Το μικροαστικό Παρίσι και οι Γάλλοι διανοούμενοι στην Αθήνα, Πατησίων και Καυταντζόγλου 5
Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα
Ο διπλός τίτλος δείχνει και την αμφισημία του Γάλλου συγγραφέα, ο οποίος καταδικάζει αφενός μεν τον μικροαστισμό ως αναπηρία κι εσωστρέφεια «ιδιώτου» (με την αρχαία σημασία του ηλιθίου) κι αφ’ ετέρου την δήθεν ανωτερότητα των διανοούμενων και της νομενκαλτούρας που συγχέει την ελευθεριότητα με την απελευθέρωση. «Με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια». Ουδείς αθώος και «ουδείς εκών καλός», για να παραφράσω το αρχαίο υπο-ρητόν – εννοώντας βεβαίως ότι αν δεν είναι η φύσις του ανθρώπου καλή και συμπονετική, όσα μα όσα κι αν υποφέρει θα είναι πάντα το ίδιο ανάλγητος στον πόνο των άλλων και στα προβλήματα του ίδιου του εαυτού του – με αυτή μου τη θέση προβάλλω κάποιου είδους ντετερμινισμό, όμως παρακολουθώντας κι εξετάζοντας την ανθρώπινη φύση και με την πείρα μισού αιώνα ζωής, ξέρω ότι δεν είναι καλή η πάστα, αν το μάρμαρο έχει ρωγμές και σκοτεινές γαιώδεις προσμείξεις, Ερμής του Πραξιτέλους δεν κατασκευάζεται από αυτό το πτωχό υλικό – κάπως αριστοκρατικό, δεν το βρίσκετε; Όχι, καθόλου μα καθόλου, πιστέψτε με. Ο άνθρωπος για να υπερβεί τα εξωτερικά κι εσωτερικά όριά του, θέλει πολλή δουλειά, ξεβόλεμα, απάρνηση ευκολιών, συν-εργασία με τους άλλους, έκθεση κι αυτοσαρκασμό, συνείδηση της ματαιότητος των πάντων, φιλοσοφική ειρωνεία και τραγικό χιούμορ… και πολλά πολλά άλλα. Ποιος είναι όμως πρόθυμος να αφήσει τον καναπέ του και να κυνηγάει ανεμόμυλους; Ελάχιστοι δυστυχώς φίλοι μου, μετρημένοι στα δάχτυλα. Δον-Κιχώτες και Αλέξανδροι. Ακόμα όμως κι ο ένας στο δισεκατομμύριο μπορεί να κάνει τη διαφορά, να συντελέσει καθοριστικά στην επίτευξη του «ποιοτικού άλματος» για όλη την Ανθρωπότητα. Αυτές τις σκέψεις μου γέννησε η προσεκτική παρακολούθηση της παράστασης «Οι τρομπέτες του θανάτου ή Τα μανιτάρια» της μαύρης κωμωδίας του Φρανσουά-Λουί Τίγυ σε σκηνοθεσία Ζαν-Πωλ Ντενιζόν. Ο ρεαλισμός στον ακρότατο όριο, λίγο πριν εξωκείλει στον μελοδραματισμό ή στον σουρεαλισμό. Προσεκτικές κινήσεις, μετρημένα βήματα, ενορχηστρωμένες αντιδράσεις. Τρεις άνθρωποι τρώγουν τα συκώτια τους, αλληλο-πληγώνονται κι αλληλο-βασανίζονται σαν ζώα σε ζωολογικό κήπο. Και κάπου μακριά, η επαρχιώτικη μίζερη ζωή «κοντά στη φύση». Η πλήρης απαξίωση του «φυσικού ανθρώπου» του Ρουσώ από τους ανόητους μικρομεσαίους αστούς που κυνηγούν χίμαιρες κι ανακυκλώνουν φληναφήματα του συρμού. Το μόνο που τους απομένει είναι η καταφυγή σε πλασματικούς παραδείσους, είτε καταναλώνοντας τοξικά μανιτάρια είτε κάνοντας παρέα με τοξικούς, ασεβείς ανθρώπους και προβαίνοντας σε «αταξίες» που μόνο σε κακά ή τρομερά παιδιά θα επιτρέποντας κάποτε (για να θυμηθούμε τον Κοκτώ), αλλά όχι σε εχέφρονες και υπεύθυνους ενήλικες, πολίτες δημοκρατιών που ισχυρίζονται ότι έλκουν την καταγωγή τους από την αρχαία Αθήνα. Η πικρή διαπίστωση που υποφώσκει συμπερασματικώς κάτω από αυτό το ιδιοφυές κι απλό στην επιφάνειά του εργάκι είναι ότι ο άνθρωπος είναι ακόμα οχυρωμένος στα σπήλαια και κάθε παραβίαση των ιδιωτικών ψευδαισθήσεων οδηγεί σε αναπότρεπτη καταστροφή. Σκληρό, δεν νομίζετε; Γι’ αυτό και χαρακτηρίζω αυτό το έργο «μαύρη κωμωδία», που αξίζει να τη δει κανείς, τόσον χάριν της επαγγελματικής σκηνοθεσίας, του αληθοφανούς σκηνικού, των ρεαλιστικών κοστουμιών, της καυστικής χρήσης της μουσικής, μα πάνω απ’ όλα χάρη στις εκπληκτικές ερμηνείες των ηθοποιών: Ελένη Παπαχριστοπούλου.
Χάρις Συμεωνίδου, Ηλίας Γκογιάνος. Ήταν όλοι τους υπέροχοι! Δείτε το.
Ο πολυχώρος ΕΚΣΤΑΝ είναι ένα ζωντανό κύτταρο πολιτισμού στις παρυφές του θεατρικού άστεος.
Κωνσταντίνος Μπούρας
Info από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο του Πολυχώρου Εκστάν
http://ekstaninfo.wix.com/ekstan
Η ζωή μιας γυναίκας διαταράσσεται από την επίσκεψη μιας παλιάς της συμμαθήτριας και του φίλου της. Είναι μια ανεύθυνη συμπεριφορά που δε σέβεται το διαφορετικό τρόπο ζωής του Άλλου ή μήπως πρόκειται για «bullying»;
ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ:
Μια γυναίκα από τη Βρετάνη ζει απομονωμένη στο Παρίσι που έχει βρει δουλειά.
Δεμένη με το χωριό της πηγαίνει εκεί όλα τα Σαββατοκύριακα. Ζει μόνη και χωρίς αγάπη. Είναι ρατσίστρια. Επιστρέφοντας ένα Σαββατοκύριακο από τον τόπο της, πρέπει να δώσει ένα πακέτο σε μια από τις παλιές της συμμαθήτριες που έχει να τη δει πάνω από είκοσι χρόνια. Η συνάντηση θα είναι εκρηκτική, και γι αυτή και για μας ως θεατές. Γιατί σιγά σιγά αντιλαμβανόμαστε ότι αυτό το πρόσωπο που θα είχαμε την τάση να το καταδικάσουμε, να το απορρίψουμε, να το περιφρονήσουμε, είναι ίσως αυτό για το οποίο νιώθουμε πιο πολύ οίκτο και συμπάθεια.
Κάτι πολύ ωραίο μας κάνει να καταλάβουμε ο Τίγυ χωρίς ποτέ να το λέει, διηγούμενος μόνο μια ιστορία. Τον ευχαριστούμε.
Ζ.Π Ντενιζόν
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Ελένης Παπαχριστοπούλου
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Ζ. Π. Ντενιζόν
Για πολλά χρόνια βοηθός του Πήτερ Μπρουκ γάλλος σκηνοθέτης και
ηθοποιός με πολυάριθμες σκηνοθεσίες σε Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, Σουηδία κ.τ.λ.
Στην Ελλάδα σκηνοθετεί για δεύτερη φορά συνεχίζοντας τη συνεργασία του με τον πυρήνα του Εκστάν.
ΒΟΗΘΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ: Γιάννης Σταματίου
ΠΑΙΖΟΥΝ με σειρά εμφάνισης
Ελένη Παπαχριστοπούλου
Χάρις Συμεωνίδου
Ηλίας Γκογιάνος.
ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΙ: Λαμπρινή Λίβα, Γιάννης Σταματίου.
ΣΚΗΝΙΚΑ: Αλέξης Πατσής
ΗΧΟΙ/ΦΩΤΙΣΜΟΙ: Παναγιώτης Μαζαράκης
