθητική και εύρυθμος.
Έργο οικουμενικό διεθνούς βεληνεκούς με σταθερές στοχεύσεις.
Η έντονη συμβολική παραπέμπει σε, αλλά και διαχωρίζεται από την κοινή χρήση τού διαφωτιστικού ουμανισμού.
Μια ανασκόπηση στο σύνολο τού μέχρι τώρα δραματικού/σκηνοθετικού του έργου στο ειδικό αφιέρωμα τού έγκριτου και έγκυρου περιοδικού «φρέαρ»
https://mag.frear.gr/gia-ton-theatriko-syggrafea-christoforo-christofi/
Η σύγχρονη νεοελληνική δραματουργία (από την περίφημη γενιά τού 1970 και μετά) έχει παγιδευτεί κάπου μεταξύ ηθογραφίας και ωμού, κυνικού ρεαλισμού. Ο μαγικός ρεαλισμός στο θέατρο εκλείπει. Η ποιητικότητα απουσιάζει. Βωμολοχίες, ακραίες σαδομαζοχιστικές σχέσεις, βία, βιασμοί, βιαιοπραγίες, υβρεολόγιο ακατάσχετο.
Παρατηρούνται επίσης φαινόμενα αυτοδραματοποίησης: καλλιτέχνες αυτοπροβάλλονται σκηνικώς μετατρέποντας το πρωτογενές υλικό τής εμπειρίας τους σε δραματικό.
Βεβαίως, η αυτοσχεδιαστική (ή μη) performance είναι ένα διακριτό είδος παραστατικής τέχνης, είτε βασίζεται πάνω σε ένα κείμενο ποιητικό (π.χ. τού Γιάννη Ρίτσου) είτε βασίζεται σε απομαγνητοφωνημένους δραματοποιημένους μονολόγους (όπως π.χ. «Η Γυναίκα της Πάτρας» τού ποιητή και δημοσιογράφου Γιώργου Χρονά, που τόσο ωραία ερμηνεύτηκε από την Ελένη Κοκκίδου, σε σκηνοθεσία τής προσεκτικής – ακόμη τότε – Λένας Κιτσοπούλου).
Όμως η βαριά κληρονομιά τής αθηναϊκής επιθεώρησης, της οπερέτας, του ελαφρολαϊκού θεάτρου αφενός και η εγγενής σατιρική, καυστική, σκωπτική διάθεση τού Έλληνα (από αρχαιοτάτων χρόνων) ως συνώνυμη τής ελεύθερης έκφρασης στο πλαίσιο τής Δημοκρατίας, σε συνδυασμό με το κωμειδύλλιο, τα κινηματογραφικά μιούζικαλ και τις τηλεοπτικές σαπουνόπερες αλλοίωσαν την πρωτογενή (με ερωτηματικό) δραματική παραγωγή αυτού του τόπου. Εάν λάβουμε υπ’ όψιν και την μακρά πορεία αναβίωσης τού αρχαίου δράματος (με τα γνωστά – πρόσφατα, φετινά – τραγελαφικά αποτελέσματα, τότε το αποτέλεσμα είναι τόσο υβριδικό, χαοτικό, επαρχιακό, περιθωριακό και περιορισμένο στα στενά χωροχρονικά συμφραζόμενα τού αυτοθαυμαζόμενου ναρκισσισμού τής μετριοκρατίας.
Ο Παπαδιαμάντης, ο Βιζυηνός, ο Ντοστογιέφσκι δεν έγραψαν για το θέατρο ως σκηνική πραγμάτωση. Τα έργα τους όμως παίζονται για πολλούς λόγους: 1. Είναι καλογραμμένα, δομημένα, με στέρεα αφηγηματικά υλικά και βασισμένα πάνω σε πανάρχαιες τεχνικές, 2. Είναι ποιητικά, 3. Είναι φιλοσοφικά, 4. Λειτουργούν ως μνημεία οξυτάτης κοινωνικής ανατομίας, 5. Είναι πολιτικά (με την έννοια τού Διαφωτισμού, 6. Είναι μαρτυρίες ή και χρονικά, 7. Δεν επιχειρούν να κολακέψουν τα ρηχά γούστα τού κοινού…
Όσον αφορά τους αρχαίους μύθους (όπως πέρασαν κυρίως μέσα από τις ελληνιστικές σπουδές, τις κλασικές σπουδές και το αείζωον αρχαίο δράμα, που «τράφηκε με ψίχουλα από το τραπέζι τού Ομήρου»), ελάχιστοι είναι οι δραματουργοί στον εικοστό αιώνα που το ανανέωσαν, αναδημιουργώντας δικά τους πρωτότυπα και αυτοδύναμα δραματικά έργα (Ανούιγ, Ο’Νηλ, Σαρτρ κ.ά.). Στην Ελλάδα μόνον ο Ρίτσος με τους αρχαιόθεμους μονολόγους του κατάφερε να σπάσει το γλωσσικό φράγμα και να εξακτινωθεί (τουλάχιστον στον σύγχρονο γαλλόφωνο χώρο, αλλά και αλλού).
Στον εικοστό πρώτο αιώνα το τοπίο είναι θολό, αλλά πενιχρό. Γράφονται σύγχρονα θεατρικά έργα με θέματα από την αρχαία τραγωδία αλλά είτε δεν προβάλλονται είτε τα αποτελέσματα είναι πενιχρά.
Με μία εξαίρεση: Χριστόφορος Χριστοφής, ένας σύγχρονος δραματικός ποιητής με υψηλές σκηνικές αξιώσεις, που τιμάει τον ελληνικό λόγο και το αρχαίο δράμα, αρύει τις εμπνεύσεις του από την αρχαία ελληνική μυθολογία, διαθέτει απαράμιλλη αρχαιογνωσία και φωτίζει το τώρα με τις δάδες των ιερών μυστηρίων του παρελθόντος.
Βραβευμένος από την Ένωση Κριτικών Θεάτρου (2022) για το πρωτότυπο θεατρικό του έργο, συνεχίζει – όπως φαίνεται και στην ηλεκτρονική βάση τής biblionet – τον εν εξελίξει ποιητικό, διαλογικό, φιλοσοφικό του αγώνα δρόμου μαραθωνίων αποστάσεων.
(https://biblionet.gr/%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%83%cf%89%cf%80%ce%bf/?personid=11863).
Εκτός από την εκπληκτική «Χρυσόμυγα», τον απογειωτικό «Τουλούζ Λωτρέκ: Η φαντασία της αμαρτίας», τρεις πολυσέλιδοι τόμοι με θεατρικά του έργα έχουν ήδη τυπωθεί («Θεατρικοί καινούργιοι δρόμοι αν και σκοτεινοί στο φως δείχνουν», «Ευριπίδης Μαινόμενος και άλλα θεατρικά έργα…», «Το αίνιγμα του χαμένου Θεού και άλλα θεατρικά έργα») κι ετοιμάζεται η επανέκδοση τού αφηγήματος που σχετίζεται με την αριστουργηματική ταινία «Ρόζα» (https://biblionet.gr/titleinfo/?titleid=9394&return_url ).
Και δεν πρέπει να λησμονήσουμε την αναδημιουργική επικαιροποίηση κωμωδιών τού Μενάνδρου σε έναν υποδειγματικής αρτιότητας τόμο (https://biblionet.gr/titleinfo/?titleid=211447&return_url ).
Όπως είπε ο ποιητής Τηλέμαχος Χυτήρης, πρόκειται για μια «επαναμάγευση τής Ιστορίας».
Η αρχαιομάθεια, η επισταμένη έρευνα και η ενδελεχής μελέτη των κειμένων τής Αρχαίας Γραμματείας οδηγεί τον δημιουργό σε μία διαχρονική διαστολή των κοινωνουμένων νοημάτων. Αυτή η «κοσμοπολίτικη διάθεση» φαίνεται παραδείγματος χάριν στον βραβευμένο Προμηθέα που ανέβηκε στο Μέγαρο («Το κάλεσμα τού Προμηθέα») αλλά και στην φετινή σύγχρονη τραγωδία του με τίτλο «Η εκδίκηση τής Μελιτώς», που πρωτοανέβηκε φέτος, το 2023, στο «Θέατρο Κατίνα Παξινού» στο Αττικό Άλσος στο πλαίσιο τού επιτυχημένου θεσμού τής Περιφέρειας Αττικής «2ο Διαβαλκανικό Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος».
Κοινό και Κριτική υποδέχθηκαν με ιδιαίτερη θέρμη κι ενθουσιασμό αυτές τις καινοφανείς πρωτοποριακές αναπλάσεις που διαφέρουν από τις περισσότερες σύγχρονες απόπειρες ερμηνείας τού Αρχαίου Δράματος στις επίσημες φεστιβαλικές διοργανώσεις.
Αυτό που διακρίνει τον Χριστόφορο Χριστοφή ως δραματουργό, ως σύγχρονο δραματικό ποιητή διεθνούς βεληνεκούς είναι: η σοβαρότητα, ο σεβασμός, η ευλάβεια με την οποία προσεγγίζει τα αρχαία κείμενα, η συνδημιουργική ελευθερία που απολαμβάνει γράφοντας, η διάδρασή του με την λεγομένη «περιρρέουσα ατμόσφαιρα», αλλά πάνω απ’ όλα η αρχαιομάθεια, η αρχαιογνωσία που πηγάζει από την καθημερινή τριβή του με την βιωμένη καθημερινότητα μέσα όμως από το πρίσμα τής παγκόσμιας ελληνικότητας μιας σκέψης ανθρωποκεντρικής κι ανθρωπομετρικής, που εμφορείται από τα ουμανιστικά ιδεώδη τού Διαφωτισμού.
Είναι σπάνιο να ανακαλύπτουμε έναν καινοτόμο ποιητή εν ζωή, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον σύγχρονο νεοελληνικό πολιτισμό μας να αρδεύεται από αξίες δοκιμασμένες μέσα στο χρόνο, να αξιοποιεί παραδομένα κείμενα που ανήκουν στην Πανανθρώπινη Πνευματική Κληρονομιά.
Ως προς αυτό διαφέρει ο Χριστόφορος Χριστοφής από πολλούς εν ζωή θεατρικούς συγγραφείς: αποφεύγει τον ωμό ρεαλισμό, την τοπικιστική ηθογραφία, την εγχώρια μεμψιμοιρία, την ράθυμο ωχαδερφισμό και πάνω απ’ όλα: ΑΠΟΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΤΗ ΒΩΜΟΛΟΧΙΑ. Ο γραπτός και σκηνικός του λόγος είναι ερωτικός, προσιδιάζει όμως στον μαγικό ρεαλισμό που καλλιέργησε επισταμένως ο Κάρολος Κουν στο ένδοξο Θέατρο Τέχνης.
Τα νεοπλατωνικά ιδανικά μαζί με τις θεωρίες τού Πυθαγόρα, το Κοινό Καλό (που είναι αναπόφευκτα ΚΑΙ αγαθό), η αριστοτελική ταύτιση Αισθητικής και Ηθικής χαρακτηρίζουν έναν σύγχρονο δραματουργό που αποτελεί υπόδειγμα για πολλούς από τους συγχρόνους μου.
Αναλυτική μου κριτικογραφία για τις πρόσφατες παραστάσεις έργων του:
https://www.fractalart.gr/i-ekdikisi-tis-melitos/
Εν κατακλείδι, η μελέτη τού έργου θεατρικών συγγραφέων που βρίσκονται σε δημιουργική εξέλιξη είναι σημαντική τόσο για την επιστήμη τής Θεατρολογίας όσο και για την θεατρική ζωή τού τόπου.
Ανακαλύψτε τους!!!
Μετά Λόγου επί-Γνώσεως,
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας / Konstantinos Bouras, Ph.D.
UNION OF GREEK CRITICS |
Ο ιστορικής σημασίας και πάντα διαδραστικός “ΝΟΥΜΑΣ” αφιερώνει σελίδες του στον ΆΡΧΟΝΤΑ ΠΟΙΗΤΗ ΒΑΓΓΕΛΗ ΧΡΟΝΗ…
Αφιέρωμα στον ποιητή Βαγγέλη Χρόνη_ΝΟΥΜΑΣ_τεύχος 186_Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2023
ο ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΡΟΝΗΣ είναι διεθνής αρχαιομαθής επιδραστικός ποιητής.
Τού αξίζουν ΤΑ ΜΕΓΙΣΤΑ, ΤΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ, ΤΑ ΆΡΙΣΤΑ!!!!!!!!!!!!!!!
συμμετέχοντας σε διεθνή/υπερθνική ποιητική συνάντηση…
https://m.youtube.com/watch?v=YN2CRZJhz_M&feature=youtu.be
Ευχαριστώ τη συνάδελφο ποιήτρια ΣΑΡΑ ΘΗΛΥΚΟΥ
για την γεφυροποιία…
με σεβασμό, εκτίμηση, αναγνώριση και αλληλεγγύη,
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας ευγνώμων…
6ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Λευκωσίας
Τιμή μου η συμμετοχή σε μια αληθινά διεθνή ποιητική ζύμωση με σημαντικούς συναδέλφους που επηρεάζουν θετικά και δημιουργικά την πανανθρώπινη περιρρέουσα ατμόσφαιρα
