Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

Giannis_Mosxos_2015

Ο Τσέχωφ ήταν μέγιστος, πρώτον γιατί ευλογήθηκε με το προνόμιο του πρόωρου-έγκαιρο-άκαιρου θανάτου και δεύτερον γιατί πρόλαβε να αφήσει ένα γιγάντιο έργο – σπουδή και μελέτη της ανθρώπινης φύσης, όπως εκδηλώθηκε διαχρονικά στη μεταβατική ιστορική χωροχρονική περιοχή της προεπαναστατικής παρηκμασμένης τσαρικής Ρωσίας των ξεπεσμένων φεουδαρχών και των αδηφάγων ανερχόμενων αστών που ήταν έτοιμοι να ισοπεδώσουν τα πάντα στο διάβα τους περνώντας από τον νωχελικό αλλά καθόλου ήσυχο δέκατο ένατο αιώνα στον ταραγμένο εικοστό που άλλαξε χάρη στην Τεχνολογία την εικόνα του κόσμου και του ανθρώπου.

Giannis_Mosxos_2015_2

Τα διηγήματα που συνέγραψε ο ιατροφιλόσοφος Άντον Τσέχωφ είναι μία σημαντική πηγή κοινωνιολογικής-ανθρωπολογικής-εθνολογικής-ψυχολογικής-θρησκευτικής και πολιτικής, βεβαίως πληροφόρησης για το μωσαϊκό που απήρτιζε τον καμβά της Ρωσίας στο μεταβατικό διάστημα προς την Οκτωβριανή Επανάσταση που εκκολαπτόταν δεκαετίες πριν στο πλούσιο υπόστρωμα της μακραίωνης καταπίεσης των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της καταπίεσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Giannis_Mosxos_2015_3

Δεν είναι περίεργο που οι σύγχρονοι θεατράνθρωποι ανατρέχουν διαρκώς στον ανατόμο της ανθρώπινης ψυχής Άντον Τσέχωφ, αντί να αναζητήσουν περισσότερον σύγχρονα κείμενα για την Ελλάδα της Κρίσης, γραμμένα από συμπάσχοντες και συνοδοιπόρους πνευματικούς ανθρώπους. Αγαπώ τον Τσέχωφ και τον έχω μελετήσει εις βάθος, δεν μου αρέσει όμως αυτή η ευκολία του αναμασήματος των γνωστών και των κεκτημένων. Και ο Ίψεν και ο Τσέχωφ είναι γνωστοί και μη εξαιρετέοι, όμως ας σκύψουμε βρε παιδιά πάνω στη σύγχρονη δραματική παραγωγή. Κάπου εκεί έξω είναι δεκάδες σημερινοί Τσέχωφ που αγωνιούν για να βρουν βήμα έκφρασης. Δεν είμαστε κατσίκες για να αναχαράζουμε την τροφή μας. Δεν μπορεί να βλέπουμε και να ξαναβλέπουμε κείμενα που τα έχουμε μάθει απέξω από την πολλή επανάληψη. Τα φθαρμένα, πολυχρησιμοποιημένα ρούχα είναι σαφώς βολικά κι έχουν πάρει τη μορφή του σώματός μας, όμως ας δώσουμε την ευκαιρία σε βαμβακοπαραγωγούς, υφαντές και μοδίστρες να μας ράψουν κάτι τι για να χαρούν κι αυτοί, να κινηθεί κι η οικονομία.

Giannis_Mosxos_2015_5

Με αυτές τις σκέψεις δεν χάρηκα καθόλου την παράσταση του πολύ Γιάννη Μόσχου στο Φεστιβάλ Αθηνών. «Σπουδή θανάτου» και καλά, φληναφήματα κι επαναλήψεις, εμμονές και προκαταλήψεις, παιδισμός και σκηνικοί αφέλεια. Δεν μπορείς να παίρνεις έμπειρους ηθοποιούς και να τους ξαναγυρνάς στο νηπιαγωγείο. Εν πάση περιπτώσει, αυτή η συρραφή κειμένων χρειαζόταν δραματουργική επεξεργασία, για να μην μοιάζει σχολική αυτοσχέδια παράσταση.

Τέλος πάντων. Και το κοινό χειροκρότησε χλιαρά κι οι ηθοποιοί έθρεψαν το ναρκισσισμό τους και ο διδάκτωρ θεατρικών σπουδών τη σκηνοθετική ματαιοδοξία τους. Λίγη πρωτοτυπία βρε παιδιά! Ο ίδιος ο Τσέχωφ θα εύρισκε κακόγουστη κι αναχρονιστική αυτή μας την ευκολία να τον ξαναζεσταίνουμε και να τον σερβίρουμε ως φρούτο εποχής. Έλεος!!!

Δεν λέω να μην επανερχόμεθα στους κλασικούς. Το αντίθετο. Να μην τους χρησιμοποιούμε ως άλλοτι της δραματουργικής αμηχανίας μας. Αυτό λέω.

Κατά τα άλλα, ήταν όλοι τους υπέροχοι, μικρομεσαίοι και τροφή στη Λήθη (με εξαίρεση τον Γιώργο Δεπάστα που μετέφρασε τα διηγήματα).

Info:

Ο Γιάννης Μόσχος σκηνοθέτησε μια παράσταση-πραγματεία για την αδυναμία των ανθρώπων να κατανοήσουν και να συμφιλιωθούν με τη μόνη βεβαιότητα: τον θάνατο. Πρόκειται για μια σύνθεση βασισμένη σε διηγήματα του Τσέχοφ• ένα ψηφιδωτό προσώπων που πέρσι συγκίνησαν το κοινό του Φεστιβάλ Αθηνών, αναζητώντας εναγωνίως το νόημα της ζωής τους. Τέσσερις καταξιωμένοι ηθοποιοί, διαφορετικών γενεών, αφηγούνται και ενσαρκώνουν με λεπτό χιούμορ την κωμικοτραγική προσπάθεια που κάνουμε όλοι για να δικαιώσουμε την ύπαρξή μας.

 

 

Η ταυτότητα της παράστασης:

Μετάφραση διηγημάτων: Γιώργος Δεπάστας*

Σύνθεση – Σκηνοθεσία: Γιάννης Μόσχος

Κίνηση: Ανθή Θεοφιλίδου

Μουσική: Άγγελος Τριανταφύλλου

Σκηνικά-Κοστούμια: Τίνα Τζόκα

Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου

Video art: Μάνος Αρβανιτάκης

Βοηθός σκηνοθέτη: Μάρω Πετλή

Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή

 

Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Αλέξανδρος Μυλωνάς, Μιχάλης Οικονόμου, Εύη Σαουλίδου, Λυδία Φωτοπούλου

 

Μια παραγωγή της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας: “Θεατροεργαστήριον”

 

*Στην παράσταση χρησιμοποιούνται και αποσπάσματα από τα θεατρικά έργα του Τσέχοφ: Βυσσινόκηπος (μτφ. Θωμάς Μοσχόπουλος), Θείος Βάνιας (μτφ. Χρύσα Προκοπάκη) και Τρεις αδελφές (μτφ. Αλέξανδρος Ίσαρης-Γιώργος Δεπάστας). Ευχαριστούμε τους μεταφραστές για την ευγενή παραχώρηση των μεταφράσεών τους.