under

Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

Το πρόβλημα της προσφυγιάς (είτε ατομικό είτε ομαδικό είτε ακόμα και συλλογικό) είναι για τους Έλληνες πανάρχαιο. Όντας πολλοί ικανοί και ταλαντούχοι άνθρωποι σε μια κομβική χερσόνησο που αποτελεί το πλέον καλό και ζηλευτό οικόπεδο του πλανήτη, αναγκαζόμασταν από αρχαιοτάτων χρόνων να καταφεύγουμε στην εξορία, την αυτοεξορία την εθελοντική αναζήτηση καλύτερης τύχης ή μιας ολόκληρης μοίρας κάτω από τον πανεπόπτη Ήλιο. Η μικρασιατική καταστροφή, η καταστροφή της Χίου, η Περσική απειλή, η πτώση της Κωνσταντινούπολης, ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, Η Ρωμαϊκή κατάκτηση που κατέληξε σε αφομοίωση, η φραγκοκρατία, η ενετοκρατία, η ιταλοκρατία, η γερμανική Κατοχή, η κατοχή της Βορείας Κύπρου από τους Τούρκους και πάει λέγοντας… Όλ’ αυτά ήταν μια καλή αφορμή για να επιλέγουμε ή να εξαναγκαζόμεθα σε φυγή. Ο Σωκράτης βεβαίως, που ήταν περισσότερος εγγρηγορώς, προτίμησε να πάρει το κώνειο, όμως αυτό δεν είναι λύση όταν υπερισχύει το ένστικτο της αυτοσυντήρησης.
Τα ανθρώπινα ένστικτα, που εδρεύουν στο παρασυμπαθητικό σύστημα κι ενεργοποιούνται με την έγερση της κουνταλίνι, των πλεγμένων φιδιών στο σκήπτρο του Ερμή, μετατρέπουν τον άνθρωπο σε αδυσώπητη καταστροφική μηχανή, σε θανάσιμο όπλο, όταν θιχτεί η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η επιβίωσή του η ίδια. Εκεί, τα ζώα της ζούγκλας λουφάζουν και μοιάζουν αγγελικά μπροστά στον αφηνιασμένο άνθρωπο. Οι αγριότητες που διαπράττονται σε καιρό πολέμου από φιλήσυχους κατά τ’ άλλα πολίτες και καλούς οικογενειάρχες, τα κρεματόρια και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί, όπου βρήκαν μαρτυρικό θάνατο Εβραίοι, ομοφυλόφιλοι, τέκτονες κι άλλες μειονοτικές ομάδες, οι οποίες συνήθως στοχοποιούνται για όλα τα δεινά κάθε φορά που η Πολιτισμική Κρίση εκδηλώνεται σε Οικονομική και τα συνήθη σύνορα δεν αντέχουν τον επεκτατισμό εθνών, κρατών, και τη μωροφιλοδοξία ατόμων ή ομάδων… όλα αυτά αποκτούν – δυστυχώς – μια κυκλική επαναληπτικότητα και η Ιστορία γυρίζει και ξαναγυρίζει λες την ίδια σελίδα, λες και δεν μάθαμε το μάθημά μας αρκετά – ως ανθρώπινο είδος – λες και μείναμε επανεξεταστέοι στο μάθημα της αλληλεγγύης, της ειρήνης και της συνειδητοποίησης ότι είμαστε όλοι άτομα στον πολύπλοκο οργανισμό της Ανθρωπότητας. Αυτό που γνωρίζουν καλώς τα αποδημητικά πτηνά κι όλα τα είδη που μεταναστεύουν ακολουθώντας τις κλιματικές αλλαγές εις αναζήτησιν τροφής, εμείς γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να το καταλάβουμε; Ο απέναντι δεν είναι εχθρός, είναι απλώς συνάνθρωπος, αδελφός εν Φωτί, ο άλλος είμαστε εμείς και το εσύ εγώ, αναπόδραστο…
Ο Λάο Τσου, μέγας ποιητής και φιλόσοφος, εισηγητής του Ταό, δηλώνει ότι «κανένα φύλλο δεν σαπίζει παρά με τη βουβή γνώση όλου του δέντρου» κι ότι η δράση γεννάει αντίδραση και ότι η κάθε κατάφαση εμπεριέχει και την αντίφαση… Τόσο δύσκολο είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε όλοι κρίκοι σε μια αδιαίρετη αλυσίδα κι ότι όταν ένας σπάσει, η θραύση καθίσταται μοιραία για όλους. Κι αυτά δεν είναι υψηλή φιλοσοφία, είναι απλή διαπίστωση που προέρχεται από τους μηχανισμούς επιβίωσης σε αυτόν τον μικροσκοπικό πλανήτη που ασφυκτιά από την δραστηριότητα της πολυάριθμης ανθρωπότητας, από την αλαζονεία, την απληστία και τον καιροσκοπισμό της. Η κατασπατάληση των φυσικών πόρων, η έλλειψη στοιχειωδών αγαθών για μεγάλο μέρος των κατοίκων του πλανήτη, η βίαιη μεταχείριση ζώων, φυτών και του νερού ακόμα, η μόλυνση, η ρύπανση, η αλόγιστη χρήση στο βωμό του ιδιοτελούς κέρδους, όλ’ αυτά αποτελούν Ύβριν στην παγκόσμια Αρμονία και θα επισύρουν την πτώσιν και την τιμωρίαν του υβριστή, ακριβώς όπως καταδεικνύει σαφώς η αρχαία τραγωδία.
Στην παράσταση τώρα του θεάτρου «Σημείον» σε σκηνοθεσία του Δασκάλου Νίκου Διαμαντή και με την σαφέστατο τίτλο «Under – Κρυμμένες Φωνές». Πρόκεται για ένα μη – ακόμα – διαδραστικό δρώμενο, όπου οι συνήθως σιωπηλοί και φορούντες τη μάσκα της υποταγής ή της οργής μετανάστες παίρνουν φόρα και ορμούν στο προσκήνιο για να εκφράσουν τον εσωτερικό τους κόσμο, πολλές φορές και διαγκωνίζοντας τους ομοίους τους. Τόσο μεγάλη είναι η καταπίεση της ελεύθερης έκφρασης.
Περιγραφές που υποβιβάζουν τον άνθρωπο σε ζώο, τόσο τον θύτη όσο και το θύμα, καθημερινός φασισμός και παράλογη αναίτια κι απρόκλητη βία. Αυτό είναι το κόστος που πληρώνουν οι πρόσφυγες σε μια κοινωνία που κάποτε ευημερούσε και τώρα ασφυκτιά υπό το βάρος των (πάσης φύσεως) χρεών της.
Φαίνεται ότι ο μικροαστισμός είναι ένα διαχρονικό φαινόμενο. Δεν έχει σχέση με τον εγωισμό ή τον ατομοκεντρισμό. Προσιδιάζει μάλλον στην κουτοπονηρία. Γιατί ο ευφυής (ή έστω έξυπνος) εγωιστής, όντας ατομοκεντρικός γνωρίζει ότι η ζωή είναι ένα αδιάκοπο αλισιβερίσι, “do ut des”, «δώσμου να σου δώσω», ή «το ένα χέρι νίβει το άλλο και τα δυο το πρόσωπο», όπως διδασκόμεθα στα δημοτικά σχολεία επί χούντας των συνταγματαρχών. Μόνον ο αφιονισμένος ηλίθιος δεν ξέρει ότι η βρισιά που εκσφενδονίζει στο πρόσωπο του συνανθρώπου του επιστρέφει στον ίδιον, ως μπούμεραγκ.
Η νεοελληνική κοινωνία (στα αστικά κέντρα – γιατί τα χωριά έχουν τον δικό τους κώδικα ευγένειας και καλής συμπεριφοράς λόγω αναγκαστικής αλληλεγγύης προκειμένου να επιτευχθεί η ασφαλής και ειρηνική επιβίωση της μικροκοινωνίας)… στα αστικά, χαοτικά, άναρχα νεοελληνικά κέντρα, ο μικροαστισμός είναι καταφύγιο κι αντίδοτο απέναντι στον ίλιγγο που προκαλεί ο αναπόφευκτος συγχρωτισμός με όλα τα γλωσσικά ιδιώματα, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τις πολιτικές απόψεις και τις φιλοσοφικές θεωρήσεις ολόκληρου του πλανήτη. Στους δημόσιους χώρους, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα γήπεδα, στα θέατρα, στα μέσα μαζικής επικοινωνίας φαίνεται καθαρά το μίσος και η αντιπαλότητα του ανθρώπου για τον συνάνθρωπό του. Στην Κρίση βγάζουν όλοι τον χειρότερο εαυτό τους κι ελάχιστοι πασχίζουν για να γίνουν καλύτεροι, ακολουθώντας συστήματα και μεθόδους αυτοβελτίωσης, ή απλώς εκφράζοντας την έμφυτη και α-συμπλεγματική ανθρωπιά που ξεχειλίζει μέσα τους.
Ναι, φίλοι μου, δεν έχουμε κανένα άλλοθι, ούτε ως κοινωνία ούτε ως άτομα. Η δυσανεξία, η μισαλλοδοξία, η καχυποψία απέναντι στο διαφορετικό έχουν χτυπήσει κόκκινο. Τώρα απομένει μόνο η ανάγκη για ορθολογική ειρήνευση και απάλυνση των παθών. Αλλιώς… Χαθήκαμε όλοι. «Έκαψα την καλύβα μου να μην με τρώνε οι ψύλλοι», λέει το λαϊκό ρητό.
Στην παράσταση του θεάτρου «Σημείο» πέντε άνθρωποι, ως ηθοποιοί αναπαριστούν τον Γολγοθά των κυνηγημένων: Έλενα Αρβανίτη, Σταύρος Γιαννακόπουλος, Μικές Γλύκας, Χρήστος Σκούρτας, Αράς Χαμεντιάν.
Τις προσωπικές (;) μαρτυρίες ακολουθούν λογοτεχνικά κείμενα, φιλοτεχνημένα από τους: Χρήστο Αγγελάκο, Ναταλία Κατσού, Βασιλική Πέτσα, Χρήστο Χρυσόπουλο.
Η παραγωγή είναι της πάντα ζεστής και ανθρώπινης Ιωάννας Μακρή και του θεάτρου Σημείο.
Σημαντική πολιτιστική και κοινωνική προσφορά. Ας πληθαίνουν οι προσπάθειες να βγούμε από την περιχαρακωμένη στην μυθοπλασία και στις ψευδαισθήσεις αστική Τέχνη και να αλλάξουμε τον κόσμο γύρω μας, προς το καλύτερο. Μόνον τότε αξίζει να λεγόμαστε καλλιτέχνες και πνευματικοί άνθρωποι.
Τη σκηνική επιμέλεια υπογράφει η πολύ καλή σκηνογράφος και ενδυματολόγος Άση Δημητρολοπούλου.

Κωνσταντίνος Μπούρας
www.konstantinosbouras.gr

Πληροφόρηση:

Εισιτήρια
Γενική είσοδος: 10 €
Ελεύθερη είσοδος για ανέργους και μετανάστες.

Θέατρο Σημείο
Χαρ. Τρικούπη 10, πίσω από το Πάντειο, +302109229579,
Κάθε Πέμπτη στις 21.30

Πρεμιέρα: Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2014
Διάρκεια: 60′