Young Jean Lee’s Theatre Company

Straight White Men, της Young Jean Lee

SWM_2015 (1)

Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Σπανίως απολαμβάνω τόσο πολύ θεατρικά κείμενα, ανεβασμένα από επαρκείς σκηνοθέτες, με δεξιοτέχνες ηθοποιούς, εξειδικευμένους εικαστικούς και τεχνικούς, χωρίς τις μεταμοντέρνες αηδίες περί δήθεν αναζήτησης νοήματος κι άλλα φληναφήματα. Έγραψα για το φαινόμενο «Λένα Κιτσοπούλου» ότι λανσάρει το «θέατρο της α-νοησίας» (κατά το «θέατρο του παράλογου), όμως η αναζήτηση υπαρξιακού νοήματος, η συνειδητοποίηση του υπαρξιακού κενού είναι απαρχή και γενεσιουργός αιτία του θεατρικού φαινομένου, από την εποχή των σπηλαίων μέχρι σήμερα. Γι’ αυτό μαζεύονται οι άνθρωποι στα σκοτεινά, στριμώχνονται, ξεβολεύονται, αφήνουν σπίτια, παιδιά-σκυλιά-γατιά και τρέχουν στις Επιδαύρους, στα φεστιβάλ και άλλα …πανηγύρια, για να μπορέσουν να μπαλώσουν όπως-όπως το κενό εντός τους, να θεραπεύσουν την ανία τους, να εξορκίσουν τους δαίμονές τους, να ψυχοθεραπευτούν δια της ομοιοπαθητικής μεθόδου του ελέους και του φόβου. Αυτό είναι όλο. Και μακάριοι οι θεατρικοί συγγραφείς, οι δάσκαλοι, οι ερμηνευτές, οι παραγωγοί, οι συντελεστές μιας παράστασης, όταν αυτή συνεπαίρνει το κοινό και το αναγκάζει να στραφεί εντός του για να αναζητήσει τα λάθη τα δικά του, δείχνοντας ανοχή στα λάθη των άλλων και δίνοντας πίστωση χρόνου στους εχθρούς του. «Πόλις εστί νόμω…», έλεγαν οι αρχαίοι. Η σύμβαση της συμπιεσμένης αστικής ζωής, μακριά από τον «φυσικό άνθρωπο» του Ρουσώ, προϋποθέτει ανοχή, ευελιξία, διπλωματία. Σύμφωνα με μια ασιατική παραβολή, οι πεθεροί διαλέγουν το γαμπρό τους με ένα απλό τεστ: τον βάζουν να περπατήσει μέσα σε έναν πολύβουο πλήθος κι αν δεν τρακάρει με τους άλλους, τότε είναι ο καταλληλότερος. Τόσο απλά. Μαθαίνουμε να συνυπάρχουμε με τους άλλους στο θέατρο και στην εκκλησία. Μαθαίνουμε να υπακούμε σε κανόνες στο σχολείο, στο θέατρο και στην εκκλησία. Μαθαίνουμε να το …βουλώνουμε και να σβήνουμε το εγώ μας, να στέλνουμε περίπατο τον αδιάκοπο εσωτερικό μας μονόλογο στις ομαδικές δραστηριότητες και στα συλλογικά παιχνίδια.

Το θέατρο είναι τέχνη συνόλου. Αντίθετα από την ποίηση, τη ζωγραφική, τη γλυπτική, τη μουσική σύνθεση, απαιτεί να συνεννοηθούμε σε μεγάλο βαθμό με τους άλλους. Εκεί επέρχεται η δραματική σύγκρουση, εκεί η λύση του δράματος, εκεί και η ψυχοθεραπεία-δραματοθεραπεία-εργασιοθεραπεία. Βλέποντας τους περιστρεφόμενους δερβίσηδες του εκλιπόντος Βίκου Ναχμία να περιστρέφονται ηδονικά πλημμυρισμένοι από τις «ορμόνες της ευτυχίας» συνειδητοποίησα ότι η αμοιβή του καλλιτέχνη στις παραστατικές τέχνες του θεάματος είναι ζεστή κι αυτόματη, ποτέ επί πιστώσει. Αντίθετα με τους ποιητές και τους ζωγράφους, όταν δεν είναι ….περιπεπλεγμένοι με συμφέροντα, αλληλοεξυπηρετήσεις, πολιτικές και ….

Η κορεάτικης καταγωγής νεοϋορκέζα συγγραφέας Young Jean Lee (ακόμα και το όνομά της είναι ειρωνικό) έδωσε μια γροθιά στο μαλακό υπογάστριο της φιλελεύθερης Αμερικής με το θεατρικό της έργο, που φέρει τον επίσης ειρωνικότατο τίτλο “Straight white men” (το straight προηγείται ως επίθετο του white). Ό,τι είχε μείνει από το «αμερικάνικο όνειρο» και δεν το είχαν κατεδαφίσει οι προηγούμενοι, έρχεται σήμερα αυτή με το θίασό της Young Jean Lee’s Theatre Company να το αποδομήσει πλήρως. Μάλιστα. Με απολύτως ρεαλιστικό τρόπο. Με συνέπεια, συνέχεια, ήθος σκηνικό και διάθεση καυστικά ψυχαναλυτική. Χτυπάει τον «εχθρό» με τα ίδια του τα όπλα. Τόσο καλά.

Το κείμενο ήταν τέλειο, στην παράδοση των καλογραμμένων αγγλοσαξωνικών έργων, όπου όλα είναι τακτοποιημένα, κατανοητά, λογικά κι αναλύσιμα, το παράλογο εμφιλοχωρεί σε κατώτερα υποστρώματα του κειμένου, οι ηθοποιοί καλούνται να χτίσουν το ρόλο τους και να παραμείνουν στα πλαίσια του «χαρακτήρα» που υποδύονται, παραμένοντας αυστηρά στα πλαίσια που θέτει η μέθοδος Stanislavski-Lee Strasberg του περίφημου Actor’s Studio. Ουδεμία εκφραστική ή αισθητική καινοτομία. Τίποτα το αναπάντεχο. Όμως αυτή η εξοικείωση του θεατή με τον θεατρικό κώδικα του επιτρέπει να πλάσει στο συνδημιουργικό μυαλό του το δικό του «έργο» και να δει τη ζωή του από την καλή και την ανάποδη. Μάλιστα. Αυτό είναι το κέρδος κι αυτή είναι η χρησιμότητα παρομοίων θεαμάτων.

 SWM_2015 (11)

Όσο για τους ηθοποιούς, ήταν όλοι τους υπέροχοι. H διανομή υποψιάζομαι ότι ήταν διπλή, γιατί στο ρόλο του πατέρα βλέπουμε στις φωτογραφίες που αναρτώνται στο επίσημο σάιτ του greekfestival έναν χοντρούλη κι έναν λιπόσαρκο, και γενικώς άλλους ηθοποιούς αντ’ άλλων χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις στα καλοεπιμελημένα έντυπα… Τόση προχειρότητα πια;;;;;; Απορία ψάλτου βηξ!

 SWM_12_2015

Κατά τ’ άλλα όλα καλά, καλοκαιρινά, κρίσιμα και τουριστικά. Πολύ χρήσιμο το πουλμανάκι που μας περιμένει έξω από την Πειραιώς 260 μετά το πέρας των παραστάσεων. Όσοι …πεζοί, προσέλθετε!!! Και οι υπεύθυνοι ακούραστοι εργάτες του Φεστιβάλ Αθηνών ευγενικοί κι αγέραστοι. Αυτό πρέπει να το ομολογήσω. Όσο για τις κριτικές μου επισημάνσεις, είναι πάντα καλοπροαίρετες κι αγαθές. Από παιδί, από κριτικό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια. Διαλέγετε και παίρνετε (με την καλή την έννοια!).

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

 info:

http://greekfestival.gr/gr/events/view/young-jean-lee%E2%80%99s-theatre-company-2015

Κεντρική μορφή της νεοϋρκέζικης θεατρικής σκηνής, η κορεατικής καταγωγής Young Jean Lee διαπραγματεύεται ζητήματα ταυτότητας –εθνική, κοινωνική, σεξουαλική- αμφισβητώντας τις κυρίαρχες νεοφιλελεύθερες αξίες. Στο Straight White Men, η πρωτοεμφανιζόμενη στην Ελλάδα δραματουργός και σκηνοθέτης εστιάζει στο ανδρικό πρότυπο των δυτικών κοινωνιών: τoν λευκό, ετερόφυλο άντρα. Σε ένα ηθελημένα συμβατικό, νεονατουραλιστικό σκηνικό, τέσσερις εξαιρετικοί ηθοποιοί υποδύονται έναν πατέρα και τρεις γιούς∙ σαν μακρινός απόηχος του Θάνατου του Εμποράκου του Μίλλερ.

Tι θα συμβεί αν ο γιος διαψεύσει τις οικογενειακές προσδοκίες, τι γίνεται αν χάσουμε το μεγαλύτερο προνόμιο μας- το να ξεχάσουμε ότι είμαστε προνομιούχοι;

Στα Αγγλικά με Ελληνικούς υπέρτιτλους.