στην μαγική, κουκλίστικη αίθουσα Σκαλκώτα τού Μεγάρου Μουσικής για αριθμημένες (συλλεκτικές) παραστάσεις. Προλαβαίνετε. Μην τη χάσετε!!!
Από τον ποιητή, θεατρολόγο, μεταφρασιολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Διεθνής παραγωγή. Εκπλητικό το παραστασιακό γεγονός. Αγγίζει την αισθητική τελειότητα. Πέρα από το ούτως ή άλλως ενδελεχές και βραβευμένο κείμενο, εκτυλίσσονται παράλληλα στη σκηνή και συνυφαίνονται αρίφνητοι γλωσσικοί και παραγλωσσικοί κώδικες.
Έγραψα για το κείμενο (στον πρόλογο του βιβλίου των εκδόσεων Νίκας, αλλά και στο πρόγραμμα τής συγκεκριμένης παράστασης):
Χωρίς ειδολογική ένδειξη κι αυτό το δράμα.
Ήδη το σκηνικό είναι στημένο, τα πρόσωπα έτοιμα και περιμένουν να συνδιαλλαγούν, να δράσουν, να διαδράσουν, να αποδράσουν από την στυγνή καθημερινότητα, γιατί αυτό είναι το θέμα που συνέχει όλες τις παραστατικές εκστρατείες και τις λογοτεχνικές επιχειρήσεις/εγχειρήσεις του Χριστόφορου Χριστοφή. Με τη στόφα διαχρονικού σοφού ανθολογεί τα οράματά του χωρίς να λογοτεχνίζει, φιλοτεχνεί τα πονήματά του χωρίς να θέλει να ανήκει στην αμφιλεγόμενη κάστα των διανοούμενων κι απεχθάνεται τους κουλτουριάρηδες όπως την λάσπη σε παπούτσια αστού, συνηθισμένου στις αβρότητες και στην αριστοκρατική αύρα των πάλαι ποτέ καφωδείων.
Οι παρίες, οι καλλιτέχνες, οι αποτυχημένοι οραματιστές, οι ματαιωμένοι προφήτες, τα διορατικά μέντιουμ, οι αδικημένοι προορατικοί είναι οι ήρωές του, μα πάνω απ’ όλα οι παραγνωρισμένοι ποιητές, οι προπορευόμενοι της εποχής τους, οι πρωτοπόροι που δεν αναγνωρίζονται αναγκαστικά και ως πρωτοποριακοί από τους συγχρόνους τους. Αυτή η διάχυτη μελαγχολία συγκοινωνεί στον διεθνή θεατροφόρο ορίζοντα [ας μου συγχωρεθούν οι νεολογισμοί, αλλά αυτό συμβαίνει μόνον όταν εμπνέομαι] απηχώντας τις δεδηλωμένες τάσεις φυγής των ηρωίδων του ιατροφιλοσόφου Αντωνίου Τσέχωφ, μόνο που εδώ υπερισχύει μία φιλοσοφημένη ανατολίτικου τύπου νωχελικότητα, μια πεποιημένη αδράνεια προς αποφυγήν λαθών και ματαίων καταπονήσεων. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται το ποιητικό στίγμα του Χριστόφορου Χριστοφή. Είναι μοναδικός, ασύλληπτος κι ανεπανάληπτος, παρ’ όλη την ευγενική πατίνα που ο ευεργέτης Χρόνος χαρίζει στο έργο και στην μορφή του. Είναι ηφαιστειακός, παλεύει με αρχέτυπα, ζωογονεί μάσκες, ζωοποιεί ιδέες πεθαμένες από καιρό, τις ανασταίνει.
Η παραπομπή στα όνειρα σταθερό εργαλείο της ποιητικής του, όσο κι αν δεν φέρει ηθελημένη ψυχαναλυτική στόχευση. Είναι μάλλον διαχρονική αναφορά στο κατακάθι της ψυχής, συλλογικής και ατομικής.
Όμως όταν έσβησαν τα φώτα και σήμανε η ώρα τής παραστασιακής μαγείας, τότε ένιωσα σαν να μην γνώριζα τι θα γίνει μετά.
Το σκηνικό κατ’ αρχήν, συναπαρτίζετο από πολλαπλά («κβαντικά», θα έλεγα) επίπεδα-χώρους: δεξια οι μουσικοί, στο προσκήνιο η κυρίως δράση, αμέσως μετά αναβαθμοί και στο βάθος της σκηνής μια απαστράπτουσα ημιδιαφανής κουρτίνα από φύλλα κατάλληλα για να τονίσουν την υπερβατική χορογραφία τής δράσης που ελάμβανε χώρα πίσω και πάνω, στον πλατωνικό κόσμο τών ιδεών ίσως, που είχε όμως και στοιχεία από το βερολινέζικο καμπαρέ τού Μεσοπόλεμου, ενώ παρέπεμπε σαφέστατα στο μεγαλειώδες “Berlin Alexanderplatz” τού μεγάλου, τού αείμνηστου Ποιητή-Δραματουργού εικαστικού σκηνοθέτη Reiner Werner Fassbinder.
Ακριβώς αυτός είναι ο χαρακτηρισμός που αρμόζει στον Χριστόφορο Χριστοφή: Ποιητής-Δραματουργός εικαστικός σκηνοθέτης.
Λιτές αλλά και φαντασμαγορικές, καίριες και αρμονικά εντεταγμένες στο πολυθέαμα-ακρόαμα οι χορογραφίες τής Έρσης Πήττα. Η έμπειρη και διεθνής χορογράφος, που έχει τόσες και τόσες φορές κοσμήσει την ορχήστρα τής Επιδαύρου με τις ευλαβικές εμπνεύσεις της, συνέγραψε ένα παραστασιακό «μετά-κείμενο» τόσο πλούσιο, τόσο πολύπλοκο και τόσο αρμονικό, που μόνο σε μεγάλες παραστάσεις όπερας θα μπορούσε να αντιστοιχηθεί.
Εκπληκτικά τα σκηνικά (Κωνσταντίνος Ζαμάνης).
Λειτουργικά αλλά και συμβολικώς σημαίνοντα τα κοστούμια (Εριέττα Βορδώνη).
Αλλοδιαστασαική θα έλεγα μουσική (κάπου μεταξύ Βέρντι και αρχαίας ελληνικής προσωδίας) από τον ιδιοφυέστατο Νίκο Ξανθούλη καταλλήλως ερμηνευμένη από την σημαντική, σεμνή κι αξιοπρόσεκτη Κυρία Σοφία Καρακούτα.
Μαζί της, επί σκηνής μουσικοί: στο σαξόφωνο ο Παναγιώτης Σκύφτας και στο πιάνο ο διεθνούς φήμης συνθέτης Νίκος Ξανθούλης.
Εκείνοι όμως που υπερέβησαν τον εαυτό τους (κυριολεκτικά) και ανέπτυξαν τα εκφραστικά τους μέσα στον ύψιστο βαθμό, ήταν οι ηθοποιοί, ερμηνευτές, χορευτές, κινούμενοι σαν να τους οδηγεί μια αόρατη μπαγκέτα, συνδεδεμένοι με αόρατα νήματα με την αρχή τών πάντων. «Όλα είναι Ένα», όπως θα έλεγαν οι λεγόμενοι «προσωκρατικοί» φιλόσοφοι, με τους οποίους συγκοινωνεί υποδόρρια ο ποιητής και σύγχρονος διανοητής Χριστόφορος Χριστοφής, που λατρεύει τόσο τον Σωκράτη, ώστε η φωτογραφία του στο πρόγραμμα αυτής της παράστασης είναι έξω από την Φυλακήν Σωκράτους στου Φιλοπάππου, δίπλα στο Λουμπαρδιάρη, κοντά στη νότια πύλη της Αθήνας. Η αρχαιομάθεια είναι θεμελιώδες συστατικό στοιχείο τής γραφής και τής πνευματικής του οντότητας. Η «ελληνικότητά» του είναι ουμανιστική, Διαφωτιστική κι ως εκ τούτου παγκόσμια.
Από την ιστοσελίδα τού Μεγάρου Μουσικής (https://www.megaron.gr/event/panselinos-tou-xristoforou-xristofi/) διαβάζουμε:
Η Πανσέληνος (Πανσέληνος του Λαζάρου αρχικός τίτλος) είναι το τρίτο μέρος της Παρισινής τριλογίας του συγγραφέα, από την οποία ήδη παίχτηκε το έργο Τουλούζ Λωτρέκ- η Φαντασία της Αμαρτίας.
Το έργο εκτυλίσσεται στο Παρίσι την εποχή των πολιτικών εμιγκρέδων την δεκαετία του 1970 όπου οι πολιτικές και ιδεολογικές αναστατώσεις κυριαρχούσαν έντονα.
Μια από τις κυρίαρχες μορφές του έργου, η Βεατρίκη, είναι εμπνευσμένη από μια διάσημη εικαστικό της εποχής εκείνης, την οποία ο συγγραφέας αργότερα, φοιτητής στο Παρίσι, γνώρισε και έγινε μαθητής και μοντέλο της.
Η υπόθεση του έργου μεταφέρεται την εποχή της χούντας και περιγράφει χαρακτήρες και καταστάσεις σε χρόνια έντονα και σημαδιακά. Ο συγγραφέας και σκηνοθέτης προτίμησε αυτήν την εποχή, παρόλο που έζησε στο Παρίσι μια δεκαετία αργότερα.
Οι χαρακτήρες είναι αποτέλεσμα αλχημείας της δραματουργικής του φαντασίας.
H Ένωση Ελλήνων κριτικών Θεάτρου και Μουσικής απένειμε στον Χριστόφορο Χριστοφή το Βραβείο ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ 2021 -2022 για το «Το Κάλεσμα του Προμηθέα» όπως και για το σύνολο των έργων του .
Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών ευχαριστεί την Εθνική Λυρική Σκηνή για την παραχώρηση κοστουμιών.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Τύπος Εκδήλωσης: Θέατρο
Κύκλος: Θέατρο στο Μέγαρο
Αίθουσα: Νίκος Σκαλκώτας
Διοργάνωση: Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
ΗΜΕΡΕΣ & ΩΡΕΣ
16 – 21.12.2022
Περισσότερες ημερομηνίες: ελπίζω κι εύχομαι να δοθεί παράσταση για να μπορέσουν να το παρακολουθήσουν όλοι οι θεατρόφιλοι, αυτόχθονες, φιλοξενούμενοι και περιηγητές σε αυτή τη μαγική χώρα που λέγεται Ελλάδα και ακτινοβολεί ΦΩΣ, ΑΛΗΘΕΙΑ, ΟΜΟΡΦΙΑ, ΕΙΡΗΝΗ, ΑΡΜΟΝΙΑ, ΕΥΔΟΚΙΑ σε όλη την οικουμένη.
Ας περάσουμε τώρα στους ηρωϊκούς (μόνον 30 πρόβες), εκπληκτικούς, μοναδικούς, ανεπανάληπτους, υπέροχους
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Κείμενο – Σκηνοθεσία: Χριστόφορος Χριστοφής
Μουσική σύνθεση: Νίκος Ξανθούλης
Χορογραφία: Ερση Πήττα
Σκηνικά: Κωνσταντίνος Ζαμάνης
Κοστούμια: Εριέττα Βορδώνη
Σχεδιασμός Φωτισμού: Αντώνης Παναγιωτόπουλος
Σχεδιασμός ήχου: Βαγγέλης Κουλούρης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Δημήτρης Κακαβούλας
Μακιγιάζ: Διονυσία Κωνσταντίνου
Κομμώσεις: Αγγελική Αλαφούζου
Διανομή (με σειρά εμφάνισης):
Βεατρίκη: Κωνσταντίνα Τάκαλου
Ξάνθος: Νικόλας Μακρής
Μαρίνα: Μαρία Παπαφωτίου
Μάριος: Χρήστος Σπανός
Χοσέ: Δημήτρης Μαύρος
Λάζαρος: Αποστόλης Τότσικας
Βοηθητικές ηθοποιοί – Χορεύτριες (με αλφαβητική σειρά)
Ελισάβετ Δελακά, Μάγδα Τασούλα
Βοηθητικός ηθοποιός: Γιάννης Κορρές
Συνήθως δεν ξεχωρίζω, για λόγους διατήρησης της αρμονίας τού αισθητικού αποτελέσματος, κανέναν και καμία ηθοποιό. Εδώ ήταν όλοι και όλες τόσο συλλειτουργικοί, αποτελεσματικοί, αυτοθυσιαστικοί και άριστα ενορχηστρωμένοι που τα εύσημα ανήκουν στην ενιαία και αδιαίρετη ομάδα ως σύνολο. Οι μεγάλοι σκηνοθέτες, οι ποιητές τής Σκηνής δημιουργούν ένα εγρηγορός κατά την διάρκεια τών προβών. Διαχειρίζονται τους υλικούς και ανθρώπινους πόρους με τον τέλεια αξιοκρατικό και λυσιτελή τρόπο, τόσο που δεν μπορείς να διαχωρίσεις ένα πανέμορφο αμάλγαμα εις τα υλικά εξ ων συνετέθη.
Όμως, παρ’ όλα αυτά, ως τίμιος κριτικός που σέβεται το λειτούργημά του, που υπηρετεί ανιδιοτελώς σαράντα χρόνια τώρα, οφείλω να εξάρω την υποκριτική δεινότητα και την πολυεπίπεδη ερμηνεία τής πρωταγωνίστριας (από το Θέατρο Τέχνης τού Καρόλου Κουν) Κυρίας Κωνσταντίνας Τάκαλου στο ρόλο τής Βεατρίκης. Θα ήθελα να την δω σε μια διεθνή κινηματογραφική παραγωγή σε σενάριο-σκηνοθεσία τού σημαντικότατου Χριστόφορου Χριστοφή, που τιμάει την Ελλάδα και τον διαχρονικό, πανανθρώπινο, δημοκρατικό πολιτισμό μας.
Μετά Λόγου Γνώσεως,
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, ποιητής-θεατρολόγος-μεταφραιολόγος-κριτικός
