Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα, www.konstantinosbouras.gr
Η δυστυχία της Ρωξάνης-Γαίας-Ρέας-Μαίας-Γυναίκας-στεατοπυγικής θεάς – αιώνιου Θηλυκού είναι ότι μετά τον χωρισμό σώματος και ψυχής από τον Δυτικό Μεσαίωνα, που βασίστηκε στην παρερμηνεία της Αριστοτελικής Λογικής… η δυστυχία της έγκειται στο ότι μένει δύο φορές χήρα, ανόργωτη χώρα, ακαλλιέργητη έρημος, άκληρος παρθένος, άτεκνη, αφού χάνει και τον άντρα-σώμα και τον ποιητή-ψυχή χωρίς να κοιμηθεί και να απολαύσει κανέναν από τους δύο. «Νους υγιής εν σώματι υγιεί» και «οία η μορφή οία κι η ψυχή» για τους αρχαίους Έλληνες. Όμως αυτό δεν άρεσε σε κάποιους, στους τα «φαιά φορούντες» και το διέστρεψαν γεμίζοντας τον κόσμο Καιάδες, κρεματόρια, πυρές μαγισσών, θαλάμους και όργανα βασανιστηρίων, καταναγκαστικά έργα και κολαστήρια. Αυτή την αυτοκαταστροφική μανία του ανθρωπίνου είδους βιώνουμε και σήμερα με τους παντοειδείς πολέμους και τις ειδεχθείς τρομοκρατικές ενέργειες εναντίον αθώων, φτωχών, κατατρεγμένων και μη προνομιούχων πολιτών, ανήμπορων κι ανυπεράσπιστων.
Ο Εντμόν Ροστάν στο μνημειώδες, διαχρονικό και κλασικό πλέον θεατρικό του έργο «Συρανό ντε Μπερζεράκ» (1897) διερευνά αυτήν ακριβώς την εξ ορισμού «σχιζοφρένεια», όπου άλλος φιλά κι άλλος γράφει ποιήματα, άλλος αγαπιέται κι όλοι προδίδονται, σε αυτήν την σαιξπηρική σχεδόν κωμωδία παρεξηγήσεων, στο ερωτικό γαϊτανάκι που είναι όλοι χαμένοι και ουδείς κερδισμένος. Όσο για «αίσιον τέλος», μην το ψάχνεις, δεν θα το βρεις… Οι πολιτισμικές τραγωδίες δεν έχουν «happy-end» αλλά οδηγούν σε υπερκατανάλωση ψυχότροπων χαπιών και παραισθητικών ουσιών εν γένει προκειμένου να επαληθεύσουν και να διαιωνίσουν την ψευδαίσθηση της «Κοινωνίας της Αφθονίας» (για να θυμηθούμε τον John Kenneth Galbraith).
Ο Γιάννης Κακλέας, παρεξηγημένος δεξιοτέχνης στην διαχείριση μεγάλου πλήθους υποκριτών και κομπάρσων επί σκηνής, κινείται μεταξύ βαριάς, ασήκωτης κουλτούρας και καλόγουστου λαϊκισμού. Από τη μια μάς τρελαίνει με την πολύωρη παράσταση πάνω στην «Ψύχωση» της Σάρας Κέιν κι από την άλλη στήνει ένα λαϊκό υπερθέαμα παραπέμποντας ευθέως στους ευανάγνωστους κι εύπεπτους κώδικες …του Γιάννη Δαλιανίδη.
Χρησιμοποιώντας δημοφιλείς εμπορικούς ηθοποιούς – τηλεοπτικές φίρμες, στήνοντας ένα σκηνικό μάλλον επιθεωρησιακό και ξεδιπλώνοντας όλα τα συναισθήματα στο μέγιστο βαθμό, ερεθίζει έτσι το θυμικό του μέσου θεατή (όχι απαραίτητα θεατρόφιλου) με αποτέλεσμα να γεμίζει το ταμείο χωρίς όμως να προκαλεί απαραιτήτως και αισθητική απόλαυση στον επαρκή θεατή. Όλα μαζί δεν γίνονται. Και η χρυσή τομή πώς άραγε να βρεθεί; Κακά τα ψέματα. Και διανοουμενισμός και ψιλο-λαϊκισμός δεν πάνε μαζί. Ίσως μόνον ο Αριστοφάνης το κατάφερε αυτό, στην εποχή του. Και πάλι, δεν ξέρω. Αμφίβολο. Έρευνες γίνονται. Υπήρχε κι ο Αγάθωνας… Όμως ο Κακλέας πέτυχε και σε αυτό το έργο του αποτυγχάνοντας, αντιστρόφως ανάλογα από την αποτυχημένη επιτυχία του πάνω στη Σάρα Κέιν στην φεστιβαλική του παράσταση-περφόρμανς με τίτλο «Σάρα Κέιν- Ψύχωση 4:48- Κοίταξέ με».
Αν τις δεις συμπληρωματικά και ως σοβαρός μελετητής του θεατρικού φαινομένου, αυτές οι δύο παραγωγές είναι οι δύο όψεις του ιδίου νομίσματος. Θα πρότεινα να παίζοντας μαζί, παράλληλα, μέχρι τελικής εξοντώσεως των θεατών υπό τον τίτλο «Συρανό-ψύχωση».
Αυτά για την ώρα, τα δηκτικά κι απολύτως εύλογα θεατρολογικά ερωτήματα, στα πλαίσια πάντα της νομιμότητος και του πολιτικώς ορθού. Άλλοι ας βρίζουν κι ας ελεεινολογούν. Εγώ απλώς απορώ κι εξίσταμαι…
Κωνσταντίνος Μπούρας
