Νάντια Στυλιανού, Όταν οι Άγγελοι ζωγραφίζουν τη γη, εκδόσεις Νίκας, Αθήνα 2022, σ. 255.

 

Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Σε έναν στίχο τού Ελύτη από τον «Μικρό Ναυτίλο» παραπέμπει ο εύσχημος και πολυσήμαντος τίτλος, που δίνει τον τόνο, τον πόνο, τον χωροχρόνο και το «σημείο φυγής» της ποιητικής προοπτικής μιας ερευνήτριας της ελληνικής και γαλλικής φιλολογίας που διαπρέπει τόσο στα ακαδημαϊκά αμφιθέατρα όσο και στον δυσπρόσιτο κι απαιτητικό διεθνή ποιητικό στίβο.

Ανώτερο στέλεχος τού Κυπριακού Υπουργείου Παιδείας (που λειτουργεί και σαν Πολιτισμού και σαν Τουρισμού) η Νάντια Στυλιανού είναι μια σεμνή αλλά διόλου ερμητική Μούσα. Ο λόγος της ευερμήνευτος, οι διακειμενικές της οφειλές φανερές και ομολογούμενες. Ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον τής ποιητικής της.

Κόρη τού ήρωα και πρώην Υφυπουργού Δρ Πέτρου Στυλιανού κρατάει (μαζί με την αδελφή της ισάξια) διαρκώς αναμμένη την λαμπάδα των ουμανιστικών ιδεωδών τού πατέρα και θέτει την Ελευθερία πάνω ακόμα κι από την πειθαρχία τής έκφρασης. Γιατί αυτό είναι που την χαρακτηρίζει και στον γραπτό και στον προφορικό της λόγο: ευδόκιμος αυστηρότης, όπως το συγκρατημένο χαμόγελο στο γλυπτό πρόσωπο των αρχαϊκών Κορών.

Η τεχνική της διακρίνεται από ιδιοφυή δομή, ποιητική αφηγηματική, γεωμετρημένο συνειρμό, μαθηματική σκέψη…

Οι παραπομπές της είναι ορθώς τοποθετημένες και σοφώς οικονομημένες. Ουδέν περιττόν, ουδέν παράταιρον.

Το μηδέν των σχολαστικών ουδέποτε εμφιλοχωρεί στα γλαφυρά γραπτά της. Η ποιήτρια υπερισχύει και κατισχύει τής μελετήτριας.

Θα μπορούσα να μιλάω με τις ώρες για την ιδιότυπη αυτή ιδιοφυή έκλαμψιν ελληνικού φάους, όμως θ’ ακολουθήσω το παράδειγμά της και θα αποδράσω στις υπώρειες τού Παρνασσού.

Ζηλεύω τούς Κύπριους γι’ αυτά τα υπέροχα, ψαλμώδη, ηχοποιητικά «νι» που εμείς, οι Ελλαδίτες με τόσην ευκολίαν εξεπουλήσαμεν. Ας όψονται οι αδαείς, οι ημιμαθείς, οι… οι… οι… «τα φαιά φορούντες» των επίσημων Ελληνικών (Παρά-)Γραμμάτων.

Ως απόγονοι των βυζαντινών κι αλεξανδρινών λογίων, όταν ένα βιβλίο μάς εμπνέει να συν-γράψουμε το δικό μας πόνημα (σύντομον σημείωσιν έστω) τότε ο πρωταρχικός στόχος τού/της συγγραφέως επετεύχθη κατά εκατόν είκοσι τοις εκατόν (120%).

Έτσι κι εγώ μελετώντας εκ του σύνεγγυς αυτό το εκδοτικό επίτευγμα εμπνεύστηκα, επεξεργάστηκα και κατέγραψα αυτό το ταπεινό ποίημα:

 

Αείζωον πυρ

 

Στην Δρ Νάντια Στυλιανού

 

Εκατόφυλλον ρόδο

Ώρα ευλογημένη

Τής ορφικής ενώσεως

Τού ενός με το Ά-παν,

Μεγάλη φλόγα θα ξυπνήσει,

Τρανή πυρκαγιά θ’ αναζωπυρωθεί,

Την ένυλη σάρκα θα αναστήσει

Εις το ζωοποιούν πυρ

Το άσβεστον,

Μηδέποτε αναλλοίωτον,

Αείζωον…

 

Γονιμοποιός ο Ρυθμός

Αρμονίαν ποιεί

Εκ της επιγενομένης δυσαρμονίας

Ορμώμενος,

Εντροπίας εναλλασσομένης ένεκα…

 

[Πυρὸς τε ἀνταμοιβὴ τὰ πάντα καὶ πῦρ ἁπάντων (Ηράκλειτος)] (βλ. Νάντια Στυλιανού, Όταν οι Άγγελοι ζωγραφίζουν τη γη, εκδόσεις Νίκας, Αθήνα 2022, σσ. 96-97).

 

Και μόνον για την ιδιοφυή ανάλυση τής κατά Ηράκλειτον εννοίας τού Πυρός (δια του οποίου «αναγεννάται η Φύσις»), όπως μετουσιώθηκε στην ποίηση του Σικελιανού και του Σεφέρη, που είχαν την ευλογημένη τύχη να συναντηθούν και να αλληλεπιδράσουν στην «περιρρέουσα ατμόσφαιρα» της εποχής τους (και όχι μόνον), η συλλογή αυτή μελετημάτων μιας μορφωμένης ποιήτριας, σπουδαγμένης λογίας και διδάκτορος εμβριθεστάτης, αποκτά ξεχωριστή αξία για την συγκριτική φιλολογική της έρευνα κι επισταμένη μελέτη, αλλά και για τον συνδημιουργικό τρόπο που συνδέει φαινομενικώς αλλότρια πεδία με έναν τρόπο οιονεί ποιητικόν, τουτέστιν ελεύθερο αλλά και δομημένο, πακτωμένο στο διακειμενικό υπόστρωμα γιγαντιαίων απολιθωμάτων των δεινοσαύρων της Θεωρίας της Λογοτεχνίας αλλά και της έμπρακτης αποτύπωσης στον πρωταρχικό αιθέρα (akasha, στα σανσκριτικά) ανυπέρβλητων ιδεολογημάτων που δεν θα ξεπεραστούν ποτέ γιατί αναβλύζουν από την μεγάλη Ζωοδόχο Πηγή τής Αληθείας.

 

Μετά δέους και θαυμασμού,

 

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

https://konstantinosbouras.gr