upogeio_main_banner

 

 

Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

Μετά τον κόντρα-ρόλο του στην «Πείνα» του Κνουτ Χάμσουν, ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Πέρης Μιχαηλίδης εξερευνά τα βάθη του συλλογικού ανθρώπινου υποσυνείδητου σε μια απροσδιόριστα νοσταλγική συνδημιουργική ανάπλαση του κειμένου. Και λέω νοσταλγική, γιατί αναφέρεται στον προηγούμενο αιώνα με μια υποδόρια πεποίθηση (κυτταρική ίσως κι όχι νοητική) ότι κάθε εκατό χρόνια πριν και καλύτερα. Ο ρετρό σχολιασμός της τεχνολογίας με τη χρήση επιτραπέζιου πικ-άπ (απέφυγε το γραμμόφωνο γιατί θα ήταν ίσως πολύ …πασέ) υποθάλπει μία αντιτεχνολογική τάση του «φυσικού ανθρώπου» (κατά Ρουσσώ) για επιστροφή στη φύση και στα καθαρά ήθη και έθιμα των αγνών και αμόλυντων ανθρώπων της προβιομηχανικής εποχής (που ούτε αγνοί ούτε τίμιοι ήταν αλλά πολεμοχαρείς κι αιμοδιψείς πλεονέκτες). Το χριστιανικό υπόβαθρο του Ντοστογιέφσκι και η ρομαντική αποδόμηση στην οποία προβαίνει με τα ψυχογραφικά του γραπτά «συνάντησε» επί σκηνής τη μόνιμη τάση αμφισβήτησης από έναν «νοησιαρχούμενο» ερμηνευτή στα χρόνια της επικράτησης του μεταμοντέρνου στα θεατρικά μας πράγματα. Τι εννοώ; Ενδιαφέρον το αμάλγαμα των πρώτων δεκαετιών του εικοστού αιώνα σε αντιπαραβολή κι αντιπαράσταση με τις δύο πρώτες δεκαετίες του εικοστού πρώτου. Οι άνθρωποι δεν άλλαξαν, το ανθρώπινο υποσυνείδητο εξακολουθεί να είναι βαρύ, το σώμα απόν, σε διαρκές διαζύγιο από την ψυχή κι η ψυχή σε μόνιμη διάσταση με το πνεύμα. Αυτή είναι κι η δυστυχία του σύγχρονου Δυτικού Πολιτισμού μας, που ό,τι κι αν κάνει, όσα παυσίπονα και παυσίλυπα να καταναλώσει, πάντα στον ίδιο χαμό επιστρέφει, στην κατά-στροφή, στην έξοδο από τον παραδεισένιο κήπο κάποιας απροσδιόριστης μακρινής Εδέμ. Εδώ έγκειται η διαχρονικότητα και η εγκυρότητα (μέχρι σήμερα, τουλάχιστον) του διανοητή και φιλοσόφου Φίοντορ Ντοστογιέφσκι, που ενώ δεν έγραψε για το θέατρο, «βλέπει» από ψηλά τα γραπτά του να στοιχειώνουν ολοένα και περισσότερες θεατρικές και παραθεατρικές σκηνές τού κόσμου (συμπεριλαμβανομένων τών αναλογίων).

Ο Πέρης Μιχαηλίδης είναι σημαντική μονάδα του ελληνικού θεάτρου, ακόμα κι όταν λειτουργεί κατά μόνας. Δάσκαλος ηθοποιών, παράγει ήθος και ποιότητα όταν διδάσκει τον εαυτό του.

Εξαιρετική η μετάφραση της Ελένης Μπακοπούλου. Λόγος λαγαρός, αναπνέων.

Ένα θέαμα αξιοθέατον!

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

Info:

http://www.beton7.com/index.php/el/programma/theatrikes-parastaseis/item/1056-upogeio.html

Ανοίγοντας το ‘’Φεστιβάλ των θεατρικών Συνθέσεων’’ στο Beton7 με θέμα: ‘’Ρώσοι συγγραφείς – Από τον Ουμανισμό του Πούσκιν στον ποιητικό ρεαλισμό του Τσέχωφ’’  παρουσιάζεται την Τετάρτη 16 Νοεμβρίου ώρα 21:00 και για οκτώ παραστάσεις το έργο του Φίοντορ Ντοστογιέφσκι ‘’Σημειώσεις από το υπόγειο’’ σε σκηνοθεσία και ερμηνεία Πέρη Μιχαηλίδη.

Τέλη Μαρτίου του 1864 το λογοτεχνικό – πολιτικό μηνιαίο περιοδικό «Επόχα» φιλοξένησε την εξομολόγηση ενός παράδοξου ανθρώπου. Το κείμενο, που έφερε τον τίτλο «Σημειώσεις από το Υπόγειο», υπέγραφε ο Φίοντορ Ντοστογιέφσκι, εκδότης, μαζί με τον αδελφό του Μιχαήλ, του περιοδικού.

Οι «Σημειώσεις από το υπόγειο» είναι ένα έργο πολεμικής όπου ο Ντοστογιέφσκι ασκεί ανελέητη κριτική και παρωδεί τα μεγάλα φιλοσοφικά – λογοτεχνικά κινήματα της εποχής του, κυρίως τον ρασιοναλισμό και τον ρομαντισμό και στρέφεται ενάντια στους «κανονικούς» ανθρώπους, τις θεωρήσεις και τις βεβαιότητές τους. Στη συνάντηση του ήρωα με μια πόρνη αποκαλύπτονται οι κωμικοτραγικές αντιφάσεις του ψυχισμού ενός παραδοσιακού ρομαντικού ήρωα με τον οποίο ταυτίστηκε και ο ίδιος ο συγγραφέας στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του.

Αν ο ‘’Διπλός Άνθρωπος’’ και το ‘’Υπόγειο’’ θεωρούνται και πρέπει να θεωρούνται ληξιαρχικές πράξεις γεννήσεως του ντοστογεφσκικού κόσμου, είναι γιατί ανακαλύπτουν αυτόν τον ήρωα. Έναν άνθρωπο κουρέλι, έναν άνθρωπο με καταρρακωμένη έπαρση, που είναι βορά των ‘αντιπάλων’ και ζει σαν ένα αξεδιάλυτο σύμπλεγμα ταπείνωσης και υπεροχής το οποίο περνάει αδήριτα από τη συνείδηση των άλλων.

Ο Ντοστογιέφσκι αποτάσσει τη βεβαιότητα και ως υπέρτατο σκοπό θέτει την άγνοια. Γι’ αυτό υμνεί την ιδιοτροπία, την αυθαιρεσία, την αλόγιστη πράξη και το καπρίτσιο. Αυτή η τοποθέτηση οδηγεί απευθείας σε έναν αναρχίζοντα ατομικισμό ο οποίος, με δικαίωμα την απόλυτη αυθαιρεσία, φτύνει, προπηλακίζει και ασχημονεί σε βάρος όλων των αξιοσέβαστων αρχών, χωρίς να εξαιρεί τον εαυτό του», γράφει ο Κωστής Παπαγιώργης για το Ντοστογιέφσκι.

«Ο Ντοστογιέφσκι και ο Νίτσε δεν μιλάνε για να διαδώσουν τις ιδέες τους και να διαφωτίσουν τους γύρω τους. Καλούν τον αναγνώστη ως μάρτυρα, θέλουν να αποσπάσουν απ’ αυτόν, το δικαίωμα να σκέφτονται διαφορετικά και το δικαίωμα να υπάρχουν», γράφει ο Λεφ Σεστόφ.

Η παράσταση ακολουθώντας τη λογική της σύγκρουσης που εκφράζει το κείμενο του Ντοστογιέφσκι, υιοθετεί μια λοξή ματιά απέναντι στην περιφραγμένη πρωτοπορία.

Σημειώσεις από το υπόγειο

Μετάφραση

Ελένη Μπακοπούλου

Ερμηνεία- Σκηνοθεσία

Πέρης Μιχαηλίδης

Συνεργάστηκε η Ιωάννα Μπιλίρη

Φωτογράφιση

Νικόλας Σταυρόπουλος

Στη φωτογράφιση συμμετείχε η Μπέττυ Παπανδρέου

Παραστάσεις: 16-17-22-23-29-30 Νοεμβρίου 2016 και 7-8 Δεκεμβρίου 2016  Τετάρτη – Πέμπτη στις 21:00

Διάρκεια παράστασης 55 λεπτά

Εισιτήρια: 10€ / 5€ Φοιτητικό, Ανέργων