Εικόνα

Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

Το θέατρο Ελυζέ επί τής οδού Νυμφαίου τών Ηλυσίων (Πεδίων) υπό νέαν διεύθυνσιν άνοιξε τις πύλες του και υποδέχθηκε θριαμβευτικά την κατά Λεωνίδα Τσιριγκούλη επιτυχημένη εκδοχή τού σοφόκλειου “Οιδίποδα Τυράννου”.

Ακροβατώντας αριστοτεχνικά ανάμεσα στην κινηματογραφική οπτικότητα και στη στατικότητα που επέβαλλε η σκηνή ιταλικού τύπου στον πολυμελή θίασο, ο πολυτεχνίτης σκηνοθέτης και άνθρωπος τών Τεχνών Λεωνίδας Τσιριγκούλης έδωσε μια επικαιροποιημένη και άκρως πολιτική εκδοχή τού κλασικού έργου. Στην λευκή οθόνη τού βάθους που θύμιζε μπερντέ τού Καραγκιόζη προβαλλόταν η αχνή εικόνα τής Βουλής τών Ελλήνων και τα λόγια τού τέλους ήταν αμιγώς πολιτική παρέμβαση στην πολύπαθη πραγματικότητά μας.

Τα οικεία κακά και ο “λιμός” τής Θήβας τών Λαβδακιδών απηχούν ακόμα στον σύγχρονο λοιμό τών απολυμένων και άνεργων. Η οικονομική κρίση τού σήμερα μετράει περισσότερα ανθρώπινα θύματα από την πανώλη τού χθες. Και η διαφθορά πολιτικών και θρησκευτικών αρχόντων είναι περισσότερο μεταδοτική κι από πανούκλα κι από χολέρα μαζί. Οι άρχοντες τού τόπου και του Τύπου που διαμορφώνουν κι εξαγοράζουν συνειδήσεις, που εξοβελίζουν κάθε τι αυθεντικό και γνήσιο, που εξορίζουν ή θάβουν δια τής αγνοίας και τής περιφρονήσεως τα πλέον δημιουργικά και πρωτότυπα υγιή στοιχεία και άτομα τής χώρας μας, είναι μετενσαρκώσεις λες τών αρχαίων Κρεόντων που επιμένοντας να τηρήσουν απολύτως το γράμμα τών Νόμων θάβουν ζωντανή την ευλαβή Αντιγόνη και στερούν από τους ίδιους τους γιους και τις κόρες τους τη γονιμότητα τών πλουτοπαραγωγικών πηγών τής χερσονήσου μας, που λαμπρύνθηκε στο παρελθόν από μεγάλα μυαλά που πάτησαν και περπάτησαν πάνω της και αναθράφηκαν με τα ευλογημένα προϊόντα τής Ελληνικής Γαίας και Μεσογαίας.

Το πρόβλημα τής αναξιοκρατίας και τής διαφθοράς, η αναρριχητικότητα τών κολάκων και άλλων ασπονδύλων, ο Σωκράτης που πίνει το κώνειο, ο Κολοκοτρώνης κι ο Μακρυγιάννης που εξοντώνονται από κάποιους που φορούν μεταξωτά εσώρουχα στους επιδέξιους ….. τους, η δολοφονία τού Καποδίστρια από έναν απόγονο τών κοτζαμπάσηδων και τών πάσης λογής δοσιλόγων… αυτή είναι η πάντα επίκαιρη κι αναλλοίωτη Ελληνική Τραγωδία μας. Και το θλιβερό γεγονός είναι ότι τίποτα δεν βελτιώνεται και τίποτα δεν αλλάζει με την πάροδο τών αιώνων. Λες και ξανακάνουμε τα ίδια λάθη, διαπράττουμε την αυτήν Ύβριν, χρεωνόμαστε την αλαζονεία, την αδιαφορία, τον φθόνο, τη μισαλλοδοξία, την παράλογη κι ανεύθυνη ζήλεια για κάθε συνάνθρωπο και συμπολίτη μας που καλλιεργεί τα ταλέντα του κι αναδεικνύεται στο μέτρο τού δυνατού… Είναι πιο εύκολο να ευχηθείς το θάνατο τής κατσίκας τού γειτόνα από το να αναθρέψεις τη δική σου γόνιμη και καλοζωισμένη αίγα. Είναι εύκολο να επιθυμήσεις τα αγαθά που με τόσον κόπο συσσώρευσε ο πλησίον σου από το να κατακτήσει τη δική σου Αφθονία. Αλλά ήδη από τον καιρό τού Βυζαντίου οι μιμάδες τού Ιπποδρόμου, που έκαναν sex-show βάζοντας στα απόκρυφά τους καλαμπόκια για να προσελκύσουν το ράμφος τών χηνών γίνονταν αυτοκράτειρες κι είχαν το θράσος να εκβιάσουν τον αφορισμό φωτισμένων πνευματικών ηγετών (όπως ο Ωριγένης) και να εξοβελίσουν τις θεωρίες τής μετενσάρκωσης από την ορθόδοξη χριστιανική λατρεία (άτιμη Θεοδώρα, ακόμα κι ως αυτοκράτειρα ψυχή εκδικητής και άνομης δούλας διατήρησες, και παρόμοιες θα ήταν οι προηγούμενες κι επόμενες ενσαρκώσεις σου – αν υποθέσουμε ότι ίσχυαν οι διδασκαλίες τού σοφού Ωριγένη, που ακόμα δεν έχει αποκατασταθεί από το ορθόδοξο δόγμα μας).

Αυτές οι σκέψεις μού γεννήθηκαν παρακολουθώντας την παράσταση τής τσιριγκούλειας εκδοχής τού “Οιδίποδα Τυράννου”. Κι όταν ένα χιλιοπαιγμένο έργο δονεί εσωτερικές χορδές ασύλληπτης ευαισθησίας, ε, τότε, είναι ένα έργο δικαιωμένο στη συνείδηση τού θεατή. Ας σημειώσουμε εδώ ότι οι θεατές τής πρεμιέρας στο “Ελυζέ” αποθέωσαν ηθοποιούς και συντελεστές τής καλοστημένης παράστασης. Φαίνεται ότι στη σύγχρονη Αθήνα, η πραγματική πνευματική ζωή τροφοδοτείται από ανθρώπους που δεν απολαμβάνουν τα εκτυφλωτικά φώτα τής δημοσιότητας κι όσο πιο προβεβλημένος είναι κανείς τόσο κατώτερης ποιότητας είναι το καλλιτεχνικό του έργο. Γι’ αυτό ως κριτικός αδιαφορώ για τις χρυσές μετριότητες (ούτως ή άλλως δεν με έχουν ανάγκη – έχουν βρει άλλους να τους λιβανίζουν με το αζημίωτο). Δικό μου μέλημα είναι η ανάδειξη τών υγιών και παραγωγικών στοιχείων τού τόπου που δημιουργούν αενάως πολιτισμό και εισπράττουν την αδιαφορία τών τα “φαιά φορούντων” όπως θα έλεγε ο Καβάφης.

Όλοι οι συντελεστές ήταν υπέροχοι. Εξαιρετικοί, αυτοθυσιαστικοί και αυθεντικοί. Η μετάφραση του Σταμάτη Βαλσαμάκη αριστοτεχνική (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εξάντας). Τόσο σύγχρονη και τόσο πιστή στο κλασικό πρωτότυπο. Ο σκηνοθέτης Λεωνίδας Τσιριγκούλης απέδειξε για άλλη μια φορά τη σεμνότητα που διαθέτουν οι αυθεντικοί πνευματικοί άνθρωποι. Πέρα από κάθε ματαιοδοξία στόχευσε επακριβώς στις δραματικές συγκρούσεις τών δραματικών προσώπων και τις ανέδειξε χάρη στην πλειάδα τών καλών ηθοποιών που έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους σε αυτή την κοινή υπόθεση. Το βίντεο που φιλοτέχνησε ο Κώστας Κουτσιαμπασάκος έντυσε εικαστικώς τα δρώμενα. Οι χορογραφίες τού βίντεο πιστώνονται στο ενεργητικό τής Αναστασίας Ζερβάκη. Αλλά αυτή που έδωσε ρέστα είναι η ενδυματολόγος Μαίρη Τριανταφύλλου. Με λιτά μέσα δημιούργησε πολύπτυχα κοστούμια που ανανέωσαν την κλασική όψη τού αρχαίου δράματος αποφεύγοντας άκαιρους εκσυγχρονισμούς και πολυχρησιμοποιημένες διαχρονικότητες. Οι φωτογραφίες τής παράστασης οφείλονται στον Λεωνίδα Κανέλλο, ενώ οι φωτογραφίες τής Κατοχής προέρχονται από τα “Επίκαιρα Α.Ε.”.

Και τώρα οι ηθοποιοί:

Τι να πρώτο-πω για τον Νεκτάριο Δημητρακόπουλο, που με παρρησία και νεύρο με δραστική δημιουργικότητα και καλλιτεχνική ενάργεια κράτησε σε υψηλούς ρυθμούς και οξείς τόνους την αντιπαράθεση τού Οιδίποδα με τον Τειρεσία στην αρχή, με τον Κρέοντα κατόπιν, με τον Βοσκό περαιτέρω και με τον τραγικό εαυτό του στο τέλος. Ένας μεγάλος ηθοποιός που δεν καταφεύγει σε ευκολίες. Ανακαλύψτε τον! Η Επίδαυρος τον περιμένει. Έχει πολλά να προσφέρει κι είναι κρίμα να χαθεί στο δάσος τής άγνοιας με τα αναρριχητικά σαρκοβόρα φυτά και τα γλοιώδη ασπόνδυλα που με το οξύ σάλιο τους εξοντώνουν κάθε δημιουργική ικμάδα που επιμένει να διατηρείται ζωντανή χωρίς μεσάζοντες.

Ο Βαγγέλης Πυρινής απολύτως πειστικός και σε κινηματογραφικών βλέψεων απόδοση στον διπλό ρόλο του Κρέοντα και τού Θεράποντα (στη μετ-αμφίεση βοήθησαν τα λειτουργικά κοστούμια τής πανέξυπνης ενδυματολόγου Μαίρης Τριανταφύλλου). Η εκφορά τού λόγου και η σύνολη σκηνική του παρουσία απέδωσαν ορθώς το αντίπαλο δέος τού αυτοκαταστροφικού Οιδίποδα. Εδώ βασιλεύει η τετράγωνη λογική και η βαριεστημένη απολαυή τών πλεονεκτημάτων τής Εξουσίας.

Εκπληκτικός ο Νίκος Ντάβας στο ρόλο τού δίφυλου μάντη Τειρεσία. Εριστικός ως ώφειλε μετά τις προσβολές που εδέχθη κι αδέκαστος ως μεταφυσικός κριτής τών πάντων, χωρίς να λησμονεί τη διπλωματική υποχωρητικότητα τού λειτουργήματός του. Αυτές οι δύσκολες ισορροπίες και κυκλοθυμικές μεταπτώσεις τού μυθικού-τραγικού προσώπου αποδόθηκαν τα μέγιστα από τον υπέροχο αυτόν ηθοποιό.

Απολύτως βασιλική η συγκρατημένη συναισθηματικότητα τής Ανδριανής Μπαρτσώτα στον δύσκολο ρόλο τής Ιοκάστης. Κράτησε με αξιοθαύμαστη θεατρικότητα την ισορροπία ανάμεσα στην ψυχρή λογική και στην πλημμυρίδα τών συναισθημάτων που οφείλονται σε απρόβλεπτες και ασύλληπτες για τον ανθρώπινο νου αποκαλύψεις τού Θείου Σχεδίου. Οι βροτοί στέκουμε αδύναμοι στις επιταγές τών θείων βουλήσεων και παρασυρόμεθα από τα Κοσμικά Ρεύματα ως άχυρο στην τρικυμία. Για έναν ηθοποιό είναι πολύ δύσκολη να εικονοποιήσει με μέτρο, συμμετρία και σκηνική οικονομία την εσωτερική ταραχή τού όντος που βιώνει θέλοντας και μη την Κατά-στροφή. Στην εποχή τής Κρίσης που περνάμε όλοι, η αρχαία τραγωδία είναι περισσότερο επίκαιρη παρά ποτέ, ακριβώς γιατί γράφτηκε σε μια εποχή μεταβατική όπου ο αρχαίος κόσμος παρήκμαζε και τη λαμπρή ηλιοφάνεια τού Χρυσού Αιώνος διαδέχθηκε το λυκόφως για να βυθιστούμε όλοι μαζί μετά στους Σκοτεινούς Χρόνους που ακολούθησαν μέχρι την Αναγέννηση και την ανακάλυψη τόσο τών αρχαίων ελληνικών αξιών όσο και των Γραμμάτων και τών Τεχνών και τής πάντα ζωντανής κι επίκαιρης μυθολογίας μας. Γλαφυρός, απολύτως πειστικός, ρεαλιστικά αληθοφανής ο Άγγελος τού Αλέξη Μαρτζούκου. Ανατριχιαστικά γοργός κι ορθώς βραδύς ο Εξάγγελος τού Γιώργου Οικονόμου. Τα χορικά ακούστηκαν ξάστερα σα γάργαρο νεράκι που κυλάει από την Κασταλία Κρήνη. Κι αυτό το οφείλουμε στους Κορυφαίους: στον Σάββα Αβραμίδη, στη Νάγια Νικολάου, στην Πολυτίμη-Αλεξάνδρα Καλομοίρη. Ο Χορός κινήθηκε γεωμετρικώς με απλότητα και χάρη χωρίς περιττούς νατουραλισμούς και συνήθεις ευκολίες. Ήταν όλοι τους παρόντες και σιωπηλοί, όπως μόνον οι ένορκοι στα δικαστήρια μπορούν να είναι. Τους αναφέρω έναν-έναν: Ιωάννα Ιακώβου, Αναστασία Ζερβάκη, Μαρία Μαρουλάκη, Δήμητρα Παπαδάτου, Σόνια Μαρρή, Καρολίνα Λουβάρη, Μαρία Κουρτή, Σοφία Παρουκάκη. Αλησμόνητες οι βουβές παρουσίες τής Ιωάννας Καραμπόλα στο ρόλο τού Βωβού Προσώπου, τής Μαρίας Κουρτή ως Ισμήνη και τής Ιωάννας Ιακώβου ως Αντιγόνη.

Μην χάσετε αυτή την παραγωγή τού Κέντρου Πολιτισμού Ελεύθερη Έκφραση. Αυτά είναι τα μικρά κύτταρα τού πολιτισμού μας κι αυτά πρέπει να ενισχύουμε παντοιοτρόπως. Όλοι οι άλλοι αρκούνται στα τσιμπούσια με κρατικά κόλυβα. Θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου.

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ:

ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΤΥΡΑΝΝΟΣ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ

Η σκηνοθεσία προσεγγίζει τις αντιστοιχίες της παθογένειας του σήμερα με τον σπουδαίο Λόγο του Ποιητή, που κατατρύχουν διαχρονικά την Παγκόσμια Ιστορία μας ανά αιώνες. Ο λιμός της Θήβας, θα μπορούσε να είναι σημερινή έκπτωση των αξιών ζωής, που παράγουν άστεγους ηθικά και σωματικά, χωρίς να έχουν οι κοινωνίες μας μέλλον. Ακόμη, οι μικρές και μεγάλες ‘Υβρεις της ζωής όλων μας , που φέρνουν δίκαια την Νέμεση, της οποίας τα ολέθρια αποτελέσματα τα βρίσκουμε ως δυστυχία γύρω μας . Παραγωγή: Κέντρο Πολιτισμού Ελεύθερη ‘Εκφραση Μετάφραση: Σταμάτη Βαλσαμάκη Εκδόσεις Εξάντας Σκηνοθεσία: Λεωνίδας Τσιριγκούλης Ενδυματολόγος: Μαίρη Τριανταφύλλου Βίντεο : Κώστας Κουτσιαμπασάκος Χορογραφίες βίντεο: Κατερίνα Πυρινή Χορογράφος: Αναστασία Ζερβάκη Φωτογραφίες: Λεωνίδας Κανέλλος Φωτογραφίες Κατοχής: Επίκαιρα Α.Ε Παίζουν: Οιδίποδας: Νεκτάριος Δημητρακόπουλος Κρέων – Θεράπων: Βαγγέλης Πυρινής Τειρεσίας: Νίκος Ντάβας Ιοκάστη: Ανδριανή Μπαρτσώτα Άγγελος: Αλέξης Μαρτζούκος Εξάγγελος: Γιώργος Οικονόμου Κορυφαίοι: Σάββας Αβραμίδης, Νάγια Νικολάου, Πολυτίμη Αλεξάνδρα Καλομοίρη Χορός: Ιωάννα Ιακώβου, Αναστασία Ζερβάκη, Μαρία Μαρουλάκη, Δήμητρα Παπαδάτου, Σόνια Μαρρή, Καρολίνα Λουβάρη, Μαρία Κουρτή, Σοφία Παρουκάκη Βουβό πρόσωπο: Ιωάννα Καραμπόλα Ισμήνη: Μαρία Κουρτή Αντιγόνη: Ιωάννα Ιακώβου. Ημέρες Παραστάσεων: Δευτέρα: 21:30 για οκτώ παραστάσεις

Τιμή εισιτηρίων: Είσοδος ελεύθερη για ανέργους με κάρτα ανεργίας, 5€ (φοιτητές – συνταξιούχοι), 10€.

Από 24 Φεβρουαρίου στο Θέατρο ΕΛΥΖΕ Νυμφάιου 12 Ιλίσια (σταθός Μέγαρο Μουσικής) Τηλ. επικ: 6944634624-6974754915