«Ο Ξένος» του Καμύ στην παντομιμική παγκοσμιοποιημένη μεταμοντέρνα εκδοχή του.

κριτικός διαλογισμός-απολογισμός από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Η εναλλαγή παρατεταμένης σιωπής με φρενιτική υπερκινητικότητα είναι σίγουρα ένα ασφαλές δραματικό εργαλείο με βέβαια αποτελέσματα στον ψυχισμό και στην σωματική οντότητα των θεατών που έρχονται αντιμέτωπη με τον διπολισμό τής εποχής μας.

Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση τείνει να αντικαταστήσει τις ανθρώπινες νοητικές λειτουργίες με την Ρομποτική και την λεγόμενη Κβαντική Πληροφορική.

Όμως εκείνο που δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια εξελιγμένη μηχανή είναι το συναίσθημα (όσο κι αν είναι δυνατή η μίμησίς του).

Το περίφημο «παράδοξο τού Diderot» ισχύει εν μέρει σε όλη την θεατρική παραγωγή από τις αρχές τού εικοστού αιώνα όταν εμφανίστηκαν και γιγαντώθηκαν οι διάφοροι -ισμοί που σιγά σιγά ξεφουσκώνουν όσο κι αν παρατηρείται μια καθυστερημένη (κατά 30 χρόνια) εισαγωγή τους στον τόπο μας, που όσο κι αν θεωρείται πολιτιστική επαρχία τής Ευρώπης διαθέτει ένα πολυάριθμο καλλιτεχνικό και λογοτεχνικό δυναμικό.

Στα χρόνια τής παγκοσμιοποίησης έγινε πολύς λόγος για το λεγόμενο «σωματικό θέατρο».

Ούτως ή άλλως, η παντομιμική επικοινωνία δια της Τέχνης ήταν χαρακτηριστικό σε όλες τις αυτοκρατορίες, οι οποίες ως πολυπολιτισμικές κοινωνίες βασίζονταν σε κοινώς αποδεκτούς (συνήθως απλοποιημένους) κώδικες.

Ας μην ξεχνάμε πως στην ελληνιστική εποχή εισήχθη το πολυτονικό σύστημα (με τις βαρείες, τις υπογεγραμμένες, τις περισπωμένες και τα πνεύματα). Έπρεπε να διατηρηθεί η αρχαία προσωδία με σήματα που υποδείκνυαν την μουσικότητα στη χρήση τής γλώσσας.

Σήμερα κάνουμε το αντίθετο. Τα ισοπεδώνουμε όλα και τα λέμε α-τονικά. Σε αυτό συνέβαλε τα μάλα και η Τεχνολογία.

Έτσι πλέον το κοινωνούμενο νόημα υπερ-τονίζεται και μεταφράζεται δια του σώματος με παραγλωσσικά σημεία που υποκαθιστούν το αρχικό κείμενο δημιουργώντας ένα μετά-κείμενο.

Η σκηνική «όψις» έχει εμπλουτιστεί και η σκηνική σύμβαση εγκατέλειψε προ πολλού την απαίτηση οιασδήποτε αληθοφάνειας. Οι παραστατικές τέχνες απαρνούνται πλέον το Ορατό, το Ρητό, το Φανερό προκειμένου να ερωτοτροπήσουν με το Άρρητο, το Αόρατο, το Άφατο…

Κι αυτό αυξάνει βεβαίως την όποια ποιητικότητα τού όλου εγχειρήματος, αλλά βάσει τής αρχής αβεβαιότητας τού Heisenberg πολλαπλασιάζει εις το άπειρον τις δυνατές ερμηνείες.

Έτσι το Χάος επικρατεί και η εντροπία τού όλου συστήματος «Γαία» αυξάνεται προσεγγίζοντας το στοιχείο τής μη αντιστρέψιμης έκρηξης.

Βεβαίως, σύμφωνα με πολλές αρχαίες θρησκείες, όπως ο Ινδουϊσμός προκειμένου να αναλάβει δράση ο αναδημιουργός Κρίσνα, πρέπει να προηγηθεί ο αποδομητής Σίβα, ενώ ο Μέγιστος Βισνού προΐσταται, υπερίπταται και συναποκομίζει την πολύτιμη πείρα κάθε κύκλου δημιουργίας Mandara (εξ ου και η κοινή φράση «τα έκανες μαντάρα»).

Τώρα, για να έρθουμε στο εμβληματικό αυτό κείμενο τού Νομπελίστα Αλμπέρ Καμύ, όπου εφαρμόζεται στην πράξη η αρχή τής απροισδιοριστίας, παρακολουθήσαμε στο θέατρο Θησείον από  την Transatlantic Group σε σκηνοθεσία της Αλεξάνδρας Καζάζου μια άκρως υπαινικτική και διόλου χαοτική παντομιμική εκδοχή του, που ήταν μεν ενδιαφέρουσα εικαστικώς και χοροθεατρικώς δυσχέραινε όμως την παρακολούθηση τού λεκτικού νοήματος η υπερκινητικότητα και η αυτοσχεδιαστική επανάληψη τής εκφοράς τού λόγου από τους δύο εκπληκτικά ασκημένους παντόμιμους. Ίσως σε ένα αλλόγλωσσο κοινό (με τους ανάλογους υπέρτιτλους) αυτό να λειτουργούσε απογειωτικά, όμως μήπως έπρεπε να μπουν υπέρτιτλοι και για το ελληνικό κοινό;

Η ρωμαϊκή αρένα έχει πάρει σήμερα πολλές μορφές και η άσκηση τής κριτικής ικανότητας τού επαρκούς θεατού δεν είναι απλώς χρήσιμη αλλά και απαραίτητη, ικανή κι αναγκαία συνθήκη για την συνδημιουργική πρόσληψη τού όποιου σύγχρονου μετανεωτερικού θεάματος.

Η διάχυση τής Πληροφορίας στο Διαδίκτυο και η συνεπαγόμενη διάδραση με τους δημιουργούς και τους συντελεστές κάθε καλλιτεχνικού / πολιτιστικού γεγονότος και δράσεως είναι μια καλή ευκαιρία που πρέπει να αξιοποιήσουμε όλες και όλοι προκειμένου να οξύνουμε την παρατηρητικότητα, τον (αυτό-)έλεγχο και την κριτική μας Σκέψη χωρίς να δεχόμαστε τίποτα δεδομένο ή θέσφατο.

Ο Κριτικός στην τρίτη δεκαετία τού εικοστού πρώτου αιώνα πρέπει και οφείλει να είναι διαλλακτικός, ανοικτός, διπλωμάτης και να προσφέρεται στον διάλογο, ειδικά στην δημιουργική αντίρρηση. Ας θυμηθούμε την αριστοφανική σάτιρα για τους σοφιστές όπου αντιπαρατίθενται ο Δίκαιος και ο Άδικός Λόγος. Σήμερα, οι Σοφιστές επανήλθαν ως σοφολογιότατοι διανοούμενοι που δηλώνουν το πλήρες διαζύγιο νοητικού και θυμικού, προπαγανδίζουν την εγκεφαλική ψυχρότητα και διδάσκουν την ποινικοποίηση τού όποιου συναισθήματος και προβαίνουν με φασιστικό μεσαιωνικό τρόπο στην απαξίωση κάθε «από καρδιάς» γραμμένης ή προφορικής κριτικής.

Όμως αγαπημένοι μου συν-αναγνώστες των σύγχρονών μας πολιτισμικών φαινομένων, όταν το τέταρτο τσάκρα της καρδιάς είναι κλειστό κι απομονωμένο από το πέμπτο, το έκτο και το έβδομο τσάκρα τού στέμματος, τότε είναι ανούσιος ο λόγος μας και «αγάπην δεν μη έχων ουδέν ειμί». Εξάλλου, το μεγαλύτερο διάνυσμα στην Φύση είναι η ελάχιστη απόσταση μεταξύ καρδιάς και μυαλού (που δεν είναι μεγαλύτερη από το μήκος μιας δεμένης γραβάτας).

Έτσι, θέλω να πω εν κατακλείδι πως αν ήμουν αλλόγλωσσος θα απολάμβανα αυτή την εξαιρετική παράσταση και τους πραγματικά αξιοθαύμαστους ακροβάτες ηθοποιούς, που ως γνήσιοι διονυσιακοί τεχνίτες μίλησαν κυρίως με τα σώματά τους, αλλά ως ελληνόφωνος, ελληνόγλωσσος, λάτρης, πλάστης και χτίστης τής διαχρονικής ενιαίας ανά τους αιώνας και διαρκώς εξελισσομένης ελληνικής γλώσσας, περίμενα και να καταλάβω τον εκφερόμενο λόγο (όσο κι αν η ακοή μου είναι εξαιρετική, ακούω και βλέπω πολύ προσεκτικά, απόλυτα συγκεντρωμένος, καθόμουνα μάλιστα στην πρώτη σειρά, οφείλω να ομολογήσω πως δεν συνέδεα πάντοτε την από σκηνής διδασκαλία με το κλασικό κείμενο).

Δεν λυπάμαι διόλου δε, γιατί αυτή η αξιοσημείωτη παράσταση είναι ευκαιρία για να συζητήσουμε προς τα πού πηγαίνει το σύγχρονο θέατρο και η Τέχνη γενικότερα, ειδικά η δραματική ποίηση στην σκηνική πραγμάτωσή της.

Πηγαίνετε λοιπόν στο ΘΕΑΤΡΟ ΘΗΣΕΙΟΝ για να δείτε αυτό το άκρως αναγεννησιακό θέαμα!!!

 

Μετά Λόγου Γνώσεως και περισσού θαυμασμού,

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας

https://konstantinosbouras.gr

 

info:

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

 

Ο Ξένος

βασισμένος στο έργο του Αlbert Camus

 

από την Transatlantic Group

σε σκηνοθεσία της Αλεξάνδρας Καζάζου

 

από 10 Οκτωβρίου & για 12 παραστάσεις

στο Θησείον. – Ενα θέατρο για τις τέχνες

 

 

Η Transatlantic Group παρουσιάζει την καινούργια δουλειά της η οποία βασίζεται στο έργο του Albert Camus, Ο Ξένος. Το έργο θεωρείται ένα από τα πιο ανήσυχα του 20ου αιώνα και αντιπροσωπεύει την εξέγερση ενάντια στον παραλογισμό του κόσμου.

 

Ουσιαστική έμπνευση της παράστασης υπήρξαν τρεις σημειώσεις του συγγραφέα:

 

Ξένος – ποιος μπορεί να γνωρίζει τι σημαίνει αυτή η λέξη;

Διανοούμενος – αυτός που χωρίζεται σε δύο. Χαίρομαι που είμαι δύο.

Ο ήλιος, μου έμαθε πως η ιστορία δεν είναι το παν.

 

Σκηνοθετικό Σημείωμα

 

Δύο ηθοποιοί επί σκηνής αφηγούνται την ιστορία του Ξένου μέσα από τις ρωγμές της μνήμης.

Όλες οι λέξεις και οι εκδοχές των γεγονότων στην ιστορία του Ξένου είναι σωστές αλλά όχι αληθινές. Η αλήθεια βρίσκεται ανάμεσα στο ναι και στο όχι, είναι ένας ουδέτερος αριθμός χωρίς το συν ή το πλην και δεν σχετίζεται με καμία αξία, αλλά μόνο με την ύπαρξη στην πιο απλή της κατάσταση. Η αλήθεια δεν είναι ούτε ενοχή ούτε αθωότητα, ούτε βιογραφία, ούτε ψυχολογία, ούτε ποινικός κώδικας, είναι ο Μερσώ. Είναι η ύπαρξη, η  προσωπική εμπειρία, η στιγμή, το αίμα, η λάμψη του ήλιου, η αλήθεια δεν είναι ούτε ηθική, ούτε ανήθικη. Η αλήθεια είναι υπαρξιακή. Αυτή την αλήθεια υπερασπίζεται ο Μερσώ, σιωπώντας.

 

 

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

 

Σκηνοθεσία: Αλεξάνδρα Καζάζου

Δραματουργική Επεξεργασία – Διασκευή: Karol Jarek

Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος

Ηθοποιοί: Σπύρος Δέτσικας και Βασίλης Τρυφουλτσάνης

Επιμέλεια Φωτισμών – Φωτογραφία: Karol Jarek

Επικοινωνία: Ευαγγελία Σκρομπόλα

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

 

Πρεμιέρα: Δευτέρα, 10 Οκτωβρίου στις 21:00

Παραστάσεις: από 10 Οκτωβρίου έως 15 Νοεμβρίου,

κάθε Δευτέρα & Tρίτη στις 21:00.

Χώρος: θέατρο Θησείον – Ένα θέατρο για τις τέχνες

 

Εισιτήρια: Γενική είσοδος 10 ευρώ

 

Προπώληση: ticket services

 

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΟΜΑΔΑΣ

 

Η καλλιτεχνική ομάδα Transatlantic δημιουργήθηκε την άνοιξη του 2020 από τον φωτογράφο, φωτιστή και δραματολόγο του θεάτρου Karol Jarek και απο την ηθοποιό σκηνοθέτη και παιδαγωγό του θεάτρου Αλεξάνδρα Καζάζου. Η δραστηριότητα της  ομάδας είναι καλλιτεχνικού, εκπαιδευτικού, ερευνητικού, και κοινωνικού χαρακτήρα.

 

Η μεγάλη επιθυμία ήταν να υπάρξει ένας χώρος που να ευνοεί τη δημιουργία, ανάπτυξη και προώθηση σύγχρονων και πειραματικών μεθόδων στον τομέα του θεάτρου, του χορού, της μουσικής και της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Επίσης η ομάδα θέλει να ερευνήσει προς την κατεύθυνση μίας Αλληλοσυμπληρωματικής Τέχνης οπού η βασική της αρχή είναι η αναγνώριση όλων των καλλιτεχνικών ειδών, μορφών και μέσων (θέατρο, χορός, μουσική, εικαστικές τέχνες) ως αυτόνομους και ισάξιους συνεργάτες.

Η δραστηριότητα της Transatlantic έχει την βάση της στην Αθήνα αλλά στόχος της είναι να δραστηριοποιείται σε πολλά μέρη της Ελλάδας υποστηρίζοντας την καλλιτεχνική αποκέντρωση.

 

Αξίζει να σημειωθεί πως οι ίδιοι καλλιτέχνες είναι επίσης ιδρυτικά μέλη της θεατρικής ομάδας Teatr Andra που έχει την βάση της στην Κωνσταντινούπολη και αποτελείται από Τούρκους, Έλληνες και Πολωνούς καλλιτέχνες, ενώ μετράει, εκτός άλλων δραστηριοτήτων, δύο θεατρικές παραγωγές. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφτείτε: www.teatrandra.com.

 

Το καλοκαίρι του 2021 η Transatlantic παρουσίασε την πρώτη της παράσταση βασισμένη στις Χωρείες Χώρων του Ζώρζ Περέκ, στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Κορίνθου. Η παράσταση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του θεσμού Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός, 2021.

1 Comment

  1. Μπράβο για την κριτική παρουσίαση!!

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αρχείο