Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

Ο ομηρικός ποιητικός λόγος συναντιέται στην ορχήστρα και στον περιβάλλοντα χώρου του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου με την μακραίωνη γιαπωνέζικη παράδοση του θεάτρου Νο χάρη στο φιλόξενο φεστιβάλ Αθηνών και τη σκηνοθετική επάρκεια του Μιχαήλ Μαρμαρινού, ενός σεμνού βιοενεργειακού θεατρανθρώπου, που ξέρει να προσπερνά εμπόδια, να δέχεται προκλήσεις, να μεταβολίζει αποτυχίες και να εξελίσσεται. Η διαδραστικότητα της προετοιμασίας του θεάματος με τους υποψήφιους-μέλλοντες θεατές θα μπορούσε ίσως να ήταν περισσότερο τονισμένη και να συνάδει με τα ήθη και τα έθιμα της σύγχρονης διαδικτυακής εποχής, όπου τα σύνορα έχουν καταργηθεί και τα γλωσσικά φράγματα έχουν εκλείψει.

ΝΕΚΥΙΑθέατροΝΟμαρμαρινός3 ΝΕΚΥΙΑμαρμαρινόςΘΕΑΤΡΟΝΟ

Με μια επίκληση στους νεκρούς ξεκίνησε η παράσταση, με τον θίασο να αυτοσυστήνεται και να ζητάει την ανιμιστική ευμένεια των πεθαμένων. Επιτέλους, ιδού και κάποιος που δείχνει σεβασμό στα πνεύματα που στοιχειώνουν αυτόν τον ιερό τόπο του Ασκληπιείου με τη μυστηριακή Θόλο.

Ακολούθως, η όλα παράσταση ξετυλίχθηκε ως ιεροτελεστία με ζωντανή μουσική και τις γνωστές απότομες κοφτές κραυγές που έδιναν μιαν αρχέγονη αχλύ στο μεταφρασμένο στα ιαπωνικά κείμενο της ραψωδίας λ της «Οδύσσειας».

Αυτή η αναμενόμενη μονοτονία, ο μινιμαλισμός των κινήσεων, το στυλιζάρισμα κοστουμιών και requisites, η αποφυγή μελοδραματισμών και πλατειασμών παντός είδους, έδωσαν – έστω και σε άλλη γλώσσα – τα πρωτεία στον Λόγο και στα κοινωνούμενα νοήματα, αφού ή «όψις» ήταν τόσο λιτή σαν γιαπωνέζικη μονοκοντυλιά που παριστάνει και τα χιόνια που λιώνουν στη βουνοκορφή και την αμυγδαλιά που σκάει τα μπουμπούκια της…

Θα προτιμούσα, φυσικά, να ακούσω το κείμενο στο πρωτότυπο με ταυτόχρονο υπερτιτλισμό στα νέα ελληνικά και στα διεθνή αγγλικά, αλλά ακόμα κι έτσι αφέθηκα στη μαγεία της βραδιάς, έστειλα το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου μου για ύπνο και επιτάχυνα το δεξί (της διαίσθησης, της ποίησης, της ενόρασης).

Και σε άλλες τέτοιες συναντήσεις πολιτισμών, με υγεία, δημιουργικότητα και πνεύμα αλληλεγγύης, συναδέλφωσης κι επικοινωνίας με όλους τους ανθρώπους επί γης.

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

Info (από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο του Φεστιβάλ Αθηνών www.greekfestival.gr) :

24 & 25 ΙΟΥΛΙΟΥ / ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ

Μια συνάντηση του Μιχαήλ Μαρμαρινού με το θέατρο Νο της Ιαπωνίας και τον μεγάλο master Gensho Umewaka, βασισμένη στη ραψωδία λ της Οδύσσειας του Ομήρου.

Μια απρόσμενη θεατρική συνάντηση δύο πολιτισμών με βαθιές ρίζες μέσα στον χρόνο: Περισσότερο από 2.500 χρόνια μετά τη δημιουργία της ομηρικής Οδύσσειας και 800 χρόνια από την ίδρυση του θεάτρου Νο, το Φεστιβάλ Αθηνών καλεί τον Μιχαήλ Μαρμαρινό να ανεβάσει τη Νέκυια με έναν ιαπωνικό θίασο Νο και τον μεγάλο Gensho Umewaka επικεφαλής. Στην –ονομαζόμενη και Νεκυομαντεία ή Νέκυια– ραψωδία λ, ο Οδυσσέας αφηγείται πώς, από νόστο για την πατρίδα του, και με την παρότρυνση της Κίρκης, επιχείρησε την κάθοδο στον Άδη προκειμένου να λάβει από τον μάντη Τειρεσία χρησμό για τον γυρισμό του στην Ιθάκη.

«Η τέχνη του ιαπωνικού θεάτρου μοιάζει να είναι θεμελιακά αναγκαία και ικανή να μορφοποιήσει τη βαθύτερη ουσία των νοημάτων που περικλείει η Νέκυια», υποστηρίζει ο εκλεκτός Έλληνας σκηνοθέτης. «Πρόκειται για μια από τις αρχαιότερες και συναρπαστικότερες στην παγκόσμια λογοτεχνία επισκέψεις του ανθρώπου στον κόσμο των νεκρών. Φαίνεται πως η μεγάλη Τέχνη έχει, με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, πάντοτε να κάνει με την “άλλη” πλευρά του Χρόνου.
Το θέατρο Νο είναι ένα από τα υψηλότερα επιτεύγματα του πολιτισμού στο πεδίο της μεταφυσικής ποίησης.
Η βαθιά παράδοση και εκπαίδευση των ηθοποιών τούς δίνει το δικαίωμα να προσεγγίζουν την καρδιά των πραγμάτων. Με ένα τέτοιο λεξιλόγιο σωματικής φιλοσοφίας, το ΝΟ συναντιέται για πρώτη φορά στην ιστορία του με τη δική μας ΝΕΚΥΙΑ».