(για την Κρίση και τον σύγχρονο Άνθρωπο)

ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΠΟΥΡΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΩΝΤΑΣΆΝΕΥεξώφυλλο

«Φιλοκαλούμε τε γαρ μετ ΄ ευτελείας και φιλοσοφούμεν  άνευ μαλακίας», δηλαδή «αγαπάμε το ωραίο με απλότητα και φιλοσοφούμε χωρίς μαλθακότητα».

Κυρίες και κύριοι,

Από τη ρητορική φράση του Περικλή στον Επιτάφιο λόγο του στον Κεραμικό, όπως αναφέρει ο Θουκιδίδης, είναι παρμένος  ο τίτλος του βιβλίου του Κωνσταντίνου Μπούρα  «Φιλοσοφώντας άνευ…»

 

Είναι από τις λίγες φορές που διάβασα δοκίμιο διαμορφώνοντας ,χάρη στα λεγόμενα του συντάκτη του, από την πρώτη κιόλας σελίδα, σαφή εικόνα των αποδεκτών-αναγνωστών του καθώς και του περιεχόμενου του βιβλίου !

Στον ανήσυχο αναγνώστη…

                        Στους πνευματικούς μου συνοδοιπόρους.

                        Δοκίμια για τη Ζωή σε μεταβατικούς καιρούς

                        Και κρίσιμες εποχές σαν τη δική μας.

                        Δοκίμια για τον σύγχρονο Άνθρωπο

                        Και την αγωνία του για το Αύριο.

                        Δοκίμια για τον Έρωτα και το Θάνατο,

                        Για το Άγνωστο και το Επιστητό,

                        Για την Τεχνολογία και την Κοινωνία,

                        Για τη Μοναξιά και την Επικοινωνία,

                        Για τις συμβάσεις και την Ελευθερία,

                        Για την Ποίηση και το Θέατρο,

                        Για το Νόημα και το υπαρξιακό κενό,

                        Για τη Δημοκρατία, την Ισότητα,

                        Την Ισονομία και τη Δικαιοσύνη,

                        Για τη Μεταφυσική, τις εναλλακτικές

                        Θεραπείες και το Επέκεινα…

 

Δύο ήταν οι εντυπώσεις που μου δημιουργήθηκαν στην ανάγνωση των εξήντα τεσσάρων σύντομων δοκιμίων που περιλαμβάνονται στο εικοστό έβδομο αυτό βιβλίο του συγγραφέα. Πρώτη, ο βαθύς ανθρωποκεντρισμός του. Το κέντρο της σκέψης του ,ο άνθρωπος στην ψυχοσωματική του οντότητα και πληρότητα. Ο πάσχων άνθρωπος, ο διαλογιζόμενος, ο αναζητών διεξόδους και λύσεις. Από τις πρώτες σελίδες του πονήματός του, ο Μπούρας εγκαθιστά επιδέξια τις συνιστώσες μιας επαφής- επικοινωνίας ανάμεσα στον ίδιο και τον άνθρωπο – αναγνώστη συνδημιουργό.

Δεύτερη εντύπωσή μου ,είναι ότι υπάρχει ίσως διάθεση αυτή η επαφή-επικοινωνία να αποτελέσει, κατά κάποιο τρόπο, το προστάδιο συγκρότησης  μιας θεραπευτικής σχέσης, με τον δοκιμιογράφο να πασχίζει να αναστείλει την μεταστατικότητα της αρρώστιας του αιώνα που μαστίζει τη γενιά του, διαδραματίζοντας τον ρόλο του Δασκάλου – Εμψυχωτή του πάσχοντος ανθρώπου ο οποίος  αναζητά την ανάδυση των ικανοτήτων του μέσα από επανασύνδεση με το απολεσθέν λεξιλόγιο των παιδικών  χρόνων, πρώτο βήμα για την επανάκτηση της κλονισμένης ισορροπίας, γαλήνης και αυτογνωσίας του. Ενδεικτικός εξάλλου είναι και το τίτλος του δοκιμίου. :΄΄ Για την κρίση και το σύγχρονο άνθρωπο ΄΄ !

Για να επιτύχει τον θεραπευτικό αυτό στόχο, ο Μπούρας δεν προβαίνει σε κοινότοπες διαπιστώσεις, σε ηθικολογίες και διδακτισμούς, δεν προσφέρει εύκολες λύσεις .Θέτει  ερωτήματα και ζητήματα, απομυθοποιώντας ,ουσιαστικά, έννοιες και παραμέτρους οι εκφραστές των οποίων  ,μέσα στον μετανεωτερικό κόσμο, δημιούργησαν και επέβαλλαν ένα ανήθικο άβατο, περιορίζοντας τη συζήτηση ,τις ζυμώσεις και την έκφραση γνώμης σε ολίγους κατ’ επίφαση ειδήμονες, λεξιλάγνους και συχνά αυτοαναιρούμενους  στοχαστές που έχουν βαλθεί να καταρρακώσουν την αυτόβουλη ατομική ματιά του αναγνώστη ως κυτταρικού όντος. Έχει τη θέληση, τη δύναμη και το τάλαντο να θέσει ερωτήματα και να απομυθοποιήσει έννοιες εξαγνίζοντάς τες ο Μπούρας. Και θεωρώ ιδιαίτερα ενδεικτικά της θεραπευτικής,  όπως την ονόμασα, διάστασης του βιβλίου του ,δύο κεφάλαια, το περί  ποίησης και το περί θεάτρου.

Στο σύντομο αλλά περιεκτικό, μεστό νοήματος και προβληματισμού τρισέλιδο κείμενό του με τίτλο «Ποίηση», ο Μπούρας αναρωτιέται ποιος γίνεται ποιητής σε αντιποιητικούς καιρούς. Αν και οι ποιητές μοιάζουν να είναι καταδικασμένοι στην αφάνεια και την ανυπαρξία, ο δοκιμιογράφος τους χρίζει σε αυτοδύτες των μύθων που βουτούν χωρίς μάσκα στα βαθιά του συλλογικού ασυνείδητου και ανασύρουν σφουγγάρια, κοράλλια και χαμένα πετράδια από το θησαυροφυλάκιο της Γνώσης . Η δοξαστική αυτή θεώρηση της αποστολής του ποιητή, δεν θα τον εμποδίσει να επισημάνει τη σημερινή πληθώρα ποιητικών βιβλίων στα περισσότερα από τα οποία κραυγάζει μια εκφραστική ανεπάρκεια ,ενώ θα καυτηριάσει και τους ιδιότυπους άγραφους νόμους , τη σκιώδη ιεραρχία που ποδηγετεί σήμερα τα ποιητικά πράγματα της Ελλάδας απομονώνοντας τους «διαφορετικούς» έξω από τα τείχη του κόσμου των «κανονικών».

Οσο για το σύντομο αλλά επίσης περιεκτικό και ουσιώδες κείμενό του με τίτλο «Θέατρο», ο συγγραφέας αναφέρει ότι ο συμπαντικός Κόσμος της Αιτίας και του Αποτελέσματος βρίσκει  στον σκηνικό χώρο τις αναγκαίες και ικανές συνθήκες για να επιβεβαιωθεί μέσα από τον τραγικό κύκλο. Ύβρις-καταστροφή-τιμωρία του υβριστού. Στο επίπεδο αυτό, επισημαίνει και τη σημασία του θεάτρου ως σχολείου όπου επιτυγχάνεται η διαπαιδαγώγηση του πολίτη μέσα από τη μετάγγιση διαμεσολαβημένης εμπειρίας προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη λαθών και οι «οικείες συμφορές» του παρελθόντος να μην ανήκουν στη μελλοντική συλλογική μνήμη ως διαρκώς επικρεμάμενη απειλή.

 

Κλείνω την πολύ σύντομη αποψινή μου παρέμβαση-αναφορά στο δοκίμιο του Κωνσταντίνου Μπούρα διαβάζοντας ένα ποίημά του εμπνευσμένο από το Θέατρο :

 

Θέατρο

 

Ποιος μάς βλέπει

            Πίσω απ’ το Πέπλο;

Στις κουίντες

            Ποιος κρύβεται;

Πίσω από την κουρτίνα

                        Τών προβολέων

                        Που μάς τυφλώνουν

Πόσοι θεατές έχουν κόψει

            Απόψε εισιτήριο;

Ποιοι κάθονται στα θεωρεία,

                                    Στους εξώστες;

Πόσα “τιμής ένεκεν” δόθηκαν

                                    Απόψε;

  • Προ πάντων να μην ξεχαστείς

Πως είναι θέατρο

Και με μαχαιρώσεις.

  • Όλος ο κόσμος μια σκηνή.

Ποιος μας ακούει;

Ποιος γράφει το έργο;

Ή μήπως αυτοσχεδιάζουμε

     Πάνω σε έναν καμβά,

     Όπως στην commedia dellarte;

  • Μην με πνίξεις, Οθέλλο μου,

Κι εγώ στο καπηλειό

                                         Μετά

Θα σου διηγηθώ

                             Περασμένους

Και μελλοντικούς έρωτές μου.

  • Είχαμε επιτυχία απόψε.

Βροχή το χειροκρότημα.

  • Ξαστεριά. Και το φεγγάρι

Φέτα ροδάκινου.

            Θα κάνει ζέστη

                                                Αύριο.