Το κάλεσμα του Προμηθέα – 1821
Χριστόφορος Χριστοφής

Στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Για τρεις μόνον παραστάσεις

 

Διθυραμβική κριτική από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα

 

 

Η μετανεωτερικότητα συναντάει το «μεγάλο θέατρο» (μεταφορικώς και κυριολεκτικώς).

Όπως με το «μεγάλο μυθιστόρημα» του δέκατου ένατου αιώνα, που σήμερα το υπηρετούν λίγοι και άριστοι λογοτέχνες ανά τον κόσμο, έτσι και το θέατρο υπέστη καθοριστικής σημασίας πλήγματα από τις τέσσερις βιομηχανικές επαναστάσεις που μετράμε από τώρα, από τους ολοένα κι επιταχυνόμενους ρυθμούς μεταδόσεις της Πληροφορίας (ήχου & εικόνα), από τις ολοένα κι αυξανόμενες απαιτήσεις (σε φρενιτικούς ρυθμούς) των χρηστών (και αλκοολικών) του Διαδικτύου.

Έτσι, εκτός από το απαραίτητο πλέον videoart στο «βάθος» της σκηνικής δράσης, περιμένουμε πλέον γρήγορη εναλλαγή των σκηνών, ελλειπτικό λόγο, ταχέως εναλλασσόμενες εικόνες.

Ο Χριστόφορος Χριστοφής έστησε μια αριστουργηματική παράσταση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (δυστυχώς μόνον για τρεις μέρες – πρόλαβε να κόψει όμως δύο χιλιάδες, ναι, 2.000 εισιτήρια)… μία παράσταση βασισμένη στο συμβολικό, μεταφυσικό, μεταμοντέρνο έργο του «Το κάλεσμα του Προμηθέα» που συμπεριλαμβάνεται στον δεύτερο τόμο των θεατρικών απάντων του («Ευριπίδης Μαινόμενος», εκδόσεις Νίκας, https://grafei.wordpress.com/2021/06/29/%CF%87%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%BF%CF%83-%CF%87%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%86%CE%B7%CF%83-%CE%B5%CF%85%CF%81%CE%B9%CF%80%CE%B9%CE%B4%CE%B7%CF%83-%CE%BC%CE%B1%CE%B9/).

Όμως, εκτός από τον εμβληματικό λόγο και τα βαθυστόχαστα νοήματα, εδώ είχαμε τη συμβολή όλων των Τεχνών και την καθοριστικής σημασίας συνδημιουργικότητα διασήμων και τελείων καλλιτεχνών, ΑΡΙΣΤΟΤΕΧΝΩΝ ΣΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥΣ, ο κάθε ένας και η κάθε μία.

Και ξεκινώ με την απαρίθμηση όλων των συντελεστών αυτής της καταπληκτικής, μοναδικής κι ανεπανάληπτης παράστασης:

 

Κείμενο – Σκηνοθεσία

Χριστόφορος Χριστοφής

 

Μουσική σύνθεση – Διεύθυνση ορχήστρας

Νίκος Ξανθούλης

 

Χορογραφία

Έρση Πήττα

 

Σκηνικά

Κωνσταντίνος Ζαμάνης

 

Κοστούμια

Εριέττα Βορδώνη

 

Σχεδιασμός φωτισμού

Αντώνης Παναγιωτόπουλος

 

Σχεδιασμός ήχου

Βαγγέλης Κουλούρης

 

Βιντεοπροβολές

Χρήστος Μαγγανάς

 

Βοηθοί σκηνοθέτη

Κωνσταντίνα Ψωμά, Μάνος Σπιταλάς

 

Διανομή (με σειρά εμφάνισης)

 

 

Γκαίτε: Γιώργος Χριστοδούλου

 

Μεφίστο: Στάθης Κόικας

 

Άγνωστος: Αλμπέρτο Φάις

 

Λόρδος Βύρων: Σπύρος Σταμούλης

 

Ξάνθος: Παναγιώτης Γεωργούλας

 

Καποδίστριας: Μάξιμος Μουμούρης

 

 

 

Στον ρόλο του Ναπολέοντα ο Δημήτρης Πιατάς

 

 

 

Χορεύουν (με αλφαβητική σειρά)

Ελισάβετ Δελακά, Δήμητρα Κόκκορη, Ασπασία Λαιμού

 

Βοηθητικοί ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά)

Αντώνης Βούλτσος

 

Θωμάς Θάνος

 

Ιωάννα Καλλιτσάντση

 

Φιλήμων Ορκόπουλος

 

Χαρούλα Παναγοπούλου

 

Θωμάς Σιδέρης

 

τραγούδι

Θεοδώρα Μπάκα

 

ΔΕΝ ΈΧΕΙ ΓΙΝΕΙ ΚΑΙ ΔΕΝ ΘΑ ΞΑΝΑΓΙΝΕΙ ΤΕΤΟΙΟ ΥΠΕΡΘΕΑΜΑ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΗΝΗ. Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΩΝ ΔΙΑΚΟΣΙΩΝ ΕΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΔΙΑΣΤΕΛΛΕΤΑΙ ΚΑΙ ΚΑΛΥΠΤΕΙ ΆΛΛΑ ΧΩΡΟΧΡΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΧΗ, ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ, ΚΛΑΣΙΚΗ, ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΥΠΑ.

 

Ο ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΏΡΙΜΟΣ ΠΛΕΟΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΗΣ ΣΚΗΝΗΣ. ΤΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΤΟΥ ΈΡΓΑ ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΑΥΤΟΤΕΛΩΣ ΩΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΗΔΟΝΗ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΖΕΤΑΙ ΑΠΛΩΣ ΕΔΩ, ΣΤΗΝ ΣΚΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟΦΥΗ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΚΩΔΙΚΩΝ ΜΕ ΈΝΑΝ ΤΡΟΠΟ ΌΧΙ ΑΠΛΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ, ΑΛΛΑ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟ, αφού η πρωτότυπη μουσική (ζωντανή ορχήστρα), ο χορός, τα εναλλασσόμενα σκηνικά, η χρήση και αξιοποίηση σκηνικών μηχανών που μόνον σε κλασικές παραστάσεις όπερας έχουμε συνηθίσει, σε συνδυασμό με τις περιγραφικές (κι άλλοτε αφαιρετικές) βιντεοπροβολές, που δεν λειτουργούν απλώς ως «χαλί» ή ως συμπλήρωμα του σκηνικού, αλλά είναι αυθύπαρκτες, διδάσκουν αυτοτελώς ύφος και ήθος.

 

Η όλη αισθητική αυτού του υπερθεάματος συνάδει με τον αισθητισμό, τον εκλεκτικισμό και τον επικούρειο υπερθεματισμό του πασιφανούς από το ουσιώδες ρευστό μιας ηρακλείτειας ποιητικής παράδοσης, έτσι όπως θεωρητικοποιήθηκε και οριστικοποιήθηκε από Πλάτωνα κι Αριστοτέλη.

Εξηγούμαι: ο Χριστόφορος Χριστοφής είναι πιο κοντά (με αυτό το έργο του) στον Γερμανικό Ρομαντισμό, στο θυελλώδες ποιητικό και καλλιτεχνικό κίνημα Sturm und Drang, αλλά ρέπει και προς τον Κλασικισμό και προς τον Υπαρξισμό ίσοις όροις. Δεν είναι όμως μηδενιστής μήτε πεσσιμιστής. Η οργιαστική αντίληψη τής παγανιστικής Μεσογείου για την ηφαιστειώδη αντίληψη τής ζωής ως διαρκούς εναλλαγής και αστείρευτης πηγής πολλαπλών εκπλήξεων / εκρήξεων, υπερκεράζει την τελεολογία πρόσφατων σχετικά θρησκειών μονοθεϊστικού τύπου.

Η σκέψη του είναι Πυθαγόρεια και η πρακτική του ελληνική.

Η όποια μεταφυσική είναι διακριτική και υπονοουμένη. Τίποτα κραυγαλέο. Κανείς ήρωάς του δεν μπορεί να μας πείσει για κάτι απόλυτο. Όλα είναι σχετικά και ρευστά, όμως το μαγνητικό ρευστό που οι ορφικοί ονόμασαν «κοσμικό έρωτα» και όλα διαπνέονται από τον Πόθο για το Άλλο, το Έτερον, το Διαρκές και Αιώνιον, που δεν είναι όμως αναλλοίωτο και τείνει προς το άπειρον τής νοητικής Τελειότητος.

Ο Χριστόφορος Χριστοφής καταβάλλεται από την καθημερινή πραγματικότητα. Δεν την αντέχει. Μοιάζει σαν να μην είναι πλάσμα του κόσμου τούτου. Είναι υπέροχος κι αισθαντικός. Ευαίσθητη κεραία τού καιρού του, όπως όλοι οι ποιητές του θεάτρου οφείλουν να είναι. Γιατί το θέατρο είναι απείκασμα και κάτοπτρον των κοινωνικών μεταβολών, αλλαγών, μετασχηματισμών, ιριδισμών εις την επιφάνειαν πομφόλυγος τινός.

Ο λόγος του Χριστόφορου Χριστοφή δεν γίνεται ποτέ καθημερινός, απλός, μονοδιάστατος. Έτσι είναι και η αισθητική του. Το ύφος του μετρημένο, ισορροπεί μεταξύ των αντιθέτων με την δεξιοτεχνία των αναγεννησιακών jogulatores.

 

Είναι μοναδικός, μοναχικός, ιδιοφυής. Ανακαλύψτε τον, όπως οι δύο χιλιάδες θεατές του Μεγάρου.

 

ΑΥΤΗ Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΦΘΕΙ, ΣΥΝΤΟΜΑ, ΤΑΧΙΣΤΑ, για να προλάβουμε να την δούμε και να την ξαναδούμε, ΝΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΟΥΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΤΗΝ ΑΠΟΛΑΥΣΟΥΜΕ, ΝΑ ΤΗΝ ΑΠΑΘΑΝΑΤΙΣΟΥΜΕ στις ευαίσθητες ΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΨΥΧΕΣ μας.

 

ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΤΟΥ ΜΕΓΑΡΟΥ, ΘΕΣΜΟΙ, ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΝΤΟΔΥΝΑΜΟ ΘΕΑΤΡΟΦΙΛΟ ΚΟΙΝΟ, με ακούτε;

 

Μετά Λόγου Γνώσεως και Αγωνίας υπαρξιακής-καλλιτεχνικής,

 

Δρ. Κωνσταντίνος Μπούρας, Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

www.konstantinosbouras.gr

 

info:

https://www.megaron.gr/event/to-kalesma-tou-promithea-xristoforos-xristofis/

ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ

Μέσα από το  βλέμμα  των Ελλήνων της Διασποράς, ένα μουσικό ιστορικό δράμα που αναφέρεται στο θέμα της εθνικής παλιγγενεσίας 1821-1827, μιας εποχής τόσο σημαντικής για τη διαμόρφωση νέων ιδεών.  Από τους φοιτητές της εποχής, τους καλλιτέχνες, τους συγγραφείς, τους πολιτικούς και τους διπλωμάτες –με αναφορές στον Φιλικό Ξάνθο, τον πρίγκιπα Υψηλάντη, τον γάλλο ζωγράφο Ντελακρουά, τον γερμανό συγγραφέα Γκαίτε… τον Ναπολέοντα– μεταφερόμαστε στο ξεκίνημα της επανάστασης, στη σφαγή της Χίου, την πολιορκία του Μεσολογγίου, στο θάνατο του λόρδου Βύρωνα, μέχρι τη δολοφονία του Καποδίστρια στο Ναύπλιο. Όλα τους πολύ σημαντικά γεγονότα, που υπήρξαν πηγή έμπνευσης του Ρομαντικού κινήματος και καθόρισαν, εν πολλοίς, την ευρωπαϊκή ιστορία γενικότερα.

 

Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών ευχαριστεί την Εθνική Λυρική Σκηνή για την παραχώρηση κοστουμιών και το εργαστήριο παραδοσιακών φορεσιών “Ζωή Στέλιου” στο Μεσολόγγι για τ