Σκέψεις και προβληματισμοί για ορισμένες παθογένειες τού νεοελληνικού πολιτιστικού χώρου.
Από τον ποιητή, θεατρολόγο, μεταφρασεολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα.
Θλίβομαι συχνά-πυκνά διαπιστώνοντας ότι ο πατροπαράδοτος Φθόνος και η προπατορική αυτοκαταστροφική μας μανία να απαξιώνουμε τους δημιουργούς επαληθεύει εκείνη την παροιμία, σύμφωνα με την οποία προτιμούμε «να ψοφήσει η (γαλακτοφόρος) κατσίκα τού γείτονα» παρά να αναζητήσουμε τρόπους να γίνει το δικό μας ζωντανό ευτυχέστερο – κι ως εκ τούτου παραγωγικότερο.
Συκο-φαντία. Συκοφάντης. Επειδή τα σύκα είχαν μεγάλη θρεπτική αξία, ως εμπεριέχοντα πολύτιμα για την επιβίωση συστατικά (βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, μέταλλα) ακόμα και στην αποξηραμένη τους μορφή, κάθε τι που είχε (ή δεν είχε) σχέση με τους παραγωγούς, μεταπράττες, διαθέτες αυτού τού αγαθού ήταν αντικείμενο διαβολής.
Ο Ιάγος πανταχού παρών. Όταν τον ρωτάει ο σαιξπηρικός Οθέλος γιατί τού κατέστρεψε την συζυγική ευτυχία αδυνατεί να απαντήσει.
Ο Ηρόστρατος «έμεινε στην Ιστορία» γιατί – αφού δεν μπορούσε να φιλοτεχνήσει ένα από τα Αρχαία Θαύματα τής τότε οικουμένης – καταστρέφει τον Ναό τής Εφέσου.
Αναρωτιέμαι εάν έπρεπε να αποσιωπήσουμε τα ονόματα των πάσης φύσεως καταστροφέων, να μην τους φιλοδωρήσουμε ούτε καν με μία σύντομη αναφορά στις απρόκλητες επιθέσεις τους.
Ο όρος «αποδιοπομπαίος φαρμακός» (ή «αποδιοπομπαίος τράγος» κατά το λαϊκότερον) είναι πανάρχαιος και αντικατοπτρίζει την ανάγκη τού πρωτόγονου εγκεφάλου να βρει κάποιον για να εναποθέσει πάνω του όλες τις συλλογικές τε και ατομικές ενοχές του.
Συνήθως «κατάλληλα» πλάσματα για να παίξουν (εκόντα-άκοντα) τον ρόλο τού αποδιοπομπαίου φαρμακού είναι τα αθώα, τα καλοπροαίρετα, τα …αφελή, τα απονήρευτα…
Ο «αίρων τας αμαρτίας τού κόσμου» Θεάνθρωπος ανασταίνεται.
Οι άγιοι (κυνηγημένοι, κατατρεγμένοι, βασανισμένοι όλες και όλοι) συν-χωρούν τους κακοποιητές τους.
Τα παράδειγμα πολλά, χαρακτηριστικά κι αξιοσημείωτα. Η Συλλογική Συνειδητότητα τα έχει καταγράψει με χρυσά, ανεξίτηλα γράμματα.
Τι κάνουμε όμως εμείς που ΔΕΝ επιλέξαμε να αγιάσουμε εν ζωή;
Όταν συναντάμε «πνευματικούς ανθρώπους» έτοιμους να μας επιτεθούν «άμα τη εμφανίσει» πριν καν ανοίξουμε το στόμα μας, πριν εκφραστούμε, πριν επιδιώξουμε κάτι που «μπαίνει στα δικά τους τα χωράφια»;
Τι επιλέγουμε να πράξουμε;
Προτάσεις:
- Διαρκής αποστασιοποίηση,
- Προσεκτικά μελετημένες φιλοδοξίες,
- Αέναη αυτοκριτική (ανάδραση-διάδραση-ανατροφοδότηση), 4. Έρευνα-μελέτη τού πεδίου,
- Αποδέσμευση από τα όποια αποτελέσματα (όχι «μεγάλες προσδοκίες»),
- «Συν Αθηνά και χείρα κίνει»,
- Να σεβόμαστε και να εκτιμάμε, να αγαπάμε τον εαυτό μας (ως εκ τούτου και τον πλησίον),
- Επιείκεια, ανεκτικότητα, παραδοχή, αποδοχή,
- Αλληλεγγύη,
- Στοχοθεσία για το Κοινό Καλό κι Αγαθό,
- Φιλάνθρωπη-φιλοζωική-φυσιολατρική στόχευση και πορεία,
- Διαρκής ενδυνάμωσις, εξέλιξις, εμψύχωσις…,
- Σεμνότητα, ταπεινότητα,
- «Μέτρον άριστον» [χωρίς το «παν»],
- Υπομονή, επιμονή, εργατικότητα, παραγωγικότητα, δια βίου μάθησις, αειφόρος ανάπτυξις,
- Λελογισμένη χρήση τής ελευθερίας έκφρασης και τής ελεύθερης βούλησης,
- Σεβασμός στους Νόμους («πόλις εστί νόμω»),
- Επαγρύπνηση (ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα – «εν αμίλλας πονηραίς αθλιότερος ο νικήσας»)….
Συνήθως μας επιτίθενται στερημένοι, ανάξιοι, μειονεκτούντες.
Όμως κανείς δεν ψήλωσε κόβοντας τα πόδια τού διπλανού του.
Καμία κοινωνία δεν ευημερεί όταν κυριαρχεί η μετριοκρατία-αναξιοκρατία.
Ο μεγάλος Φιλόσοφος, διδάσκαλος και μέντορας τού Αλέξανδρου απεφάνθη ότι «Ηθική και Αισθητική είναι συγκοινωνούντα δοχεία».
Πολλές φορές αναρωτιέμαι τι είδους πνευματικοί άνθρωποι αυτοαπακολούμενοι «ποιητές» [οιητές μάλλον] μπορεί να είναι ανήθικοι, επιπόλαιοι, ανύπαρκτοι, τυχάρπαστοι, μωροφιλόδοξοι, κενόδοξοι, «ματαιοκάματοι» [ας μου συγχωρεθεί ο νεολογισμός]…
Ποίηση και Οίηση διαφέρουν κατά ένα πι (ο ατέρμων ανυπολόγιστος αόριστος αριθμός που εικονοποιεί το Άρρητο, το Άφατο, το Άγνωστο).
Προσωπικά, επιλέγω να είμαι «τελευταίος στον Παράδεισο παρά πρώτος στην Κόλαση».
Μέχρι τώρα κοιμάμαι καλά, φροντίζω να έχω ήσυχη τη συνείδησή μου, καθαρά χέρια, ηλιόλουστο μέτωπο («κούτελο»), διαυγής στην κοινωνία…
Όσο για την συκοφαντία, ο παππούς ο Κώστας, που έσωσε πολύν κόσμο στην Κατοχή χαρίζοντας τρόφιμα από το μποστάνι του, έλεγε «ξερή κοπριά στον τοίχο δεν κολλάει». Και η …«χλωρή» λερώνει πρωτίστως τα χέρια τού ρίπτοντος.
Η γιαγιά μου η Αγγελική έλεγε «τα παιδιά πετροβολάνε τις μηλιές που βγάζουν τα καλά τα μήλα».
Κι εγώ, ο ταπεινός, στιχουργώ: «Την πολυτέλεια τού Ανθρώπου να αμαρτάνει από άγνοια τη θαύμασαν ακόμα κι οι ασώματοι».
Μήνυμα προς κάθε κατεύθυνσιν: «Όταν σπρώξεις έναν άνθρωπο στον γκρεμό, θα δεις έντρομος τον δικό σου τον εαυτό να πέφτει, να γκρεμοτσακίζεται».
Νέμεσις. Θέμις. Δίκη. Δικαιοσύνη. Ισονομία.
Χωρίς αξιοκρατία δεν νοούνται: Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη όλων των νοημόνων όντων.
Δίχως έμπρακτη ΕΝ ΖΩΗ επιβράβευση των αξίων, των πρωταθλητών, των πρωτοπόρων, των καινοτόμων, των ρηξικέλευθων… πολλοί πολιτισμοί παρήκμασαν κι εξαφανίστηκαν από προσώπου γης.
Εάν γνωρίζαμε το συμφέρον μας θα ευχόμασταν να μακροημερεύσει «η κατσίκα τού γείτονα». Κι έτι περαιτέρω, θα πηγαίναμε να διδαχθούμε από αυτόν τον έξυπνο παραγωγό πώς θα προοδεύσει και η δική μας «επιχείρηση».
Για όλους εμάς, τους πνευματικούς ανθρώπους, τους ασχολούμενους στον «τριτογενή τομέα» της Οικονομίας, καμία μικροπρέπεια, αμετροέπεια, συκοφαντία, αναίτια-ανοίκεια-απρόκλητη επίθεση δεν είναι θεμική, ανεκτή, ηθική. Κι όταν δεν είναι ηθική δεν είναι αισθητική. Κι εάν δεν είναι αισθητική δεν είναι ποιητική. Κι εάν δεν είναι «ποιητική» (με την ευρύτερη, πρωταρχική έννοια) δεν είναι δημιουργική. Και χωρίς δημιουργία η υποτέλεια είναι μονόδρομος κι η Ελευθερία ανέφικτη.
Για το Κοινό Καλό, για το ανώτερο καλό όλων, ας φροντίζουμε ως συνειδητοί πολίτες να χειροκροτούμε τους πρωταθλητές, ειδικά στα άϋλα αγωνίσματα.
Αφορμή για αυτό το λακωνικό άρθρο οι πάσης φύσεως «αλογόμυγες»…
Επιλέγω έναν σχετικό στίχο τού Βάλτερ Πούχνερ: «Ο φθόνος είναι η καλύτερη αναγνώριση· η πιο ειλικρινής».
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
