Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

martha_freud1

Τελικά, τα ιστορικά πρόσωπα κερδίζουν την «αιωνιότητα» όταν γίνουν μύθος στο συλλογικό συνειδητό ή α-συνείδητο. Ο Φρόϋντ, ο Αϊνστάιν, το ζεύγος Φλέμινγκ, ο Καραθεοδωρής, ο Γιουνγκ (για να μείνουμε στον αυστηρό κι αποστειρωμένο κόσμο των Επιστημών κι όχι στον ξε ορισμού ξεσαλωμένο κόσμο της Τέχνης…) όλοι αυτοί τροφοδοτούν διαρκώς την ανθρώπινη σκέψη με το κουτσομπολίστικο ενίοτε μέρος του βίου και της πολιτείας τους. Η Μάρθα Φρόϋντ ήταν μέχρι τώρα στη σκιά του μεγαλοφυούς συζύγου της. Χάρη όμως στην Φωτεινή Τσαλίκογλου και στο ομώνυμο πόνημά της έγινε αφορμή για προβολή ερωτικών αρχετύπων, ορμεφύτων, προκατασκευασμένων ιδεών και προκαταλήψεων. Η κάθε εποχή (κι ο κάθε «ερμηνευτής») βλέπει το παρελθόν μέσα από τις δικές του ανάγκες και στερήσεις. Έτσι όλες οι γυναίκες δεν είναι αγίες κι όλες οι σύζυγοι δεν είναι πιστές. Το αντίθετο θα ήταν σκάνδαλο για την ελευθέρια ηθική μας που τροφοδοτεί τον κόσμο του ελευθέρου εμπορίου. Αλίμονο σ’ όποιον ξεφεύγει. Η Σαλώμη του Όσκαρ  Ουάιλντ δεν ανέχεται την αγέρωχη αγνότητα του ασυμβίβαστου Ιωάννη. Το τίμημα: ο θάνατος, αλλά όχι ο όποιος-όποιος θάνατος, μαρτυρικός, παραδειγματικός, αποκρουστικός, παραδειγματικός… Οι ανθρωποθυσίες κι οι κανιβαλισμοί στην σύγχρονη δυτική κοινωνία μας, είτε πρόκειται για την αδικοχαμένη Νταϊάνα, είτε για τα θύματα τρομοκρατικών ενεργειών ή για την παραδειγματική εκτέλεση και τιμωρία τρομοκρατών ή αντιφρονούντων, επιβεβαιώνουν τη δυσανεξία του ανθρωπίνου είδους για το διαφορετικό, την καχυποψία απέναντι στο ξένο, τον φόβο των εισβολέων στην «αγία» οικογένεια. Ο Φρόϋντ καινοτόμησε, γιατί έφερε το βαθύ υποσυνείδητο στο πιάτο της μικροαστικής και μεσοαστικής κοινωνίας. Η μεγαλοαστική και η ιθύνουσα τάξη δεν είχε ποτέ τέτοια προβλήματα. Τα ταμπού και τα φετίχ ισχύουν για τις κατώτερες, καταδυναστευόμενες, εκμεταλλευόμενες κι εκμεταλλεύσιμες τάξεις. Οι ισχυροί έχουν δικαίωμα στην «αμαρτία», αφού ταυτίζονται με το επίγειο Δίκαιο. Η φράση του Γάλλου βασιλιά «το κράτος είμαι εγώ» παραπέμπει στη Βία που υφίσταται ο φωτοδότης και ζωοδότης Προμηθέας. Αν και προσωπικά προτιμώ την αποκρυφιστική, μεταφυσική σκέψη του Γιουνγκ, ο Φρόϋντ ήταν για τις λαϊκές μάζες ανάλογος του Μαρξ, του Ρεμπώ, του Πικάσο. Έδωσε φωνή στο άρρητο και τόπο στο αχώρητο.

martha_freud2

Η Γιούλη Ζήκου είναι μια καταπληκτική εύπλαστη μαχητική «ευάγωγος» ηθοποιός. Ερεύνησε τον βίο και την πολιτεία του ζεύγους Φρόϋντ, παρακινούμενη από το βιβλίο της Φωτεινής Τσαλίκογλου «Εγώ η Μάρθα Φρόϋντ» από τις εκδόσεις Καστανιώτη, έφτιαξε ένα σφιχτοδεμένο δραματικό κείμενο, αποφεύγοντας με δεξιοτεχνία τον μονόλογο, στήνοντας σκιές και είδωλα επί σκηνής, συνδιαλεγόμενη με τον εαυτό της και το Άχρονο, έγινε εταίρα κι Έτερον, ταυτόν και Άλλον, στο τέλος όμως δικαιώθηκε από το χειροκρότημα.

Δύσκολο το εγχείρημά της. Σχεδόν αδύνατον. Η κυρία Φρόϋντ έζησε στο περιθώριο της ζωής του διάσημου συζύγου της. Ήταν το απόλυτο μηδέν από το οποίο αναπηδάει το πρωταρχικόν Ωόν της Δημιουργίας. Έζησε και δεν έζησε. Γι’ αυτό είναι τώρα σημαντικό που αναβιώνει επί σκηνής, έστω κι ως αλλότρια φωνή μέσα από ένα προσωπείο που φέρει το όνομα και – ίσως – τα χαρακτηριστικά της.

Μία παράσταση που αξίζει να παρακολουθήσετε, να μελετήσετε, να σχολιάσετε.

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

Πληροφορίες για την παράσταση:

Συντελεστές
Θεατρική Διασκευή – Σκηνοθεσία: Γιούλη Ζήκου
Σκηνικά- Κοστούμια: Λαμπρινή Καρδαρά

Πρωταγωνιστούν:
Γιούλη Ζήκου: (Μάρθα Φρόυντ)
Πέτρος Αποστολόπουλος: (Σίγκμουντ Φρόυντ)
Γιάννης Ζαραφωνίτης: Σεργκέι- Γιόζεφ Μπρόυερ- Γιατρός- Οιδίποδας
Μύρια Δημητροπούλου: Άννα Φρόυντ- Λου Σαλομέ

Φωνές:
Φαίη Κοκκινοπούλου: Λου Σαλομέ – Ηθοποιός
Ηλιάνα Παναγιωτούνη: Αμαλία Φρόυντ –Μίνα Μπέρνεϋς
Πέτρος Αποστολόπουλος: Πατέρας Μάρθας Φρόυντ – Γυναίκα άρρωστη
Γιάννης Μόρτζος: Αυτοκράτορας

Πρόγραμμα Παραστάσεων
Πέμπτη – Παρασκευή- Σάββατο 21.30, Κυριακή 19.30

Τιμές εισιτηρίων:
Πέμπτη και Κυριακή: 10€
Παρασκευή και Σάββατο: 15€

Διάρκεια: 1 ώρα και 35 λεπτά