ΜΟΝΟΛΟΓΟΙΑΝΔΡΩΝΘΕΑΤΡΟΤΖΕΝΗΚΑΡΕΖΗ

 

«Το όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου» του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, στο Θέατρο Τζένη Καρέζη με τον Μιχαήλ Γιαννικάκη σε σκηνοθεσία Πάνου Αγγελόπουλου

 

Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

«Οι ποιητές είναι μάρτυρες, αυτοδύτες του μύθου» γράφω και ξαναγράφω στις κατ’ εξακολούθησιν κατά συρροήν και καθ’ έξιν ποιητικές συλλογές μου που λειτουργούν και ως λογοτεχνικά ημερολόγια μιας κοινωνίας στη μετάβασή της προς το Φωτεινό (ελπίζω κι εύχομαι) μέλλον. Από τα μακροβούτια όμως στο Συλλογικό Ασυνείδητο δεν γύρισε πίσω (σχεδόν) κανείς. Η «μέθη του βυθού» είναι τόσο δυνατή κι αναπότρεπτη όσο και το τραγούδι των Σειρήνων για τον αλυσοδεμένο στο κατάρτι Οδυσσέα. Κι όπως σπάνιο είναι να γυρίσει κανείς από το θάνατο και να μας πει πώς είναι (Ορφέας-Ηρακλής-Οδυσσέας) άλλο τόσο σπάνιο, πολύτιμο, ανεκτίμητο και μοναδικό είναι να μας πει κανείς, να μας διηγηθεί με γλαφυρό τρόπο για τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες που κρύβει στον πιο βαθύ της βάλτο η ταραγμένη Συλλογική Ανθρώπινη Ψυχή. Ο Ντοστογιέφσκι ήταν από τους τυχερούς, όχι γιατί έζησε μια εύκολη ζωή (τουναντίον) αλλά γιατί έκανε αστρικά κι αιθερικά ταξίδια ζωντανός και πρόλαβε και μπόρεσε (με περισσή τέχνη κι επιμέλεια) να τα μεταδώσει στους συγχρόνους του και στις γενιές που θα επακολουθούσαν. Ορθώς ο ταλαντούχος κι οραματιστής σκηνοθέτης Πάνος Αγγελόπουλος συνέμιξε τον Σαρλώ ως Δικτάτορα με τον διαχρονικά «γελοίο άνθρωπο», τον ηλίθιο που ονειρεύεται όταν όλοι οι άλλοι κλέβουν και το μόνο που τους νοιάζει είναι πώς θα εξαπατήσουν τους άλλους προκειμένου να επιβιώσουν λάθε βιώσαντες. Μάλιστα. Τόσο απλά και διαχρονικά. Η καταρρέουσα τσαρική Ρωσία τότε, όπως κι η καταρρέουσα Ελλάδα σήμερα έπασχε από κρίση θεσμών κι από υπερεπάρκεια ανοήτων, τεμπέληδων, φθονερών και λοιπά και λοιπά… Ο Ντοστογιέφσκι συνέλαβε την όλη κατάσταση, αλλά δεν έκανε το λάθος να προβεί σε εύκολη δημαγωγία, δεν τον ενδιέφερε ο προσανατολισμένος στην κατάληψη της εξουσίας πολιτικός λόγος. Τον ένοιαζε μάλλον η ταλαίπωρη ανθρώπινη ψυχούλα, πως μεταβολίζει τα τοξικά απόβλητα της ανθρώπινης δραστηριότητας, που ρυπαίνει εαυτήν και αλλήλους, όπως κατήγγειλε και ο ιατροφιλόσοφος Άντον Τσέχωφ στον «Θείο Βάνια». Από αυτή την άποψη ο γραπτός λόγος του Ντοστογιέφσκι είναι εξόχως δραματικός, αν και δεν έγραψε ποτέ για το θέατρο. Είναι σαν τους δικούς μας Παπαδιαμάντη και Βιζυηνό. Είναι αληθινοί, σαν τον Χριστό πάσχοντα. Είναι προνομιούχοι, με τη λογική του «οι έσχατοι έσονται πρώτοι». Είναι αθώοι γιατί δεν εχρειάσθηκε να νίψουν τας χείρας τους μετά από κάποιο φονικό. Μόνον τον εαυτό τους πυρπόλησαν για να βγει αυτό το θείο δώρο του παγιωμένου Λόγου σε υψηλή αρμονική και σε συχνότητες από αυτές που εκπέμπουν οι υλοβόρρες μαύρες τρύπες.

            Με κινηματογραφικά ρεαλιστικό τρόπο, με εσωτερικότητα, εις βάρος της φωνητικής του (μερικές φορές μόλις και μετά βίας ακουγόταν), ο Μιχάλης Γιαννικάκης ερμήνευσε το «Όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου» με την εφιαλτική, καφκική σχεδόν αλλά και συμπαντικώς κατοπτρική μουσική του Πάνου Μαλανδρή να γεμίζει τα υπαρξιακά κενά.

            Υπέροχη παράσταση, που θα συνεχιστεί κι εκτός του επιτυχημένου φεστιβάλ ανδρικών μονολόγων στο Θέατρο Τζένη Καρέζη, αφού όλες οι άλλες παραγωγές ήταν προγενέστερες, ενώ η στερνή ήταν και πρεμιέρα.

            Ο Πάνος Αγγελόπουλος με τελετουργικό τρόπο ξέρει να δίνει μια τραγική αναγκαιότητα στα έργα που οραματίζεται και υλοποιεί. Είναι μια δύναμη ανερχόμενη και πολλά υποσχόμενη στα πνευματικά μας πράγματα. Στο videoart του τέλους φαίνεται καθαρά και ξάστερα η ιδεολογία και οι αισθητικές-κοινωνικές-πολιτικές (με τη ευρύτερη έννοια) προθέσεις του. Μακάρι να μακραίνει ο κατάλογος των πνευματικών ανθρώπων, που αξίζουν και δικαιούνται αυτόν τον τίτλο, που ξεφεύγουν από το ναρκισσισμό, την αυτάρεσκη ωραιοπάθεια και τη στείρα ομφαλοσκόπηση και νοιάζονται για το μέλλον αυτού του τόπου, και του πλανήτη ως εκ τούτου.

 

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

 

INFO:

http://www.theatrotzenikarezi.com/muomicronnuomicronlambdaomicrongammaomicroniota-alphanudeltarhoomeganu.html

 

  1. Tρίτη 26 Απριλίου, 21:00
    «Το όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου»
    Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι.

    με τον Μιχαήλ Γιαννικάκη

    ΤοΌνειρο ενός γελοίου ανθρώπου δημοσιεύτηκε το 1877 και είναι η φανταστική ιστορία που αφηγείται την εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας Από την εποχή της χαμένης αθωότητας, της αγάπης και της τρυφερότητας, στο επίπεδο της ενοχής και της αγριότητας.

    Ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι μέσα από το Όνειρο του γελοίου ανθρώπου, ερμηνεύει και αναλύει την ψυχοσύνθεσή μίας ύπαρξης που μέσα στις υπόγειες διαβάσεις και τις κατακόμβες της σκέψης του, μέσα από τη συνύπαρξη αντιθέσεων – φως και σκοτάδι, πραγματικό και φανταστικό, χθες και σήμερα – γέννησε ελπίδα και αναγέννηση,

    Κείμενο: Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι
    Σκηνοθεσία:
    Πάνος Αγγελόπουλος
    Μουσική: Πάνος Μαλανδρής
    Σύμβουλος Κίνησης: 
    Έρση Πήττα.
    Διεύθυνση Παραγωγής
    : Γιώργος Κολιοβέτας
    Επιμέλεια Παραγωγής:
    Κλέλια Παπαγιανοπούλου

    Ερμηνεύει ο Μιχαήλ Γιαννικάκης
    Διάρκεια 70 ΄

    ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ ΑΠΑΝΤΟΥΝ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΨΗΛΑ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ
    ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ «ΤΖΕΝΗ ΚΑΡΕΖΗ»
    Ακαδημίας 3, Αθήνα, τηλ. 210 3636144, 210 3625520
    Από 15 έως 24 Απριλίου 2016