ΒΙΟΛΙΣΤΗΣΣΤΗΣΤΕΓΗ

Από τον θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Ο Μιχάλης Αδάμ επέτυχε εκεί που άλλοι Έλληνες θεατρικοί παραγωγοί δεν θα τολμούσαν ούτε να κοιτάξουν. Πήρε έναν χώρο αχανή και με ποικίλα προβλήματα ακουστικής και οργανώνει θεάματα που δεν πέφτει καρφίτσα. Μακάρι και οι άλλες εγκαταλελειμμένες κι ερειπωμένες ολυμπιακές εγκαταστάσεις μας να εύρισκαν κάποια μόνιμη πολιτιστική χρήση. Όταν έχουμε αυτά τα μεγαθήρια δεν χρειάζεται να δημοπρατούμε και να σχεδιάζουμε άλλους χώρους ποικίλων εκδηλώσεων. Φτάνει να συντηρήσουμε και να αξιοποιήσουμε με ορθολογικό τρόπο (αλλά και με φαντασία) τις υπάρχουσες. Είναι γνωστόν ότι είμαστε ένα αυτοκαταστροφικό έθνος (αλλά σίγουρα όχι και «ανάδελφον» στον παραλογισμό). Γι’ αυτό πρέπει να ενισχύσουμε το «επιχειρείν», την ιδιωτική πρωτοβουλία, γιατί χάρη σ’ αυτήν και μόνον έχουμε να επιδείξουμε διαχρονικά έργα Λόγου και Τέχνης, καθώς και επιτεύγματα ασύλληπτης έντασης. Ο κρατισμός δεν λειτούργησε ποτέ στην Ελλάδα γιατί προσκρούει στο αρχετυπικό μίσος του πολίτη προς την κεντρική Εξουσία (κατάλοιπο ίσως της μακραίωνης οθωμανικής κατάκτησης, ή ευθύνεται εκείνο το αν-αρχικό, ξερόλικο ενεργειακό γονίδιο, το ιχώρ; Δεν ξέρω).

Εκείνο όμως που γνωρίζω καλώς, ως θεατρολόγος, διπλ. Μηχανολόγος μηχανικός Ε.Μ.Π. (1985) και διατελέσας υπεύθυνος των εκδηλώσεων στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (1997-1998) είναι ότι επιχειρηματίες σαν τον Μιχάλη και τη Vanessa Αδάμ θα έπρεπε να λαμβάνουν τουλάχιστον μιαν εύφημον μνείαν από την πολιτεία. Στο πρόγραμμα του Θεάτρου Badminton είδα ότι ανεβαίνει μια παράσταση αφιερωμένη στα 90 χρόνια του Μίκη Θεοδωράκη, αλλά και η Ηλέκτρα του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Σπύρου Α. Ευαγγελάτου και μετάφραση Κ. Χ. Μύρη.

Χθες παρακολούθησα τον «Βιολιστή στη Στέγη» με ένα μπουκέτο από τους καλύτερους επαγγελματίες του είδους, με προεξάρχοντες τον Γρηγόρη Βαλτινό και τη Ρένια Λουϊζίδου, σε σκηνοθεσία Rob Ruggiero, ενώ το κείμενο απέδωσε στα ελληνικά ο Πάνος Αμαραντίδης και τους στίχους ο Γεράσιμος Ευαγγελάτος.

 

Ψυχαγωγικό θέαμα υψηλών καλλιτεχνικών και τεχνικών προδιαγραφών, με ταιριαστή διανομή, από την οποία ξεχώρισα τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Σωτήρη Τσόγκα στο ρόλο του Ραββίνου και τον Τάσο Κωστή στο ρόλο του ενωμοτάρχη. Στους ρόλους που ο ηθοποιός καλεί να κάνει ένα πέρασμα, να πει λιγοστές ατάκες και να συμμετάσχει σε σκηνές πλήθους, εκεί φαίνεται η μαεστρία, η εμπειρία και τα κότσια του θεατρανθρώπου. Και μάλιστα όταν η απόσταση της σκηνής από τον θεατή της …γαλαρίας είναι πολύ μεγάλη, ε, τότε, όπως και στο αρχαίο θέατρο, μόνον οι ηθοποιοί μεγάλου βεληνεκούς κι εκτοπίσματος μπορούν να αναδράσουν με την πλατεία, τα θεωρεία ή το κοίλον.

 

Οι άλλοι ηθοποιοί ή χάθηκαν στη σχηματικότητα, ή – αντιθέτως – επαφιέμενοι στην ηχητική ευκολία της «ψείρας», έπαιξαν κινηματογραφικά σα να περιμένουν κάποια αόρατη κάμερα να κάνει γκρο-πλαν.

 

Αλήθεια, μια ιδέα και πρόταση: Γιατί δεν κρύβουν μερικές κάμερες στο σκηνικό και στα «φώτα της ράμπας», που να δείχνουν σε γιγαντοοθόνες λεπτομέρειες της σκηνικής δράσης; Κοστίζει ελάχιστα κι εξυπηρετεί τους θεατές με προβλήματα όρασης, αλλά και τους …τεμπέληδες. Άλλως πως, το μακρινό πλάνο που περιλαμβάνει όλη τη σκηνή, μέρος των θεατών και άσχετα με το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα οπτικά ερεθίσματα οδηγούν σε μια υπνωτική κατάσταση τον εγκέφαλο του σύγχρονου θεατή, που έχει μάθει να κατακλύζεται από εικόνες. Αυτό βεβαίως λειτουργεί υπέρ του ήχου και του Λόγου, όμως το μιούζικαλ είναι κυρίως οπτικοποίηση χορευτικών κινήσεων, που όσο κι αν τις ανοίξεις ή τις πλατύνεις, το μόνο που κερδίζεις είναι να τους αφαιρέσεις μεγάλο μέρος της αληθοφανούς συμβατικότητάς τους. Βεβαίως το μουσικό θέατρο δεν έχει μεγάλη σχέση με τον ρεαλισμό, όμως μια κάποια ταύτιση του κοινού με τον ηθοποιό απαιτείται προκειμένου να επιτευχθεί η ελάχιστη βάση της «ενσυναίσθησης», αναγκαίας και ικανής συνθήκης για την διαδραστική, συνδημιουργική επικοινωνία καλλιτεχνών-θεατών.

 

Μια ιδέα έριξα. Αλλά ας τη δει σοβαρά ο έμπειρος και πανέξυπνος επιχειρηματίας.

 

Οφείλω εύφημον μνείαν σε όλους τους άξιους συντελεστές: στον Αλέξιο Πρίφτη (μουσική διδασκαλία και διεύθυνση ορχήστρας), στον πάντα αποτελεσματικό και διακριτικά μπαρόκ (κι άλλοτε αφαιρετικό) Γιώργο Πάτσα, στη Σοφία Σπυράτου στην επιμέλεια της χορογραφίας, στην Ελευθερία Ντεκώ στο σχεδιασμό των φωτισμών, στον Curtis Schroeger στη θεατρική προσαρμογή της χορογραφίας και στον Matt Grounds στον σχεδιασμό του ήχου.

 

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

Πληροφορίες από το επίσημο site του θεάτρου Badminton:

http://stage.abcd.gr/show/violistis-sti-stegi/

Το μιούζικαλ που άλλαξε την ιστορία του Broadway,
σε μία νέα μεγάλη παραγωγή 

Θέατρο Badminton
από 17 Απριλίου 2015

Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης
5 – 14 Ιουνίου 2015

Το Θέατρο Badminton γιορτάζει την Χρυσή Επέτειο ενός από τα πιο αγαπημένα μιούζικαλ όλων των εποχών, 50 χρόνια μετά την πρεμιέρα του στη Νέα Υόρκη. Ο Βιολιστής στη Στέγη ανεβαίνει, με μια μεγάλη παραγωγή  στο Θέατρο Badminton, σε σκηνοθεσία του βραβευμένου Αμερικανού σκηνοθέτη Rob Ruggiero, ο οποίος το καλοκαίρι του 2014 σκηνοθέτησε τον «Βιολιστή» στο γνωστό ως «Σπίτι του αμερικανικού μιούζικαλ» Goodspead Opera House και πήρε διθυραμβικές κριτικές. Στον κεντρικό ρόλο του Τεβιέ ο Γρηγόρης Βαλτινός, ο οποίος μ’ αυτή την αφορμή, επιστρέφει σ’ έναν από τους πιο αγαπητούς ρόλους της πλούσιας διαδρομής του.

Ο Βιολιστής στη Στέγη ήταν το πρώτο μιούζικαλ στην ιστορία του Broadway που ξεπέρασε τις 3000 συνεχείς παραστάσεις. Με 3.242 για την ακρίβεια παραστάσεις ήταν για πολλά χρόνια το μακροβιότερο μιούζικαλ του Broadway.  Τη μουσική έχει συνθέσει ο Jerry Bock, τους στίχους ο Sheldon Harnick και το κείμενο ο Joseph Stein, βασισμένο σε ιστορίες του συγγραφέα Sholem Aleichem (1859-1916). Το μιούζικαλ απέσπασε 9 βραβεία «Tony» από 10 υποψηφιότητες, μεταξύ των οποίων της Σκηνοθεσίας και της Χορογραφίας του σπουδαίου Jerome Robbins. Το 1971 ο «Βιολιστής» έγινε ταινία και κέρδισε οκτώ υποψηφιότητες  Όσκαρ, με πρωταγωνιστή τον Chaim Topol, αντί για τον Zero Mostel που το είχε κάνει επιτυχία στο Broadway.

Η οικεία, σε εμάς τους Έλληνες, ιστορία του φιλόσοφου – γαλατά Τεβιέ με τις πέντε κόρες, την λαχτάρα για ζωή, την αγάπη για την οικογένεια και τους συγχωριανούς, τον ξεριζωμό και τη μετανάστευση, την πίστη στις παραδόσεις και την αναπόφευκτη σύγκρουση ανάμεσα στην παράδοση και την αλλαγή, την πίστη και την πραγματικότητα, πλέκουν τον καμβά της ιστορίας του μιούζικαλ, με μερικά από τα πιο γνωστά τραγούδια των τελευταίων 50 χρόνων: «If I Were a Rich Man», «Sunrise, Sunset», «Tradition», «Matchmaker».

Ο Τεβιέ – Γρηγόρης Βαλτινός γνωρίζει καλύτερα από καθέναν τον ρόλο, καθώς τον ερμήνευσε για πρώτη φορά το 1997 στο θέατρο Αθήναιον υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Κώστα Τσιάνου, σε μια από τις πιο δημοφιλείς ελληνικές παραγωγές των τελευταίων είκοσι ετών. Ο καλλιτεχνικός και εισπρακτικός θρίαμβος του Βιολιστή με τον Γρηγόρη Βαλτινό ήταν τέτοιος, που η παράσταση επαναλήφθηκε το 2005, σε μια μεγάλη περιοδεία κι ένα κατάμεστο Ηρώδειο.

Ένα από τα δημοφιλέστερα μιούζικαλ όλων των εποχών, ο Βιολιστής στη στέγη, ανεβαίνει για πρώτη φορά στη σκηνή του Badminton. Η θρυλική παράσταση των δέκα βραβείων Tony, που εδώ και πενήντα χρόνια παρουσιάζεται με αμείωτη επιτυχία σ’ όλον τον κόσμο, αποτελεί μια ακόμη μεγάλη παραγωγή του Badminton με έντονη την ελληνοαμερικανική συνεργασία. Εκτός από τον σκηνοθέτη Rob Ruggiero, τη χορογραφία του Jerome Robbins αναπαράγει ο Parker Esse, τη μουσική διδασκαλία και διεύθυνση της 20μελούς ζωντανής ορχήστρας έχει αναλάβει ο Αλέξιος Πρίφτης και τα σκηνικά και τα κοστούμια ο Γιώργος Πάτσας. Μαζί με τον Γρηγόρη Βαλτινό, η Ρένια Λουϊζίδου, ο Μέμος Μπεγνής, ο Μιχάλης Μαρίνος, η Ιωάννα Τριανταφυλλίδου, η Μαριάννα Πολυχρονίδη, ο Ιβάν Σβιτάιλο  και 30 ακόμη ηθοποιοί και χορευτές.

Ο Βιολιστής στη Στέγη, μετά το Badminton, θα ανέβει στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης από τις 5 έως τις 14  Ιουνίου.

 

Η ιστορία του «Βιολιστή»

 

Ο Βιολιστής στη στέγη είναι μια συγκινητική, αστεία μα πάνω απ’ όλα βαθιά αισιόδοξη ιστορία γύρω από το αιώνιο δίλημμα μεταξύ παράδοσης και αλλαγής.

Με αφετηρία το διήγημα «Οι κόρες του Τεβιέ» του συγγραφέα Sholem Aleichem, ο Βιολιστής στη στέγη μάς μεταφέρει στη Ρωσία του 1905, στο χωριό Ανατέβκα. Το μιούζικαλ αφηγείται την περιπέτεια του Τεβιέ, ενός φτωχού Εβραίου γαλατά. Η καθημερινότητα του Τεβιέ, ο οποίος ζει ευτυχισμένος τηρώντας πιστά τις εβραϊκές παραδόσεις, διαταράσσεται όταν η κόρη του αρνείται να τον υπακούσει, ζητώντας του να την αφήσει να παντρευτεί έναν φτωχό νέο αντί για το μεσήλικα χασάπη, τον οποίον εκείνος της προξενεύει. Επιπλέον, ο δοκιμασμένος επί αιώνες τρόπος ζωής τού γαλατά και των χωρικών απειλείται από τις ριζικές κοινωνικές αλλαγές και τους διωγμούς των Εβραίων στη Ρωσία.

Η ιστορία του Βιολιστή στη στέγη, πλημμυρισμένη από χιούμορ και καλοσύνη, θέτει τα οικουμενικά ζητήματα της παράδοσης έναντι της αλλαγής, της πίστης έναντι της πραγματικότητας, της ελευθερίας έναντι της υποταγής. Το ταξίδι αυτογνωσίας του Τεβιέ, της οικογένειάς του και των χωρικών συνοδεύεται από πασίγνωστες και αγαπημένες μελωδίες, όπως τα «If I were a rich man» και «Matchmaker», αλλά και αξεπέραστες χορογραφίες που έχουν αφήσει εποχή, όπως ο απολαυστικός «Χορός των μπουκαλιών».

 

Ο Βιολιστής στη στέγη: το εμβληματικό μιούζικαλ των ρεκόρ

 

Ο Βιολιστής στη στέγη έκανε την πρεμιέρα του στο Broadway το 1964, σε μουσική του Jerry Bockστίχους του Sheldon Harnick και σκηνοθεσία-χορογραφία του Jerome Robbins, και αναδείχθηκε σε μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες όλων των εποχών, κερδίζοντας εννέα Tony και σημειώνοντας ρεκόρ παραστάσεων: ο Βιολιστής στη στέγη υπήρξε το πρώτο έργο στην ιστορία του Broadway που ξεπέρασε τις 3000 παραστάσεις και σύντομα έγινε το μακροβιότερο μιούζικαλ όλων των εποχών (ρεκόρ που διατήρησε για 10 χρόνια, όταν ξεπεράστηκε από το Grease). Το έργο επανήλθε με τεράστια επιτυχία στο Broadway το 1976, το 1990 και το2004, ενώ πολλές παραγωγές ανέβηκαν στο Λονδίνο, σε θέατρα των ΗΠΑ και σε όλον τον κόσμο. Πολύ γνωστή παραμένει και η κινηματογραφική διασκευή του το 1971 από τον Norman Jewison, η οποία τιμήθηκε με τρία Όσκαρ ενώ ήταν υποψήφια συνολικά για οκτώ.

 

Το ανέβασμα του «Βιολιστή» στη σκηνή του

Goodspeed Opera House με σκηνοθέτη τον Rob Ruggiero

 

Ο Βιολιστής στη Στέγη έρχεται στο Θέατρο Badminton λίγους μήνες μετά από μια πολύ επιτυχημένη παράσταση που ανέβηκε το καλοκαίρι του 2014 σε ένα πολύ σημαντικό στην ιστορία των μιούζικαλ χώρο, το Goodspeed Opera House στο Κοννέκτικατ. Η παράσταση ανέβηκε στη σκηνή του Goodspeed Opera House τον Ιούνιο του 2014, σε σκηνοθεσία του αμερικανού σκηνοθέτη Rob Ruggiero, ενθουσιάζοντας τους θεατές και αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές: οι New York Times επαίνεσαν την παράσταση ως «μια άψογη και τρυφερή αναβίωση του Βιολιστή […] μια θριαμβευτική παραγωγή, που περιβάλλει με σεβασμό το έργο και ταυτόχρονα καταφέρνει να είναι απολύτως πρωτότυπη».

Για την παράσταση της Goodspeed Musicals, ο σκηνοθέτης RobRuggiero επέλεξε να προσεγγίσει το κλασικό μιούζικαλ δίνοντας έμφαση στο στοιχείο της οικογένειας, και εστιάζοντας κυρίως στον ευαίσθητο και ανασφαλή χαρακτήρα του Τεβιέ και στις σχέσεις με τις κόρες του.

Η παραγωγή ανεβαίνει στο Badminton και πάλι σε σκηνοθεσία του Ruggiero και βασίζεται στο πρόσφατο ανέβασμα στο Goodspeed, ωστόσο είναι δουλεμένη εκ νέου, προσαρμοσμένη στις μεγαλύτερες δυνατό

τητες που παρέχει η σκηνή του Badminton, ένω βέβαια όλο το έργο  – πρόζα και τραγούδια– εκτελείται στα ελληνικά από έναν πολυπληθή θίασο.

Ο Βιολιστής στη Στέγη του Badminton φέρει, επίσης, την υπογραφή του Parker Esse, ο οποίος επιμελείται την αναπαραγωγή της διάσημης αυθεντικής χορογραφίας του Jerome Robbins και συμμετείχε στην ίδια δημιουργική ομάδα του Goodspeed Opera House, που κατέπληξε το απαιτητικό κοινό του.

 

Goodspeed Opera House, το «σπίτι» του αμερικάνικου μιούζικαλ

 

Το Goodspeed Opera Houseείναι μια από τις σημαντικότερες αμερικανικές σκηνές, που είναι αφιερωμένες αποκλειστικά στο μιούζικαλ. Για την πολύτιμη προσφορά του, ο οργανισμός του Goodspeed έχει τιμηθεί με δύο ειδικά βραβεία Tony – ένα το 1980 για την εξαιρετική του συμβολή στο αμερικανικό μιούζικαλ και ένα το 1995 για το υψηλό καλλιτεχνικό του επίπεδο ως περιφερειακού θεάτρου.

 

Η  Goodspeed Musicals ιδρύθηκε το 1963 στο East Haddam του Κονέκτικατ με σκοπό να ανακαλύψει και να επανασυστήσει στο κοινό άγνωστα μιούζικαλ, που παρά την αξία τους δεν είχαν αναγνωριστεί όσο τους άξιζε. Στην πορεία, ο οργανισμός επεκτάθηκε και σε πιο σύγχρονα έργα, πολλά από τα οποία έκαναν την πρεμιέρα τους στη σκηνή του. Από τη σκηνή της Goodspeed παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά ορισμένα από τα πιο διάσημα μιούζικαλ όλων των εποχών, όπως τα AnnieMan of La Mancha και Shenandoah, τα οποία στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο Broadway και σ’ όλον τον κόσμο. Σήμερα, η Goodspeed ανεβάζει ετησίως έξι πρωτότυπα ή διασκευασμένα μιούζικαλ, δίνοντας περισσότερες από 400 παραστάσεις κάθε σεζόν. Ταυτόχρονα, διατηρεί τη δεύτερη μεγαλύτερη βιβλιοθήκη στις ΗΠΑ με αντικείμενο το μιούζικαλ, ενώ ενισχύει την έρευνα γύρω από το μουσικό θέατρο. Δίκαια, λοιπόν, το Goodspeed αποκαλείται «το σπίτι του αμερικανικού μιούζικαλ».

 

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Rob Ruggiero

Απόδοση Κειμένου: Πάνος Αμαραντίδης

Απόδοση Στίχων: Γεράσιμος Ευαγγελάτος

Μουσική Διδασκαλία & Διεύθυνση Ορχήστρας: Αλέξιος Πρίφτης

Σκηνικά & Κοστούμια: Γιώργος Πάτσας

Θεατρική Προσαρμογή Χορογραφίας: Curtis Schroeger

Resident Director – Επιμέλεια Χορογραφίας: Σοφία Σπυράτου

Σχεδιασμός Ήχου: Matt Grounds

Σχεδιασμός Φωτισμού: Ελευθερία Ντεκώ

Παραγωγοί: Μιχάλης & Vanessa Αδάμ

 

Διανομή με σειρά εμφάνισης

Βιολιστής: Max Chucker

Τέβιε ο γαλατάς:  Γρηγόρης Βαλτινός

Γκόλντε η γυναίκα του Τέβιε: Ρένια Λουϊζίδου

Αβραάμ ο βιβλιοπώλης: Κώστας Βελέντζας

Νάχουμ ο ζητιάνος: Στάθης Νικολαϊδης

Λάζαρ Γούλφ ο χασάπης: Γιάννης Αναστασάκης

Μέντελ ο γιός του Ραββίνου: Δημήτρης Γαλάνης

Ραββίνος: Σωτήρης Τσόγκας

Σπρίντζε κόρη του Τέβιε: Στεφανία Χούγια

Χόντελ κόρη του Τέβιε: Μαριάννα Πολυχρονίδη

Μπίλκε κόρη του Τέβιε:  Άννα- Μαρία  Κόρνια / Δανάη Βασιλοπούλου

Τζάϊτελ κόρη του Τέβιε: Ιωάννα Τριανταφυλλίδου

Χάβα κόρη του Τέβιε:  Μαρίνα Σάττι

Γέντε η προξενήτρα: Στέλλα Γκίκα

Μότελ ο ράφτης: Μιχάλης Μαρίνος

Μόρντχα ο ταβερνιάρης: Γιώργος Χαλεπλής

Πέρτσικ ο φοιτητής επαναστάτης : Μέμος  Μπεγνής

Φιέτκα ο Ρώσος: Ιβάν Σβιτάιλο

Ρώσος τραγουδιστής: Μπάμπης Αλεξανδρόπουλος

Ενωμοτάρχης: Τάσος Κωστής

Γιαγιά Τζάϊτελ & Σάντελ η μητέρα του Μότελ : Μαρία Γράμψα

Φρούμα Σάρα το φάντασμα της γυναίκας του Λάζαρ Γούλφ: Ελένη Καρακάση

Γιάσελ ο καπελάς: Βασίλης Λέμπερος

Σάσα ο φίλος του Φιέτκα: Λάμπρος Κτεναβός

Γυναίκα του ταβερνιάρη: Ζηνοβία Πουλή

 

Χωρικοί & Ρώσοι (με αλφαβητική σειρά)

Νώντας Δαμόπουλος

Μαριλού Κατσαφάδου

Αλέξανδρος Λασκαράτος

Tadeu Liesenfeld

Πάνος  Μαλικούρτης

Εύα Μιχελιδάκη

Γιώργος Πελαγίας / Γιάννης Στέφος

Πάνος Πολίτης