PSYXAGWGOS---PHOTO_1

 

Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Οι νευροεπιστήμες του εγκεφάλου σε εκλαϊκευμένη, θεατρική-σεμιναριακή εκδοχή με διαδραστική συμμετοχή του κοινού και αυτοσχεδιαστικές ικανότητες του «νούτικου» ηθοποιού (όπως λέγαμε στην παλιά καλή ελληνική αθηναϊκή επιθεώρηση). Το «Βρίζοντας το κοινό» του Πέτερ Χάντκε συνυποδηλώνεται στη βάση αυτής της πρωτότυπης δουλειάς της ομάδας «μεταμόρφωσις» (www.metamorfosis.gr).

 

Φαίνεται ότι μέσα στην Κρίση γυρίζουμε όλοι μέσα μας για να ψάξουμε τις αιτίες των αντι-δράσεών μας, για να αποστασιοποιηθούμε και να αποκοπούμε ενίοτε από τη σκληρή κι αβίωτη πραγματικότητα. Να αντιστρέψουμε την προβολή και να επανακαθορίσουμε τη σχέση αιτίου-αιτιατού.

PSYXAGWGOS---PHOTO_2

Αυτό βέβαια παλιά ήταν υπόθεση των ψυχολόγων, των ψυχιάτρων, των ψυχοθεραπευτών. Τώρα όμως που κατάντησε αυτός ο μικρός γαλαζοπράσινος πλανήτης ένα απέραντο φρενοκομείο, τι να σου πρωτοκάνουν οι ειδικοί; Ακόμα κι όταν συνεπικουρούνται από τους εναλλακτικούς λεγόμενους θεραπευτές, ανάγκη είναι να ξαναγυρίσουμε στην εκπαιδευτική λειτουργία του θεάτρου ως Σχολείο. Από το Ασιατικό θέατρο σκιών που ήταν μέσο μεταλαμπάδευσης και διαιώνισης της κυρίαρχης μυθολογίας-κουλτούρας, έως τις γονιμολατρικές οργιαστικές καρναβαλικές τελετές που εξασφάλιζαν με ομοιοπαθητικό τρόπο την ευγονία ανθρώπων, ζώων και φυτών και μέχρι το απαράμιλλο αρχαίο ελληνικό θέατρο, ένα είναι το ζητούμενο του θεατή: να καθαρθεί από τα έσωθεν δαιμόνια, να γνωρίσει τον εαυτό του και να επανακαθορίσει τη στάση του στον κόσμο.

 

Ο Μιχαήλ Δουκάκης είναι τόσον ταλαντούχος που θυμίζει τον Αρτώ, των Γκωγκέν, τον Βερλαίν, τον Ρεμπώ. Είναι ποιητικός κι αυθεντικός. Υπάρχει και είναι. Δύσκολος συνδυασμός για τα μίζερα νεοελληνικά μας πράγματα. Σχεδόν ανεπίτρεπτος. Ξεχωρίζει κεφάλι κόβει κεφάλι. Από την κλασική Αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

 

Αυτό που κάνει είναι μοναδικό. Υπάρχει πάνω στη σκηνή και δεν υπάρχει. Είναι ο εαυτός του αλλά και δεν είναι. Μεταμορφώνεται στο άλλο, χωρίς να εγκαταλείπει το εγώ, αυτοτσαλακώνεται και τσαλακώνει. Τελικά, μένει μια βία από το «θέατρο της σκληρότητας» του Αρτώ που έχει όμως τη δική της ψυχοθεραπευτική, αυτογνωσιακή, λυτρωτική, ψυχαγωγική της λειτουργικότητα.

 

Ο Μιχαήλ Δουκάκης είναι ψυχ-αγωγός με την αρχαία έννοια του όρου. Όπως οι ιερείς στα νεκυιομαντεία, όπως οι τελεστές στα μυστήρια, όπως οι μεγάλοι τεχνίτες του Διονύσου.

 

Όσο για την συγκεκριμένη παράσταση που παρακολούθησα ήταν περισσότερο μακρά από τις χρονικές αντοχές μου. Βεβαίως λειτουργούσε η διαδραστικότητα κοινού-τελεστού, όμως όταν ένα αυτοσχεδιαστικό θέαμα υπερβαίνει τις τρεις ώρες, ξεχειλώνει. Κουράζει. Όχι όλους βεβαίως. Μερικοί θα ήθελαν να μείνουν εκεί και να αντιδρούν μέχρι την επόμενη παράσταση. Όμως εκεί έγκειται η διάκριση του αυτοσχεδιάζοντος ηθοποιού να εξασφαλίσει ρυθμό, να αρπάξει την ομάδα από τα μαλλιά και το λαιμό, να επιβάλλει τους δικούς του όρους σε αυτό το δύσκολο και άνισο εξ ορισμού παιχνίδι.

 

Μετά τη «Μέθοδο Γκρόνχολμ», ίσως ό,τι πιο ενδιαφέρον έχω δει στο θέατρο για την αυτοβελτίωση του θεατή.

 

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr