iskr180

Από τον κριτικό λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Μπούρα

 

Η νεαρά Αγγέλα Γαβρίλη, αφού πέρασε από την ποίηση και το δοκίμιο, ωρίμασε, βρήκε τον λογοτεχνικό εαυτό της και μας εκπλήσσει με ένα συναρπαστικό, καθηλωτικό, απρόβλεπτο κι αξιομελέτητο μυθιστόρημα. Στα όρια του φανταστικού, με πτυχές ποιοτικού αστυνομικού, με μια αφηγηματική ευθυβολία που υπερβαίνει ακόμα και την ειρωνεία, ενώ ο αυτοσαρκασμός είναι αόρατος, δίνει το στίγμα της πολύ νέας γενιάς των συγγραφέων που δημιουργούν μέσα στην Κρίση, που αυτοπραγματώνονται δημιουργικά, που δεν εθελοτυφλούν ακόμα κι όταν καταφεύγουν σε φαντασιακές ου-τοπίες μετατρέποντάς τες σε ευ-τοπίες [για να παραπέμψω στην ομώνυμη έκθεση ζωγραφικής του Γιώργου Τσάτσου]. Οι εκδόσεις Πάπυρος έκαναν ένα μεγάλο άνοιγμα στους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς εκδίδοντας κατ’ αρχήν μερικούς από τους πλέον ανήσυχους: Στέφανος Ξένος, Διονύσης Μαρίνος, Αγγέλα Γαβρίλη, Μαρία Σούμπερτ, Χριστίνα Χρυσανθοπούλου και έπεται συνέχεια. Απομένει το δοκίμιο, το σύγχρονο μετά το μεταμοντέρνο δοκίμιο, η μικρή φόρμα, η κατασυκοφαντημένη ποίηση, που πολλά έχει να πει και να μεταπλάσσει τα χρόνια του Χάους. Να με θυμηθείτε ότι η «γενιά του 2012» [νεολογισμός δικής μου κοπής] θα μείνει στην Ιστορία της Λογοτεχνίας ως αυτή που αμφισβήτησε κάθε αυθεντία, έβγαλε τα κάστανα από τη φωτιά και το φίδι της δοκησισοφίας από την τρύπα του.

            Η Αγγέλα Γαβρίλη το αποδεικνύει, αν κι εμφανίστηκε στην Ποίηση το 2009, είναι συναυτουργός του ευανάγνωστου ηλεκτρονικού περιοδικού για τα Γράμματα και τις Τέχνες www.diavasame.gr, είναι λογοτεχνικός [φανερός κι ουχί μυστικός] πράκτωρ του καλού κ’ Αγαθού, συμπάσχει, συνδημιουργεί με τον αναγνώστη και τους συν-συγγραφείς της, προτείνει, μελετά, επιλέγει, δια-κρίνει. Αυτή η ασκημένη κριτική ικανότητά της φαίνεται στη γραφή της. Ο τριτοπρόσωπος «πανεπόπτης» αφηγητής του μυθιστορήματός της με τον σκανδιναβικό τίτλο «Ίσκρα» που σημαίνει «σπίθα», όπως μας πληροφορεί στο οπισθόφυλλο του εξαίρετου αυτού βιβλίου της, επιδεικνύει μια ιδιαίτερη ψυχογραφική αυστηρότητα στα δραματικά πρόσωπά της, χωρίς να τα ειρωνεύεται πασιφανώς, χωρίς να το παρακάνει στον αυτοσαρκασμό, ταυτίζεται προφανώς με την επώνυμη ηρωίδα, διατηρώντας όμως μια κριτική απόσταση από τις επιλογές και τις πράξεις της. Σα να την βλέπει αντικειμενικά απ’ έξω, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθεί τον ταραγμένο ψυχισμό της μέχρι τα απειροελάχιστα, ανεπαίσθητα ενίοτε, σκαμπανεβάσματά της, γίνεται από αφηγητής, δραματικό πρόσωπο κι αυτός… Σημαντική πρωτοτυπία, εκπηγάζουσα ίσως από το μετά το μεταμοντέρνο. Κάτι μας άφησε κληρονομιά κι αυτή η σύγχυση της «αποδόμησης» με τον ινδουιστικό θεό Σίβα να επιχαίρει της αναδημιουργού συνεισφοράς του στον δυτικό λεγόμενο πολιτισμό μας [αν υποθέσουμε – ποιητική αδεία – ότι τον ενδιαφέρει τι πράττουν οι ταλαίπωροι χριστιανοί – για να θυμηθούμε τον αιώνιο Καβάφη]. Κλείνει η παρένθεση. Η Αγγέλα Γαβρίλη έχει πολλά ακόμα να δώσει γιατί είναι στην αρχή. Οι καθημερινές της παρεμβάσεις στα social media, είναι ένα άλλο είδους «έργο» ή στίγμα μιας ποιητικής προσωπικότητας που δεν αρκείται πλέον στο ρόλο του αγίου και μάρτυρα μιας εποχής, αλλά επιμένει να επηρεάσει το μέλλον με τη διαδραστική γραφή και παρουσία της. Τέρμα οι περιθωριοποιήσεις κι αποκλεισμοί των νέων λογοτεχνών. Η καινούργια ψηφιακή δημοκρατία του Διαδικτύου δίνει βήμα ακόμα και σ’ αυτούς που δεν είχαν [και δεν έχουν ακόμα, ίσως] πρόσβαση στα έντυπα μέσα κι αίρει τον πολύχρονο χαρακτηρισμό της «άγονης γραμμής» για όσους ξεφεύγουν από τα εσκαμμένα και τα εσκεμμένα ενός συστήματος που επικροτεί τις ανώδυνες μετριότητες πάντα μετά την απομάκρυνσιν του ταμείου της όποιας συν-τάξεως και με αποκλειστικό κριτήριο την αναξιοκρατία. Δεν υπονοώ και δεν φωτογραφίζω κανέναν. Μιλώ σαφώς για πρόσωπα και πράγματα της εποχής μας.

            Δεν θα εκπαγλώ αν δεν βρω την Αγγέλα Γαβρίλη στις short lists των «επίσημων» [θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου!] βραβείων. Κι αν την προσθέσουν θα είναι για ξεκάρφωμα και άλλοθι. Είναι αιρετική, ενοχλητική για τους μετριοκρατούντες κι έχει άποψη, εκπεφρασμένη. Θανάσιμο αμάρτημα για έναν εκτός των τειχών λογοτέχνη. Και προτέρημα για όσους αναζητούν στην Ανάγνωση την Αλήθεια και το Φως. Χαίρομαι, γιατί είμαι από τους πρώτους που επεσήμανε το ταλέντο της. Ο Χρόνος θα μας δικαιώσει. Πάντα μας δικαιώνει. Μόνο που χρειάζεται υπομονή και πείσμα. Κι Αντοχή. Δικός σας. Με τους νέους. Με τους ταλαντούχους. Με τους απελπισμένους. Τους φερέλπιδες.

 

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr